wayground logo

Free Printable Worksheets

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

№1. Биосфера, Экожүйе, Популяция

Total questions: 80

Worksheet time: 2hrs 7mins

Name
Class
Date
1.

Экология

a)

тірі ағзалардың өзара және қоршаған ортамен қарым-қатынасы.

b)

тірі ағзалардың тіршілігіне әсер ететін кез келген жағдайлар және қоршаған ортаның құрам бөліктері.

c)

белгілі бір аумақта ағзалардың көп түрлері кездессе, олардың бірлестігі тұрақты, бай, экожүйе өнімді болады.

d)

      ұзақ уақыт бойы қатар тіршілік етіп, бір-біріне өзара әсер ететін алуан түрлі ағзалардың және жансыз табиғат факторларының тұрақты жиынтығы.

2.

Экологиялық фактордың 3 түрін атап бер

(a)  

3.

атмосфера газдары, топырақ, жер бедері, климат, температура, ылғалдылық, орта қышқылдылығы (рН)

a)

Антропогендік фактор

b)

Биотикалық фактор

c)

Абиотикалық фактор

4.

Биотикалық фактор

a)

тірі ағзалардың бір-біріне әсер етуі

b)

жарық, жансыз табиғаттың барлығы

c)

адамның іс-әрекетінің табиғатқа әсері

5.

Адамның іс-әрекетінің табиғатқа әсері

a)

Биотикалық фактор

b)

Абиотикалық фактор

c)

Антропогендік фактор

d)

Агроценоз

6.

Тірі ағзалардың тіршілігіне әсер ететін кез келген жағдайлар және қоршаған ортаның құрам бөліктері

a)

Экологиялық жүйе

b)

Биоалуантүрлілік

c)

Экологиялық фактор

d)

Экология

7.

Температура мен ылғалдылыққа қарағанда тұрақты фактор

(a)  

8.

Экваторда ылғалдылықтың жоғары болуынан қалыптасты

(a)  

9.

қышқыл ортада жақсы, сілтілік ортада нашар өседі

a)

шырша, қарағай

b)

қарағай, алма

c)

жүгері, жоңышка

d)

банан, ананас

10.

қышқыл топырақта жақсы өседі

a)

қырықжапырақ

b)

сәбіз, пияз

c)

бидай, дақылдар

d)

қызанақ

11.

Биоалуантүрлілік

a)

тірі ағзалардың қоршаған ортаның нақты бір жағдайында тірі қалу мүмкіндігін арттыратын құрылысындағы, мінез-құлқындағы, физиологиясындағы қасиеттері

b)

белгілі бір аумақта ағзалардың көп түрлері кездессе, олардың бірлестігі тұрақты, бай, экожүйе өнімді болады

c)

ұзақ уақыт бойы қатар тіршілік етіп, бір-біріне өзара әсер ететін алуан түрлі ағзалардың және жансыз табиғат факторларының тұрақты жиынтығы

d)

бір-бірінен органикалық заттар мен энергияны жүйелі түрде алып отыратын тірі ағзалар қатары

12.

Ұзақ уақыт бойы қатар тіршілік етіп, бір-біріне өзара әсер ететін алуан түрлі ағзалардың және жансыз табиғат факторларының тұрақты жиынтығы

a)

Сукцессия

b)

Агроценоз

c)

Биоценоз

d)

Фиксация

13.

Үнемі өзара байланыста және жансыз табиғат құрамбөліктерімен (абиотикалық) тікелей қатынаста болатын жанды ағзалардың (биотикалық) динамикалық әрі тұрақты бірлестігі

a)

Экология

b)

Экологиялық фактор

c)

Экожүйе

d)

Бірлестік

14.

Адамдар жасаған барлық жасанды экожүйе

a)

Антропогендік фактор

b)

Агроценоз

c)

Сукцессия

d)

Биоценоз

15.

Экожүйе компоненттері бөлінеді

a)

Тірі және өлі

b)

Абиотикалық Биотикалық Антропогендік

c)

материктік және мұхиттар

16.

Ең үлкен экожүйе

a)

Атмосфера

b)

Гидросфера

c)

Литосфера

d)

Биосфера

17.

Материк/құрлықтық экожүйе

a)

тау,жазық, шөл, көл экожүйелері, тау шыңдары, шатқал, орман, шалғын, тоған, бұлақ

b)

арал, топарал/архипелаг, маржан рифтері, мұхит тереңдігі

c)

жайылым, бақша, жүзімдіктер, егістіктер, фермалар, қалалар, елдімекендер, кеніштер, шахталар, теміржол, автомобиль жолы, мұнай құбыры

d)

көл экожүйелері, тау шыңдары, шатқал, орман, шалғын, тоған, бұлақ, архипелаг

18.

