Thông thường gồm bốn yếu tố

Vế A : Đối tượng (sự vật) được so sánh.

Bộ phận hay đặc điểm so sánh (phương diện so sánh).

Từ so sánh.

Vế B : Sự vật làm chuẩn so sánh.

Vế A (sự vật được so sánh

Phương diện so sánh

Từ so sánh

Vế B (sự vật dùng để làm chuẩn so sánh)

Phương diện so sánh

Từ so sánh

Vế A (sự vật được so sánh)

Vế B (sự vật dùng để làm chuẩn so sánh)

Vế A (sự vật được so sánh)

Phương diện so sánh

Từ so sánh

Vế B (sự vật dùng để làm chuẩn so sánh)

Như: sắc thái giả định

Là: sắc thái khẳng định

Tựa: thể hiện mức độ chưa hoàn hảo

hơn, kém: sắc thái so sánh

So sánh ngang bằng

So sánh luận lí

So sánh hơn kém

So sánh nhất

So sánh tu từ

thường được thể hiện bởi các từ so sánh: là, như, y như, tựa như, giống như, bao nhiêu... bấy nhiêu.

nhằm diễn tả một cách hình ảnh một bộ phận hay đặc điểm nào đó của sự vật giúp người nghe, người đọc có cảm giác hiểu biết sự vật một cách cụ thể, sinh động

thường mang tính chất cường điệu (nói quá)

hường được thể hiện bởi các từ so sánh: hơn, hơn là, kém, kém gì.

VD: Đình bao nhiêu ngói thương mình bấy nhiêu

thường được thể hiện bởi các từ so sánh: là, như, y như, tựa như, giống như hoặc cặp đại từ bao nhiêu... bấy nhiêu

VD: Âm nhạc quyến rũ tôi không hơn những công thức toán học

Thường sử dụng các từ so sánh: hơn, hơn là, kém, kém gì.

Muốn chuyển so sánh hơn, kém sang so sánh ngang bằng, người ta thêm một trong các từ phủ định: không, chưa, chẳng vào trong câu và ngược lại.

VD: Âm nhạc quyến rũ tôi hơn những công thức toán học

Tạo ra những hình ảnh cụ thể, sinh động vì phép so sánh tu từ thường lấy cái cụ thể để so sánh với cái không cụ thể hoặc kém cụ thể hơn, giúp mọi người hình dung được sự vật, sự việc cần nói tới và cần miêu tả

giúp cho câu văn hàm súc, gợi trí tưởng tượng bay bổng vì muốn hiểu được vế A người ta phải tưởng tượng, tư duy từ đặc điểm của vế B

làm cho thế giới đồ vật, cây cối, con vật gần gũi với con người hơn.

làm cho câu văn thêm gợi cảm giúp biểu hiện tư tưởng, tình cảm sâu sắc.

làm cho câu văn thêm giàu hình ảnh và mang tính hàm súc vì nó luôn biểu hiện những hàm ý mà phải suy ra mới hiểu

So sánh các đối tượng cùng loại (người, vật, âm thanh, hình ảnh...)

So sánh cái cụ thể với cái trừu tượng

So sánh cái trừu tượng với cái cụ thể

So sánh khác loại

So sáng ngang bằng và không ngang bằng

Phép so sánh ngang bằng

Phép so sánh khác loại

Chim Chích nhỏ nhưng nhanh nhẹn, rất đáng yêu. So sánh hình ảnh chú bé Lượm với hình ảnh con chim chích, nhà thơ đã gợi lên dáng vẻ nhỏ nhắn, hoạt bát, tinh nghịch của Lượm

Phép so sánh hơn

Phép so sánh cùng loại

Anh trai nặng bằng bố em.

Công cha như núi Thái Sơn.

Trường tôi nhỏ hơn trường bạn.

Tàu dừa chiếc lược chải vào mây xanh

Mẹ già như chuối ba hương /Như xôi nếp một, như đường mía lau.

Tương đồng         

Gần gũi               

Xâu chuỗi

Thứ bậc

Là gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên  sự vật, hiện tượng khác có nét tương đồng với nó nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.

Là gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng khác có quan hệ gần gũi với nó nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm trong diễn đạt.

Là đối chiếu sự vật, sự việc này với  sự vật, sự việc khác có nét tương đồng với nó.

Là gọi hoặc tả đồ vật, cây cối, con vật… bằng các từ ngữ thường dùng để gọi hoặc tả người.

Ẩn dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng khác có những nét tương đồng với nó để tăng tính gợi hình, gợi cảm của sự diễn đạt.

Ẩn dụ là đối chiếu sự vật, hiện tượng này với sự vật hiện tượng khác để tìm ra những nét tương đồng.

Ẩn dụ là đối chiếu sự vật này đối với sự vật khác, tìm những nét tương đồng với nó nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.

Ẩn dụ là đối chiếu sự vật, hiện tượng này với sự vật hiện tượng khác có nét tương đồng với nó nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.

Phép so sánh không cần đến sự liên tưởng như phép ẩn dụ.

Phép so sánh thì không giúp cho câu nói có tính hình tượng, biểu cảm như phép ẩn dụ

Phép so sánh là đối chiếu các sự vật hiện tượng với nhau; còn ẩn dụ là gọi tên sự vật hiện tượng này bằng tên sự vật hiện tượng khác

Nó gồm hai loại là : ẩn dụ ngang bằng và ẩn dụ không ngang bằng.

