พระรัตนตรัย

ครู

พ่อแม่

เพื่อน

การปฏิบัติตนอย่างเหมาะสมในชุมชน

การปฏิบัติตนอย่างถูกต้องตามกฎหมาย

การนั่งสมาธิเจริญปัญญา

กิริยา วาจา และการประพฤติปฏิบัติตนเรียบร้อยในศาสนสถานและศาสนพิธี

ยืนฟังด้วยความตั้งใจ

คุกเข่าและประนมมือรับฟัง

ยืนสงบอย่างสำรวม และประนมมือรับฟัง

จัดหาเก้าอี้ให้ท่านนั่ง แล้วคุกเข่าฟัง

จังหวะการกราบ

ท่านั่งและการหมอบกราบ

การประนมมือ

องค์ประกอบของอวัยวะ

แต่งกายให้สุภาพเรียบร้อย ไม่ตกแต่งเครื่องประดับมากเกินไป

สนทนากับพระสงฆ์อย่างสำรวม

นำเรื่องทางโลกบางเรื่องไปสนทนากับพระ

สำรวม กาย วาจา ใจ ให้ตั้งมั่นอยู่เสมอ

ท่าเตรียม

อัญชลี

วันทา

อภิวาท

ความเป็นสิริมงคล

ระลึกถึงคุณพระรัตนตรัย

ป้องกันภัยอันตราย

รักษาประเพณีที่ดีงาม

เป็นเกียรติให้กับเจ้าภาพที่จัดพิธี

ช่วยให้ผู้ล่วงลับได้บุญกุศลติดตัวไป

ช่วยย้ำเตือนให้ผู้เข้าร่วมพิธีสวดอภิธรรมได้ตระหนักถึงธรรมชาติของชีวิต

เป็นการแสดงความเคารพรักแก่ผู้ล่วงลับเป็นครั้งสุดท้าย

ถ้าไม่เข้าใจก็ส่งกระแสจิตไปตามเสียงสวด

ถ้าเข้าใจความหมายของบทสวดก็ให้น้อมใจไปตามคำสวดนั้น

ควรแสดงความเคารพโดยการประนมมือและตั้งใจฟังอย่างสงบ

ถ้าไม่เข้าใจให้ถามเพื่อนข้าง ๆ หรือยกมือเพื่อถามพระ

เพื่ออุทิศส่วนบุญส่วนกุศลไปให้ผู้ที่ล่วงลับไปแล้ว

เพื่อระลึกถึง "ไม่มีใครหลีกหนีความตายได้พ้น"

