NEW
Font size
WorksheetsFirmalar, bazarlar və rəqabət- M8-M9
Total questions: 20
Worksheet time: 14mins
Firmaların qəbul etməli olduqları qərarlarda strateji dəyişəndən asılı olaraq oliqopoliya modelləri belə təsnifləşdirilir:
miqdar modelləri və qiymət modelləri
koopertativ modellər və qeyri-kooperativ modellər
statik modellər və dinamik modellər
sadə modellər və mürəkkəb modellər
Kurno modeli və Bertran modeli
Kurno modelində tarazlıq vəziyyəti belə tapılır:
firmaların tələb əyrilərini uzlaşdırmaqla
firmaların son hədd xərcləri əyrilərini uzlaşdırmaqla
firmaların reaksiya əyrilərini uzlaşdırmaqla
firmaların orta xərclər əyrilərini uzlaşdırmaqla
firmaların qalıq tələb əyrilərini uzlaşdırmaqla
Çemberlin modelinin qənaətinə əsasən oliqopol bazarlarda hər bir firmanın bazar payı buna bərabərdir (burada, n – bazarda olan firmaların sayıdır):
n/(n+1)
1/(n+1)
1/(n-1)
n/(n-1)
1/n
Oliqopoliyanın qeyri-kooperativ modellərində:
oliqopolist firmalar arasında məxfi (gizli) və qeyri-aşkar sövdələşmə hallarında firmaların strateji davranışları öyrənilir
oliqopolist firmalar məhsulun istehsal/satış həcmi (miqdarı) ilə bağlı strateji qərar verirlər
oliqopolist firmalar məhsulun qiyməti ilə bağlı strateji qərarlar verirlər
oliqopolist firmaların bir-birinin qərarlarından xəbəri olmadan, lakin rəqiblərin güman olunan optimal reaksiyalarını nəzərə alaraq qərarlar verdiyi situasiyalar nəzərdən keçirilir
oliqopolist firmalar qərarlarını ardıcıl olaraq (növbə ilə) qəbul edirlər və hər birinin qərarı digər firmanın qərarına reaksiya xarakteri daşıyır
Aşağıda Kurno modelinin şərtlərindən hansı biri səhv verilib?
bazarda yalnız 2 firma fəaliyyət göstərir
firmalar oxşar, lakin fərqliləşdirilmiş məhsullar istehsal edirlər
firmaların hər biri öz mənfəətini maksimumlaşdırmağa çalışır
məhsulun bazar qiyməti hər iki firma üçün eynidir (p1 = p2)
firmaların son hədd xərcləri bərabər və sabitdir
Kurno modelinə əsasən duopoliya şəraitində məcmu istehsal/buraxılış həcmi:
xalis inhisarda olduğundan çox, təkmil rəqabətdə olduğundan isə azdır
xalis inhisarda olduğundan az, təkmil rəqabətdə olduğundan isə çoxdur
həm xalis inhisarda, həm də təkmil rəqabətdə olduğundan çoxdur
həm xalis inhisarda, həm də təkmil rəqabətdə olduğundan yuxarıdır
sabitdir
Ştakelberq modelinin tarazlıq halında:
lider-firma Kurno tarazlığındakından az, təqibçi-firma isə ondan çox istehsal həcminə malik olur
lider-firma Kurno tarazlığındakından çox, təqibçi-firma isə ondan az istehsal həcminə malik olur
hər iki firma elə Kurno tarazlığında olduğu qədər istehsal həcminə malik olur
hər iki firma Kurno tarazlığında olduğundan çox istehsal həcminə malik olur
iki firma Kurno tarazlığında olduğundan az istehsal həcminə malik olur
Firmanın reaksiya əyrisi nədir?
firmanın məhsuluna olan tələb əyrisidir
rəqibinin güman olunan hərəkətləri nəzərə alınmaqla firmanın məhsuluna olan tələb əyrisidir
rəqibin firmaların məhsullarına olan tələb əyrilərini birləşdirən xəttdir
rəqibinin güman olunan hərəkətləri (istehsal həcmi yaxud qiymətlər bağlı) nəzərə alınmaqla hər bir firmanın optimal seçimlərini əks etdirən əyridir
rəqibinin məlum hərəkətləri (istehsal həcmi yaxud qiymətlər bağlı) nəzərə alınmaqla hər bir firmanın optimal seçimlərini əks etdirən əyridir
Burada Çemberlin modelinin əlamətlərindən biri səhv verilib:
firmalar əldə etdikləri təcrübə əsasında rəqibinin hərəkətlərinə adekvat cavab reaksiyası verirlər
firmalar istehsal həcmini öz aralarında razılaşdırırlar
rəqib firmalar bir-birinin istehsal həcmini dəyişməz qəbul etmirlər
firmalar qərarlarını şərti olaraq növbəli qaydada verirlər
rəqib firmalar sövdələşməyə getmirlər
Çemberlinin 2-ci teoreminə əsasən, əgər oliqopol bazarda hər bir firma güman edərsə ki, rəqibin qiyməti dəyişməz qalacaq, onda:
tarazlıq qiyməti xalis inhisar qiymətinə barabərdir
tarazlıq qiyməti xalis rəqabət qiymətinə barabərdir
tarazlıq qiyməti xalis inhisar qiymətindən aşağı, xalis rəqabət qiymətindən yuxarı olur
tarazlıq qiyməti xalis rəqabət qiymətindən yuxarı olur
heç bir halda tarazlıq qiyməti olmayacaq
Bertran tarazlığı (rəqabəti) şəraitində firmalar qiyməti:
son hədd xərcləri səviyyəsində təyin edirlər
inhisar səviyyəsində təyin edirlər
inhisar səviyyəsindən yüksək təyin edirlər
son hədd xərcləri səviyyəsindən aşağı təyin edirlər
son hədd xərcləri səviyyəsindən yuxarı, inhisar səviyyəsindən aşağı təyin edirlər
Bertran tarazlığı nöqtəsi:
firmaların reaksiya əyrilərinin toxunma nöqtəsidir
firmaların reaksiya əyrilərinin tələb əyrisi ilə kəsişmə nöqtəsidir
firmaların reaksiya əyrilərinin kəsişmə nöqtəsidir
firmaların reaksiya əyrilərinin tələb əyrisinə toxunma nöqtəsidir
firmaların reaksiya əyrilərinin onlaırn marjinal xərc əyriləri ilə kəsişmə nöqtəsidir
Bertran modelinin şərtlərindən hansı biri səhv verilib?
