Абай – өз халқының ең ардақты, аяулы арманын, ой-пікірін, терең сезім-сырын, ұлттық мінез-құлқын жеріне жеткізе жырлаған, жарқын бағыттағы жаңа жазба әдебиеттің атасы, қазақ көркем әдебиетінің көрікті тілін ұстартқан, құдіретті ақындық өнерімен үлгі-өнеге жайған классик ақын.

Әдебиетіміздің негізіне қаланған бірінші кірпіш – Абай сөзі, Абай аты боларға керек... Ең жоғары, ардақты орын – Абайдікі.

Абай – ұлттық, халықтық ақын, ғұлама ойшыл. ...Абай әлемі шексіз. Абай заман ағымын қатты сезінді. Ілгерідегіні болжады. Соған ыңғайланып қазақ халқын тәрбиеледі. Сөйтіп, өз ұлтының ұстазына айналды.

Асыл сөзді іздесең, Абайды оқы, ерінбе.

Қазаққа ілгерілеу керек болса, мұны аз қалыпта қалдырмай, көбірек тұрсын, бәріне таныс жетілген жұрттардың қатарына қосу керек; олармен бірге адам баласының жеңіл күн көруіне, тегіс бақытты болуына жол табу керек, іздесіп, атсалысу керек... Бізге керегі – қайткенде солардың білімін тез үйреніп, қайткенде сол қатарға тез қосылу ...

Ға­сыр­ға­ жу­ық­ ұзақ­ ғұ­мырын­да­ ол­ екі­дәу­ір­дің,­ көп­­те­ген­ әлеу­мет­тік­ дүмпулер­дің­ куәсі­ бол­ды,­ өмірдің ау­ырт­па­лы­ғы ­мен­ тірші­лік­ қуа­ныш­та­рын­да ­бір кі­сі­дей­ бас­тан­ ке­шір­ді,­ кедей­мін­ деп­ мойы­ған­ жоқ,­ бол­дым ­тол­дым­ деп­ тасы­ған­ жоқ.­ Жағымпаздық пен ­өті­рік­тің­ құ­нын ­жақ­сы біл­ген­ Жам­был­ еш­қа­шан бай­лық­қа­ да­ бас ­иіп ­көр­ген емес.­ Бас­қа­ның­ қа­сі­ре­тін те­рең­ қа­был­дап,­ зұлымдық­пен ­де­ аяусыз­ кү­ресті

Қазақтың бас ақыны – Абай (шын аты Ибраһим) Құнанбайұлы. Одан асқан бұрын-соңғы заманда қазақ даласында біз білетін ақын болған жоқ

"... бүгінгі күннің бар жазуышысының ішінен келешекке бой ұрып, артқы күнге анық қарауға жарайтын сөз - Мағжан сөзі

Жырыңды,­ досың­ болса,­­ күлдіріп­ айт,

Жау ­болса,­ жау­ тигендей­­ ­ ­бүлдіріп ­айт!

Жыр­ деген­–­біреуге ­оқ,­­ біреуге­–­бал,

Дәл ­тиген оқ берендей­­ ­жұлдырып­ айт!

Ұлы­ ағар­ту­шы­ Шо­қан Уәли­ха­нов­тың ­«ХVІІІ­ ға­­­­сыр­да­ғы­ ба­тыр­лар­ ту­ралы­ та­ри­хи­аңыз­дар» ­ат­­ты ­ма­қа­ла­сын­да ­Баян ба­тыр ­ту­ра­лы ­мә­лі­мет­­тер ­бар.­ Он­да ­«Абылай­ дан: ­«Үш ­жүз­дің ­ба­тырла­ры­ның ­ішін­де ­бә­рі­нен жақ­сы ­кө­ріп,­ құр­мет тұ­та­ты­ны­ңыз кім?»­ деп сұ­ра­ған­да ­ол­ бы­лай деп ­жау­ап­ бе­ріп­ті:­ «...Өз ба­тыр­ла­рым­ның ішін­де бай­лы­ғы мен ба­тыр­лы­ғы, мі­не­зі жө­ні­нен бә­сен­тиін Ма­лай­са­ры, ақы­лы мен өжетті­гі жө­ні­нен уақ Баян бә­рі­нен ар­тық» де­лі­не­ді

Ба­тыр­сыз ха­лық бол­май­ ­ды. Қа­зақ­қа сон­дай бір жой­қын ба­тыр ке­рек, әм­бе ол өзінің бақ ­дәу­ле­ті емес, ту­ған хал­қы­ның мұң­ мұқта­жын шы­найы қор­ға­ған ерек­ше ке­сек қи­мыл­дың ада­мы бо­лу­ға ти­іс

"Абай біздің ұлттық ұранымыз болуы керек. Абайды таныту арқылы біз Қазақстанды әлемге танытамыз. Менің балаларым мен ертеңгі ұрпағыма Абайдан артық, Абайдан ұлы, Абайдан киеліі ұғым болмауға тиіс"

