Wayground logo

Free Printable Worksheets

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

лексикология

Total questions: 58

Worksheet time: 10mins

Name
Class
Date
1.

Қай тұрақты тіркестің мағынасы дұрыс көрсетілген?

a)

Су жүрек- қорқақ

b)

Сілесі қату-әбден шаршау

c)

Сүттей ұйыды-келіспеді

d)

:Таяқ тастам жер- алыс

e)

:Мұрнын шүйіру-дәмелену

2.

S:  Фразеологизм мен сөйлемнің айырмашылығы

a)

:Мағыналық жағынан

b)

Сөздің санына байланысты

c)

:Синтаксистік қызметіне қарай

d)

Біртұтас немеcе біртұтас емес қолданылуы

e)

Лексика-семантикалық жағынан

3.

Фразеологизмдердің мақал- мәтелден айырмашылығын қалай ажыратады

a)

Синтаксистік жағынан

b)

Лексика-семантикалық жағынан

c)

Морфологиялық жағынан

d)

:Семантикалық жағынан

e)

Фразеологизмдердің өзіне тән белгілеріне қарай

4.

:“Тастай батып, судай сіңді” фразеологизмінің мағынасы

a)

Жым жылас-жоқ болып кетті

b)

Тастың ауырлығы

c)

Барған жерінде тіл табысып кету

d)

Судың сіңісіп кететін қасиетін көрсету

e)

Қайтып оралмау

5.

Фразеологиялық варианттарды көрсет

a)

Алдына жан салмады- алдына қара салмады

b)

Аузы алты қарыс- аузы кере қарыс

c)

Басы бәлеге қалды- қу тізесін құшақтап қалды

d)

Қой аузынан шөп алмас- момын

e)

Жапа шекті- қиындық көрді

6.

Фразеологизмдердің сөз табына қатысын анықтайтын негізгі критерийлер:

a)

Атқаратын қызметіне байланысты

b)

Морфологиялық белілеріне байланысты

c)

Фразеологиялық тұтастық пен бірлік

d)

Сөйлем мүшелерінің атқаратын қызметі

e)

:Тұтас қалпында білдіретін мағынасы

7.

:«Алыс» мағынасындағы идиомалық тіркестер

a)

Ит жеккен

b)

:Игілікті ұзын арқандай шұбатылып жатыр

c)

:Ит арқасы қиянда

d)

:Аяғы аспаннан келу   

e)

Қас пен көздің арасы

8.

:

:Үстеу мағыналы фразеологизмдер:

a)

:Тас жүрек (қатыгез)

b)

Су тегін (өте арзан)

c)

:Тас жүрек (қатыгез

d)

Тайға таңба басқандай (анық)

e)

:Ауыз жиғанша (лезде)

9.

Фразеологизмдердің морфологиялық құрылымы жағынан  зат есім+ етістік тіркесі:

a)

Ала ауыз болу

b)

Айылын жимау

c)

:Қаны қарайды

d)

:Қоян жүрек

e)

:Бет моншағы салбырады

10.

І.Кеңесбаев фразеологизмдерді екі топқа бөледі:

a)

фразеологиялық түйдек

b)

:фразеологиялық тұтастық

c)

фразеологиялық бірлік

d)

фразеологиялық жасалым

e)

фразеологиялық тіркес

11.

S: Фразеологиялық тұтастықты көрсет.

a)

:жүрек жұтқан, қаны қарайды

b)

: жігері құм болды+

c)

белін буды, жарасы жеңіл

d)

ат құйрығын кесісті, белін буды

e)

:жапа шекті, қоян жүрек

12.

Фразеологиялық бірлікті көрсет.

a)

белін буды, жарасы жеңіл

b)

тайға таңба басқандай

c)

сұлу шаш, қара шаш

d)

жүрек жұтқан, қаны қарайды

e)

  жігері құм болды

13.

Фразеологиялық тіркесті көрсет.

a)

жігері құм болды

b)

белін буды, жарасы жеңіл

c)

жүрек жұтқан, қаны қарайды

d)

қолмен түртті

e)

ажал түртті, көзге түсті

14.

: Фразеологизмдердің топтастырылуы

a)

кең мағынада

b)

тар мағынада

c)

жекеше

d)

көпше     

e)

күрделі

15.

Мағыналас фразеологизмдер

a)

мағына жағынан жуықтауы

b)

сәйкес келуі

c)

варианттардың айырмашылығы

d)

мағына тұтастығы

e)

қарама-қарсы болуы

16.

Мағыналас фразеологизмдерді көрсет.

a)

азар да безер болды-ат-тонын ала қашты

b)

аш бәледен қаш бәле-бойын аулақ салды

c)

арқа еті арша-қан қақсатты

d)

күн көрсетпеді- борбай еті борша

e)

көз ашқызбады-көңілі қалды

17.

