Worksheets9 сынып ожсб
Total questions: 77
Worksheet time: 39mins
Name
Class
Date
1.
Оқушының аты-жөні
4 lines
2.
сыныбы
a)
9а
b)
9ә
c)
9б
d)
9в
e)
9г
3.
Геннадий Головкиннің сұхбатынан
(1) «Рингтен тыс жерде менің басқа өмірім бар. (2) Рингтен басқа жерде мен жай ғана қарапайым жігітпін. (3) Ал, спорт менің жұмысым, сондықтан мен оған өте жауапкершілікпен қараймын. (4) Мәселен, мен кеңседе қызмет етсем, ол жерде де дәл солай істер едім. (5) Шаршы алаңға шығу – бұл ойын емес. (6) Мен өз жұмысымда 100 пайыз қырағы болуым керек. (7) Өзімді осы 34 жасымда 25 жасымдағыдай сезінемін. (8) Ал 40 жасымда осы спортта қала алам ба? (9) Мен Құдай емеспін. (10) Мүмкін, мен осы кездесуден кейін спорттық мансабымды аяқтайтын шығармын. (11) Бұл – бокс. (12) Ал дәл қазір мен өзімді өте жайлы әрі сергек сезінемін», – деген боксшының сөздерін Daily Mail басылымы келтірді.
Былғары қолғап шеберлерінің сөзінен
Леннокс Льюис, ауыр салмақтағы әлемнің экс-чемпионы: Геннадий әлемдегі үздік үштікке кіретін боксшы. Олар – Мэйвезер, Уорд және Головкин.
Шугар Рэй Леонард, америкалық боксшы: Головкин – бұл күш. Егер, ол Коттоға қарсы жекпе-жек өткізсе, жанкүйерлерге нағыз сыйлық болар еді.
Адриан Гонсалез, америкалық танымал бейсбол ойыншысы: Хулио Сезар Чавес менің әр уақыттағы сүйікті боксшым болған. Ал қазір маған Геннадий GGG Головкиннің боксы ұнайды. Ол – жақсы боксшы.
Сауль Альварес, WBC нұсқасы бойынша әлем чемпионы: Головкин – әлемнің үздік боксшысы. Алдағы уақытта онымен жекпе-жек өткізгім келеді.
Джим Лэмпли, HBO телеарнасының комментаторы: Геннадий Головкин – Майк Тайсонға ұқсайтын жалғыз боксшы.
Кіші Рой Джонс, 4 салмақ бойынша кәсіпқой бокстан Әлем чемпионы: Геннадий Головкин бокстағы – «құбыжық». Ол орта салмақтағы – жас Майк Тайсон.
Андре Берто, орта салмақтағы әлемнің экс-чемпионы: Геннадийдің қолы – балға секілді. Қарсыластарын тек нокаутқа жіберуге арналған сияқты. Оның қарсыластары қанша жерден бетін жауып қорғанғанымен, бәрібір нокаутқа ұшырайды.
Кен Хершман, HBO президенті: Меніңше, Геннадий Головкин – бокс әлемінің жұлдызы. Геннадийде қазір барлық мүмкіндік бар. Біріншіден, ол өте мықты, екіншіден ол кез-келген боксшымен салмақ дәрежесіне қарамай жұдырықтасуға дайын.
Фредди Роуч, америкалық бапкер: Мен Головкин туралы жақсы сөздерді жиі естимін. Ол үздік боксшы, бірақ оның жекпе-жектерін көрмеппін. Оның жекпе-жектеріне (Геннадий) HBO телеарнасы қызығушылық танытып, түсіріп жүр. Демек, ол – әлемнің мықты боксшыларының бірі.
Владимир Кличко, украиналық боксшы: Меніңше, Геннадий сияқты адам боксқа керек. Ол жеңіске өз күшімен жетіп жүр, ешқандай жасанды жеңісі жоқ. Оны жұрттың бәрі біледі. Бокс жанкүйерлері оны құрметтейді.
1. Геннадий қай спортшының талғамының өзгеруіне себепкер болды?
a)
A) Джим Лэмпли
b)
B) Андре Берто
c)
C) Адриан Гонсалез
d)
D) Владимир Кличко
e)
E) Шугар Рэй Леонард
4.
2. 1-мәтіндегі 8-10 сөйлемдер автордың қандай көңіл күйін білдіреді?
a)
A) Ренішін
b)
B) Қорқынышын
c)
C) Болжағыштығын
d)
D) Алаңдаушылығын
e)
E) Сенімділігін
5.
3. Келесі тұжырымдардың қайсысы мәтінге сәйкес келеді?
1. Осы кездесудің жеңіспен аяқталатыны айқын.
2. Осы кездесудің жеңіліспен аяқталатыны айқын.
