Байлық көзі сауда-айналым сферасы деп қарастырды.

Маржиналистерсаясиэкономиканыңміндеті -шектеуліресурстардыбөлуменшаруашылықтардыжүргізудіңеңтиімдітәсілдерінзерттеуекендігінайтты.

Байлық көзі өндіріс деп есептеді. Бірақ оның ішінде ауылшаруашылығы өнімді деп  түсінді.

Қоғам байлығының жалпы өндіріс салаларында пайда болатындығы дәлелдеді

Карл Маркс, Фридрих Энгельс

Карл Менгер

Альфред Маршалл, Артур Пигу

Джон Мейнард Кейнс

XIXғ.ғ.- XXғ.ғ.

XIXғ.ғ.- XXғ.ғ.

XIXғ.ғ.- XXғ.ғ.

XIXғ.ғ.- XXғ.ғ.

шаруашылық жүргіуші субьектілер мен мемлекет жасақтайтын ақшалай кіріс.

адамдардың белгілі-бір пайдалылығы бар игіліктерді иелену мен пайдалануға деген ынталылығы.  Игіліктер қажеттіліктерді қанағаттандыратын құралдар болып табылады.

бұл экономикалық тұтынушылықтың пайда болу нысаны. Тұтынушылық -  жеке индивид пен мәдениеттің дамуына сәйкес арнаулы түрге ие болатын, мойындалған қажеттілікті анықтаушы.

1.        адамдарға қажетті  материалдық игіліктерді, пайдалы өнімді  өндіру процесі.

   затты өз игілігіне пайдалану.

меншік объектісін иеліктен шығару.

әр бір тауар  өндіруші мамандығы бойынша белгілі бір тауар өндірісіне жекеленеді.

материалдық және жеке факторының бірігу тәсілі.

тауар биржалары, көтерме және бөлшек сауда кәсіпорындары т.б.

еңбек биржалары, жұмысқа қамту мен кадрларды қайта даярлау қызмет орындары, жұмыс күшін реттеу және т.б. айналысатын мекемелер

-нарықтың негізгі элементтері:баға, бәсеке, ұсыныс пен сұраныстың өзара әрекетте болу механизмі

қор және валюта биржалары, банктер, сақтандыру компаниялары мен қорлары.

инфляциялық жәнетапшылық жағдайдағы өзгерістер бүгінгі күндег ісұраныстың өсуіне әкелед

– бұл өндірушінің белгілі бір уақытта, белгілі бір бағамен нарықта сатуға дайындаған тауарларының саны.

бұл баға  мен сатылатын тауар  санының  арасындағы тікелей  қатынас, яғни тауардың  бағасы өскен сайын оның сатуға дайындаған саны да молаяды (басқа жағдайлар тұрақты болғанда) және де керісінше

бұл  ұсыныс заңының графиктегі көрінісі, яғни бұл сызықтың нүктелері бағалардың белгілі бір мерзімде  өзгеруінен сатушылардың нарықта қанша тауар ұсынатынан көрсетеді.

делдал

саудагер

адам

бай

тәуекел, белсенділік, тәуелсіздік, тапқырлық, жауапкершілік, белсенді түрде  іздену.

тәуекел, белсенділік, тәуелді , тапқырлық, жауапкершілік, белсенді түрде 

тәуекел, белсенділік, тәуелсіздік, тапқырлық, жауапсыздық, белсенді түрде 

тәуекел ете білмеу, белсенділік, тәуелсіздік, тапқырлық, жауапкершілік, белсенді түрде 

•өндірістік

•сақтандыру

•кеңестік

•қаржылық

•коммерциялық

•өндірістік

•сақтандырусыз

•кеңестік

•қаржылық

•коммерциялық

•өндірістік

•сақтандыру

•кеңеспеу

•қаржылық

•коммерциялық

•өндірістік

•сақтандыру

•кеңестік

•қаржылық сауатсыздық

•коммерциялық

Пигу эффекті

Кейнс эффекті

Манделл - Флеминг эффекті

Кендер - Флеминг эффекті

жарым – жартылай (частичный), салалық, құрылымдық  және  аграрлық.

толык емес

құрылымдық  және  аграрлық.

салалық,

басылыңқы

жабық

тар

көпшілік

-ол  өндіріс  факторлары қымбаттаған жағдайда пайда болады. Бұл жағдайда өндіріс  шығындарының өсуі өнім бағасының өсуіне әкеледі.

ол жұмыспен толық қамту жағдайында пайда болады, ақшамен қамтамасыз етілген сұраныс баға өсуін  тудырады.

-ол саларалық баланстың бұзылу жағдайында  туады. Бір сала нарықты толық қанағаттандыра алмағандықтан бұл саладағы тапшылық тауарлардың  қымбаттауына әкеледі.

Бұл жағдай ақшаның сатып алу қабілетінің  төмендеуіне және тауарлар мен  қызметтер бағаларының өсуіне әкеледі.

бұл халық шаруашылығында жұмыспен қамтамасыз етілмеген еңбекке қабілеті бар жұмыс күші.

бұл жұмыспен қамтылмай қалған экономикалық белсенді халықтың бір  бөлігі және  жұмысты белсенді түрде іздейтін және жұмысқа тез арада кірісуге дайын адамдарды айтамыз.

Еңбекке жарамды жастағы еңбекке қабілетті  белсенді халық жасы Қазақстанда ер адамдарға, әйел адамдарға 16 – 63 аралығы. 

елге сырттан имигранттардың келуі де бұл мәселені ушықтырып жіберуі мүмкін деп айтады.

Егер әр тауар баламалы шығыны аз елде шығарылса, шығарылған өнімнің жиынтық көлемі көп болады.

Саудалық шектеулер шетелдік баж (тарифтер) және тарифтік емес тосқауыл түрінде болады:

ішкі рынокты шетелдік тауарлардан қорғауға бағытталған және импортты шектейтін саясат.

еркін сауда саясаты, ішкі рынокты шетелдік капитал мен қызметтерге ашу.

Протебаланс

Фритредерстік

Протекционизм

Фритредерстік

Протекционизм

Феодалистік

Проберизм

Фритредерстік

жұмысқа қабілетті халықтың ұлттық шекарадан тыс жерлерге орналасуы.

шетелге кеткен адамдар (эмигранттар) саны мен шетелден осы елге келген (мигранттар) саны арасындағы айырма

кәсіби біліктілігі төмен жұмыс күшіне сұраныстың төмендеуі және ұсыныстың өсуі;

дамушы елдерде кәсіби біліктілігі жоғары мамандарғасұраныстың өсуі;

еркін құбылмалы бағамдар

бекітілген бағам

басқарылатын құбылмалы валюта бағамдары жүйесі

заңсыз құбылмалы бағамдар бекітілген бағам

басқарылатын құбылмалы валюта бағамдары жүйесі

еркін құбылмалы бағамдар

- бекітілмеген бағам

басқарылатын құбылмалы валюта бағамдары жүйесі

еркін құбылмалы бағамдар

- бекітілген бағам

басқарылатын құбылмалы криптобалюта бағамдары жүйесі