Nó đều dựa trên nét tương đồng và giúp cho câu nói có tính hình tượng, biểu cảm hơn so với cách nói bình thường

Nó là sự đối chiếu để tìm ra nét tương đồng giữa các sự vật, hiện tượng.

Ẩn dụ hình thức

Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác

Ẩn dụ phẩm chất

Ẩn dụ cách thức

Phép so sánh không cần đến sự liên tưởng như phép ẩn dụ.

Phép so sánh thì không giúp cho câu nói có tính hình tượng, biểu cảm như phép ẩn dụ

Phép so sánh là đối chiếu các sự vật hiện tượng với nhau; còn ẩn dụ là gọi tên sự vật hiện tượng này bằng tên sự vật hiện tượng khác

Ẩn dụ hình thức

Ẩn dụ cách thức

Ẩn dụ phẩm chất

Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác

Hình thức

Cách thức

Phẩm chất

Chuyển đổi cảm giác

Từ "Lửa hồng"- ẩn dụ hình thức và "thắp" - ẩn dụ cách thức

Từ "dâm bụt"- ẩn dụ hình thức và "nhà Bác" - ẩn dụ cách thức

Từ "Lửa hồng"- ẩn dụ hình thức và "nhà Bác" - ẩn dụ cách thức

Từ "Lửa hồng"- ẩn dụ hình thức và "dâm bụt" - ẩn dụ cách thức

Có thể tìm thấy ở từ loại danh từ

Có thể tìm thấy ở cả hai từ loại trên

Có thể tìm thấy ở từ loại tính từ

Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác.

Ẩn dụ phẩm chất.

Ẩn dụ hình thức.

Ẩn dụ cách thức.

là cách gọi sự vật A bằng sự vật B

VD: Người Cha mái tóc bạc (Lấy hình tượng Người Cha để chỉ Bác Hồ)

là cách gọi hiện tượng A bằng hiện tượng B.

VD: Về thăm quê Bác làng Sen

Có hàng râm bụt thắp lên lửa hồng.

Nhìn "hàng râm bụt" với những bông hoa đỏ rực, tác giả tưởng như những ngọn đèn "thắp lên lửa hồng".

là cách lấy phẩm chất của sự vật A để chỉ phẩm chất của sự vật B.

So sánh

Nhân hóa

Ẩn dụ

Hoán dụ

So sánh

Nhân hóa

Ẩn dụ

Hoán dụ

So sánh

Nhân hóa

Ẩn dụ

Hoán dụ

So sánh

Nhân hóa

Ẩn dụ

Hoán dụ

So sánh

Nhân hóa

Ẩn dụ

Hoán dụ

So sánh

Nhân hóa

Ẩn dụ

Hoán dụ

So sánh

Nhân hóa

Ẩn dụ

Hoán dụ

So sánh

Nhân hóa

Ẩn dụ

Hoán dụ

So sánh

Ẩn dụ

Nhân hóa

Hoán dụ

Từ "Lửa hồng"- ẩn dụ hình thức và "thắp" - ẩn dụ cách thức

Từ "dâm bụt"- ẩn dụ hình thức và "nhà Bác" - ẩn dụ cách thức

Từ "Lửa hồng"- ẩn dụ hình thức và "nhà Bác" - ẩn dụ cách thức

Từ "Lửa hồng"- ẩn dụ hình thức và "dâm bụt" - ẩn dụ cách thức

Đúng

Sai

Ẩn dụ hình thức

Ẩn dụ cách thức

Ẩn dụ phẩm chất

Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác

Hình thức

Cách thức

Phẩm chất

Chuyển đổi cảm giác

“Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ Mặt trời chân lí chói qua tim.”

Bác như ánh mặt trời xua màn đêm giá lạnh.

“Thấy anh như thấy mặt trời Chói chang khó ngó, trao lời khó trao.”

Mặt trời mọc ở đằng đông.

Ấn dụ hình tượng

Ấn dụ hình thức

Ấn dụ chuyển đổi cảm giác

Ẩn dụ cách thức

Ẩn dụ hình thức

Ẩn dụ cách thức

Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác

Ẩn dụ phẩm chất

Trên gác cao nhìn xuống, hồ như một chiếc gương bầu dục lớn, sáng long lanh

Cầu Thê Húc màu son, cong cong như con tôm , dẫn vào đền Ngọc Sơn

Rồi cả nhà- trừ tôi- vui như tết khi bé Phương được mời tham gia trại thi vẽ quốc tế

Mặt chú bé tỏa ra một thứ ánh sáng rất lạ.

búp

trẻ em

trên cành

ngoan

trẻ em

búp

búp trên cành

học hành

hai bàn tay

em

như

hoa đầu cành

sáng trong

tấm thảm

trong

mặt biển

Mặt biển

Sáng trong

Tấm thảm khổng lồ

Ngọc thạch

So sánh sự vật – con người

So sánh sự vật – sự vật

So sánh hoạt động - hoạt động

So sánh âm thanh - âm thanh

Những ngôi sao

Những ngọn đèn

Địa hình

Núi rừng

2

1

4

3