Адам жөнiндегi басқа ғылымдардағыдай педагогика үшiн де ең басты мəселе - жеке адамның дамуы жəне сол дамудың көзi мен ықпал күштерi. Бұдан шығатын қорытынды: адамдық мəн рухани бостандықты алу үшiн күрес емес, өз болмысының шын, ең жоғары сыр-мағынасын тану (экзистенциализм) немесе тəңiрлiк кемелге жақындау (неотомизм). Идеалистiк педагогикада жеке адам дамуы жөнiндегi пiкiр-сайыста бiрнеше теориялық концепциялар бар. Олар: биологизаторлық бағыт: адамның дамуы оның табиғи (биологиялық) жетiлуiмен байланысты, соның барысында оның дене құрылымы мен рухани қасиеттерi қалыптасады. Психоаналитикалық бағыт: жеке адамдық қалыптасуда қоғам зиянды. Адамның дамуы мен оның мiнез-құлқы толығымен жыныстық инстинктке тəуелдi (З. Фрейд). Прагматикалық бағыт: адамның психикалық дамуы тума инстинктерге байланысты, əрбiр адамды тұрақты нəсiлдiк қасиеттердi сақтаушы ерекше саналық гендер болады. Материалистiк бағыттағы философия жəне оның көрнектi өкiлдерi жеке адамның дамуы мен қалыптасуы туралы: - француз философы Гельвеций: адам қоршаған орта, нəсiлдiк жəне тəрбиеге байланысты бiртұтас əсерлердiң нəтижесiнде қалыптасады.

1.Идеалистік педагогиканың негізгі бағыттарының бірі

A.    Экзистенциализм

B.     Неотомизм

C.     Биологизаторлық

D.    Бихевиоризм

E.     Гуманизм

2.Психоаналитикалық бағыттың негізін қалаушы

A.    А.С.Макаренко

B.     Сократ

C.     Дж.Локк

D.    К.Юнг

E.     З.Фрейд

3. Адамның психикалық дамуы тума инстинктерін зерттейтін бағыт

A.    Неотомизм

B.     Биологизаторлық

C.     Бихевиоризм

D.    Прагматикалық

E.     Гуманизм

4. Француз философы Гельвецийдің идеясы

A.    алғашқы  мұғалiмдердi дайындаудың теориясына

B.     тəрбиенiң адамгершiлiкке негiзделуiне

C.     баладағы тума тәрбие қасиеттердiң дамуына

D.    адам қоршаған орта, нəсiлдiк жəне тəрбиеге байланысты қалыптасады

E.     тəрбиенiң психологиялық жəне адамгершiлiк мəселесiне

5. Тəңiрлiк кемелге жақындау

A.    Биологизаторлық

B.     Неотомизм

C.     Бихевиоризм

D.    Прагматикалық

E.     Гуманизм

Дидактика - педагогиканың маңызды саласы. Бұл ұғымды ғылыми айналымға алғаш енгiзген немiс педагогы Вольфганг Ратке (1571- 1635). Сол мағынада бұл ұғымды чех педагогы Я. А. Коменский пайдаланып, 1657 жылы өзiнiң ''Ұлы дидактика'' еңбегiн жарыққа шығарды. Заманауи ғалымдардың зерттейтiн сұрақтары: кiмдi, қашан, қайда, неге оқыту. Қазiргi түсiнiк бойынша, дидактика - бiлiм беру мен оқыту мəселелерiн зерттейтiн ғылым саласы. Ол оқыту теориясы деп те аталады. Дидактиканың зерттеу пəнi – оқыту мен оқудың себептерi, барысы, нəтижелерi. Зерттеу пəнi аясына байланысты жалпы жəне жеке дидактикалар айқындалады. Жалпы дидактика оқытудың жалпы заңдылықтарын, принциптерiн қарастырады. Жеке дидактика жеке оқу пəнiнiң мазмұнын, барысын, түрi мен əдiстерiн зерттеуiне қарап оқыту əдiстемесi деп аталады. Дидактиканың қолданбалы қызметi: бiлiм мазмұнын оқыту мақсатына сəйкестендiру, оқыту принциптерiн белгiлеу, оқытудың тиiмдi əдiстерi мен ұйымдастыру формаларын анықтау, жаңа технологияларды жасап енгiзу. Оқыту мазмұны - өкiмет арнайы таңдап анықтаған белгiлi салада жұмыс iстеу үшiн қажеттi адамзат тəжiрибесiнiң бөлшегi. Ол - оқытудың нəтижесi болатын бiлiм, бiлiк, дағды, тұлғалық қасиеттер жиынтығы.