3. Геннадийдің өз қабілеті мен күшіне сенімі мол
a)
A) 2-ші дұрыс
b)
B) 1-ші дұрыс
c)
C) 1-ші мен 3-ші дұрыс
d)
D) 3-ші дұрыс
e)
E) барлығы дұрыс
6.
4. Спортшының парызы туралы бірінші мәтіннің қай сөйлемінде берілген?
a)
A) оныншы
b)
B) төртінші
c)
C) он екінші
d)
D) бірінші
e)
E) үшінші
7.
5. Қандай спортшылар Г.Головкинді М.Тайсонға ұқсатты?
a)
A) Шугар Рэй Леонард, Джим Лэмпли
b)
B) Андре Берто, Фредди Роуч
c)
C) Кіші Рой Джонс, Джим Лэмпли
d)
D) Владимир Кличко, Фредди Роуч
e)
E) Леннокс Льюис, Адриан Гонсале
8.
6. Бірінші мәтіндегі 7-сөйлемге сәйкес келетін тұжырым?
1. Шынықсаң, шымыр боласың
2. Денсаулық–байлықтан да қымбат
3. Ақылды орнымен сөйлер де, жауабын күтер.
a)
A) Тек екіншісі
b)
B) Екеуі де бұрыс
c)
C) Тек біріншісі
d)
D) Бірінші мен екіншісі
e)
E) Тек үшіншісі
9.
Теңіз жұлдызы
Теңіз жағасын жағалап келе жатқан бір кісі жерден бір нәрселерді алып теңізге лақтырып жатқан бір баланы көреді. Жақындағанда оның толқынмен жағаға шығып қалған теңіз жұлдыздарын құтқармақ болып жатқанын байқайды. Ал көкжиекке дейін созылып жатқан жаға болса, теңіз жұлдыздарына толып-ақ қалған екен.
– Сен не істеп жатырсың? – деп сұрайды әлгі кісі.
– Бұлар ертең су қайтқанға дейін жағада қалып қойса, өліп қалады ғой, –дейді бала таңырқап.
– Бұл ақымақтық қой! – дейді әлгі адам, – қарашы, олар қаншама, жағада мың емес, миллионы жатыр. Бір өзің ештеңе өзгерте алмайсың, сенің осы жасап жатқан тірлігіңнің мәні бар ма?
Бала шамалы ойланып, келесі теңіз жұлдызын қолға алады да, теңізге қайтарып жатып:
– Дәл осы жұлдыздың тағдыры үшін жасағанымның мәні үлкен, – депті.
7. Баланың соңғы сөзіне қатысты мақал
a)
A) Көп – қорқытады, терең - бастырады
b)
B) Жамандық жақын, жақсылық алыс
c)
C) Жақсылықтың үлкен-кішісі болмайды
d)
D) Жақсыдан үйрен, жаманнан жирен
e)
E) Еңбегі аздың – өнбегі аз
10.
Теңіз жұлдызы
Теңіз жағасын жағалап келе жатқан бір кісі жерден бір нәрселерді алып теңізге лақтырып жатқан бір баланы көреді. Жақындағанда оның толқынмен жағаға шығып қалған теңіз жұлдыздарын құтқармақ болып жатқанын байқайды. Ал көкжиекке дейін созылып жатқан жаға болса, теңіз жұлдыздарына толып-ақ қалған екен.
– Сен не істеп жатырсың? – деп сұрайды әлгі кісі.
– Бұлар ертең су қайтқанға дейін жағада қалып қойса, өліп қалады ғой, –дейді бала таңырқап.
– Бұл ақымақтық қой! – дейді әлгі адам, – қарашы, олар қаншама, жағада мың емес, миллионы жатыр. Бір өзің ештеңе өзгерте алмайсың, сенің осы жасап жатқан тірлігіңнің мәні бар ма?
Бала шамалы ойланып, келесі теңіз жұлдызын қолға алады да, теңізге қайтарып жатып:
– Дәл осы жұлдыздың тағдыры үшін жасағанымның мәні үлкен, – депті.
8. Баланың соңғы сұраққа жауап бергендегі іс-әрекеті
a)
A) Ашуланады
b)
B) Таңырқады
c)
C) Үндемейді
d)
D) Ойланады
e)
E) Ұялады
11.
Теңіз жұлдызы
Теңіз жағасын жағалап келе жатқан бір кісі жерден бір нәрселерді алып теңізге лақтырып жатқан бір баланы көреді. Жақындағанда оның толқынмен жағаға шығып қалған теңіз жұлдыздарын құтқармақ болып жатқанын байқайды. Ал көкжиекке дейін созылып жатқан жаға болса, теңіз жұлдыздарына толып-ақ қалған екен.
