WorksheetsLast Battle 7
Total questions: 25
Worksheet time: 13mins
Çemberlinin 2-ci teoreminə əsasən, əgər oliqopol bazarda hər bir firma güman edərsə ki, rəqibin qiyməti dəyişməz qalacaq, onda:
tarazlıq qiyməti xalis inhisar qiymətindən aşağı, xalis rəqabət qiymətindən yuxarı olur
tarazlıq qiyməti xalis rəqabət qiymətindən yuxarı olur
heç bir halda tarazlıq qiyməti olmayacaq
tarazlıq qiyməti xalis inhisar qiymətinə barabərdir
tarazlıq qiyməti xalis rəqabət qiymətinə barabərdir
Çemberlinin 1-ci teoreminə əsasən, əgər firmalar bir-birindən qarşılıqlı asılılığı nəzərə almırlarsa və rəqibinin istehsal həcminin dəyişməyəcəyini güman edirlərsə, onda:.
firmaların sayı artdıqca tarazlıq qiyməti inhisar qiymətindən aşağı düşməyəcək və qiymət heç vaxt təkmil rəqabət səviyyəsinə düşə bilməyəcək
firmaların sayı azaldıqca tarazlıq qiyməti inhisar qiymətinə doğru yüksələcək və qiymət heç vaxt təkmil rəqabət səviyyəsinə düşə bilməyəcək
firmaların sayı artdıqca tarazlıq qiyməti inhisar qiymətindən aşağı düşəcək və firmaların sayı sonsuza doğru dəyişdikcə qiymət təkmil rəqabət səviyyəsinə düşəcək
firmaların sayı artdıqca tarazlıq qiyməti inhisar qiymətindən aşağı düşəcək, lakin firmaların sayı nə qədər artsa da qiymət təkmil rəqabət səviyyəsinə düşməyəcək
Kurno modelinə əsasən duopoliya şəraitində məhsulun qiyməti:
xalis inhisarda olduğundan yuxarı, təkmil rəqabətdə olduğundan aşağıdır
xalis inhisarda olduğundan aşağı, təkmil rəqabətdə olduğundan yuxarıdır
həm xalis inhisarda, həm də təkmil rəqabətdə olduğundan yuxarıdır
sabitdir
həm xalis inhisarda, həm də təkmil rəqabətdə olduğundan aşağıdır
Firmanın reaksiya əyrisi nədir?
rəqibinin məlum hərəkətləri (istehsal həcmi yaxud qiymətlər bağlı) nəzərə alınmaqla hər bir firmanın optimal seçimlərini əks etdirən əyridir
rəqibinin güman olunan hərəkətləri (istehsal həcmi yaxud qiymətlər bağlı) nəzərə alınmaqla hər bir firmanın optimal seçimlərini əks etdirən əyridir
rəqibinin güman olunan hərəkətləri nəzərə alınmaqla firmanın məhsuluna olan tələb əyrisidir
rəqibin firmaların məhsullarına olan tələb əyrilərini birləşdirən xəttdir
firmanın məhsuluna olan tələb əyrisidir
Çemberlin modelinin qənaətinə əsasən oliqopol bazarlarda ümumi tələbin nə qədər hissəi ödəniləcək (burada, n – bazarda olan firmaların sayıdır):
1/(n+1)
n/(n+1)
n/(n-1)
1/n
1/(n-1)
Bu modellərdən hansı həm də “lider – təqibçi” modeli adlandırıla bilər?
Ştakelberq modeli
Çemberlin modeli
Kurno modeli
Bertran modeli
Ecuort modeli
Çemberlinin miqdar modeli necə oyun modelidir?
statik və qeyri-koopertaiv
dinamik və qeyri-kooperativ
dinamik və kooperativ
statik və dinamik
statik və kooperativ
Bu modellərdən hansı oliqopoliyanın dinamik qiymət modelidir?