1.Дидактика терминің алғаш ғылымға енгізген

A.    А.С.Макаренко

B.     Сократ

C.     Дж.Локк

D.    К.Юнг

E.     В.Ратке

2.Оқытудың жалпы заңдылықтары зерттейді

A.    жалпы дидактика

B.     жеке дидактика

C.     тәжірибелік зерттеулер

D.    пракматикалық зерттеулер

E.     оқыту мазмұны

3. Адамзат тәжірибесінің бөлшегі

A.    Сөздік әдістер

B.     Көрнекі әдістер

C.     Оқыту мазмұны

D.    Жалпы дидактика

E.     Жеке дидактика

4. Дидактиканың қолданбалы қызметі

A.    алғашқы  мұғалiмдердi дайындаудың теориясына

B.     тəрбиенiң адамгершiлiкке негiзделуiне

C.     баладағы тума тәрбие қасиеттердiң дамуына

D.    бiлiм мазмұнын оқыту мақсатына сəйкестендiру

E.     адам қоршаған орта, нəсiлдiк жəне тəрбиеге байланысты қалыптасады

5. Оқыту мен оқудың себептері

A.    Дидактикалық зерттеу пәні

B.     Оқыту мақсатына жетуге кеткен уақытқа байланысты

C.     Мұғалім іс-әрекетінің сипаты

D.    Оқушы іс-әрекетінің сипаты

E.     Оқушылардың оқу жұмыстарын ұйымдастыру сипатына байланысты

Бiлiмдi меңгерту қандай жолдармен немесе тəсiлдермен iске асса да, оқыту əдiстерiн таңдау негiзiнен, бiлiм берудiң мазмұны сияқты, оқытудың жалпы мақсаттары жəне мiндеттерiне сəйкес анықталады. Оқу процесiнде бiлiм берудiң көздерiне қарай қолданылатын əдiстер: Сөздiк əдiстер: түсiндiру, əңгiме, əңгiмелесу, лекция, кiтаппен жұмыс. Көрнекi əдiстер: иллюстрация жəне демонстрация. Тəжiрибелiк əдiстер: лабораториялық, практикалық, графикалық, əр түрлi жаттығу жұмыстары. Оқыту процесiнде ең көп тараған дəстүрлi əдiс - сөздiк немесе мұғалiмнiң ауызша баяндау əдiсi. Бұл əдiс оқыту процесiнде басқа əдiстерге қарағанда жетекшi роль атқарады. Түсiндiру барысында əңгiме, əңгiмелесу, ауызша-жазба жəне лабораториялық жұмыстарын қажетiне сай қатар қолдану керек. Түсiндiру – оқу материалын мұғалiмнiң логикалық тұрғыдан дəйектi де сындарлы баяндауы. Əңгiме – мұғалiмнiң сабақ барысында оқушылармен араласуының неғұрлым қолайлы тəсiлi болып табылады. Дəрiсбаян - сөзге негiзделген оқыту əдiсi ретiнде ол өзiнiң құрылымы, баяндалатын оқу материалының дəлдiгi жəне сабақтың өн бойында тыңдаушыларының ойлау қабiлетiн белсендi етуi жағынан басқа əдiстерге қарағанда өзiндiк ерекшелiктерi бар.

