NEW
Font size
WorksheetsMenejment
Total questions: 74
Worksheet time: 55mins
Менежмент бу: .........
boshqaruv munosabatlari
ishlab chiqarish munosabatlari
bozor munosabatlari
savdo munosabati
Firmaning daromadligi …… namoyon bo’ladi
ko’p hajmda mahsulot chiqarish orqali
ishlab chiqarish faoliyati xarajatlarini kamaytirish orqali va ishlab chiqarish natijasida daromadning o’sishi orqali
rentabellikka intilish orqali
yangi bozorlarni o’zlashtirish orqali
Firmaning ta’sischilari sifatida …… qatnashadi
faqat yuridik shaxslar
faqat jismoniy shaxslar
firmaning rahbariyati
yuridik va jismoniy shaxslar
Ta’sis shartnoma …… huquqi va majburiyatini ifodalaydi
firma boshlig’ini
faqat ta’sischilarni
hamma aksiyadorlarni
hamma ishchilarni
Nizom …… huquqi va majburiyatini ifodalaydi
firma boshlig’ini
hamma ishchilarni
faqat ta’sischilarni
hamma aksiyadorlarni
Nizom …… tomonidan ishlab chiqiladi
xokimiyat
ta’sischilar
firma direktori
aksiyadorlar
Firma kapitalining tashkil etilishi va mansubliligi …… asosida aniqlanadi.
mulkchilikning iqtisodiy shakli
majlis qarori
shartnoma
kontrakt
Javobgarligi chegaralangan jamiyatda kapital …… asosida tashkil topadi
aksiyalar
zaymlar va kreditlar
moddiy boylik
jamiyat ishtirokchilarning badallari
Rejalashtirishning darajasi va sifati quyidagi shartlar bilan aniqlanadi:
kompyuter texnikasining mavjudligi
kompyuter texnika va matematik apparatning mavjudligi
hal qilinadigan masalalarning ro’yxati va mohiyati
rahbariyatning kompetentligi, mutaxassislarning mamakaliligi, ma’lumotlar bazasining mavjudligi
Amerika kompaniyalarda rejalashtirishning xususiyati:
hamma bo’linmalar strategiyalarini birlashtirish va resurslarni taqsimlash
resurslarni taqsimlashga oriyentasiya qilish
daromadga oriyentasiya qilish
yuqori malakali mutaxassislarni ishlatish
Qaror qabul qilish usullari
matematik programmalashtirish usullari
sezgirlikga (ichki hissiga) asoslangan usul, sog’lom fikrlash orqali, ko’plab axborotlarga ishlov berish asosida, optimal yechimni tanlashni nazarda tutadigan usul
operasiyalarni tekshirish usuli
tizimli taxlil usuli
Sifat muammosi ………… paydo bo’ladi.
mahsulotni sotishda (realizasiya qilishda)
shartnomalar (sdelka) tuzilishida
firmaning maqsad va strategiyasini aniqlashda
mahsulotni yetkazishda
Menejmentning yakunlovchi maqsadi:
firmaning ishlab chiqarish jarayonini rasional tashkil qilish
ilmiy izlanish ishlarga xarakat qilish
istiqbolda rivojlanishga foyda yoki daromad olishni ta’minlash
tashki muhitning doimiy o’zgarishlariga o’zgaruvchan bo’lish va moslashish
Menejmentning jarayoni …… nazarda tutadi.
iqtisodni strategik boshqarishni
foyda keltirish maqsadida boshqarishni
operativ (joriy) va strategik boshqarishni
rejalashtirishni, tashkillashtirishni, o’zaro muvofiqlashtirishni, motivlashtirishni
Menejment – professional faoliyatning murakkab mustaqil ko’rinishi bo’lib:
xususiy firmalarni boshqarish natijasida katta foyda keltirishdir
qo’yilgan maqsadga erishish uchun kollektivni boshqarishdir
korxonaning samarali boshqarishdir
bozor sharoitida firmaning ixtiyoriy xo’jalik faoliyati natijasida, moddiy va mehnat resurslardan rasional foydalanib, mo’ljallangan maqsadga erishishdir
Menejment …….. nazarda tutadi.
