Worksheetsтарих
Total questions: 91
Worksheet time: 46mins
Ер адам жағынан ата-бабаларын ауызша немесе жазбаша санамалайтын туыстық қатынастар тізбегі:
экзогамия
шежіре
жүз
ұлыс
Туыс адамдардың үйленуіне салынған тыйым атауы:
этногенез
шежіре
этнология
экзогамия
Қазақ жүздері туралы алғаш айтылды:
XV ғасырдың ортасында
XVI ғасырдың аяғында
XVII ғасырдың басында
XVIII ғасырдың ортасында
Ұлысты басқарушы:
Билер
Хандар
Уәзірлер
Сұлтандар
Қазақтарды бірыңғай этносқа тиістілігін ұғынған, ортақ этникалық аумақты мекендейтін, шежіремен бекітілген ортақ генеалогиялық дәстүрі бар этникалық-аумақтық бірлестіктер:
Жүз
Ұлыс
Шежіре
Ру
Ұлы жүз қазақтары иеленген аймақ:
Солтүстік Қазақстан
Батыс Қазақстан
Жетісу
Тарбағатай
Ұлы жүз қазақтарының жазғы жайылымдары орналасты:
Алатау тауларында
Ертіс жағалауында
Жайық өзенінде
Үстіртте
Бүкіл Жетісуға кеңінен таралып қоныстанған Ұлы жүздің ірі тайпасы:
Наймандар
Дулаттар
Керейлер
Арғындар
Ертеде моңғол әскерінің атақты әскербасылары шыққан Ұлы жүз руларының бірі:
Жалайыр
Найман
Дулат
Арғын
Жетісуда біраз уақыт саяси үстемдік орнатқан Ұлы жүз құрамындағы далалық тайпаның бірі:
Найман
Арғын
Үйсін
Керей
Шежіреге сәйкес, Ұлы жүздің мифтік түпкі бабасының аты:
Жалайыр
Үйсін
Дулат
Қаңлы
Орта жүз қазақтары иеленген аймақ:
Жетісу мен Оңтүстік Қазақстан
Бүкіл Батыс Қазақстан
Солтүстік-Шығыс, Орталық Қазақстан
Маңғыстау мен Сырдария бойы
Сарыарқа кеңістігінде орналасқан Орта жүздің аса ірі тайпалық бірлестігі:
Арғын
Найман
Керей
Дулат
Қазақстанның шығыс бөлігінде, Алтайдан Жетісу (Жоңғар) Алатауына дейінгі жерлерде көшіп-қонып жүрген Орта жүз руы:
Арғын
Керей
Қыпшақ
Найман
Тобылдан бастап Сырдарияның төменгі ағыстарына дейін көшіп-қонып жүрген Орта жүз руы:
Үйсін
Жалайыр
Қыпшақ
Дулат
Солтүстік және Солтүстік-Шығыс Қазақстанда көшіп-қонып жүрген Орта жүз руы:
Арғын
Керей
Найман
Беріш
Керейлер көшіп-қонып жүрген аймақ:
Тобылдан бастап Сырдарияның төменгі
ағысы
Ертіс жағалауы мен Батыс Алтай
Жайық пен Ембі өзендері аралығы
Бүгінгі Қызылорда облысының аумағы
Қазақстанның солтүстігінде, Торғайдан Алтайға дейінгі аралықта көшіп-қонып жүрген керейлерге туыстас Орта жүз руы:
Уақтар
Қоңыраттар
Қыпшақтар
Наймандар
Орта жүз аумағының оңтүстік бөлігін иеленген ірі ру:
Қоңырат
Уақ
Найман
Керей
Кіші жүз қазақтары иеленген аумақ:
Бүкіл Жетісу
Солтүстік-Шығыс Қазақстан
Бүкіл Батыс Қазақстан
Орталық Қазақстан
Кіші жүз қазақтары біріккен ірі ру- тайпалық бірлестіктер:
Ақарыс, Бекарыс, Жанарыс
Әлімұлы, Жетіру, Байұлы
Барунгар, Кул, Жоңғар
Төле, Қазыбек, Әйтеке
Жайық және Ембі өзендерінің аралығы мен Үстіртті иеленген Кіші жүздегі ең көп санды бірлестік:
Әлімұлы
Жетіру
Есентемір