Мұхиттық экожүйе

a)

тау,жазық, шөл, көл экожүйелері, тау шыңдары, шатқал, орман, шалғын, тоған, бұлақ

b)

арал, топарал/архипелаг, маржан рифтері, мұхит тереңдігі

c)

жайылым, бақша, жүзімдіктер, егістіктер, фермалар, қалалар, елдімекендер, кеніштер, шахталар, теміржол, автомобиль жолы, мұнай құбыры

d)

көл экожүйелері, тау шыңдары, шатқал, орман, шалғын, тоған, бұлақ, архипелаг

19.

Экожүйелердің реті ауысуы

a)

Популяция

b)

Сукцессия

c)

Адаптация

d)

Агроценоз

20.

1-реттік сукцессия

a)

Адам іс-әрекетінің экожүйеге кері әсер етуі

b)

Топырақ түзілген орын

c)

Өрт, сел, мұз қатуы, су  басу, адам іс-әрекеті

d)

Жартас жыныстар, қатайған жанартау лавасы

21.

қоныстануды бастаушылар (пионерлер)

a)

қарашірік/гумус

b)

қыналар, бактериялар

c)

мүк

d)

саңырауқұлақтар

22.

мүк, бактерия, қына қалдықтарынан құнарлы зат

(a)  

23.

Экожүйенің пайда болу сәті

a)

қыналар мен бактериялар бұзған тау жыныстарынан мүктер пайда болады

b)

мүк, бактерия, қына қалдықтарынан құнарлы зат – қарашірік/гумус түзіледі.

c)

топырақ қабаты экожүйеде ағаштар мен бұталардың өсуіне жетілікті болғанда

d)

қыналар, бактериялар өседі

24.

Экожүйенің қалыптасуы

a)

қыналар мен бактериялар бұзған тау жыныстарынан мүктер пайда болады

b)

мүк, бактерия, қына қалдықтарынан құнарлы зат – қарашірік/гумус түзіледі.

c)

топырақ қабаты экожүйеде ағаштар мен бұталардың өсуіне жетілікті болғанда

d)

қыналар, бактериялар өседі

25.

Экожүйе тұрақты деп саналады

a)

қыналар мен бактериялар бұзған тау жыныстарынан мүктер пайда болады

b)

мүк, бактерия, қына қалдықтарынан құнарлы зат – қарашірік/гумус түзіледі.

c)

топырақ қабаты экожүйеде ағаштар мен бұталардың өсуіне жетілікті болғанда

d)

қыналар, бактериялар өседі

26.

Бұрын болған экожүйе жойылып, қайта қалпына келуі

a)

2-реттік сукцессия

b)

1-реттік сукцессия

c)

Агроценоз

d)

Сукцессия

27.

Бастаушы (пионер) ағзалардан емес, тұқымдары ұшып келген өсімдіктерден, тұқымы топырақта бұзылмаған жергілікті түрлерден басталады

a)

2-реттік сукцессия

b)

1-реттік сукцессия

c)

Агроценоз

d)

Сукцессия

28.

Өрт, сел, мұз қатуы, су  басу, адам іс-әрекеті

a)

2-реттік сукцессия

b)

1-реттік сукцессия

c)

Агроценоз

d)

Сукцессия

29.

Адам іс-әрекетінің экожүйеге кері әсер ететін салалар

a)

зиянды шығарындылар тастайтын өнеркәсіптік өндіріс

b)

пайдалы қазбаларды қазып алу және тасымалдау

c)

ауыл шаруашылығы

d)

тура (тікелей) пайдалану

e)

қару-жарақтың жаңа түрлерін сынау

30.

ЕҚТА неше түрі бар?

a)

9

b)

10

c)

11

d)

12

31.

ЕҚТА негізгілері

a)

қорық, ұлттық саябақтар,

қорыққорлар, ескерткіштер

b)

қорық, ұлттық саябақтар, қорыққорлық зоналар, зоологиялық саябақтар

c)

қорық, ботаникалық бақтар, дендрологиялық саябақтар, резерваттар

d)

қорық, ұлттық саябақтар,

қорыққорлар, резерваттар

32.

Шаруашылық пайдаланудан толық алынған аумақ. Кез келген шаруашылық іс-әрекеттерге тыйым салынған

a)

Қорық

b)

қорыққорлық зоналар

c)

резерваттар

d)

Қорыққорлар

33.

Ең алғашқы қорық

a)

Ақсу-Жабағылы

b)

Алматы

c)

Наурызым

d)

Қаратау

34.