1.Сөздік әдістер

A.    Лекция, демонстрация, графика

B.     Түсіндіру, әңгіме, лекция

C.     Иллюстрация, түсіндіру

D.    Демонстрация, логика, әңгіме

E.     Лекция, демонстрация, лаборатория

2. Көрнекi əдiстер

A.    Иллюстрация, түсіндіру

B.     Демонстрация, логика

C.     Иллюстрация, демонстрация

D.    Лекция, демонстрация

E.     Демонстрация, графика

3. Тəжiрибелiк əдiстер

A.    Иллюстрация, түсіндіру

B.     Демонстрация, логика

C.     Иллюстрация, демонстрация

D.    Лекция, демонстрация

E.     Графикалық, əр түрлi жаттығу жұмыстары

4.Оқу  материалын логикалық тұрғыдан баяндау

A.    Түсіндіру

B.     Әңгіме

C.     Лекция

D.    Демонстрация

E.     Иллюстрация

5. Дәрісбаян – бұл

A.    оқу  материалын логикалық тұрғыдан баяндау

B.     сөзге негiзделген оқыту əдiсi

C.     мұғалiмнiң сабақ барысында оқушылармен араласуы

D.    мұғалім іс-әрекетінің сипаты

E.     оқушы іс-әрекетінің сипаты

Педагогика ғылымы саласында бiлiм, бiлiк, дағдыны бақылаудың көптеген түрлерi кең тараған.  Е. А. Дмитриев - күнделiктi, тақырыптық жəне қорытынды, нəтижесi деген тұжырымға келген. Күнделiктi бақылау оқыту процесiнде күнделiктi қолданылады жəне сабақ барысында оқушылардың оқу-танымдық əрекетiне басшылық жасайды. Бақылаудың тағы бiр бөлiгi, кейбiр жағдайда, тапсырмалар түрi деп ұғынылады немесе оқушылар əрекетiнiң түрi болып (баяндама, хабарлама, оқушы əңгiмесi, мұғалiм сұрағына жауап беру т.б.). Жеке-дара қатынас - əрбiр оқушының ерекшелiгiн бағалау (оның қабiлетi, бейiмдiлiгi, денсаулығы, оқу əрекетi т.б.) қарастырады. Дербес бақылау бағдарламалап жəне дифференциялы оқыту барысында жақсы нəтиже бередi. Емтихан - оқушылардың бiлiмiн қорытынды тексерудiң жəне бағалаудың арнаулы формасы. Ол (1944 жылдан енгiзiлген) оқушылардың бiлiмiн жинақтауға жəне бiр жүйеге келтiруге, оларды оқу жылы бойынша оқуға ынталандырады, оқу жұмысының сапасын арттыруға көмектеседi. Емтихан мен жылдық үлгерiм бағаларынан педагогикалық кеңестiң шешiмi бойынша қорытынды бағалар шығарылады. 