Bertran modeli
Ecuort modeli
Çemberlen modeli
Ştakelberq modeli
Kurno modeli
Oyunlar nəzəriyyəsi nədir?
müxtəlif tipli oyunların təşkili qanunauyğunluqlarını əks etdirən elmi konsepsiyadır
yalnız iqtisadi qərarların qəbulu zamanı insanların necə davrandıqlarını öyrənməyə imkan verən riyazi alətdir (vasitədir)
strateji situasiyalarda (“oyun”da) insanların necə davrandıqlarını öyrənməyə imkan verən riyazi alətdir (vasitədir)
kütləvi qərarların verilməsi zamanı insanların necə davrandıqlarını öyrənməyə imkan verən riyazi alətdir (vasitədir)
fərdi qərarların qəbulu zamanı insanların necə davrandıqlarını öyrənməyə imkan verən riyazi alətdir (vasitədir)
Nəş tarazlığı nədir?
bir-biri ilə qarşılıqlı fəaliyyətdə (rəqabətdə) olmayan firmaların hər birinin özünün ən yaxşı strategiyasını seçdiyi situasiyadır
müxtəlif bazarlarda olan firmaların hər birinin, digərinin optimal strategiyalarını nəzərə alaraq, özünün ən yaxşı strategiyasını seçdiyi situasiyadır
bir-biri ilə qarşılıqlı fəaliyyətdə (rəqabətdə) olan firmaların sövdələşərək hər birini qane edən vahid strategiyanı razılaşdırdığı situasiyadır
bir-biri ilə qarşılıqlı fəaliyyətdə (rəqabətdə) olan firmaların hər birinin, digərinin optimal strategiyalarını nəzərə almadan, özünün ən yaxşı strategiyasını seçdiyi situasiyadır
bir-biri ilə qarşılıqlı fəaliyyətdə (rəqabətdə) olan firmaların hər birinin, digərinin optimal strategiyalarını nəzərə alaraq, özünün ən yaxşı strategiyasını seçdiyi situasiyadır
Dominant strategiyaya nədir?
digər oyunçunun hərəkətlərindən asılı olmayaraq nəticəsi istənilən digər strategiyanın nəticəsindən aşağı olan strategiyadır
oyunçunun, digər oyunçuların seçimindən asılı olmayaraq, hər zaman özü üçün üstün hesab etdiyi və seçdiyi bir strategiyadır
digər oyunçuların seçimindən asılı olmayaraq oyunçunun heç zaman özü üçün seçməyəcəyi bir strategiyadır
sövdələşmə şəraitində firmaların öz aralarında razılaşdırdıqları və hamını qane edən strategiyadır
oyunçulardan heç biri birtərəfli qaydada strategiyasını dəyişməklə özünün faydasını artıra bilmədiyi strategiyalar cütüdür
Oyunda tarazlıq dedikdə nə başa düşülür?
oyunçuların hər birinin özünün hər hansı bir seçimini etdiyi situasiya
oyunçuların məhz onlardan gözlənilən (yəni onlar üçün rasional) strategiyaları seçdikləri situasiya
oyunçuların məhz onlardan gözlənilən strategiyaları seçmədikləri situasiya
bütün iştirakçılar üçün eyni qədər fayda vəd edən strategiyaların seşildiyi situasiya
oyunçuların məhz onlardan gözlənilməyən strategiyaları seçdikləri situasiya
Həm uzunmüddətli, həm də qısamüddətli dəyişənləri olan oyun modellərində seçim necə olur?
uzunmüddətli dəyişənləri məhz qısamüddətli dəyişənləri nəzərə almaqla seçirlər
qısamüddətli dəyişənləri məhz uzunmüddətli dəyişənləri nəzərə almaqla seçirlər
durumdan asılı olaraq gah qısamüddətli dəyişənləri nəzərə almaqla uzunmüddətli dəyişənləri seçirlər, gah da əksinə
belə oyun modelləri olmur
həm qısamüddətli, həm də uzunmüddətli dəyişənlər üzrə seçim eyni zamanda olunur
İstehsal həcmi effekti qiymət effektindən böyük olduqda oliqopolist firma:
istehsalı azaldacaq
istehsalı sabit saxlayacaq
istehsalı artıracaq
istehsalı dayandıracaq
Oliqopoliya bazarı iştirakçılarının sayı artdıqca:
istehsal həcmi (miqdar) effekti tamamilə aradan qalxır
qiymət effektinin miqyası artır
qiymət effektinin miqyası azalır
qiymət effektinin miqyası sabitləşir
Sahə bazarı həmcins, standartlaşdırılmış məhsullar (neft, polad, sement, mis, alüminium və s. kimi) istehsal edən bir neçə firmadan təşkil olunubsa, belə bazar necə adlandırıla bilər?
heterogen oliqopoliya
homogen oliqopoliya
duopoliya
genişlənməkdə olan oliqopoliya
yayğın oliqopoliya
Bazarda 2 böyük firmanın hökmranlıq etdiyi hal belə adlanır:
xalis oliqopoliya
duopoliya
xalis inhisar
oliqopoliya modeli
yayğın oliqopoliya
Qiymətin son həddinin tənzimlənməsi mexanizmi nəyə əsaslanır?
