นิราศเมืองเพชร

นิราศสุพรรณ

นิราศภูเขาทอง

นิราศเมืองแกลง

นิยมแต่งเพื่อพรรณนาการเดินทาง

คร่ำครวญถึงพ่อแม่ที่ต้องเดินทางจากมา

ใช้เห่กล่อมเจ้านายเพื่อให้ข้อคิด คติเตือนใจ

ใช้ยอพระเกียรติของพระมหากษัตริย์

เพื่อนมัสการรอยพระพุทธบาท

เพื่อจําพรรษาอยู่ที่วัดภูเขาทอง

เพื่อไปเยี่ยมชมเจดีย์ภูเขาทอง

เพื่อนมัสการเจดีย์ภูเขาทอง

พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว

พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย

พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว

พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

เห็นโศกใหญ่ใกล้นํ้าระกําแฝง ทั้งรักแซงแซมสวาทประหลาดเหลือ เหมือนโศกพี่ที่ประจําก็ซํ้าเจือ เพราะรักเรื้อแรมสวาทมาคลาดคลาย

งิ้วนรกสิบหกองคุลีแหลม ดังขวากแซมเสี้ยมแซกแตกไสว ใครทําชู้คู่ท่านครั้นบรรลัย ก็ต้องไปปีนต้นน่าขนพอง

จนแจ่มแจ้งแสงตะวันเห็นพันธุ์ผัก ดูน่ารักบรรจงส่งเกสร เหล่าบัวเผื่อนแลสล้างริมทางจร ก้ามกุ้งซ้อนเสียดสาหร่ายใต้คงคา

สายติ่งแซมสลับต้นตับเต่า เป็นเหล่าเหล่าแลรายทั้งซ้ายขวา กระจับจอกดอกบัวบานผกา ดาษดาดูขาวดั่งดาวพราย

พูดดีเป็นศรีแก่ปาก

น้ำท่วมทุ่งผักบุ้งโหรงเหรง

พูดไปสองไพเบี้ย นิ่งเสียตําลึงทอง

น้ำท่วมปาก

ถึงโรงเหล้าเตากลั่นควันโขมง

ทั้งของสวนล้วนแต่เรือเรียงราย

มีพ่วงแพแพรพรรณเขาค้าขาย

ตรงหน้าโรงโพงพางเขาวางราย

ศีลข้อ ๒

ศีลข้อ ๓

ศีลข้อ ๔

ศีลข้อ ๕

ถึงบางโพโอ้พระศรีมหาโพธิ ร่มนิโรธรุกขมูลให้พูนผล ขอเดชะอานุภาพพระทศพล ให้ผ่องพ้นภัยพาลสําราญกาย

ถึงบางเดื่อโอ้มะเดื่อเหลือประหลาด บังเกิดชาติแมลงหวี่มีในไส้ เหมือนคนพาลหวานนอกย่อมขมใน อุปไมยเหมือนมะเดื่อเหลือระอา

บันไดมีสี่ด้านสําราญรื่น ต่างชมชื่นชวนกันขึ้นชั้นสาม ประทักษิณจินตนาพยายาม ได้เสด็จสามรอบคํานับอภิวันท์

แต่ยามยากหากว่าถ้าท่านแปลก อกมิแตกเสียหรือเราเขาจะสรวล เหมือนเข็ญใจใฝ่สูงไม่สมควร จะต้องม้วนหน้ากลับอัปประมาณ