1.Е.А.Дмитриев бойынша бақылаудың түрлері

A.    Тікелей, жаңама, күнделікті

B.     Қорытынды, тікелей, емтихан

C.     Күнделiктi, тақырыптық жəне қорытынды

D.    Емтихан, тақырыптық, жаңама

E.     Тікелей, жаңама, тақырыптық

2.Оқушылардың оқу-танымдық әрекетін басшылыққа алу

A.    Тікелей бақылау

B.     Күнделікті бақылау

C.     Жаңама бақылау

D.    Емтихан

E.     Тақырыпты бақылау

3. Оқушылардың әрекет түрі

A.    əдiлдiк, жан-жақтылық

B.     бiлiмiн қорытынды тексеру

C.     баяндама, хабарлама, оқушы əңгiмесi

D.    бағалаудың арнаулы формасы

E.     оқушылардың бiлiмiн жинақтау

4.Әрбір оқушының ерекшелігін бақылау

A.    əдiлдiк, жан-жақтылық

B.     бiлiмiн қорытынды тексеру

C.     баяндама, хабарлама, оқушы əңгiмесi

D.    жеке-дара қатынас

E.      оқушылардың бiлiмiн жинақтау

5. Емтихан – бұл

A.    оқушылардың бiлiмiн қорытынды тексерудiң жəне бағалау

B.     əдiлдiк, жан-жақтылық

C.     бiлiмiн қорытынды тексеру

D.    баяндама, хабарлама, оқушы əңгiмесi

E.     жеке-дара қатынас

Мектепiшiлiк басқарудың теориясы мен практикасында (Ю. А. Копержевский, Т. И. Шомова жəне т.б.) педагогикалық талдаудың негiзгi түрлерi анықталған. Параметрлiк талдау оқу процесiнiң барысы мен нəтижесi туралы күнделiктi мəлiмет жинап, ондағы кемшiлiктердiң себебiн анықтауға бағытталды. Қорытынды талдау басқару циклының барлық функцияларын қамтиды. Қорытынды талдау үшiн мəлiметтер параметрi анықтамалардан құралады. Мектептi басқарудың қызметi ретiнде педагогикалық талдаудың жүйелiк ыңғайының əдiстемесi мен қисыны мынадай əрекеттердiң сабақтастығынан аңғарылады: -сабақты, тəрбиелi шараларды жəне осы оқу жылын өтпек, болашақ оқу жылдарымен салыстырғанда алатын орнымен айқындау; -(педұжым, оның педагогикалық мəдениет деңгейi, мектептегi моральдiк-психологиялық ахуал жəне т.б.) тиiмдiлiгiн айқындайтын жиынтық факторларды табу. Мектептегi басқаруды жоспарластыру зерттейтiн құбылысқа жасалған педагогикалық талдаудың негiзiнде iске асатын мақсатты бағдарлама деп бiлемiз. Мектеп жұмысының жоспарын дайындау оның орындалуының шынайылығын, нақтылығын, үздiксiздiгiн қамтамасыз ететiн бiрқатар талаптарды сақтауды қажет етедi. Мақсатты бағыттылық дегенiмiз белгiлi бiр мақсатты қондырғы деп бағалауымыз керек.