Фразеологиялық вариантты көрсет.

a)

ит басына іркіт төгілді, ит терісін басына қаптады

b)

су тегін, қол созым

c)

қас пен көздің арасы, тайға таңба басқандай

d)

қабақ шытысу, алыс

e)

екі езуі екі құлағында, жеті түнде,

18.

Етістікті мағыналы фразеологизмдер

a)

ат ізін салмады, көзі байланды

b)

аян болды, көре алмады

c)

қалыс адам, салпаң құлақ

d)

ауыз жиғанша, сөз жүзінде

e)

көзге шыққан сүйелдей

19.

:  Сөз бұл-

a)

Дыбысталуы бірдей,мағыналары әртүрлі сөздер

b)

Ақиқат заттың,құбылыстың жинақты бейнесінің белгісі

c)

Дыбыстық форма мен мағынаның тұтастығы

d)

Сөздің аналитикалық формалары негізінде сөз бен көмекші сөздің тіркесінен жасалады.

e)

Сөздің синтетикалық формалары дыбыстардың алмасуы арқылы немесе ішкі флексия тәсілі арқылы жасалады.

20.

Сөз туралы В.В.Виноградов пікірі:

a)

«Сөз тек дыбыс пен мағынадан ғана құрылатын болса, онда тілде әрбір жаңа ұғымды, жаңа пікірді, жаңа мәнді белгілеу үшін ерекше дыбыстар шығып, ерекше сөздер болуға тиіс емес пе?»

b)

Ондай сөзді (әр түрлі формада қолданылғанымен, бір сөз ретінде танылатын сөзді) жалпы сөз атаулыдан ажырату үшін лексема деп атауды жөн көрсетеді.

c)

дыбыстык кешеннің ақикат өмірдегі кұбылыстардың бірімен белгілі бір тілде сөйлеуші ұжым арқылы белгіленген байланысы болып саналады

d)

Сөз айтушы мен тыңдаушыға ортақ,яғни түсінікті, сөз жасарлық, белгілі мағына берелік ақиқат дыбыстардың бірлестігінен туатын мағыналы дыбыс құрылысын сөз жасаудың бір элементі деп ұғыну керек

e)

Әрбір сөздің өзге сөздермен қарым-қатынасқа түспей, жеке-дара тұрғандығы(статистикалық күйдег)  нақтылы я негізгі мағынасын айтады. Сөздің лексикалық мағынасын сөздердің тура, негізгі мағынасы деп атайды.

21.

S:  Сөз варианттары бұл-

a)

Сөздің лексикалық бірлігінде ешқандай өзгешелігі жоқ сөздер

b)

Тілімізде айтылуы бірдей, бірақ жазылуында айырма бар сөздер кездеседі

c)

Жазылуы бірдей, бірақ әр түрлі айтылытын сөздер

d)

Мағыналары бір-бірімен қарама-қайшы сөздер

e)

Морфемдік құрамы ұқсас құрылымды сөздер

22.

S:  Синонимдік қатарды табыңыз

a)

Түзу, тура, ұзын

b)

Қиын, оңай, оңаша

c)

Дидар, ажар, келбет

d)

Алтын, күміс, қола

e)

Сұлу, әдемі,көркем

23.

Профессор Б.Сагындықұлы сөз мағынасын  қандай топқа бөлген?

a)

Сөздің ауыспалы мағынасы

b)

Лексика-грамматикалық мағына

c)

Синтаксистік мағына

d)

Грамматикалық мағына

e)

Лексикалық мағына

24.

S: Сөз мағынасын шындық өмірдегі заттар мен кұбылыстарды білдіруіне, тарихи пайда болуына, өзара тіркесімділігіне, стилистикалык кызметтеріне карай қай ғалымдар топтастырған?

a)

Ә.Болғанбаев

b)

Ғ.Қалиев

c)

В.Виноградов

d)

Л.Ізбасаров

e)

І.Кеңесбаев

25.

S:Денотат бұл-

a)

-:Грамматикалык амал- тэсілдер аркылы туатын, сөздің бірыңгай топтары мен сөз тұлғаларына, синтаксистік кұрылымдарға тэн, жинакталған дерексіз мағынамматикалык амал- тэсілдер аркылы туатын, сөздің бірыңгай топтары мен сөз тұлғаларына, синтаксистік кұрылымдарға тэн, жинакталған дерексіз мағына.

b)

Құбылыс немесе оның ерекше белгілері

c)

Белгілі бір сөзді айтқанда, ойымызға оралатын зат

d)

дыбыстык кешеннің ақикат өмірдегі кұбылыстардың бірімен белгілі бір тілде сөйлеуші ұжым арқылы белгіленген байланысы болып саналады

e)

оның жеке тұрып білдіретін, өзіне ғана тән, коғам таныган магынасы

26.