firmani valyuta bozoriga oriyentasiya qilishni
firmani fond va tovar birjalariga oriyentasiya qilish
milliy valyuta kursiga oriyentasiya qilish
firmani bozorning talab va ehtiyojiga, aniq iste’molchining talabiga oriyentasiya qilishni
Ikki va undan ortiq odamlar, o’zaro xarakat qilib, har biri bir vaqtda bir biriga ta’sir qilsa va ta’sirni sezsa …… ifodalaydi.
tashkilotni
komitetni
guruhni
kollektivni
Aniq davrda, aniq usul bilan yechiladigan ish yoki uning qismi …… deyiladi
texnologiya
vazifa
struktura (tarkib)
masala
Firmaning obro’yini o’ylaydigan menejerni …… qiziqtiradi
daromadning darajasini pasaytirish
firmaning foydasini oshirishning oson va tez yo’lini topish
faqat o’zining foydasini ko’zlash
mahsulotning sifati, upakovkasi, markirovkasi, hamda iste’molchilarning xavfzizligi
Nizom …… huquqi va majburiyatini ifodalaydi.
hamma ishchilarni
hamma aksiyadorlarni
faqat ta’sischilarni
firma boshlig’ini
Ta’sis shartnoma …… huquqi va majburiyatini ifodalaydi.
hamma aksiyadorlarni
firma boshlig’ini
faqat ta’sischilarni
hamma ishchilarni
Firmaning ta’sischilari sifatida …… qatnashadi
faqat yuridik shaxslar
yuridik va jismoniy shaxslar
faqat jismoniy shaxslar
firmaning rahbariyati
Marketing, moliya, kadrlar, texnologiya, axborot - bular tashkilotning
ishlab chiqarishi
funksional elementlari
resurslari
tashqi muhiti
Klassik yoki ma’muriy boshqaruv maktabi fikrlarning rivojlanish davri:
1885-1920 yil
1950- hozirgi davrgacha
1920-1950 yil
1950-1985 yil
Kommunikasiya jarayonidagi asosiy elementlar
axborot jo’natuvchi va kanal
axborotni qabul qiluvchi
Axborot jo’natuvchi, aynan axborotning o’zi, uzatish kanali, axborotni qabul qiluvchi
axborot jo’natish va qabul qilishda vositachi
Strategiya — bu
batafsil qisqa muddatli reja
ishchi dastur
O’zoq muddatga mo’ljallangan, har tomonlama detallashgan kompleks reja
ishlab chiqarish dasturi
Menejment — bu
kishilarga ta’sir o’tkazish va cheklangan resurslardan samarali foydalangan holda, ma’lum maqsad yo’lida ularni boshqara olish qobiliyati
resurslarni boshqarish bo’yicha alohida mohirlik va ma’muriy ko’nikmadir
o’ziga xos yuksak san’at va mahoratni talab qiluvchi tanlovdir
ishlab chiqarishni boshqarish jarayoni
Bozor iqtisodiyoti sharoitida O’zbekistonda davlat quyidagi qaysi prinsiplarga asoslanib boshqariladi:
hukumronlik prisipiga
iqtisodiy munosabatlarni demokratiyalash prinsipi
demokratiya prinsipi
umum insoniylik prinsipi
Quyida qayd qilingan funksiyalarning qaysi biri boshqarishning ma’naviy —ma’rifiy funksiyasiga kiradi:
boshqarish apparati xodimlari o’rtasida ma’suliyatlarni belgilash
bridgexodimlarning sosial ehtiyojlarini qondirish, xodimlarda halollikni, adolat tuyg’usini tarbiyalashga xizmat qilish
foyda olishni ta’minlash
xodimlarning sosial ehtiyojlarini qondirish
Amal qilish xarakteriga qarab boshqaruv qarorlari quyidagi turlarga bo’linadi:
vaqtinchalik qarorlar, tezkor (operativ) qarorlar, muntazam qarorlar, vaqti —vaqti bilan qabul qilinadigan qarorlar
vaqtinchalik qarorlar
tezkor (operativ) qarorlar
muntazam qarorlar
Boshqarishning iqtisodiy metodlari
boshqarish apparatining muayyan strukturasini tuzishga asoslanadi
