Chịu sự tác động mạnh mẽ của tư duy siêu hình

Chịu sự tác động mạnh mẽ của phương pháp tư duy biện chứng

Đồng nhất vật chất với khối lượng

Đồng nhất vật chất với nguyên tử

Chủ nghĩa duy tâm khách quan

Chủ nghĩa duy tâm chủ quan

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Chủ nghĩa duy vật siêu hình

Thực tại khách quan độc lập với ý thức, không phụ thuộc vào ý thức

Thực tại khách quan và chủ quan, được ý thức phản ánh

Tồn tại ở các dạng vật chất cụ thể, có thể cảm nhận được bằng các giác quan

Thực tại khách quan không nhận thức được

(1) Ph.Anghen;(2) Biện chứng của tư nhiên

(1)Ph.Anghen ;(2) Chống Duyrinh

(1)C.Mac;(2) Tư bản

(1) C.Mac;(2) Luận cương về Phoibobac

Chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa kinh nghiệm phê phán

Bút ký Triết học

Nhà nước và Cách mạng

Sáng kiến vĩ đại

Triết học do C.Mác và V.I Lenin phát triển

Triết học do C. Mác xây dựng và V.I Lenin phát triển

Triết học do C.Mác, Ph. Ăng ghen và V.I Lenin xây dựng và phát triển

Triết học do C.Mac, V.I Lenin và các nhà mác xít khác xây dựng và phát triển

Là phương pháp tối ưu, vạn năng để nhận thức thế giới

Cung cấp những nguyên tắc chung nhất để định hướng hoạt động nhận thức và thực tiễn

Thay thế các phương pháp nghiên cứu trong các khoa học cụ thể

Là lý luận về phương pháp của các khoa học

1845

1848

1867

1883

Định luật bảo toàn và chuyển hóa năng lượng

Thuyết tế bào

Thuyết tiến hóa

Định luật vạn vật hấp dẫn

Ý thức không phải thuần tuý là hiện tượng cá nhân mà là hiện tượng xã hội.

Ý thức là một hiện tượng cá nhân.

Ý thức không là hiện tượng cá nhân cũng không là hiện tượng xã hội.

Ý thức của con người là sự hồi tưởng của ý niệm tuyệt đối .

a

Lao động và ngôn ngữ

Ngôn ngữ

Lao động

Xã hội loài người

Bộ óc người cùng với thế giới bên ngoài tác động lên bộ óc người

Thế giới bên ngoài.

Bộ óc người

Thế giới tự nhiên

Là sự khái quát trong quá trình nhận thức của con người đối với thế giới khách quan.

Toàn bộ thế giới vật chất

Toàn bộ thế giới khách quan

Là hình thức phản ánh đối lập với thế giới vật chất.

Phương pháp biện chứng duy vật.

Phương pháp biện chứng tự phát.

Phương pháp biện chứng duy tâm

Phương pháp siêu hình.

Vật chất

Tư duy.

Tồn tại xã hội.

Tồn tại khách quan.

Cải tạo thế giới.

Giải thích thế giới.

Giải thích thế giới để trên cơ sở đó có thể thực hiện tốt nhiệm vụ cải tạo thế giới.

Sáng tạo thế giới.

Thực tại khách quan và chủ quan được Ý thức phản ánh

tồn tại ở dạng vật chất cụ thể có thể cảm nhận được bằng các giác quan thực tại khách quan

độc lập với ý thức không phụ thuộc vào ý thức

thực tại khách quan không nhận thức được

chỉ ra quan niệm về vật chất của các nhà khoa học cụ thể là sai lầm

giúp cho các nhà khoa học thấy được vật chất nào vô hình không thể nhìn thấy bằng mắt thường

định hướng cho sự phát triển của khoa học trong việc nghiên cứu về vật chất: vật chất là vô cùng, vô tận, không sinh ra và không mất đi

vật chất chỉ là phạm trù triết học

nguồn gốc của vận động là Ở trong bản thân sự vật, hiện tượng, do sự tác động của các mặt, các yêu tố trong sự vật, hiện tượng gây ra

nguồn gốc của sự vận động là do Ý thức tinh thần tư tưởng quyết định

nguồn gốc của vận động là do sự tương tác hay sự tác động ở bên ngoài sự vật, hiện tượng

vận động là kết quả do cái "hích của thượng đế" tạo ra

vận động là tuyệt đối đừng im là tương đối, tạm thời

vận động và đứng im phải được quan niệm là tuyệt đối

vận động và đứng im chỉ là tương đối, tạm thời

Đứng im là tuyệt đối vận động là tương đối

ý thức là thuộc tính của mọi dạng vật chất

ý thức nào thuộc tính của một dạng vật chất có tổ chức cao nhất là bộ óc của con người

vật chất sinh ra Ý thức giống như "gan tiết ra mật"