Мағ­жан­–­ал­ды­мен сыр­шыл ­ақын.­ Мағ­жан сө­зін­дей­ «тіл­ге­ жұм­сақ,­ жү­рек­ке­ жы­лы тие­тін»­ үл­бі­ре­ген ­нә­зік­ әуез қа­зақ­тың­ бұ­рын­ғы ­ақында­рын­да­ бол­ған­ емес.­ Мағ­жан не­ жаз­са­ да ­сырлы,­ көр­кем,­ сән­ді ­жа­зады.­ Оқу­шы­ның­ жү­ре­гі­не әсер­ бе­ре­ ал­майтын құр­ғақ­ өлең­ді­ Мағ­жан­нан та­ба­ ал­май­сыз

Өз­­ жү­ре­гі­нің­ қа­ла­уымен,­ жан ­дү­ние­сі­нің ­ті­ле­гі­мен ғұ­мыр ­кеш­кен­ адам ­ға­на бақытты

Найзағай намыс­–­қазаққа біткен шамшырақ!

Алашқа біткен тамшы бақ!

Намысың ­тірі­ тұрғанда бұйым­ болып­ па,­

Басыңа түскен сан сынақ!

Егер қырғыз халқының арасында Шоқанды оқи алатын орта болса, ол өз халқының кемеңгері, өз елі әдебиетінің қайта өркендеуінің басы болар еді

Шәкәрім Құдайбердіұлы адам, оның орны мен қызметі, ісі мен қылығы, ақылы мен ойы, көңіл мен жүрек, түйсік, сезімі жайында, жақсы мен жаман, адалдық пен арамдық... сияқты мәселелер туралы көп философиялық толғаныстар, тебіреністер жасаған. Әсіресе, қазақ қоғамына, оның қауымдық, ұлттық ерекшеліктеріне, оқу-білімінің аздығына, ұйымшылықтың жоқтығына, керенаулыққа байланысты жайттарды батыл көтерген. Абайды көп толғантқан оқу, ғылым ағарту ісі, алға – болашаққа қарау Шәкәрім поэзиясында түгелге дерлік өріс табады

Шәкәрім – өз өмірін өзі жазып кеткен адам

Міржақып Дулатұлы – еуропалана бастаған қазақ зиялыларының алғашқы қатарынан көрінген ұлы тұлға. Ол мүлгіп жатқан ұлттық намысты оятуды мақсат еткен «Оян, қазақ!» жинағы мен ел-жұртқа үлкен ой салды. Сол себепті «Оян, қазақ!» – қазақ әдебиетінің тарихында болсын, қазақ халқының азаматтық тарихында болсын биіктен орын алатын шығарма

Жаратылысты, адам, қоғамды жасынан Абайша тануға тырысқан, болмыстағы шындықты Абайша бағалаған балғын жас өз бетінше білім алуға, өз бетінше өрістеп, ақындық болжам айтуға жедел машықтанды. Кейінірек Абайдың даналығы мен сезімталдығында лирикасына арқау етті. Ақыл ойы гуманистік пен толыс қан, тарих ағымының шексіз екеніне қаныққан, туған жұртыни сол келісімді тарих ағымынан орын алуға шақырған ірі ойшыл Шәкәрімді көресіз

Шәкәрім айналасында болып жатқан өмір құбылыстарын, заман өзгерістерін көңіл сүзгісінен өткізіп, өз түйгендерін қашан да көркем өлең жолдарымен кестелеп отырды. Ақынның лирикалық туындыларында өз заманының сыр-сипаты, қоғамның өткені мен бүгіні, туған халқының арманмұраты, ішкі жан дүниесі, ойы мен мұңы зерделенген

Бұл жыр бізден кейін де жырлана береді. Әр кездің жаңа ақыны өзінше өрнектейді. Бірақ келер ұрпақтың жадында осы Еңлік-Кебек махаббатының алғашқы жыршысы боп Шәкәрім тұрады. Мұхтар аға тұрады, сұрлана қарап, сұмырай заманға лағнет айтып.

1909 жылы қазақ даласын дүр сілкіндірген үш кітап шықты. Оның бірі – Абайдың өлеңдер жинағы, екіншісі – Ахмет Байтұрсынұлының «Қырық мысалы», үшіншісі – «Оян, қазақ!» атты Міржақып Дулатұлының қазақ елінің манифесіне айналған публицистикалық-лирикалық жинағы. «Оян, қазақты!» ел қазақтары Құрандай жаттады

Шоқанның ұлылығы соншама, біз оны енді ғана толық түсіне бастағандаймыз. Шоқаны бар ел – шоқтығы биік ел

М.Дулатов «Бақытсыз Жамал» романын жазу үстінде қазақтың өзіне дейінгі дәстүрлі әдебиетіне сүйенген. ...Қазақтың арыдан беріге дейінгі фольклоры мен маржан әдеби жауһарлары тоғысып, романның көркемдік тіліне, стиліне, формасы мен құрылысына қызмет еткен. Жаңғыртып, дамытып, өзіндік ізденіс пен қанаттандырған

Шоқан ақын жанды адам еді. Оған араб өлеңдері қатты ұнайтын және ол өзінің ұстазы Костылецкиймен бірге сол өлеңдерге рақаттанып, мәз болып отыратын.