1.Педагогикалық талдаудың түрлерін анықтаған

A.    А.В.Дунаевский, С.Д.Железнова

B.     Е.А.Дмитриев

C.     Ю. А. Копержевский, Т. И. Шомова

D.    Р.Г.Лемберг, М.И.Васильев

E.     В.И.Баженов

2. Басқару циклының функциялары

A.    Тікелей бақылау

B.     Қорытынды бақылау

C.     Күнделiктi бақылау

D.    Емтихан

E.     Жаңама бақылау

3.Мектептің басқару қызметі

A.    Педұжым, оның мектептегi моральдiк-психологиялық ахуалы

B.     Зерттеу гипотезасын арнайы лабораториялық жағдайда тексеру

C.     Гипотезасы жалпы тексеру

D.    Педагогикалық процестің жүру жағдайына өзгеріс енгізу арқылы зерттеу  гипотезасын тексеру

E.     Қалыптасқан педагогикалық процесті тексеру

4.Мектептегі басқаруды жоспарлайтын құбылыс

A.    Тәрбие құралдары

B.     Тұлға дамуының әлеуметтік жағдайы

C.     Тәрбие әдістері

D.    Мақсатты бағдарлама

E.     Тәрбие тәсілдері

5. Мақсатты бағыттылық

A.    Зерттеу гипотезасын арнайы лабораториялық жағдайда тексеру

B.     Гипотезасы жалпы тексеру

C.     Педагогикалық процестің жүру жағдайы

D.    Қалыптасқан педагогикалық процесті тексеру

E.     Белгілі бір мақсатты қондырғы

Қазiргi кезде мектепiшiлiк бақылаудың құрылымы, түрлерi мен əдiстерiн жiктеу мəселесi пiкiрталас деңгейiнде қалып отыр. М. Л. Портновтың ''Мектеп басшысының еңбегi'' деп аталатын кiтабында тексерудiң үш түрiн бөлiп көрсетедi: алдын-ала, ағымдағы, қорытынды. Т. И. Шамова ұсынған мектепiшiлiк бақылаудың құрылымы мен түрлерi кең қолдау тапты. Жан-жақты тексеру - педагогикалық ұжымның, əдiстемелiк бiрлестiктiң немесе жекелеген мұғалiмнiң қызметiн жан-жақты тексеруге бағытталады. Хронометриялық əдiс мектептiң жұмыс тəртiбiн, сабақ жəне сыныптан тыс оқу уақытын тиiмдi ұйымдастыру, оқушылар мен мұғалiмдердiң жұмыс бастылығын, оның сабағын, үй тапсырмасының көлемiн, оқу жылдамдығын анықтауға қолданылады. Мектепiшiлiк тексерудiң түрi мен əдiстерiн таңдау оның мақсаты, мiндеттерi, тексеру нысаны, уақыт жағдайына тiкелей байланысты.

1. «Мектеп басшысының еңбегі» кітабының авторы

A.    Е.А.Дмитриев

B.     Ю. А. Копержевский

C.     Р.Г.Лемберг

D.    В.И.Баженов

E.     М. Л. Портнов

2.  Тексерудің үш тұрі

A.    Алдын-ала, ағымдағы, қорытынды

B.     Тікелей, жаңама, күнделікті

C.     Қорытынды, тікелей, емтихан

D.    Күнделiктi, тақырыптық жəне қорытынды

E.     Емтихан, тақырыптық, жаңама

3. Т. И. Шамованың идеясы

A.    Зерттеу гипотезасын арнайы лабораториялық жағдайда тексеру

B.     Гипотезасы жалпы тексеру

C.     Мектепішілік бақылаудың құрылымы мен түрлері

D.    Педагогикалық процестің жүру жағдайы

E.     Қалыптасқан педагогикалық процесті тексеру

4. Жан-жақты тексеру – бұл

A.    балалар мен үлкендердiң бiрлескен әрекетi

B.     педагогикалық ұжымның қызметiн тексеруге бағытталады

C.     объективтi шындықтың ғылыми бiлiмдерiн қалыптастыру

D.    саналы ойлауды қалыптастыру

E.     эстетикалық түсiнiк қалыптастыру

5. Мектептің жұмыс тәртібін, уақытын ұйымдастыру

A.    Белгілеу әдісі

B.     Жобалау әдісі

C.     Хронометриялық әдіс

D.    Дәлелдеу әдісі

E.     Жалпылау әдісі

Жаңа енгiзiлген немесе инновация адамның кəсiптiк қызметiнiң бəрiне де тəн болғандықтан, ол табиғи түрде зерттеудiң, талдаудың жəне тəжiрибеге енгiзудiң нысанасына айналды. Инновация - стихиялы дамымайтындықтан ол басқаруды қажет ететін процесс. Инновация – жаңалық, жаңашылдық, өзгерiс деген ұғымды бiлдiредi. Инновацияның негiзгi критерийi ғылыми педагогикалық тəжiрбиеге де баға беруде басшылыққа алынатын жаңашылдық деп бiлемiз. Сондықтан инновациялық процеске араласқысы келетiн мұғалiм қолға алған жаңалығының мəнiн, оның жаңашылдығының деңгейiн анықтап алуы тиiс. Жаңашылдықтың бiрнеше деңгейiн бөлiп көрсетуге болады. Олар: абсолюттi, локальдi-абсолюттi, шартты, субъективтi, танымалдық деңгейi жəне қолдану аймағы бойынша. Қолайлы инновациялық орта педагогикалық ұжымда мұғалiмдердiң жаңа енгiзiлiмге ''қарсылық'' коэффициентiн төмендетедi, кəсiптiк қасаңдықты жоюға көмектеседi. Инновациялық орта мұғалiмдердiң педагогикалық инновацияға қатынасынан нақты көрiнiс табады.