S:І.Кеңесбаев пен Ғ.Мұсабаев сөз мағыналарын қалай топтастырған

a)

Сөздің контексті және көпмағыналығы

b)

Сөздің нақты және дерексіз мағыналары

c)

Сөздің бейнелі және поэтикалық мағыналары

d)

Сөздің абстрактілі мағынасы

e)

Сөздің негізгі атауыш немесе тура мағынасы

27.

Сигнификаттық мағына деген не ?

a)

Сөздің затты, кұбылысты тікелей атаудан туындайтын мағынасы

b)

Сөз айтушы мен тыңдаушыға ортақ,яғни түсінікті, сөз жасарлық, белгілі мағына берелік ақиқат дыбыстардың бірлестігінен туатын мағыналы дыбыс құрылысын сөз жасаудың бір элементі деп ұғыну керек.

c)

+:Абстакті, дерексіз ойлау негізінде пайда болатын мағына

d)

Сөзді ұғыммен, оймен байланыстырады

e)

:Сөздің синтетикалық формалары дыбыстардың алмасуы арқылы немесе ішкі флексия тәсілі арқылы жасалады.

28.

Сөздің тура мағынасымен қоса, нақтылы мағынасы?

a)

Қосымша мағына

b)

Туынды мағына

c)

Номинативті мағына

d)

Тілдік метафора

e)

Ауыспалы мағына

29.

:Қазақ тіліндегі жаңа мағыналардың даму жолдары?

a)

Метафоралық, метонимиялық

b)

Синдекдохалық

c)

Ауыспалы мағына, тура мағына

d)

Тұрақты метафора

e)

Метанимия

30.

:Тұрақты метафора дегеніміз?

                                                                  

a)

Өз шеңберін кеңейтіп, жұртшылықтықтың қажетіне жараған метафорала

b)

Тұрақты метафора барлық жанрда жалпылама кездесе бермейді, көбінесе белгілі бір жанрға телінді болады.

c)

Сөздерді ауыстырып қолданылу арқылы көп мағыналы сөздер тудырудың бір тәсілі.

d)

Екі заттың немесе құбылыстың бір атауға телініп бірінің орнына бірі алмасып қолданылуы

e)

Метафора тәрізді полисемия құбылысын тудыратын тілдегі негізгі тәсілдің бірі.

31.

: Көркем шығармада ойдың өрістеуі екі түрлі ұғымның, түйіннің шарпысып келуі арқылы не күшейе түсейеді?

a)

:Қайшы мағына

b)

:Мағынасы

c)

:Көркемдік әсерлік

d)

Қатарлас мағына

e)

:Салалық мағына

32.

Антоним қарама-қарсы мағына арқылы не білдіреді?

a)

:Мағыналық тұтастық

b)

:Біртектілік

c)

Нақтылық

d)

:Тіркестік

e)

:Салыстырушылық

33.

Омонимдерді белгілеңіз: "Ол сенен он жас үлкен. Қара ала сиыр мөңіреп тұр".

a)

сенен

b)

жас

c)

қара

d)

үлкен

e)

он

34.

Синоним сөздерді көрсетіңіз.

a)

  Туу, дүниеге келу

b)

Ортаншы, кіші.

c)

  Жүрек, сезім.

d)

Қайтыс болу, дүние салу

e)

  Таразы, тартылу

35.

Синонимдік қатарды көрсетіңіз.

a)

:Қателесу, шатасу

b)

: Мәртебелі, сыйсыз

c)

Кінәлі, айыпты.

d)

Апару, әкелу.

e)

Іс, сапар.

36.

Синонимдік қатарды табыңыз.

a)

Қабанбай, Ерасыл.

b)

Әйгілі, атақты, белгілі

c)

Аяз, үскірік, ызғырық

d)

Арлы - берлі, ойын - сауық.

e)

Жабайы, тым - тырақай.

37.

 

IS:  Омонимдерді табыңыз.

a)

  Қара

b)

Күріш

c)

Бөлме

d)

Сары

e)

Қияр

38.

Омоним бола алмайтын сөзді көрсетіңіз.

a)

От

b)

Қазы

c)

Өлең

d)

Кітап

e)

Өзек.

39.

Синоним сөздердің тізбегін көрсетіңіз.

a)

Қала, астана, аймақ.

b)

Баспана, үй, шаңырақ, там

c)

Ас, тамақ, тағам, дәм.

d)

Дәреже, абырой, көрнекті.

e)

Жоғары, төмен, аласа.

