Là quá trình hình thành loài mới 

Là quá trình hình thành các đơn vị tiến hóa trên loài

Là quá trình làm biến đổi cấu trúc di truyền của quần thể

Là quá trình tạo ra nguồn biến dị di truyền của quần thể

Hình thành loài mới

Hình thành các kiểu gen thích nghi

Hình thành các nhóm phân loại

Hình thành các đặc điểm thích nghi

hình thành các nhóm phân loại trên loài.

duy trì ổn định thành phần kiểu gen của quần thể.

biến đổi thành phần kiểu gen của quần thể dẫn đến sự hình thành loài mới.

củng cố ngẫu nhiên những alen trung tính trong quần thể.

3

4

2

1

Tiến hóa nhỏ kết thúc bằng sự hình thành loài mới được đánh dấu bằng sự xuất hiện của cách li sinh sản.

Tiến hóa nhỏ xảy ra với từng các cá thể của loài nên đơn vị tiến hóa là loài

Là quá trình hình thành các nhóm phân loại trên loài như chi, họ, bộ, lớp, ngành

Diễn ra trong không gian rộng và thời gian lịch sử dài, không thể tiến hành làm thực nghiệm

Kết quả của tiến hóa nhỏ sẽ dấn tới hình thành các nhóm phân loại trên loài

Tiến hóa nhỏ là quá trình biến đổi cấu trúc di truyền của quần thể (biến đổi về tần số alen và thành phần kiểu gen của quần thể) dẫn đến sự hình thành loài mới.

Sự biến đổi về tần số alen và thành phần kiểu gen của quần thể đến một lúc làm xuất hiện cách li sinh sản của quần thể đó với quần thể gốc mà nó được sinh ra thì loài mới xuất hiện.

Tiến hóa nhỏ là quá trình diễn ra trên quy mô của một quần thể và diễn biến không ngừng dưới tác động của các nhân tố tiến hóa

(1),(5),(4),(2),(3)

(1),(5),(2),(4),(3)

(1),(4),(2),(5),(3)

(1),(2),(4),(5),(3)

Biến dị đột biến, biến dị tổ hợp, di nhập gen.

Đột biến gen, đột biến nhiễm sắc thể.

Biến dị tổ hợp, đột biến nhiễm sắc thể.

Đột biến gen và di nhập gen.

Biến dị đột biến

Di nhập gen.

Biến dị tổ hợp.

Cả A, B và C

Biến dị tổ hợp.

Đột biến gen.

Đột biến nhiễm sắc thể.

Thường biến.

biến dị tổ hợp.

thường biến.

đột biến gen tự nhiên.

biến dị đột biến.

Chọn lọc tự nhiên không thể loại bỏ hoàn toàn một alen lặn gây chết ra khỏi quần thể.

Chọn lọc tự nhiên chống lại alen trội có thể nhanh chóng làm thay đổi tần số alen của quần thể.

Chọn lọc tự nhiên tác động trực tiếp lên kiểu hình và gián tiếp làm biến đổi tần số kiểu gen.

Chọn lọc tự nhiên làm xuất hiện các alen mới và các kiểu gen mới trong quần thể.

Chọn lọc tự nhiên làm thay đổi tần số alen của quần thể vi khuẩn chậm hơn so với quần thể sinh vật lưỡng bội.

Chọn lọc tự nhiên không bao giờ đào thải hết alen trội gây chết ra khỏi quần thể.

Chọn lọc tự nhiên không bao giờ đào thải hết alen trội gây chết ra khỏi quần thể.

Chọn lọc chống lại alen lặn làm thay đổi tần số alen chậm hơn so với chọn lọc chống lại alen trội.

3

4

1

2

CLTN không chỉ tác động đối với từng cá thể riêng rẽ mà còn tác động đối với cả quần thể

CLTN thực chất là sự phân hoá khả năng sống sót của các cá thể trong quần thể.

CLTN chống lại alen trội làm thay đổi tần số alen của quần thể chậm hơn so với chọn lọc chống lại alen lặn.

CLTN tác động gián tiếp lên kiểu hình từ đó làm biến đổi tần số alen của quần thể

Tạo ra các kiểu gen thích nghi từ đó tạo ra các cá thể có kiểu gen quy định tính trạng thích nghi.

Sàng lọc và giữ lại những cá thể có kiểu gen quy định kiểu hình thích nghi mà không tạo ra các kiểu gen thích nghi

Vừa giữ lại những cá thể có kiểu gen quy định kiểu hình thích nghi vừa tạo ra các kiểu gen thích nghi

Tạo ra các kiểu gen thích nghi mà không đóng vai trò sàng lọc và giữ lạinhững cá thể có kiểu gen quy định các kiểu hình thích nghi.

Làm cho tần số tương đối của các alen trong mỗi gen biến đổi theo hướng xác định 

Làm cho thành phần kiểu gen của quần thể thay đổi đột ngột

Phân hoá khả năng sinh sản của những kiểu gen khác nhau trong quần thể

Qui định chiều hướng và nhịp điệu biến đổi thành phần kiểu gen của quần thể, định hướng quá trình tiến hoá.

Quần thể.

Loài.

Quần xã.

Cá thể.

Cá thể

Quần thể

Phân tử

Loài

Đều xem nguyên liệu tiến hóa là biến dị (đột biến, biến dị tổ hợp)

Đều xem CLTN là nhân tố chính đóng vai trò chủ đạo trong tiến hóa nói chung cũng như hình thành tính thích nghi nói riêng

Đều xem kết quả của CLTN là sự phát triển ưu thế của sinh vật (cá thể hay quần thể) thích nghi

Đều xem tiến hóa của sinh vật bắt buộc phải có đào thải

Nguyên liệu tiến hóa  

Cơ chế tiến hóa dựa trên chọn lọc tự nhiên

Các giải thích về cơ chế tiến hóa

Hạn chế của quan điểm tiến hóa

2

1

3

4

2

1

4

3