1.Стихиялы дамымайтын процесс

A.    Қарсылық

B.     Инновация

C.     Интерактив

D.    Акмеология

E.     Андрагогика

2. Инновация  дегеніміз

A.    Жаңалық, жаңашылдық, өзгеріс

B.     Жаңалық, акмеология, қарсылық

C.     Жаңашылдық, өзгеріс, интерактив

D.    Өзгеріс, ассоцация

E.     Акмеология, ассоцация, интерактив

3. Инновацияның негізгі критерийі

A.    Жеке адамның әлеуметтік жағдайына

B.     Оқушының өзіндік жұмыстарын ұйымдастыруға

C.     Жеке адамның дүниетанымын қалыптастыруға

D.    Баға беруде басшылыққа алынатын жаңашылдық

E.     Оқушының оқу үлгерімін жетілдіруге

4. Инновацияның деңгейлері

A.    Оқыту технологиясы

B.     Педагогикалық технология

C.     Педагогикалық менеджмент

D.    Тәрбие теориясы

E.     Абсолютті, локальді, субъективті

5. Қолайлы  инновациялық орта  мақсаты

A.    «Қарсылық» коэффициентін төмендетеді

B.     Оқушылардың тәрбиелік деңгейіне

C.     Мұғалімнің әлеуметтік деңгейіне

D.    Оқушылардың өзара қарым-қатынасына

E.     Мұғалімнің  мінез-құлық  эстетикасынан

Демокрит б.з.б. 270 жылдар шамасында өмiр сүрген. Ежелгi грек философ материалисi. Диоген Лаэртскийдiң айтуынша, Демокрит 70-тен астам шығарма жазған, 300 - ге жуық фрагментi осы заманға дейiн сақталған. Ол əлемдегi барлық заттар атомдар мен бос кеңiстiктен құралған дейдi. Сократ б. з. б. 469-399 ж. шамасында өмiр сүрген. Ежелгi грек философы. Афинада туған, мүсiншiнiң баласы. Жастарды софистерге қарсы күресте тəрбиелеудi мақсат етiп, қаланың көшелерiмен алаңдарында айтыстар ұйымдастырып, өз iлiмiн уағыздады. Платон б. з.б. 427-347 жылдар шамасында өмiр сүрген. Ежелгi грек философы, Сократтың шəкiртi. Платон Африкадағы жоғарғы дəрежедегi ақсүйек тұқымнан шыққан отбасында дүниеге келдi. Көптеген мағлұматтар Платонның хаттары, Апулейдiң ''Платон жəне оның iлiмi жөнiндегi'' тракттатарында Порифирийден үзiндiлер, Цицеран еңбектерi мен Византия сөздiгiндегi Платон мақаласында сақталған. Аристотель - б. з. б. 384-322 жылдар шамасында өмiр сүрген. Ежелгi грек философы жəне ғалымы. Аристотель еңбектерi ұшан-теңiз. Кейбiр деректерде төрт жүз, кейбiреуiнде мыңға жеткен. Ариситотельдiң философиялық көзқарасы ''Метафизика'', ''Жан туралы'', категориялар жəне ''Аналитика'' деген шығармаларында жан-жақты баяндалған.