– Сен не істеп жатырсың? – деп сұрайды әлгі кісі.
– Бұлар ертең су қайтқанға дейін жағада қалып қойса, өліп қалады ғой, –дейді бала таңырқап.
– Бұл ақымақтық қой! – дейді әлгі адам, – қарашы, олар қаншама, жағада мың емес, миллионы жатыр. Бір өзің ештеңе өзгерте алмайсың, сенің осы жасап жатқан тірлігіңнің мәні бар ма?
Бала шамалы ойланып, келесі теңіз жұлдызын қолға алады да, теңізге қайтарып жатып:
– Дәл осы жұлдыздың тағдыры үшін жасағанымның мәні үлкен, – депті.
9. Мәтіндегі баланың іс-әрекетіне сәйкес мінездеме
a)
A) Қырсық
b)
B) Мейірімді
c)
C) Тентек
d)
D) Сотқар
e)
E) Қызба
12.
Теңіз жұлдызы
Теңіз жағасын жағалап келе жатқан бір кісі жерден бір нәрселерді алып теңізге лақтырып жатқан бір баланы көреді. Жақындағанда оның толқынмен жағаға шығып қалған теңіз жұлдыздарын құтқармақ болып жатқанын байқайды. Ал көкжиекке дейін созылып жатқан жаға болса, теңіз жұлдыздарына толып-ақ қалған екен.
– Сен не істеп жатырсың? – деп сұрайды әлгі кісі.
– Бұлар ертең су қайтқанға дейін жағада қалып қойса, өліп қалады ғой, –дейді бала таңырқап.
– Бұл ақымақтық қой! – дейді әлгі адам, – қарашы, олар қаншама, жағада мың емес, миллионы жатыр. Бір өзің ештеңе өзгерте алмайсың, сенің осы жасап жатқан тірлігіңнің мәні бар ма?
Бала шамалы ойланып, келесі теңіз жұлдызын қолға алады да, теңізге қайтарып жатып:
– Дәл осы жұлдыздың тағдыры үшін жасағанымның мәні үлкен, – депті.
10. Мәтін мазмұнынан тыс ой
a)
A) Теңіз жағасы
b)
B) Теңіз жұлдыздары
c)
C) Бейтаныс адам
d)
D) Мейірімді бала
e)
E) Жұлдызды аспан
13.
Нұсқаулық: Мәтінді мұқият оқып, берілген тапсырмаларға дұрыс жауап беріңіз.
Әкесі көзі шоқтай жайнаған тарғыл күшікті үйге жетектеп келген кезде, Қуаныштың қуанышында шек болған жоқ.
Бос уақытын қайда жұмсарын білмей, әр нәрсеге ұрынып жүретін Қуанышқа ермек табылды... Негізгі міндеті - Таймастың итаяғына күніне екі мәрте тамақ құйып тұру. Бұл жұмысты алғашында ықыластана атқарды. Таймас - долылығы жоқ, заты жуас күшік. Көзін бір ашып, бір жұмып, үйшігінің алдында жатады да қояды. Күшігін бағып-қағуға алғашында құлшына кіріскен бала шамалы күннен соң ептеп салақси бастады.
Бір күні ойыны әбден қанған бала үйге кештетіп келгенде, сұлық жатқан Таймас орынан қыңсылай көтерілді. Қараса, алдындағы итаяғы жылан жалағандай тап-таза, иттің де іші қабысып тұр. Оның өзіне үміттене, дәмете көз тастағанын көріп, Қуаныштың екі беті ду ете түсті. Өзіне барлай қараған Таймастың көзқарасы кәдімгі адамдікі сияқты. «Мені аш қалдырғаның не, Қуаныш-ау? Міне, ішім шұрылдап тұр» дейтіндей. Үйге жүгіріп кірген бала тоңазытқышты жұлқа тартты. Бұдан кейін ол итаяққа дер кезінде ас құйып тұруды құнттап-ақ жүрді. Ана жолғы қолайсыз оқиғаның ойда-жоқта тағы қайталанғаны...
Ойыннан қайтқан бала үйдің қақпасына таяй бергенде, шынжырын салдырлатқан Таймастың қыңсылағаны естілді. Есіне сол кезде барып бір-ақ сарт ете түскені емес пе? Өткен жолғыдай үйге қарай түра жүгірген. Асығып қалтасын қараса, есіктің кілті жоқ. Таңертең іште ұмытып кетіпті. Үйдің бұрышынан сығалай қарап еді, құлағын тікірейтіп алған ит бар назарын салып, селт етпестен осы жақты бағып тұр екен. Енді не істеу керек? Қалтасындағы қара бақырға дүкеннен жарты күлше сатып әкелгеннен басқа амалы қайсы?