niềm tin là yếu tố quan trọng nhất trong kết cấu của Ý thức

ao động cải biến con người tạo nên Ý thức

lao động đem đến cho con người kinh nghiệm sống và tạo ra ý thức

lao động và ngôn ngữ là hai sức kích thích chủ yếu hình thành nên Ý thức con người

ngôn ngữ tạo ra giao tiếp Giữa con người với con người, từ đó hình thành nên Ý thức

sản xuất vật chất

.thực nghiệm khoa học

hoạt động chính trị - xã hội

hoạt động thực tiễn

Ý thức không phải thuần Túy là hiện tượng cá nhân mà là hiện tượng xã hội

Ý thức là một hiện tượng cá nhân

Ý thức không là hiện thực cá nhân cũng không là hiện tượng xã hội

Ý thức của con người là sự hồi tưởng của Ý niệm tuyệt đối

bộ óc con người sinh ra Ý thức giống như "gan tiết ra mật"

bộ óc người là cơ quan vật chất của Ý thức

ý thức không phải là chức năng của bộ óc người

Ý thức là thuộc tính của mọi dạng vật chất

ý thức chỉ có ở con người

động vật bậc cao cũng có thể có Ý thức như con người

người máy cũng có Ý thức như con người

Ý thức là thuộc tính của mọi dạng vật chất

hình thành ảnh của thế giới chủ quan và khách quan

quá trình vật chất vận động bên trong bộ não sự

sự phản ánh tích cực, năng động, sáng tạo thế giới khách quan vào trong đầu óc con người

tiếp nhận và xử lý các kích thích từ môi trường bên ngoài vào bên trong bộ não

tình cảm

ý chí

tri thức

niềm tin

ý thức tự nó chỉ làm thay đổi tư tưởng, do đó ý thức hoàn toàn không có vai trò gì đối với thực tiễn

vai trò của Ý thức là sự phản ánh sáng tạo thực tại khách quan và đồng thời có sự tác động trở lại thực tại đó thông qua hoạt động thực tiễn của con người

Ý thức là cái phụ thuộc vào nguồn gốc sinh ra nó vì vậy chỉ có vật chất là cái năng động, tích cực

Ý thức chỉ là sự sao chép nguyên xi thế giới hiện thực nên không có vai trò gì Đối với thực tiễn

b

sự sáng tạo của con người thực chất chỉ là trí tuệ của Thượng đế

việc phát huy tính sáng tạo, năng động, chủ quan không phụ thuộc vào hiện thực khách quan mà là do sự sáng tạo chủ quan của con người

con người không có gì sáng tạo thực sự mà chỉ bắt chước hiện thực khách quan và làm đúng như nó

mọi sự sáng tạo của con người đều bắt nguồn từ sự phản ánh đúng hiện thực khách quan, đồng thời phát huy tính năng động chủ quan

3

4

5

6

vật thể không phải là vật chất

vật chất không chỉ là một dạng tồn tại là vật thể

vật thể là thực tại khách quan

vật thể tồn tại thông qua những dạng cụ thể của nó

thực tiễn lịch sử

thực tiễn xã hội

sự phát triển lâu dài và khó khăn của triết học và khoa học tự nhiên

các nhà khoa học triết học duy vậ

phát triển

vận động

chuyển hóa

vật thể hữu hình

vận động và đứng im chỉ là tương đối tạm thời

vận động là tuyệt đối, đừng im là tương đối, tạm thời

đứng im là tuyệt đối, vận động là tương đối

vận động và đứng im là tương đối, phát triển là tuyệt đối

ý thức là sản phẩm xã hội, là một hiện tượng xã hội

Ý thức là một hiện tượng thuần túy cá nhân

Ý thức là hình ảnh chủ quan của thế giới khách quan

Ý thức là sự phản ánh hiện thực khách quan vào bộ não của con người

vật chất chỉ có một phương thức tồn tại là vận động

vận động là sự dịch chuyển vị trí của các vật thể trong không gian

vận động là do ngoại lực tác động

vận động của vật chất nào cố hữu, tuyệt đối, vô hạn

ý thức cải biến hiện thực thông qua khoa học

Ý thức tự nó cải tạo được hiện thực

Ý thức cải biến hiện thực thông qua hoạt động thực tiễn của con người

Ý thức phản ánh nhưng không thể cải biến hiện thực

con người có gì sáng tạo thực sự mà chỉ bắt chước hiện thực khách quan

mọi sự sáng tạo của con người đều bắt nguồn từ sự phản ánh đúng hiện thực khách quan và phát huy tính năng động chủ quan

việc phát huy tính sáng tạo không phụ thuộc vào hiện thực khách quan mà do sự năng động chủ quan của con người

phản ánh sáng tạo chỉ là năng lực của một thiểu số Người trong xã hội

Ý thức là thuộc tính của một dạng vật chất đặc biệt

Ý thức có thể phản ánh đúng hiện thực khách quan

Ý thức có thể phản ánh sáng tạo, tích cực ngoài giới hạn của hiện thực khách quan

hoạt động thực tiễn là có ý thức của con người