qiymət əvvəlcədən təyin edilir və hər zaman sabit saxlanılır
qiymət əvvəlcədən müəyyən müddətə təyin edilir və hətta xərclərdə baş verən dəyişikliklər zamanı belə sabit saxlanılır
qiymət orta xərclər səviyyəsində təyin edilir və bu səviyydə dəyişməz qalır
qiyməti tənzimləyici yox, firma özü təyin edir
qiymət əvvəlcədən marjinal xərclər səviyyəsində təyin edilir və həmişəlik sabit saxlanılır
Həlledici resursun istifadəsi zamanı yuxarı səviyyədə olan firmanın aşağı səviyyədə olan inteqrasiya etmiş firma ilə müstəqil firmalar arasında diskriminasiyaya yol verməsinin qarşısının alınması mexanizmi budur:
mənfəət normasının tənzimlənməsi
əlçatanlıq qiymətinin tənzimlənməsi
orta xərclər əsasında qiymətqoymaya
qiymətin son həddinin müəyyən edilməsi
qiymətin son hədd xərcləri səviyyəsində müəyyən edilməsi
Həlledici resursun istifadəsi ilə bağlı yaranan problemin istehlakçıların rifahı xeyrinə həlli üsullarından biri budur:
həlledici resurs yuxarı səviyyədəki firmadan alınıb aşağı səviyyədəki firmalara verilir
həlledici resursun sahibi olan yuxarı səviyyədəki firma aşağı səviyyədəki firmaların bazarında olan maraqlarından imtina etməyə məcbur olunur
həlledici resursa alternativ olan və onunla rəqabət apara bilən oxşar resurslar yaradılır
həlledici resurs ləğv edilir
həlledici resurs yuxarı səviyyədəki firmadan alınıb dövlətin idarəetməsinə verilir
Arbitraj nədir?
malın yüksək qiymətli bazardan satın alınıb aşağı qiymətli bazarda təkrar satılmasıdır
malın aşağı qiymətli bazardan satın alınıb yüksək qiymətli bazarda təkrar satılmasıdır
malın istehsal və satış xərclərində baş verən dəyişikliklər səbəbindən fərqli qiymətlərə satılmasıdır
eyni malın eyni müştəriyə müxtəlif zamanlarda fərqli qiymətlərlə satılmasıdır
eyni malın müxtəlif müştərilərə fərqli qiymətlərlə satılmasıdır
Qiymət ayırımçılığı (diskriminasiyası) dedikdə:
müxtəlif malların eyni müştəriyə fərqli qiymətlərlə satılması başa düşülür
eyni malın müxtəlif müştərilərə fərqli qiymətlərlə satılması başa düşülür
eyni malın müxtəlif müştərilərə eyni qiymətlərlə satılması başa düşülür
malın istehsal və satış xərclərində baş verən dəyişikliklər səbəbindən fərqli qiymətlərə satılması başa düşülür
eyni malın eyni müştəriyə müxtəlif zamanlarda fərqli qiymətlərlə satılması başa düşülür
Xalis inhisarçı firmanın əldə etdiyi mənfəət bu düsturla hesablanır:
Mənfəət = (P - MC) x Q
Mənfəət = (P - ATC) x Q
Mənfəət = P x Q
Mənfəət = (P + ATC) x Q
Mənfəət = (P - MR) x Q
Tənzimlənmənin olmadığı şəraitdə xalis inhisarçı firma məhsulunun qiymətini hansı səviyyədə təyin edər?
marjinal xərclər səviyyəsində
inhisar qiyməti səviyyəsində
marjinal xərclərlə inhisar qiyməti arasında
dəyişən xərclər səviyyəsində
orta ümumi xərclər səviyyəsində
Dominant firma:
yaxın rəqiblərin olması şərtilə bazarın 50 faizindən 100 faizə qədər hissəsini öz əlində saxlayan firmadır
yaxın rəqiblərin olmaması şərtilə bazarın 50 faizindən 100 faizə qədər hissəsini öz əlində saxlayan firmadır
bazarda olan böyük bazar payına malik azsaylı iri firmalardan biridir
bazarın 50 faizindən 100 faizə qədər hissəsini öz əlində saxlayan bir iri firmanın olduğu bazarda fəaliyyət göstərən xırda firmadır
bazarda heç bir rəqibinin olmadığı firmadır