buyruqlar, farmoyishlar va qo’llanmalar chiqarish, ularning bajarilishini nazorat qilishga asoslanadi
iqtisodiy manfaatlardan foydalanishga asoslanadi
kadrlarni to’g’ri tanlashga asoslanadi
Strategik reja bu
tovarlarni ishlab chiqarish va sotishni tashkil etish, hamda shu yo’sinda yaxshi foyda topishni uyushtirishga qaratilgan faoliyatdir
korxona faoliyatidagi joriy tadbirkorlarni ma’lum tartibga va qonun — qoidalarga solib turuvchi rejalardir, korxonaga uzoq davrga berilgan topshiriqdir
commenkorxona faoliyatidagi joriy tadbirkorlarni ma’lum tartibga va qonun — qoidalarga solib turuvchi rejalardir
bozor holatini asosli o’rganish va oldindan baholash bilan tovarlarni ishlab chiqarish va sotishni tashkil etish, hamda shu yo’sinda yaxshi foyda topishni uyushtirishga qaratilgan faoliyatdir
«Menejment» kursi iqtisodiy fanlar ichidagi quyidagi fanlar jumuasiga kiradi:
tarmoq
umumiqtisodiy
funksional
maxsus
Menejmentning uchta darajasi farqlanadi
gorizontal, vertikal, tarmoqli
iqtisodiy, moliyaviy, texnik
texnik, boshqaruv, institusional
oliy, o’rta, quyi
Boshqarishning iqtisodiy usullarining jumlasiga quyidagilar kiradi
subsidiya va sanksiya
boj to’lovlari
kredit va foiz stavkasi, soliq va soliq yuki, boj to’lovlari, subsidiya va sanksiya, narx—navo
narx—navo
Korxonaning boshqaruv modeli deganda nimani tushunasiz?
korxonaning boshqaruv strukturasining sxemasi, boshqaruv apparati xodimlari o’rtasidagi munosabat, boshqaruvchi va boshqariluvchi o’rtasidagi munosabat
korxonaning boshqaruv strukturasining sxemasi
boshqaruv apparati xodimlari o’rtasidagi munosabat
boshqaruvning quyi va oliy bosqichi orasidagi munosabat
Quyidagilarning qaysi birida eng ko’p boshqaruv elementlari yozilgan?
rejalashtirish, asoslar va dalillar, xushyorlik, imidj
oldindan aytib berish, nazorat qilish, ma’suliyat, ofis, tadbirkorlik
tashkil etish, nazorat qilish, aloqa yo’llari, rejalashtirish, moliya, firma binosi
markazlash-gan, miqdoriy, uzluksiz
Menejment ilmiy yondoshuvlari deganda qo’yidagilar tushuniladi:
tizimli, jarayonli, vaziyatiy, miqdoriy
xususiy, umumiy
demokratik, ijtimoiy
kompleksli
Insoniy munosabatlar yoki xulq — atvor maktabi fikrlarining rivojlanish davri:
1920- 1950 yil
1950- hozirgi davrgacha
1885-1920 yil
1950-1985 yil
Menejment sikli deganda quyidagi jarayon tushuniladi:
rejalashtirish, tashkil qilish, motivasiya va nazorat qilish
sotib olish, ishlab chiqarish, sotish
yuqoridan pastga qarorlarni, pastdan yuqoriga ularni bajarilishini kuzatish
qarorlarni qabul qilish
Ta’minotchilar, iste’molchilar, raqobatchilar quyidagilarning elementlaridir:
ichki muxitning
tashqi muxitning
ijtimoiy — madaniy muxitning
xalqaro va ijtimoiy — madaniy muxitning
Kommunikasiya bosqichlari qo’yidagilardir:
axborot jo’natuvchi, aynan axborotning o’zi, uzatish kanali, axborotni qabul qiluvchi
axborotni uzatish va qabul qilish
g’oyani yoki axborotni paydo bo’lishi va uzatilishi
g’oya yoki axborotni paydo bo’lishi, axborotni kodga solish va uzatish kanalini tanlash, axborotni aynan uzatish, kodlashtirilgan axborotni asl holiga keltirish
Tashkil qilish funksiyasining asosiy maqsadi bu-