Мен Ілиясты бұрын да білуші едім, өлеңдерін де оқып жүретінмін. Бірақ оның шынмағынасындағы дарынды ақын екенін мойындағаным – «Жетісу суреттері» өлеңін оқығаннан кейін.

Атақты «Құлагер» поэмасы неміс тіліне қазақша түп нұсқасынан тікелей аударылып, Қазақстан – Гете институтының қолдауымен «Büch ergilde» (Германия) баспасында басылып шықты

Бейімбет Майлин әңгімелерінде терең шыншылдық бар, адам бейнесі, қарым ­қатынастары әрдайым нанымды болып шығады және бұл шығармалардың түр үлгісін де дөңгелек келген тұтастық айқын аңғар лады

Бейімбет еңбектері жаңа өміріміздің шежіресі еді, биік белесіне енді шыға бергенде үзіліп кетті.

«Шұғамыз» – театрдың үлкен бір ойыны. Бұл – дрма күйінде үлкен шығарманың бірі. Бұл бір дәуірдегі бай мен бұқараның тұлғасын көрсетеді

Жүсіпбек Аймауытұлының роман ­повесі – қазақ өмірінің айнасы. Ондағы сурет өлі, виртуалды сурет емес

Дүниеде жақсы жазушылар көп. Бірақ әрбір әдебиет, ұлт үшін қымбат жазушылар бар. Біздің ұлтымыз бен әдебиетіміз үшін бір қымбат қаламгер – Б.Майлин десек, асыра айтқандық болмас. Қайта жеткізе алмай отыр демесе. Бұл – Бейімбет шығармаларының ұлт қанына әбден суарылғанынан. Бейімбет шығармаларындағы кейіпкерлерге қарап отырып, олардың тек қазақ екенін жазбай тануымыздан

Бейімбеттің есімі аса талантты, мол дарын дарыған адамның шоқ жұлдыздай жарқыраған тобында тұр. Ол – қазақ жазушысы, алғашқы журналист, әдебиеттің осы бір айрықша, жауапты және қызулы жанрна өзі бірінші болып жол салған кісі

«Қазақ әңгімесі» дегенде, алдымен, Б.Майлиннің есімі тілге оралады. Бұл қаламгер әңгімені сан жағынан да, сапа жағынан да жазушыларымыздың бәрінен көп жазды, келістіріп жазды

Бейімбет Майлин – әдебиетіміздің барлық саласында әртүрлі жанрларында бірдей қызмет еткен жазушы. Оның творчествосына тән халықтық, қарапайымдылық қасиет тек поэзиясында ғана емес, прозалық, драмалық шығармасында да ерекше байқалады.

Абай сөздің патшасын, сындарлысын дарияның тереңіне сүңгіп, ақық-маржан іздеушідей, түн қатып толғататын, ойға шоматын даналардың ғана таба алатындығын айтқан

Абай есімі – қазақ халқының ұлттық санасының оянуы мен рухани қайта жаңғыруының қоғамның озық күштерінің өркениеттілікке ұмтылысы мен әлеуметтік әділдіктің символы

Абай әлемі бізді жеті түнде адастырмас темірқазық іспетті. Соған қарап тілегіміздің дұрысбұрыстығын сараптай аламыз. Өйткені, жанды жегідей жеп жүрген көп сауалдың жауабын Абай әлдеқашан айтып кеткен. Абайды оқып отырып ­ақ, көштің басын баяғыда­ақ жөнге салып алуға болатын еді. Өз халқын «жұрт болсын, өссін, өнсін» дейтін әрбір азамат әуелі Абайды оқысын, Абай ға құлақ ассын

«Абай – қазақтан шыққан философ»

Абай мен Шәкәрімнің ойлау пайымына қазір Еуропа да, Шығыс та жете алмай отыр.

Жүсіпбек Аймауытұлы сияқты шебер жазушыны бұрын ­соңды көрмеппін

Жүсіпбек – көркем сөздің өрен жүйрік зергері. Ол – әрі ақын, әрі жазушы, журналист, публицист, сыншы, асқан шебер аудармашы және педагог ағартушы

"Ақбілек" романынан адам мінездерінің энциклопедияларын көруге болады.

"... Абайдың көзі тірісінде, ны оқырман қауымға таныстырған адам - Әлихан Бөкейхан

Менің ұстазым - Жүсіпбек Аймауытов. Маған жазуды үйреткен, қалай жазудың үлгісін көрсеткен Жүсіпбек еді

"Билік сұлтандарда ғана болатын уақытта Құнанбайдың Қарқарал округіне аға сұлтандыққа сайлануы, бұл Абайдың әкесінің өзге руларға ықпалының зор екендігін дәлелдеді"