40.

S:   «Әдемі» сөзінің синонимін анықтаңыз.

a)

Сұлу

b)

Ерте

c)

Ажарлы

d)

Жаман

e)

Үлкен

41.

Синонимдерді анықтаңыз.

a)

Жаман – нашар.

b)

Өмір-ғұмыр

c)

Қайрат – мұрат.

d)

Үлкен – кіші.

e)

: Биік – аласа.

42.

Ономастика іштей қандай салаларға бөлінеді ?

a)

Тарихи лексикология

b)

Фразеология

c)

Этимология

d)

Антропонимика

e)

Топонимика

43.

Әкімшілік- ел басқарумен байланысты туған тарихи сөздер ?

a)

Хан

b)

Тәж

c)

Отарба

d)

Торқа

e)

Қалам

44.

Сөздік құрамдағы сөздер қолданылу жиілігіне қарап қандай топтарға бөлінеді ?

a)

Актив сөздер

b)

Пассив сөздер

c)

Тұрпайы сөздер

d)

Мадақтау сөздер

e)

Мысқыл-мазақ сөздер

45.

: Ғылыми стиль қатарынан жататын сөздерді көрсет ?

 

a)

Елшілік

b)

Миссия

c)

Адам

d)

Бірізділік

e)

Кеңістік

46.

: 20 ғасырдың басында кітаби тіл дәстүрінде жазуды ұстанған ғалымдар?

a)

В.Виноградов

b)

Қ.Жұмаділов

c)

:А.Байтұрсынов

d)

М.Қалтайұлы

e)

Ш.Жәңгірұлы

47.

Қазақ тіліндегі кітаби лексика және қазіргі тұрғыдан қандай екі салаға бөлінеді?

a)

Жазбаша лексика

b)

:Ауызша әдеби сөйлеу лексикасы

c)

Жалпылама лексика

d)

Қазіргі кітаби лексика

e)

Ескі дәуірдегі кітаби лексика

48.

S:  Бейтарап лексика қандай стильдерде жиі қолданылады ?

a)

Ауызекі сөйлеу

b)

Ресми іс-қағаздар

c)

Көркем әдеби

d)

Публицистикалық

e)

Ғылыми стиль

49.

S:  Тарих терминдері?

a)

:Білек

b)

Қоғам

c)

Ұлт

d)

Дивизия

e)

Қар

50.

S: Басқа тілден сөз алу тіл-тілде екі түрлі жолмен іске асады?

a)

Тікелей сөз алу.                                                                                                                          

b)

грамматикалық диалектизмдер

c)

Калькалау

d)

Байырғы төл сөздер

e)

диалектизмдер                                                                                                                                           лексикалық

51.

Тікелей сөз алу қай тілдерден енген сөздермен іске асады?  

a)

Түркі,Қырғыз

b)

Түркі,Иран

c)

Монгол,Түркі

d)

:Араб,Иран

e)

Орыс,Монгол

52.

Толық кальканы көрсет?

a)

оқулық (учебник)

b)

облысаралық (межобластной)

c)

шешім (решение)

d)

курстас(сокурсник)

e)

қатараралық (междурядие)

53.

:  Диалект сөздер әдеби тілге қатысына қарай бірнеше түрге бөлінеді?

a)

Жаргон

b)

Фонетикалық диалектизмдер

c)

Калькалау

d)

Тікелей сөз алу

e)

Лексикалық,грамматикалық диалектизмдер

54.

Физиология терминдері?

a)

Көз

b)

Сап

c)

Ми

d)

:Батальон

e)

Ру

55.

Арготизмдерге жататын сөздерді тап?

a)

Марля-дәке

b)

Носилка-зембіл

c)

подряд-мердігер

d)

:Сіміру-жаттап алу

e)

Құлау-емтиханды тапсыра алмасу

56.

Термин түрлері?

a)

әскери

b)

тарихи

c)

төл сөз

d)

грамматикалық

e)

фонетикалық

57.

Бейтарап лексика қандай стильдерде жиі қолданылады ?

a)

ауызекі сөйлеу

b)

публицистикалық

c)

жазбаша

d)

ғылыми стиль

e)

көркем әдеби

58.

20 ғасырдың басында кітаби тіл дәстүрінде жазуды ұстанған ғалымдар?

a)

М.Қалтайұлы

b)

В.Виноградов

c)

Қ.Жұмаділов

d)

А.Байтұрсынов

e)

Ш.Жәңгірұлы

Similar Resources on Wayground

Психология развития и обучения

56 questions

Психология развития и обучения

quiz

Worksheet

•

University