Байұлы
XV–XVIII ғасырларда дәстүрлі қазақ қоғамында әлеуметтік сатының жоғарғы сатысында орналасқан топтар:
Халықтар
Ақсүйектер
Қарасүйектер
Еріксіз адамдар
Шыңғыс ханның ұрпақтарына жататын ақсүйек адамдардың бірінші тобы:
Төрелер
Қожалар
Батырлар
Билер
Мұхаммед пайғамбар мен басқа да исламды насихаттаушылардың ұрпақтары жатқызылатын ақсүйек адамдардың екінші тобы:
Батырлар
Қожалар
Төрелер
Билер
Шыңғыс хан ұрпақтары – төрелердің атауы:
Сұлтан
Батыр
Би
Атабек
Жоғары билік пен оның иесі, әмірші түсінігін білдірген қазақ қоғамындағы ең ықпалды саяси күш:
Батыр
Сұлтан
Би
Батыр
Қазақ хандығында және Моңғол империясының барлық мұрагер мемлекетінде хан болып сайлана алды:
Әмір Темір ұрпақтары
Ашина әулетінің ұрпақтары
Шыңғыс хан ұрпақтары
Түркі әулетінен шыққандар
Сұлтандардың басты міндеткерліктері:
Салық жинау
Сот ісін басқару
Іс-қағаз жүргізу
Әскери қызмет
Шыңғыс хан ұрпағының ортақ таңбасы мен ұраны:
Бөрі
Арқар
Аю
Арыстан
Сұлтандық артықшылықтың сыртқы белгілерінің бірі:
Асатаяқ
Ұшқыр тұлпар
Ақ киіз
Берен мылтық
Хан болып сайланды:
Батырлар
Билер мен сұлтандар
Қара халықтар
Тек сұлтандар
Қожалардың Шыңғыс хан ұрпақтарынан айырмашылығы:
Бірыңғай генеалогия болған жоқ
Құрылтайларда ақ киізге ғана отырды
Әлеуметтік иерархияның шыңында
болды
Түркі-моңғол тайпаларына жатқызылды
Рулар мен тайпалардың басшылары:
Батырлар
Қожалар
Сұлтандар
Билер
Қол астындағы рулар ауқымында сот, әкімшілік және әскери билік тиісті болды:
Қожаға
Сұлтанға
Биге
Ханға
Көп мал мен мүлікке ие болған ықпалды, дәулетті адамның атауы:
Еріксіз адам
Қара халық
Бай
Күң
Қазақтардың көшпелі қоғамындағы кәсіпқой әскери адамдар атауы:
Билер
Хандар
Сұлтандар
Батырлар
Халық жиналыстарында ханның немесе сұлтанның сол жағындағы құрметті орынды иеленді:
Билер
Батырлар
Ақсақалдар
Қожалар
Жауласушы тараптар арасында бейбіт келісімдер жасау кезінде елшілер мен бітімгерлер рөлін атқарды:
Билер
Батырлар
Ақсақалдар
Қожалар
Әрбір мүшесінің құқықтарын қорғайтын негізгі бірлестік:
Жүз
Тайпа
Қауым
Ру
XV–XVIII ғасырларда қазақ қоғамында еріксіз адамдар атауы:
би мен батыр
құл мен күң
сұлтан мен қожа
бай мен ақсақал
XV–XVIII ғасырларда қазақ қоғамында билер сотының қарауына жатпады:
Құлдарға қатысты істер
Байлардың малын тонау
Батырларды өлтіріп кету
Сұлтандарды қаралау
Көшпелілер мемлекетінде туыстыққа негізделген, мұрагерлік билігі бар көсем басқаратын саяси құрылым:
Көсемдік
Хандық
Ерте көшпелілер империясы
Дамыған көшпелілер империясы
Көшпелілер мемлекетінде рулық және рудан тыс байланыстарға негізделген көпсатылы саяси құрылым:
Хандық
Көсемдік
Ерте көшпелілер империясы
Дамыған көшпелілер империясы
