การตีความข้อมูล

การรวบรวมข้อมูล

การกำหนดหัวข้อเรื่องที่จะศึกษา

การตรวจสอบข้อมูลและพิสูจน์ข้อเท็จจริง

ถ้ำผีแมน

พระปฐมเจดีย์

เมืองศรีมโหสถ

เครื่องปั้นดินเผาบ้านเชียง

ภาพเขียนสีที่ผาแต้ม

ศิลาจารึกวัดเชียงมั่น

หลักศิลาจารึก สมัยสุโขทัย

จดหมายเหตุกรุงศรีอยุธยา

จารึก   

ตำนาน

โบราณวัตถุ

พงศาวดาร

จารึก

ตำนาน

โบราณวัตถุ

พงศาวดาร

จารึก   

รูปถ่าย

โบราณวัตถุ 

โบราณสถาน

การตีความข้อมูล

การเปรียบเทียบข้อมูล

การนำข้อมูลมาเขียนบันทึก

การให้ผู้เชี่ยวชาญมาช่วยวิเคราะห์ข้อมูล

รูปถ่าย

ตำนาน

หนังสือ

นิทาน

หลักฐานชั้นต้น – หลักฐานชั้นรอง

หลักฐานที่เกิดขึ้นก่อน – เกิดขึ้นหลัง

หลักฐานที่เป็นตัวอักษร  - หลักฐานที่ไม่เป็นตัวอักษร

หลักฐานสมัยก่อนประวัติศาสตร์- สมัยประวัติศาสตร์

ในสมัยสุโขทัยมีประเพณีลอยกระทง

นางนพมาศประดิษฐ์กระทงขึ้นเป็นคนแรก

ศิลาจารึกสุโขทัยกล่าวถึงการเผาเทียนเล่นไฟ

ประเพณีลอยกระทงเป็นประเพณีที่สำคัญในสมัยสุโขทัย

ไทยเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 2 เมื่อ พ.ศ. 2310

ไทยเสียกรุงศรีอยุธยา เพราะพม่ามีไพร่พลมหาศาล

ไทยเสียกรุงศรีอยุธยา เพราะพม่าเตรียมพร้อมมาอย่างดี

ไทยเสียกรุงศรีอยุธยา เพราะไทยเกิดความแตกแยก ในราชสำนัก

ความจริง คือ เรื่องที่เกิดขึ้นจริง

ข้อเท็จจริง คือ เรื่องที่เกิดขึ้นจริง

ข้อเท็จจริง คือ เรื่องที่พิสูจน์ไม่ได้

ความจริง คือ เรื่องที่ไม่สามารถพิสูจน์ได้

ความพอใจของตนเอง

คำบอกเล่าจากคนอื่น

หลักฐานที่น่าเชื่อถือที่สุด 

ความพอใจของเจ้าของหลักฐาน

ทำให้มีความมั่นใจในความรู้เดิม

ทำให้ไม่ต้องค้นหาหลักฐานใหม่

ทำให้ไม่ต้องเสียเวลาในการตีความ

ทำให้ความรู้ทางประวัติศาสตร์ไม่งอกเงย