เป็นการตอบแทนหรือสนองบุญคุณแก่บิดา มารดา ถึงแก่กรรมลง

ระลึกถึงคุณพระรัตนตรัย เสริมสร้างกำลังใจและความเป็นสิริมงคล

ถวายไทยธรรม

รับศีล อาราธนาธรรม

ประนมมือฟังพระธรรมเทศนา

ตั้งใจส่งกระแสจิตไปตามบทสวดมนต์

ลุงเขียว นั่งนั่งประนมมือ ตั้งใจฟัง ไม่หยอกล้อ พูดคุยกัน

ลุงแดง นั่งฟังพระธรรมเทศนาตั้งแต่ต้นจบโดยไม่ลุกจากที่นั่ง

ป้าจุรี นั่งฟังพระธรรมเทศนาพร้อมทั้งหยิบโทรศัพท์มาถ่ายรูปเป็นระยะ

นายกเทือง ชวนลูกชายมานั่งฟังพระธรรมเทศนาอย่างตั้งใจ

ได้ฟังในสิ่งที่ไม่เคยฟัง

ได้พูดในสิ่งที่ไม่เคยพูด

ได้รู้ในสิ่งที่ไม่เคยรู้

สิ่งที่เคยฟังแล้ว แต่ยังไม่เข้าใจแจ่มชัด ก็จะเข้าใจได้แจ่มชัดขึ้น

การร่วมมือกัน

มีความสามัคคีระหว่างกัน

สังคมสงบสุข

ผูกไมตรีที่ดีต่อกัน

ประพันธ์นำผลไม้มาเลี้ยง

ประดิษฐ์นำน้ำส้มมาให้ดื่ม

ประเวศยกมือไหว้ทักทาย

ประวิทย์ยกเก้าอี้มาให้นั่ง

อภิวาท

วันทา

นมัสการ

อัญชลี

ยืนฟังด้วยความตั้งใจ

คุกเข่าและประนมมือรับฟัง

จัดหาเก้าอี้ให้ท่านนั่ง แล้วคุกเข่าฟัง

ยืนสงบอย่างสำรวม และประนมมือรับฟัง

พูดคุยกับท่านอย่างสนิทสนมเป็นกันเอง

แต่งกายด้วยชุดพละของโรงเรียน

แต่งกายด้วยชุดสีขาว-ดำ

ไปกับเพื่อนผู้หญิง ๒-๓ คน

กระผม พระคุณเจ้า

โยม พระอาจารย์

โยม อาตมา

ข้าพเจ้า หลวงพี่

หลีกทาง แล้วยกมือไหว้

หลีกทางให้ท่านเดินผ่านไป

ยกมือไหว้ท่าน กล่าวคำ สวัสดี

หลบหลีกไปทางอื่น

จำพรรษา

ฉัน

มรณภาพ

ทำวัตร

จำพรรษา

ฉัน

ทำวัตร

บิณฑบาต

เป็นไข้

อาพาธ

จับไข้

ประชวร

วรรณภาเข้าไปนิมนต์พระสมชายถึงในกุฏิ

สิริมาหลังจากคุยธุระกับพระสมพรเสร็จแล้วรีบลากลับ

กนกรัชน์ เล่าเรื่องตลกให้พระวิชัยฟังเพราะถือว่าเคยเป็นเพื่อนสนิทกันในสมัยเรียน

กรวิทย์ ไปหาพระธีระพงษ์แต่ไม่ยกเมือไหว้เพราะ พระธีระพงษ์มีอายุน้อยกว่าตน

ยกมือไหว้

กราบ 1 ครั้งแบมือ

กราบ 1 ครั้งไม่แบมือ

กราบแบบเบญจางคประดิษฐ์

ขณะนั่งเก้าอี้อยู่ในปะรำพิธี เมื่อพระสงฆ์เดินผ่านมาควรลุกขึ้นยืนต้อนรับและยกมือไหว้

ถ้านั่งอยู่กับพื้น เมื่อพระสงฆ์เดินผ่านมาควรกราบหรือยกมือไหว้แล้วแต่ความเหมาะสม

เมื่อเห็นพระสงฆ์เดินตามหลังมาควรหลีกเข้าข้างทางด้านซ้ายมือของท่าน ยืนตรง ยกมือไหว้เมื่อท่านเดินผ่านมา

เมื่อเห็นพระสงฆ์เดินสวนทางมา ควรรีบเดินเข้าไปหาท่าน หยุด ยกมือไหว้ แล้วหลีกเข้าข้างทางด้านขวามือ ให้ท่านเดินสวนไป