firmalar sövdələşmələrə gedirlər
bazarda yekcins məhsullar istehsal edən 2 firma fəaliyyət göstərir və onların hər biri mənfəətini maksimumlaşdırmağa çalışır
firmalar sövdələşmələrə getmirlər
firmaların son hədd xərcləri bərabər və sabitdir
firmalar xətti tələb funksiyası ilə üzləşirlər
Ecuort modelində qiyməti aşağı təyin edən firma onun məhsuluna artan bazar tələbini ona görə tam ödəyə bilmir ki:
rəqibin imkanları daha genişdir
onun istehsal gücü məhduddur
artan tələbi tam ödəmək onun marağına uyğun deyil
qiymət savaşından yayınmaq üçün tələbin bir hissəsini rəqib firmaya qaytarır
bütün tələbi ödəyəcəyi halda onun buraxılış miqdarı mənfəəti maksimumlaşdıran həddi keçir
Bu modellərin hansında statik tarazlıq nəzərdə tutulmur:
Bu modellərin hamısında statik tarazlıq var
Ştakelberq modelində
Bertran modelində
Kurno modelində
Ecuort modelində
Bertran paradoksunun təməlində bu dayanır:
bu modeldə hər bir oliqopolist firma azalan qalıq tələb əyrisi ilə qarşılaşır
bu modeldə hər bir oliqopolist firma qiymət üzrə tələbin çarpaz elastikliyi ilə üzləşir
bu modeldə hər bir oliqopolist firma rəqibinin qiyməti üzrə mükəmməl elastikliyə malik tələb əyrisi ilə üzləşir
bu modeldə hər bir oliqopolist firma rəqibinin istehsal həcmi üzrə elastikliyə malik tələb əyrisi ilə üzləşir
bu modeldə hər bir oliqopolist firma sağa doğru yer dəyişən tələb əyrisi ilə qarşılaşır
Oliqopolist bazarlarda son hədd xərcləri artdığı halda firmanın reaksiya əyrisi:
yuxarıya doğru yer dəyişir
aşağıya doğru yer dəyişir
yerini dəyişmir
yalnz bir firmanın istehsal həcmini göstərən xəttə doğru əyilir
qabarıq forma alır
Bu halda firmalar əvvəlcə Kurno modelinə istinad etməli olurlar:
qiymətin dəyişdirilməsi ilə müqayisədə istehsal gücünün (istehsal miqdarının) dəyişdirilməsi ilə bağlı qərarlar daha uzunmüddətli (mürəkkəb) olduqda
istehsal gücünün dəyişdirilməsi ilə bağlı qərarlar qısamüddətli, qiymətə dair qərarlar isə uzunmüddətli xarakter daşıdıqda
qiymətin dəyişdirilməsi ilə müqayisədə istehsal gücünün (istehsal miqdarının) dəyişdirilməsi ilə bağlı qərarlar daha asan olduqda
həm qiymətin, həm də istehsal gücünün (istehsal miqdarının) dəyişdirilməsi ilə bağlı qərarlar eyni qədər mürəkkəb olduqda
həm qiymətin, həm də istehsal gücünün (istehsal miqdarının) dəyişdirilməsi ilə bağlı qərarlar eyni qədər asan olduqda
Simmetrik oliqopoliya şəraitində firmalardan birinin son hədd xərclərinin azaldığı, digərinin son hədd xərclərinin isə sabit qaldığı halda Kurno tarazlıq nöqtəsi:
45 dərəcəli bucaq xətti üzərindəki yerini sağa yuxarıya doğru dəyişir
45 dərəcəli bucaq xətti üzərindəki yerini sola aşağıya doğru dəyişir
45 dərəcəli bucaq xətti üzərindəki yerini son hədd xərcləri dəyişməmiş firmanın reaksiya xətti üzrə bu firmanın istehsal həcmi oxuna tərəf dəyişir
45 dərəcəli bucaq xətti üzərindəki yerini son hədd xərcləri azalmış firmanın reaksiya xətti üzrə həmin firmanın istehsal həcmi oxuna tərəf dəyişir
45 dərəcəli bucaq xətti üzərindəki yerini son hədd xərcləri azalmış firmanın reaksiya xətti üzrə rəqib firmanın istehsal həcmi oxuna tərəf dəyişir
Müqayisəli statikada:
bazarın 2 tarazlıq halı müqayisə olunur və bütün dəyişənlərdə baş verən dəyişikliklər öyrənilir
bazarın 2 tarazlıq halı müqayisə olunur və dəyişənlərdən birində baş verən dəyişikliyin digər dəyişənlərə necə təsir etməsi proqnozlaşdırılır
bazarın tarazlıq halında dəyişənlər arasında olan münasibət aşkara çıxarılır
konkret tarazlıq halında bazarın quruluşu öyrənilir
bazarın bir tarazlıq halından başqasına aparan dinamik dəyişiklik trayektoriyası tapılır