boshqaruv ob’ekti ichida boshqaruvchi va boshqariluvchi jarayonlarni tartibli amalga oshirishni ta’minlash
tashkilot strukturasini tanlash
tashkilot strukturasini takomillashtirish
tashkilotning maqsadlarini belgilash
Quyida qayd qilingan funksiyalarning qaysi biri boshqarishning iqtisodiy funksiyasiga kiradi
mehnat sharoitini yaratish, marketing xizmatini uyushtirish
ishlab chiqarishni tashkil qilish, xodimlarni insoniylik ruhida tarbiyalash
mehnat sharoitini yaratish, marketing xizmatini uyushtirish, ishlab chiqarishni tashkil qilish
xodimlarni insoniylik ruhida tarbiyalash
Boshqaruv qarorlariga qo’yiladigan talablar:
bir — birini to’ldiruvchi bo’lishi
ilmiy asoslangan bo’lishi, bir — biri bilan aloqadorligi, tezkor bo’lishi, samarali bo’lishi
samarali bo’lishi, ilgarigisiga mos kelishi
ilmiy asoslangan bo’lishi
Quyidagi usullardan qay biri xodimlarga ta’sir etish bo’yicha eng unumli sanaladi
ibrat asosida
majburlash
taqdirlash
ishontirish
Boshqaruv funksiyasi deganda
U yoki bu ob’ektni boshqarishga oid aniq vazifalarni hal etishga qaratilgan faoliyat, korxonaning moddiy —texnika bazasini yaratishga qaratilgan faoliyat, xodimlarni korxonaning rejasini bajarishga safarbar qilishga qaratilgan faoliyat tushuniladi
u yoki bu ob’ektni boshqarishga oid aniq vazifalarni hal etishga qaratilgan faoliyat tushuniladi
korxonaning moddiy — texnika bazasini yaratishga qaratilgan faoliyat tushuniladi
xodimlarni korxonaning rejasini bajarishga safarbar qilishga qaratilgan faoliyat tushuniladi
Boshqarish strukturasi deganda
boshqaruv organlari tizimida quyi organlarning yuqori organlarga bo’ysunishi va ular o’rtasidagi o’zaro aloqa tushuniladi
bo’linmalar yig’indisi, ularning tarkibi va o’zaro aloqa shakllari tushuniladi
boshqarish maqsadlarini amalga oshiruvchi va funksiyalarini bajaruvchi, bir — biri bilan bog’langan turli boshqaruv organlari va bo’g’inlarining majmuasi, boshqaruv organlari tizimida quyi organlarning yuqori organlarga bo’ysunishi va ular o’rtasidagi o’zaro aloqa tushuniladi
boshqaruv organlari tizimida quyi organlarning yuqori organlarga buysunishi va ular o’rtasidagi o’zaro aloqa, bo’linmalar yig’indisi, ularning tarkibi va o’zaro aloqa shakllari tushuniladi
Strategik qaror
bir xil muammoga dahldor bo’lib, barcha bo’g’inlar uchun birdek amal qiladi
tor doiradagi muammoga ta’luqli bo’lib, korxonaning muayyan bir bo’limi yoki bir guruh xodimlar yuzasidan qabul qilinadi
korxonaning joriy, tezkor rejalarini tuzish maqsadida qabul qilinadi
bir xil muammoga dahldor bo’lib, barcha bo’g’inlar uchun birdek amal qiladi, korxonaning joriy, tezkor rejalarini tuzish maqsadida qabul qilinadi
Quyida qayd qilingan ehtiyojlarning qaysi biri birlamchi ehtiyojlarga kiradi:
ma’naviyatga bo’lgan ehtiyojlar
ma’rifatga bo’lgan ehtiyojlar
fiziologik ehtiyojlar
o’zlikni anglashga bo’lgan ehtiyojlar
Boshqaruv samaradorligi deganda:
yalpi ichki mahsulot tushuniladi
boshqaruv tizimida sarflangan harajatning erishilgan samaraga bo’lgan nisbati tushuniladi
yalpi investisiya tushuniladi
rahbariyat harakatlarining yagona yo’nalishini, tashkilot va a’zolarining umumiy maqsadlarga erishish yo’lidan harakat birligini ta’minlash vositasi
Rejalashtirish bu?