บ่งบอกว่ามีความรู้ดี และปฏิบัติดี

บ่งบอกถึงอุปนิสัยใจคอของตน

บ่งบอกว่าได้รับการฝึกฝนมาดี

บ่งบอกถึงชาติตระกูลว่าเป็นผู้ดี

กิ๊ฟ : ท่านรับประทานอาหารเช้าหรือยังคะ

จุ๊บแจง : ดิฉันไปหาท่านเมื่อวาน เด็กวัดบอกว่าท่านนอนอยู่

มิว : ได้ข่าวว่าท่านอาพาธ ไม่ทราบว่าอาการดีขึ้นหรือยังคะ

เพ็ญ : เชิญค่ะ เชิญเข้าบ้าน ดิฉันกับลูกชายจะถวายสังฆทาน

เชิญ  ใช้พูดกับพระสงฆ์ว่า   นิมนต์

นอน  ใช้พูดกับพระสงฆ์ว่า  จำวัด

อาบนำ้  ใช้พูดกับพระสงฆ์ว่า  สรงน้ำ

เจ็บป่วย  ไม่สบาย  ใช้พูดกับพระสงฆ์ว่า  อาพาน

ผู้หญิงสามารถสนทนาธรรมกับพระสงฆ์สองต่อสองได้

เวลาเริ่มต้นพูดกับพระสงฆ์ให้พนมมือ  แต่ถ้าคุยนาน ๆ ไม่ต้องพนมมือก็ได้

การกราบพระสงฆ์  ควรกราบแบบเบญจางคประดิษฐ์

ถ้าเป็นญาติกับพระสงฆ์   สามารถพูดจาล้อเล่นได้

หลวงพี่

หลวงลุง

พระคุณเจ้า

ท่านเจ้าคุณ

สัพเพ สัตตา อะเวรา โหนตุ          

อิทัง เม ญาตีนัง โหตุ สุขิตา โหนตุ ญาตะโย

 ยะถา วาริวะหา ปูรา ปะริปูเรนติ สาคะรัง                           

 อิมินา  ปุญญกัมเมนะ  อุปัชฌายา  คุณุตตะรา

อุสาทำบุญอุทิศให้นางแสน

ชวนชมทำบุญอายุครบ 60 ปี

ช้างทำบุญขึ้นบ้านใหม่                                  

ออนทำบุญครบรอบวันแต่งงาน

พระศรรับถาดอาหารจากมือโยมแม่  

ก้อยกับเพื่อนช่วยกันยกโต๊ะอาหารถวายพระ

น้อยถวายอาหารในเวลาบ่าย                   

กุหลาบวางปิ่นโตอาหารลงบนผ้ากราบของพระพงค์

ประมนมือยกขึ้นพร้อมน้อมศรีษะปลายนิ้วหัวแม่มืออยู่ระหว่างคิ้ว

ประมนมือยกขึ้นพร้อมน้อมศรีษะปลายนิ้วหัวแม่มืออยู่ที่หน้าผาก

ประมนมือยกขึ้นพร้อมน้อมศรีษะปลายนิ้วหัวแม่มืออยู่ที่ปลายจมูก

ประมนมือยกขึ้นพร้อมน้อมศรีษะปลายนิ้วหัวแม่มืออยู่ปลายคาง

ฝ่าพระบาท

เกล้ากระหม่อม

เกล้ากระหม่อมฉัน

ข้าพเจ้า

อาสนะ-ที่นั่ง

ปลงผม-โกนผม

ทำวัตร-สวดมนต์

บรรพชา-บวชเป็นพระภิกษุ

มหาบพิตร-พระเจ้าแผ่นดิน

คุณโยม-บิดา มารดาหรือญาติผู้ใหญ่

ท่าน-บุคคลทั่วไป

คุณเธอ-ผู้ที่อายุยังน้อย

- หน้าฝาก

- มือทั้ง 2 ข้าง

- เข่า ทั้ง 2 ข้าง

- หน้าฝาก

- จมูกแตะพื้น

- มือทั้ง 2 ข้าง

- เข่า ทั้ง 2 ข้าง

- หน้าฝาก

-หน้าอก

- มือทั้ง 2 ข้าง

- เข่า ทั้ง 2 ข้าง

- หน้าฝาก

-คาง

- มือทั้ง 2 ข้าง

- เข่า ทั้ง 2 ข้าง

นั่งพับเพียบ กราบโดยแขนทั้ง 2 ข้างคอมเข่ากราบ 1 ครั้งแบมือ

นั่งพับเพียบ กราบโดยแขนทั้ง 2 ข้างคอมเข่า ไม่แบมือ

นั่งคุกเข่า กราบโดยแขนทั้ง 2 ข้างคอมเข่า ไม่แบมือ

นั่งคุกเข่า กราบโดยแขนทั้ง 2 ข้างคอมเข่า แบมือ

ประนมมือ ยกขึ้นพร้อมโน้มศรีษะลงโดยให้หัวแม่มือจรดที่ปลายจมูก

ประนมมือ ยกขึ้นพร้อมโน้มศรีษะลงโดยให้หัวแม่มือจรดที่ปลายหน้าผาก

ประนมมือ ยกขึ้นพร้อมโน้มศรีษะลงโดยให้หัวแม่มือจรดอยู่ที่ระหว่างคิ้ว

ประนมมือ ยกขึ้นพร้อมโน้มศรีษะลงโดยให้หัวแม่มือจรดที่ปลายคาง

เคารพศพผู้ใหญ่ กราบ 1 ครั้งไม่แบมือ

เคารพศพคนรุ่นเดียวกัน ไหว้ 1 ครั้ง

เคารพศพทั่วไป กราบ 1 ครั้งแบมือ

เคารพศพที่เป็นเด็กหรือคนที่อายุน้อยกว่า

นั่งสงบนิ่งก้มหน้าเล็กน้อย

สมชายใส่กางเกงยีน แฟชั่นและใส่เสื้อตัวใหญ่สีดำ

สมรแต่งตัวสีสดใสสมวัยไปรวมงาน

สมหมายใส่เสื้อ สีขาวและกางเกงสีดำไปร่วมงาน

สาครแต่งกายโดยยึดหลักสีประจำวันในการไปร่วมงาน