Là quá trình làm cho văn học Việt Nam thoát ra khỏi hệ thống thi pháp văn học trung đại và đổi mới theo hình thức văn học phương Tây, có thể hội nhập với nền văn học hiện đại thế giới.

Là quá trình văn học Việt Nam tiếp thu những nét mới của văn học phương Tây để làm phong phú nền văn học vốn phụ thuộc vào Trung Hoa.

Là quá trình loại bỏ dần nền văn học phong kiến, à đổi mới theo hình thức văn học phương Tây, có thể hội nhập với nền văn học hiện đại thế giới.

Là quá trình đổi mới hệ thống thi pháp văn học theo văn hóa Pháp, đổi mới theo hình thức văn học phương Tây, có thể hội nhập với nền văn học hiện đại thế giới.

1

2

3

4

Văn học chữ Hán và văn học chữ Nôm

Văn học hiện thực và văn học lãng mạn

Văn học công khai và văn học không công khai

Văn xuôi và thơ ca

đúng

sai

Truyện ngắn

Thơ trữ tình

Tiẻu Thuyết

Phóng sự

Văn xuôi trữ tình

Đấu tranh chống thực dân và tay sai

Thể hiện nguyện vọng của dân tộc là độc lập tự do

Thể hiện cái tôi trữ tình đầy cảm xúc, những khát vọng và ước mơ

Biểu lộ nhiệt tình vì đất nước

Tình yêu, thiên nhiên, tôn giáo

Hình tượng người chiến sĩ

Hình tượng người thi sĩ

Hình tượng người nghệ sĩ

nhân đạo, yêu nước, tinh thần dân chủ

nhân đạo, thế sự, tinh thần dân chủ

yêu nước, thế sự, tinh thần dân chủ

yêu nước, độc lập, dân chủ

Phát triển ngôn ngữ Tiếng Việt phong phú

Lối diễn đạt công thức, ước lệ, tượng trưng, điển cố, quy phạm nghiêm ngặt của văn học trung đại vẫn được sử dụng và tuân thủ chặt chẽ

Dần thoát li chữ Hán, chữ Nôm

Ngôn ngữ gần gũi, hiện đại

Viết nhiều về đề tài phụ nữ

Thơ giàu cảm hứng trào phúng mà vẫn sâu đậm chất trữ tình

Thơ Hồ Xuân Hương độc đáo nhất, giá trị nhất là ở mảng thơ chữ Hán

“Tự tình” thể hiện bi kịch của nhân vật trữ tình

“Tự tình” thể hiện khát vọng sống của nhân vật trữ tình

“ Tự tình” thể hiện khát vọng hạnh phúc của nhân vật trữ tình

"Tự tình" thể hiện tình yêu với thiên nhiên của nhân vật trữ tình

Sử dụng thủ pháp đảo ngữ

Sử dụng các thành ngữ

Sử dụng từ ngữ gây ấn tượng mạnh

Sử dụng thủ pháp đối lập

Có nhiều người đỗ đạt, làm quan

Nông dân nghèo

Quan lại sa sút

Thương nhân

Thu điếu

Thu ẩm

Thu vịnh

Vịnh núi An Lão

Làn nước trong veo

Làn sương thu

Những đám mây lơ lửng

Bầu trời xanh ngắt

Cảnh thu trong bài gợi nỗi buồn tiếc nuối

Cảnh thu trong bài đẹp, xôn xao lòng người

Cảnh thu trong bài đẹp nhưng tĩnh lặng và đượm buồn

Cảnh thu trong bài nhuốm trọn nỗi buồn mất nước

Cảm xúc thơ chân thành, lời thơ giản dị mà sâu sắc

Lời thơ, ý thơ vận dụng nhiều ca dao, tục ngữ

Giọng điệu thơ hóm hỉnh, hài hước

Hình ảnh thơ mang đậm chất hiện thức

Trần Tế Xương sáng tác chủ yếu là thơ Nôm, ngoài ra còn có văn tế, phú và câu đối.

Trần Tế Xương dành hẳn một đề tài về người vợ đang sống của mình, bao gồm thơ, văn tế, câu đối.

Trần Tế Xương sử dụng nhiều thể thơ khác nhau như thất ngôn bát cú, thất ngôn tứ tuyệt, lục bát.

Trần Tế Xương sáng tác không chỉ để thể hiện tình cảm của mình với dân, với nước, với đời mà còn vì tấm lòng trân trọng với những giá trị của cuộc sống.

Lúc bị đày làm phục dịch sang Inđônêxia trên chiếc tàu đi công cán của triều đình nhà Nguyễn

Lúc khởi nghĩa chống lại triều đình

Lúc công thành danh toại trên con đường khoa cử

Viết trong những chuyến vào kinh thi hội

Là thể thơ bị ràng buộc chặt chẽ bởi số câu quy định, niêm luật, vần điệu, ...