Көшпелілер мемлекетінде мәжбүрлеу жүйесі мен заң пайда болды:
Дамыған көшпелілер империясы
Көсемдікте
Хандықта
Ерте көшпелілер империясында
Сақ патшалары сайланды:
Абыздар кеңесінде
Көсемдер отырысында
Жалпы жиналыста
Әйелдер жиынында
Скиф (сақ) қоғамында қарсыластарымен соғыс жүргізіп қана қоймай, бірнеше қаланың негізін салған патша әйел:
Томирис
Бұсұғұн
Зарина
Табуян
Скиф (сақ) қоғамында өз патшалығын парсыларға қарсы соғыста басқарды:
Табуян
Бұсұсғұн
Томирис
Зарина
Б.з.б. ІІ ғасырда Қаңлы мемлекеті күшейді:
Сырдарияның орта ағысында
Жетісу алқабында
Ертіс жағалауы мен Алтайда
Еділ мен Жайық аралығында
Алғаш қаңлылар оңтүстігінде тәуелді болды:
ғұндарға
юэчжилерге
сарматтарға
массагеттерге
Алғаш қаңлылар солтүстігінде тәуелді болды:
ғұндарға
юэчжилерге
сарматтарға
масагеттерге
Қаңлылар астанасы:
Қызыл Аңғар
Ақтас
Битянь
Жаңа Гузия
Қаңлылардың сарай үлгісіндегі құрылыстары табылды:
Іле мен Ыстықкөл маңынан
Алтай мен Ертіс жағалауынан
Хорезм мен Ақтөбе қалашығынан
Жетісу мен Тянь-Шань аумағынан
Батыс Қазақстан мен Каспийдің солтүстік жағалауында қаңлыларға тәуелді болды:
массагеттер, сармат-аландар
юэчжилер, ғұндар
соғдылар, қырғыздар
үйсіндер, печенегтер
Қытайлар Даваньды (Ферғананы) жаулап алған кезде Қаңлы мемлекеті ферғаналықтар жағына шықты:
Б.з.б. 47–46 жж.
Б.з.б. 101 жылы
Б.з.б. 174 жылы
Б.з.б. 209 жылы
Б.з.б. 47–46 жылдары қаңлылар үйсіндерге қарсы күресте қолдау көрсетті:
ферғаналықтарға
қытайларға
солтүстік ғұн билеушісіне
эфталиттерге
Қаңлы мемлекеті бірнеше иелікке бөлінді:
V ғасырда
III–IV ғасырларда
I–II ғасырларда
III ғасырда
Б.з.б. І мыңжылдықтың соңында Жетісу, Тарбағатай және Тянь-Шань аумағында құрылды:
Қаңлы мемлекеті
Ғұн империясы
Соғды мемлекеті
Үйсін мемлекеті
Жетісуда орналасқан сақ-тиграхауданың ұрпақтары:
Қаңлылар
Үйсіндер
Қырғыздар
Ғұндар
Үйсіндердегі жоғары билік билеушісі:
күнби (гуньмо)
жабғу
шаньюй (тәңірқұты)
гурхан
Үйсін күнбиінің сарайы орналасқан қала:
Битянь
Чигу
Янгикент
Бадиян
Үйсін мемлекетінде күнбиден кейінгі лауазымды тұлға бас уәзір:
тулы (дулы)
бек
тархан
басқақ
Үйсіндер күшті мемлекет құрды:
Б.з.б. І ғасырда
Б.з.б. ІІ ғасырда
Б.з.б. IV ғасырда
Б.з.б. ІІІ ғасырда
Үйсін мемлекеті «кіші күнби» және «үлкен күнби» иеліктеріне бөлініп, өзара соғыс бастады:
Б.з.б. ІІ ғасырда
Б.з.б. І ғасырда
Б.з.б. ІІI ғасырда
Б.з.б. ІV ғасырда
Үйсіндер Қытайдан толық құтылды:
IІ ғасырда
IІI ғасырда
IV ғасырда
V ғасырда
IV ғасырда үйсіндер Тянь-Шань тауларына қоныс аударды:
Қытайлардың қысымымен
Жужандардың қысымымен
Ғұндардың соғыс ашуымен
Сарматтардың ықпалымен
V ғасырда Қытайға елшілер жіберген мемлекеттер
соғдылар, қырғыздар
сарматтар, аландар
сақтар, массагеттер
үйсіндер, қаңлылар