rahbariyat harakatlarining yagona yo’nalishini, tashkilot va a’zolarining umumiy maqsadlarga erishish yo’lidan harakat birligini ta’minlash vositasi
bu har bir funksional bo’g’inning joyini belgilash
tashkilotni boshqaruv strukturasini tuzish
tashkilot maqsadlariga erishish vositasi
Boshqaruv usullari
tashkilotning funksional bo’g’inlarining vazifalarini bajarilishi
rahbarni shaxsiy sub’ektiv jihatlarining qo’llanishi
faoliyat yo’nalishi
kishilarga ta’sir etishning umumiy vositalari va yo’llari
Qaror qabul qilish —bu:
erishilgan natijalarga baho berish
alternativ yechim tanlash
muammolarni o’rganish va yechim
rozilik berish
Qaror qabul qilish usullari
sezgirlikga (ichki hissiga) asoslangan usul, sog’lom fikrlash orqali, ko’plab axborotlarga ishlov berish asosida, optimal yechimni tanlashni nazarda tutadigan usul
matematik programmalashtirish usullari
operasiyalarni tekshirish usuli
tizimli taxlil usuli
Amerika kompaniyalarda rejalashtirishning xususiyati:
resurslarni taqsimlashga oriyentasiya qilish
hamma bo’linmalar strategiyalarini birlashtirish va resurslarni taqsimlash
daromadga oriyentasiya qilish
yuqori malakali mutaxassislarni ishlatish
Rejalashtirishning darajasi va sifati quyidagi shartlar bilan aniqlanadi:
kompyuter texnikasining mavjudligi
kompyuter texnika va matematik apparatning mavjudligi
rahbariyatning kompetentligi, mutaxassislarning mamakaliligi, ma’lumotlar bazasining mavjudligi
hal qilinadigan masalalarning ro’yxati va mohiyati
Javobgarligi chegaralangan jamiyatda kapital …… asosida tashkil topadi
aksiyalar
zaymlar va kreditlar
moddiy boylik
jamiyat ishtirokchilarning badallari
Firma kapitalining tashkil etilishi va mansubliligi …… asosida aniqlanadi.
kontrakt
shartnoma
majlis qarori
mulkchilikning iqtisodiy shakli
Korporatsiya – bu:
bu aniq vazifalar, yirik maqsadli dasturlar va loyihalarni amalga oshirish maqsadida tashkil etiladigan birlashma
moliyaviy jamg’arma bo’lib, sarmoyalarni birlashtiradi
jismoniy va yuridik shaxslarning ko’ngilli jamoat birlashmalari
ishlab chiqarishning diversifikasiyasi asosida tarkib topadigan yirik tarmoq
. Axborot almashinuvining samaradorligiga ta’sir qiladigan muhim omil
teskari aloqaning mavjudligi
axborotning kamligi
bir tomonlama aloqa
murakkab axborot tizimi
Mahsulot sifatini boshqarish tushunchasi
iste’molchilar talablariga mos keluvchi sifat tasniflari bilan ishlab chiqarishni boshqarish
boshqaruv tartib qoidasi
iqtisodiy va ijtimoiy omillar
ijtimoiy iqtisodiy ko’rsatkichlar yig’indisi
Boshqarish ta’limotidagi asosiy maktablar
ilmiy, mumtoz, "Insoniy munosabatlar maktabi", miqdoriy tizimli menejment
mumtoz, ilmiy, chiziqli, funksional
innovasion, demokratik, liberal, avtokratik
aralash, chiziqli, funksional
Tashkilotning tashqi muhiti elementlarini ko’rsating
iste’molchilar, raqobatchilar, davlat, mol yetkazib beruvchilar va boshqalar
tashkiliy bo’linmalar
mehnatni tashkil etish va ish haqi bo’limi
) rejalashtirish va hisob kitob bo’limi.