Батыс Тянь-Шаньдағы

a)

Ақсу-Жабағылы

b)

Алматы

c)

Наурызым

d)

Қаратау

35.

Талас Алатауынындағы

a)

Ақсу-Жабағылы

b)

Алматы

c)

Наурызым

d)

Қаратау

36.

Қостанайдағы қорық

a)

Алакөл

b)

Батыс Алтай

c)

Наурызым

d)

Қаратау

37.

Арал теңізіндегі қорық

a)

Алакөл

b)

Батыс Алтай

c)

Барсакелмес

d)

Қаратау

38.

Ақмоладағы қорығы

a)

Алакөл

b)

Батыс Алтай

c)

Қорғалжын

d)

Қаратау

e)

Марқакөл

39.

Қоқиқаздар қорығы

a)

Алакөл

b)

Батыс Алтай

c)

Қорғалжын

d)

Қаратау

e)

Марқакөл

40.

Алтайдағы қорық

a)

Алакөл

b)

Батыс Алтай

c)

Үстірт

d)

Қаратау

e)

Марқакөл

41.

Шығыс Қазақстандағы қорық

a)

Алакөл

b)

Батыс Алтай

c)

Үстірт

d)

Қаратау

e)

Марқакөл

42.

Алматы облысындағы қорық

a)

Алакөл

b)

Батыс Алтай

c)

Үстірт

d)

Қаратау

e)

Марқакөл

43.

Тянь-Шань Тауындағы қорық

a)

Алакөл

b)

Батыс Алтай

c)

Үстірт

d)

Қаратау

e)

Марқакөл

44.

Ең жас қорық

a)

Алакөл

b)

Батыс Алтай

c)

Үстірт

d)

Қаратау

e)

Марқакөл

45.

Алматы қорығында қанша түр бар? Қанша түр сирек кездеседі? Қанша түр Қызыл кітапқа енгізілген?

a)

1100 түр бар.

50 түр сирек кездеседі.

26 түр Қызыл кітапқа енгізілген.

b)

1000 түр бар.

15 түр сирек кездеседі.

15 түр Қызыл кітапқа енгізілген.

c)

1100 түр бар.

26 түр сирек кездеседі.

50 түр Қызыл кітапқа енгізілген.

d)

1000 түр бар.

15 түр сирек кездеседі.

50 түр Қызыл кітапқа енгізілген.

46.

Марқакөл қорығында қанша түр бар? Қанша түр сирек кездеседі? Қанша түр Қызыл кітапқа енгізілген? Қандай түрлер өте көп?

a)

1100 түр бар.

50 түр сирек кездеседі.

26 түр Қызыл кітапқа енгізілген.

Жабайы түрлер көп.

b)

1000 түр бар.

15 түр сирек кездеседі.

15 түр Қызыл кітапқа енгізілген.

Эндимик түрлер көп.

c)

1100 түр бар.

26 түр сирек кездеседі.

50 түр Қызыл кітапқа енгізілген.

Мәдени түрлер көп.

d)

1000 түр бар.

15 түр сирек кездеседі.

50 түр Қызыл кітапқа енгізілген.

Эндимик түрлер көп.

47.

Ерекше экологиялық, тарихи, эстетикалық құндылығы бар табиғи кешендерін сақтау.  Демалуға, денсаулықты жақсарту, туризм, спорт, таным-жорық ұйымдастыруға болады. Өсімдіктер мен жануарлар қатаң қорғауға алынған

a)

Зоологиялық саябақтар

b)

Ұлттық саябақтар

c)

Табиғат ескерткіштер

d)

дендрологиялық саябақтар

48.

Ұлттық саябақтар саны қанша?

a)

9

b)

10

c)

11

d)

12

49.

Қорыққорлар

a)

ғылыми, тарихи, мәдени-эстетикалық  маңызы зор ескерткіштер қорғалады

b)

шаруашылық пайдаланудан толық алынған аумақ. Кез келген шаруашылық іс-әрекеттерге тыйым салынған

c)

ерекше экологиялық, тарихи, эстетикалық құндылығы бар табиғи кешендерін сақтау.  Демалуға, денсаулықты жақсарту, туризм, спорт, таным-жорық ұйымдастыруға болады. Өсімдіктер мен жануарлар қатаң қорғауға алынған.

d)

әр түрлі бағытта болады. Ботаникалық қорыққорларда өсімдіктер қатаң регламенттеледі. Географиялық, ландшафт, басқа қорыққорларда өз шектеулері болады.

50.