1.Ұлы Грек ойшылы

A.    Әл-Фараби

B.     Ибн-Сина

C.     М.Қашқари

D.    Демокрит

E.     О.Хаям

2. Демокриттің 70-ге жуық шығармасы жазғандығы туралы айтқан ғалым

A.    1. Әл-Фараби

B.     Ибн-Сина

C.     Джон Локк

D.    Диоген Лаэртский

E.     Жан-Жак Руссо

3. Афина туылған мүсінші баласы

A.    Демокрит

B.     Платон

C.     Сократ

D.    Аристотель

E.     Цицерон

4. «Платон және оның ілімі жөніндегі» трактаттың авторы

A.    Апулей

B.     Әл-Фараби

C.     Ибн-Сина

D.    М.Қашқари

E.     Сократ

5. Аристотельдің еңбегі

A.    Платон жəне оның iлiмi жөнiнде

B.     Қыпшақ Сейiтқұл

C.     Жан туралы

D.    Бақытқа жету жолында

E.     Ғылымдар классификациясы

Абай (Ибраһим) Құнанбаев (1845-1904) — ақын, ағартушы, жазба қазақ әдебиетінің, қазақ әдеби тілінің негізін қалаушы. Абай ақындық шығармаларында қазақ халқының әлеуметтік, қоғамдық, моральдық мәселелерін арқау еткен.

Абай 23 тамыз 1845 ж. қазіргі Семей облысының Шыңғыс тауларында  туған.

Болашақ ақын сабырлы мінезімен, кең пейілімен ел анасы атанған “кәрі әжесі” Зеренің таусылмайтын мол қазынадай аңыз ертегілерін естіп, абысын-ажынға жайлы, мінезі көнтерлі, әзіл-қалжыңга шебер, жөн-жобага жетік өз анасы Ұлжанның тәрбиесінде өсті. Абай әуелі ауылдағы Ғабитхан молдадан сауатын ашады да, 10 жасқа толған соң 3 жыл Семейдегі Ахмет Риза медресесінде оқиды. Абай өлең жазуды 10 жасында («Кім екен деп келіп ем түйе қуған...») бастаған. Одан басқа ертеректе жазылған өлеңдері — «Йузи-рәушән», екіншісі — «Физули, Шәмси». «Сап, сап, көңілім», «Шәріпке», «Абралыға», «Жақсылыққа», «Кең жайлау» өлеңдері 1870 — 80 жылдар аралығында жазылған. Ақындық қуатын танытқан үлкен шығармасы — «Қансонарда» 1882 ж. жазылған. Алайда жасы қырыққа келгеннен кейін ғана көркем әдебиетке шындап ықылас қойып, көзқарасы қалыптасып, сөз өнерінің халық санасына тигізер ықпалын түсінеді. Абай өлеңдері түгел дерлік лирикадан құралады, поэма жанрына көп бой ұрмағаны байқалады. Қысқа өлеңдерінде табиғат бейнесін, адамдар портретін жасауға, ішкі-сыртқы қылық-қасиеттерін, мінез-бітімдерін айқын суреттермен көрсетуге өте шебер. Қай өлеңінен де қазақ жерінің, қазақтың ұлттық сипатының ерекшеліктері көрініп тұрады. Ислам діні тараған Шығыс елдерінің әдебиетімен жақсы танысу арқылы өзінің шеберлік — шалымын одан әрі шыңдайды. Шығыстың екі хикаясын «Масғұт» және «Ескендір» деген атпен өлеңге айналдырады. Ислам дініне өзінше сенген діни таным жайындағы философиялық көзқарастарын да өлеңмен жеткізеді. Абайдың дүниетанудағы көзқарасы XIX ғасырдың екінші жартысында Қазақ халқының экономикасы мен ой-пікірінің алға ұмтылу бағытта даму ықпалымен қалыптасты. Дүниетану жолында сары-орыстың төңкерісшіл демократтарының шығармаларын оқып, өз дәуірінің алдыңғы қатарлы ой-пікірін қорытып, басқаларға қазақ өміріндегі аса маңызды мәселелерді түсіндіруге қолданады. Дүниетану өңірінде екі қасиеттің — сезім мен қыйсынның , түйсік пен ақылдың қатынасын таразылайды. Сондықтан да: «Ақыл сенбей сенбеңіз, Бір іске кез келсеңіз» деп жазады.