Boshqarishning tashkiliy-ma’muriy usuli nimalarga asoslanadi?
yakkaboshchilik munosabatlari, intizom va mas’uliyatga
tashkiliy tuzilishga
ma’muriy hududlarning paydo bo’lishiga
boshqaruv vazifalari va texnologiyalarini mukammallashuviga
F.Teylor menejmentning qaysi tamoyillarini aniqlagan
ishchini ilmiy tanlash, ishchini ilmiy o’qitish, ishni ixtisoslashtirish
ishchini ilmiy tanlash,
haqiqiy ishning haqiqiy ishchilar tomonidan boshqarilishi
ishchini ilmiy o’qitish
Boshqaruvning avtoritar uslubida boshqaruvchi
hamma muammolarni o’zi xal qiladi
bir qarorga kelishga oldin qo’l ostidagilar bilan maslahatlashadi
yuqoridan topshiriqlarni kutadi
hamma javobgarlikni o’zidan soqit qiladi
Samaradorlik – bu …
) raqobat sharoitida tashkilot yashab qolishi va muvaffaqqiyat qozonishi uchun muhim bo’lgan omil
haqiqiy ishning haqiqiy ishchilar tomonidan boshqarilishi
savdoning katta hajmi
mahsulot sifatini oshirishga harakat
Liberal rahbarlar kadrlarni tanlashda:
tashqaridan madad kutadi.
tanish-bilishchilik asosida qabul qiladi
kuchli raqobatdoshlardan qutulish payida bo’ladilar
beparvolarcha yondashadilar
Avtokratik rahbarlar bo’ysinuvchilarning …
tashabbuskorligiga yo’l qo’ymaydi
tashabbuskorligiga to’la-to’kis tayanadi
faolligini rag’batlantiradi.
tashabbuskorligini rag’batlantiradi va undan foydalanadi
Funksional (Vazifaviy) struktura:
har bir boshqaruv bo’g’iniga muayyan funksiyalarni biriktirib qo’yish orqali tashkil etiladi
har bir chiziqli rahbar qoshida ixtisoslashgan xizmatlar, maslahatchilar kengashi, ya’ni shtablar tuzish orqali tashkil etiladi
barcha qo’yi rahbarlar va ishlab chiqarish yacheykalarini korxona rahbariga bo’ysindirish orqali tashkil etiladi
vazifani bajarilishin nazorat qilish oson bo’ladi
Chiziqli funksional (vazifaviy) struktura:
har bir boshqaruv bo’g’iniga muayyan funksiyalarni biriktirib qo’yish orqali tashkil etiladi
moddiy manfaatga asoslanadi
har bir chiziqli rahbar qoshida ixtisoslashgan xizmatlar, maslahatchilar kengashi, yani shtablar tuzish orqali tashkil etiladi
barcha qo’yi rahbarlar va ishlab chiqarish yacheykalarni korxona rahbariga bo’ysindirish orqali tashkil etiladi
Sifat muammosi ………… paydo bo’ladi.
mahsulotni sotishda (realizasiya qilishda)
mahsulotni sotishda (realizasiya qilishda)
firmaning maqsad va strategiyasini aniqlashda
mahsulotni yetkazishda
Sifat muammosi ………… paydo bo’ladi.
mahsulotni sotishda (realizasiya qilishda)
mahsulotni sotishda (realizasiya qilishda)
firmaning maqsad va strategiyasini aniqlashda
mahsulotni yetkazishda