Ғылыми, тарихи, мәдени-эстетикалық  маңызы зор ескерткіштер қорғалады

a)

Резерваттар

b)

дендрологиялық саябақтар

c)

Табиғат ескерткіштері

d)

ботаникалық бақтар

51.

Табиғат ескерткіштерге не жатады?

a)

мүсіндер, аңғар, түзілістер, қала

b)

тоғай, көл, аңғар, түзілістер, үңгірлер

c)

орман, тоғай, көл, аңғар, үңгірлер

d)

өзен, көл, мүсіндер, ормандар

52.

Қызыл кітаптың алғашқы 1 бөлімі қашан және кімнің көмегімен шықты?

a)

1974 жылы В.А.Селевин

b)

1978 жылы В.А.Селевин

c)

1974 жылы А.А.Слудский

d)

1978 жылы А.А.Слудский

53.

Омыртқалы жануарлардың 87 түр және түршелері: сүтқоректілер (31), құстар(43), жорғалаушылар(8), қосмекенділілер(1), балық(4) енгізілген Қызыл кітап?

a)

Бірінші бөлім 

b)

Екінші бөлім 

c)

Үшінші бөлім 

54.

Қызыл кітаптың 1 бөлімінде енгізілген омыртқалы жануарлар?

a)

сүтқоректілер (31);

құстар (43); жорғалаушылар (8).

b)

қосмекенділілер (1);

балық (4).

c)

сүтқоректілер (43);

құстар (31); жорғалаушылар (4).

d)

қосмекенділілер (1);

балық (8).

55.

Өсімдіктердің 307 түрі енгізілген Қызыл кітап?

a)

Бірінші бөлім

b)

Екінші бөлім

c)

Екінші басылым

d)

Үшінші басылым

56.

Қызыл кітаптың 2 бөлімі шығарылған жыл?

a)

1978

b)

1981

c)

1991

d)

1996

57.

Қызыл кітаптың 2 бөлімінің екінші басылымы шығарылған жыл?

a)

1978

b)

1981

c)

1991

d)

1996

58.

Өсімдіктер мен омыртқасыз жануарлар біріктіріліп шығарылған Қызыл кітап?

a)

Бірінші бөлім 

b)

Екінші бөлім

c)

Екінші бөлімнің екінші басылымы

d)

Үшінші бөлім

59.

Қызыл кітаптың 2 бөлімінің екінші басылымындағы омыртқасыз жануарлар?

a)

жәндіктер, ұлулар, құрттар

b)

шаянтәрізділер, өрмекшітәрізділер

c)

жәндіктер, ұлулар, құрттар, шегірткелер

d)

жорғалаушылар, қосмекенділілер

e)

сүтқоректілер, құстар, балық

60.

Сирек кездесетін, саны азайып бара жатқан, жойылып кету қаупі төнген жануарлар мен өсімдіктер жинақталған негізгі құжат. Барлық шаралар айтылған Қызыл кітап?

a)

1 бөлім

b)

2 бөлім

c)

2 бөлім 2 басылым

d)

3 бөлім/басылым

61.

Ерекше қорғауға алынған өсімдік түрлері

a)

Кәстек жуасы, дала тегеурін

b)

Кәстек жуасы, дала тегеурін, кәдімгі қарағай

c)

шренк тобылғысы, кәдімгі қарағай

d)

шренк тобылғысы, грейг қызғалдағы

62.

Kz аумағында және су айданында кездеспейтін жануарлар

a)

Қызыл қасқыр, еуропалық күзен

b)

қабылан,     Қызылқұм тау қойы

c)

Арал албырты, Сырдария тасбекіресі

d)

ергежейлі үшбашпайлы қосаяқ, ергежейлі бесбашпайлы қосаяқ

e)

Тянь-Шань қоңыр аюы, Түркістан сілеусіні

63.

Қорғауды қажет ететін түрлер

a)

Жорғалаушылар:  сұр кесел, ортаазиялық бақа

b)

Каспий тілтісі, Волга майшабағы, таймен, Бұқтырма-Зайсан сыланы, Арал және Түркістан қаязы, Балқаш алабұғасы

c)

Қызғылт бірқазан, сарықұтан, жалбағай, қарабай, қоқиқаз, қызыл-жемсаулы қарашақаз, сұңқылдақ аққу, жыланшы бүркіт, аққұйрық субүркіт, Алтай ұлары, қарабас өгіз шағала, үкі, безгелдек, жорға дуадақ

d)

Сүтқоректілер:  жұпар-тышқан, ортаазиялық өзен кәмшаты, Түрікменстан құланы, Тянь-Шань арқары, Мензбир суыры

e)

шұбар күзен, орман сусары, тас сусары, қарақұйрық, үстірт, тау қойының түршесі, kz тау қойының түршесі, жалман, ергежейлі үшбашпайлы қосаяқ, ергежейлі бесбашпайлы қосаяқ

64.