1.Суретте бейнеленген ақын, ағартушы

A.    Ы.Алтынсарин

B.     М.Әуезов

C.     А.Байтұрсынов

D.    Абай Құнанбаев

E.     М.Жұмабаев

2. Абайдың әжесінің есімі

A.    Ұлжан

B.     Зере

C.     Айгерім

D.    Дінәсіл

E.     Зейнеп

3. 10 жастағы Абай оқыған оқу

A.    Шығыстың Низами мектебі

B.     А.Алтынсарин мектебі

C.     Сүлеймен медресесі

D.    Ахмет Риза медресесі

E.     Жәңгір мектебі

4. Шығыс тілінен өлеңге аударған хикаясы

A.    Ескендір

B.     Қара сөздер

C.     Еңлік-Кебек

D.    Кең жайлау

E.     Қансонарда

5. 1882 ж. жазылған шығармасы

A.    Ескендір

B.     Қара сөздер

C.     Күз

D.    Кең жайлау

E.     Қансонарда

Қазақ педагогикасының негiзiн салушы, педагог - ағартушы, ақын жəне прозаик, публицист балалар жазушысы, орыс графикасы негiзiнде қазақ алфавитiнiң негiзiн қалаушы. Алтынсарин мектеп пен тəрбие өз халқының тұрмысы мен өмiрiнiң тарихи ұлттық ерекшелiгiне сəйкес келу идеясын ұсынды. Училище сол күйiнде ашылмай қалды. Ы. Алтынсаринның табандылығымен Орынборда 1886 жылы мұғалiм даярлайтын қырғыз мектебi ашылды. Тұңғыш қазақ мектебiн ашып, оқытуға кiрiскен Ыбырай соған тiкелей көмектескен Н. И. Ильминскийге жазған (1864 жыл, 16 март) хатында: ''Осы жылы наурыздың 8 күнi менiң көптен күткен iсiм орнына келiп, мектеп ашылды, оған 14 қазақ баласы кiрдi, бəрi де естi, жақсы балалар. Автор сол тұстағы мектептерде дiн сабағының өту мүмкiндiгiн пайдаланып, қазақ балалары үшiн ''Шариятул-ислам'' атты оқулық жазды. Бұл кiтап кезiнде балалардың мұсылман дiнi-нiң қағидаларын игеруiне айтарлықтай үлес қосты. ''Қыпшақ Сейiтқұл'' атты əңгiмесiнде автор мал баққан халықтың жұт пен барымтаға тəуелдi екенiн айта келiп, жоқшылыққа ұшыраған отыз үйлi тобырдың басшысы Сейiтқұлдың ақылдылығы мен тапқырлығын жастарға үлгi етiп ұсынады. Жазушы ''Аурудан аяған күштiрек'', ''Асыл шөп'', ''Малды пайдаға жарату'' атты əңгiмелерi қайрымдылық пен бауырмалдық, сабырлық пен шыдамдылық секiлдi қасиеттердi тəрбиелеуге арналған.

1.Суретте бейнеленген педагог

A.    А.Байтұрсынұлы

B.     Ы.Алтынсарин

C.     Ш.Уалиханов

D.    М.Жұмабаев

E.     С.Сейфуллин

2. 1886 жылы мұғалімдер даярлайтын мектеп ашылған жер

A.    Семей

B.     Торғай

C.     Орынбор

D.    Алматы

E.     Оренбург

3. Тұңғыш қазақ мектебі ашылған күн

A.    8 сәуір

B.     8 ақпан

C.     8 мамыр

D.    8 наурыз

E.     8 қазан

4. Ыбырай Алтынсариннің еңбегі

A.    Шариятул-ислам

B.     Тəрбие жөнiндегi ойлар

C.     Ғылымның қадiр-қасиетi жəне жетiлу

D.    Педагогикалық поэма

E.     ''Аналар мектебi

5. «Қыпшақ Сейітқұл» еңбегінің негізгі идеясы

A.    Білімге шақыру

B.     Әйел теңсіздігі

C.     Жоқшылық

D.    Бейбітшілік

E.     Тәуелсіздің