Ерте көшпелілер тарихындағы алғашқы империя:
Үйсін мемлекеті
Қаңлы мемлекеті
Ғұн мемлекеті
Эфталит мемлекеті
Ғұндар мемлекетінің басшысы:
гуньмо
ябғу
тәңірқұты
гурхан
Ғұндар мемлекетінде тәңірқұттан кейінгі жоғары тұлғалар:
шад-түтік
кіші хандар
түменбасы
басқақтар
Ғұндар мемлекетінде 24 руды басқарды:
даруғалар
тархандар
басқақтар
түменбасылар
Ғұн мемлекетінде кіші хандар мен түменбасылар мемлекеттік істерді талқылау үшін тәңірқұттың ордасына отбасылық кеңеске жиналды:
жылына үш рет
күзде бір рет
жазда бір рет
жылына екі рет
Ғұн мемлекетінде кіші хандар мен түменбасылар күзде бір рет тәңірқұттың ордасына отбасылық кеңеске жиналды:
мемлекеттік істерді талқылау үшін
адамдар мен мал санын есептеу үшін
соғыс ашатын елдерді анықтау
шонжарлар саяси рөлін белгілеу үшін
Ғұн империясы өмір сүрді:
бір ғасыр
екі жүз жыл
үш ғасыр
екі жүз елу
745–840 жылдары өмір сүрген мемлекет:
Ұйғыр
Қарлұқ
Қарахан
Қимақ
Ұйғыр қағанатындыға тайпалық одақтар саны:
7
8
9
12
680 жылдың бас кезінде Екінші Түрік қағандығының құрамына кірді:
Оғыз
Қимақ
Қарлұқ
Ұйғыз
742–744 жылдары қарлұқтар, ұйғырлар мен басмылдардың үштік одағы талқандады:
Ашина әулетін
Дулу тайпаларын
Нушеби тайпаларын
Қарахан әулетін
Ұйғыр қағандығының билеуші руы:
Елбөрілі
Яғлақар
Нушеби
Дулу
Ұйғыр қағандары бейбіт қатынасты сақтап отырған көрші мемлекеті:
Түрік қағанаты
Түргеш қағанаты
Қытай мемлекеті
Оғыз мемлекеті
Ұйғыр тайпаларының арасында яғлақарлардың беделін көтерген жағдай:
Қытаймен тиімді сауда
Қарлұқтармен соғыс
Түрік мемлекетінен бөліну
Арабтармен бейбіт келісім
Ұйғыр қағанатында қағаннан кейінгі орталық биліктің министрлері:
Тархандар
Бектер
Ұлы бұйрықтар
Дінбасылар
795 жылы Ұйғыр қағанатында бұйрықтардың күшеюі барысында билікке келген әулет:
Ашина
Яғлақар
Жілік
Эдиз
795 жылы Ұйғыр қағантында бұйрықтардың күшеюі барысында биліктен ығыстырылған әулет:
Ашина
Яғлақар
Жілік
Эдиз
Қарлұқ қағанатының өмір сүрген мерзімі:
704–756 жж.
756–940 жж.
745–840 жж.
942–1212жж.
746 жылы қарлұқтар батысқа қарай көшті:
Ұйғырлардан жеңілген соң
Қытаймен келісім жасағаннан кейін
Арабтармен соғыста жеңілген соң
Қимақтардың жорығынан кейін
746 жылы батысқа қарай көшкен қарлұқтар өздеріне бағындырды:
Қытайларды
Арабтарды
Соғдыларды
Түргештерді
Қарлұқ мемлекеті қалыптасқан аймақ:
Сыр бойы
Жетісу
Еділ мен Жайық
Мәуереннахр
Қарлұқтардың Тараз, Суяб, Шаш қалаларына шабуыл жасаған мемлекет:
Түрік қағанаты
Түргеш қағанаты
Қытай мемлекеті
Қарлұқ мемлекеті
VIII ғасырда Қытайдың батысқа қарай жорығын тоқтатты:
Арабтар
Түргештер
Соғдылар
Қарлұқтар
751 жылы қарлұқтар арабтармен одақтасып, қытайларға қарсы шыққан шайқас:
Талас
Батпақ
Тоқарстан
Бұланты