Một hình thức cơ bản của thơ được viết bằng văn xuôi, không phân dòng, không dùng hình thức dòng thơ làm đơn vị nhịp điệu, không có vần.

Hình thức sáng tác văn học phản ánh cuộc sống, thể hiện những tâm, những cảm xúc mạnh mẽ bằng ngôn từ hàm súc, giàu hình ảnh và nhất là nhịp điệu.

Còn gọi là cổ phong, là thể thơ sáng tác từ thời Đường trở về sau, không bị niêm luật, số chữ, số câu gò bó, có tính chất tự do, phóng khoáng, có khả năng miêu tả và biểu hiện phong phú.

Con đường công danh - khoa cử.

Sự vô cùng tận của thiên nhiên.

Sự vô nghĩa của kiếp người.

Sự chán chường về danh lợi.

Tác giả phê phán mạnh mẽ chế độ phong kiến nhà Nguyễn bảo thủ, trì trệ, kém phát triển.

Thơ văn CBQ thể hiện tình cảm thiết tha gắn bó với quê hương xứ sở, với người thân, sự đồng cảm nhân ái với những con người lao khổ.

Thơ văn CBQ thể hiện tâm hồn phóng khoáng, một trí tuệ lấp lánh, tư tưởng khai sáng và phản ánh nhu cầu đổi mới của xã hội Việt Nam giai đoạn giữa thế kỉ XIX.

Thơ văn CBQ đấu tranh cho quyền sống, quyền hạnh phúc của những con người nhỏ bé trong xã hội, đặc biệt là người phụ nữ

Nguyễn Đình Chiểu viết tế những nghĩa quân hy sinh trong cuộc tập kích đồn Chí Hoà.

Nguyễn Đình Chiểu viết bài văn này theo đề nghị của tuần phủ Đỗ Quang, để tế những nghĩa quân hy sinh trong trận tập kích đồn quân Pháp ở cần Giuộc đêm 06-2-1861.

Nguyễn Đình Chiểu viết bài vãn này để tế những nghĩa quân của Trương Định đã hy sinh ở Gò Công.

Nguyễn Đình Chiếu viết bài văn này nhân mùa Vu lan 1861, để tế những oan hồn nghĩa sĩ hy sinh vì đất nước trong công cuộc chống Pháp ở Nam Kỳ.

Tác giả khắc hoạ thành công hình tượng bất tử và vẻ đẹp bi tráng của những nghĩa sĩ Cần Giuộc thành bức tượng đài nghệ thuật có một không hai trong lịch sử văn học Việt Nam thời Trung đại.

Là tiếng khóc cao cả, thiêng liêng của Nguyễn Đình Chiểu: khóc thương những nghĩa sĩ hi sinh khi sự nghiệp dang dở, khóc thương cho một thời kì lịch sử đau thương nhưng hào hùng của dân tộc.

Là tiếng khóc bi luỵ của nguyễn Đình Chiểu và nhân dân Nam Kì trước cái chết của những nghĩa sĩ cần Giuộc.

Đây là một thành tựu rực rỡ về mặt ngôn ngữ, nghệ thuật xây dựng hình tượng nhân vật, sự kết hợp nhuần nhuyễn tính hiện thực và giọng điệu trữ tình bi tráng, tạo nên giá trị sử thi của bài văn tế này.

Độc đáo trong cách xây dựng hình tượng nhân vật.

Ngôn ngữ sinh động, trong sáng và bình dị.

Kết hợp nhuần nhuyễn giữa tính trữ tình và hiện thực.

Tất cả các ý.

Bày tỏ lòng thương nhớ và lời cầu nguyện của người đứng tế.

Luận chung về lẽ sống chết.

Kể công đức của người quá cố.

Nỗi niềm thương tiếc đối với người quá cố.

Ghi lại những cảm xúc chân thật của tác giả trong những lúc lặn lội đi chữa bệnh ở các miền quê, bộc lộ tâm huyết và đức độ của người thầy thuốc.

Tả quang cảnh ở kinh đô, cuộc sống xa hoa và đầy quyền lực nơi phủ chúa

Tỏ tháo độ xem thường danh lợi

Thể hiện mong ước được cuộc sống tự do

''Luyện cho câu văn thật hay và đem hết tâm lực chữa bệnh cho người’’

''Mài lưỡi gươm cho sắc và đem hết tâm lực chữa bệnh cho người’’

''Gác lại chuyện văn chương mà đem hết tâm lực chữa bệnh cho mọi người’’

''Ngoài việc luyện câu văn thật hay, mài lưỡi gươm cho thật sắc, còn phải đem hết tâm lực chữa bệnh cho người’’.

Ngạc nhiên và thán phục

Thích thú

Coi thường và thờ ơ

Buồn thương