Қорғауды қажет ететін сүтқоректілер?

a)

жұпар-тышқан, ортаазиялық өзен кәмшаты

b)

Түрікменстан құланы, Тянь-Шань арқары, Мензбир суыры

c)

аяқсыз кесіртке, сарыбауыр кесіртке, қарадегелек

d)

Түркістан сілеусіні, сабаншы, шағыл мысығы

65.

Қорғауды қажет ететін жорғалаушылар?

a)

сұр кесел

b)

ортаазиялық бақа

c)

сарыбауыр кесіртке

d)

аяқсыз кесіртке

66.

Едәуір дәрежеде алдын алу шаралары жасалған жануарлар?

a)

Жетісу бақатісі, аяқсыз кесіртке, сарыбауыр кесіртке, қарадегелек, орақтұмсық, бүркіттің 3 түрі (қарақұс, бүркіт, бақалтақ қыран)

b)

сақалтай, жұртшы, бұлдырық (ақбауыр, қарабауыр)

c)

барыс, Тянь-Шань қоңыр аюы, Түркістан сілеусіні, сабаншы, шағыл мысығы, шұбар күзен

d)

орман сусары, тас сусары, қарақұйрық, үстірт, тау қойының түршесі, kz тау қойының түршесі

e)

жалман, ергежейлі үшбашпайлы қосаяқ, ергежейлі бесбашпайлы қосаяқ

67.

Биологиялық алуантүрлілігін сақтаудың 3 негізгі жолы

a)

Заң шығарушы база

b)

Ғылыми дәйектемелер жасау

c)

Сақтау және қалпына келтіру

d)

өсімдіктер мен жануарлардың табиғи экожүйеде сирек кездесетін түрлерін қалпына келтіріп, сақтау

e)

өсімдіктер мен жануарлардың жабайы түрлерін пайдалануды азайту, жасанды жолмен жаңа түрлерін шығару

68.

Қазақстандық ғалым В.А.Селевин Қазақстан үшін қандай эндемик түрді таныстырды?

a)

Жалман

b)

Мензбир суыры

c)

Өрмекші

69.

өте сирек кездесетін үй тышқанына ұқсас кішентай аң

a)

Жалман

b)

Мензбир суыры

c)

Өрмекші

d)

тышқан

70.

Суырлардың ішіндегі ең кішкентайы

(a)  

71.

1-2 см арақашықтықтағы қозғалыстағы заттың кескінін ажырата алады

(a)  

72.

Бір-бірінен органикалық заттар мен энергияны жүйелі түрде алып отыратын тірі ағзалар қатары

a)

Қоректік тізбек

b)

Қоректік тор

c)

Қоректік деңгей

73.

Өзара байланысатын организм қатары, яғни алдынғы организмдерді кейінгілері корек етеді

a)

Трофикалық тізбек

b)

Қоректік тор

c)

Қоректік деңгей

74.

Әртүрлі қоректік тізбектен тұратын күрделі құрылым

a)

Трофикалық тізбек

b)

Қоректік тор

c)

Қоректік деңгей

75.

қоректік тізбекте белгілі бір орын алатын ағзалар тобы

a)

Трофикалық тізбек

b)

Қоректік тор

c)

Қоректік деңгей

76.

өлген жануарлардың қалдықтарымен немесе азғалардың зақымдалған бөліктерімен қоректенеді

a)

Паразиттер

b)

Деструктор

c)

Сапрофиттер

d)

Етқоректілер

77.

Ағзалармен қоректенетін, бірден өлтірмейтін, ұзақ қоректенетін жануарлар

a)

Паразиттер

b)

Деструктор

c)

Сапрофиттер

d)

Етқоректілер

78.

 Өсімдік паразиті

a)

жұлдызқұрт, жапырақжегіш қоңыз, біте

b)

құрттар, қандала

c)

бүрге, бит, маса

79.

 жануар паразиті

a)

жұлдызқұрт, жапырақжегіш қоңыз, біте

b)

құрттар, қандала

c)

бүрге, бит, маса

80.

Талғаусыз қоректілер

a)

адам, аю, егеуқұйрық, шошқа, шипанзе

b)

адам, аю, егеуқұйрық, шошқа, піл

c)

адам, жолбарыс, егеуқұйрық

d)

адам, аю, егеуқұйрық, керік, шипанзе