Бірақ қақпадан шыға алмайды. Екі көзін салып бұны шыдамсыздана тосып тұрған Таймас бар ол жақта. Құр қол беттеуге қайтіп дәті барсын. Көшеге шығу үшін басқадай жол да жоқ. Біраз дағдарып тұрғаннан кейін Қуаныш сыртқа көрші үйдің ауласы арқылы шығып кеткенді жөн көрді. Биік шарбаққа асылып, тәуекелмен қарғып кеткен баланың балағын шарбақтың сорайған ағашы іліп-ақ түскені. Ауланың түп жағынан сыпырғышын сүйреткен Ыдырыс атай келе жатыр екен.
— Шырағым, бұның не? — дейді ол таңырқап. Әншейінде тәртіпті баланың мына тосын қылығы атайға өрескелдеу көрінгені анық. Қуаныш жасырмай шынын айтты.
— Қақпадан шығуға... — деді міңгірлеп.
Мырс ете түскен атай да тақылдап қояр емес:
— Иә, иә, неге қақпадан шықпайсың?
— Ұялдым... — деп жауап қатты бала сәлден кейін тағы да күмілжіп.
— Кімнен ұялдың?.. Ұялдым дейді. Әкем-ау, ұялатындай кім бар еді ол жақта?
Нұрдәулет Ақыш (385 c)
Сұрақ
1. Мәтінге лайықты тақырыпты белгілеңіз.
a)
Кешкі ойын
b)
Әке сыйлығы
c)
Иттен ұялған бала
d)
Ойынның әлегі
e)
Көрші ақылы
14.
Нұсқаулық: Мәтінді мұқият оқып, берілген тапсырмаларға дұрыс жауап беріңіз.
Әкесі көзі шоқтай жайнаған тарғыл күшікті үйге жетектеп келген кезде, Қуаныштың қуанышында шек болған жоқ.
Бос уақытын қайда жұмсарын білмей, әр нәрсеге ұрынып жүретін Қуанышқа ермек табылды... Негізгі міндеті - Таймастың итаяғына күніне екі мәрте тамақ құйып тұру. Бұл жұмысты алғашында ықыластана атқарды. Таймас - долылығы жоқ, заты жуас күшік. Көзін бір ашып, бір жұмып, үйшігінің алдында жатады да қояды. Күшігін бағып-қағуға алғашында құлшына кіріскен бала шамалы күннен соң ептеп салақси бастады.
Бір күні ойыны әбден қанған бала үйге кештетіп келгенде, сұлық жатқан Таймас орынан қыңсылай көтерілді. Қараса, алдындағы итаяғы жылан жалағандай тап-таза, иттің де іші қабысып тұр. Оның өзіне үміттене, дәмете көз тастағанын көріп, Қуаныштың екі беті ду ете түсті. Өзіне барлай қараған Таймастың көзқарасы кәдімгі адамдікі сияқты. «Мені аш қалдырғаның не, Қуаныш-ау? Міне, ішім шұрылдап тұр» дейтіндей. Үйге жүгіріп кірген бала тоңазытқышты жұлқа тартты. Бұдан кейін ол итаяққа дер кезінде ас құйып тұруды құнттап-ақ жүрді. Ана жолғы қолайсыз оқиғаның ойда-жоқта тағы қайталанғаны...
Ойыннан қайтқан бала үйдің қақпасына таяй бергенде, шынжырын салдырлатқан Таймастың қыңсылағаны естілді. Есіне сол кезде барып бір-ақ сарт ете түскені емес пе? Өткен жолғыдай үйге қарай түра жүгірген. Асығып қалтасын қараса, есіктің кілті жоқ. Таңертең іште ұмытып кетіпті. Үйдің бұрышынан сығалай қарап еді, құлағын тікірейтіп алған ит бар назарын салып, селт етпестен осы жақты бағып тұр екен. Енді не істеу керек? Қалтасындағы қара бақырға дүкеннен жарты күлше сатып әкелгеннен басқа амалы қайсы?
Бірақ қақпадан шыға алмайды. Екі көзін салып бұны шыдамсыздана тосып тұрған Таймас бар ол жақта. Құр қол беттеуге қайтіп дәті барсын. Көшеге шығу үшін басқадай жол да жоқ. Біраз дағдарып тұрғаннан кейін Қуаныш сыртқа көрші үйдің ауласы арқылы шығып кеткенді жөн көрді. Биік шарбаққа асылып, тәуекелмен қарғып кеткен баланың балағын шарбақтың сорайған ағашы іліп-ақ түскені. Ауланың түп жағынан сыпырғышын сүйреткен Ыдырыс атай келе жатыр екен.
— Шырағым, бұның не? — дейді ол таңырқап. Әншейінде тәртіпті баланың мына тосын қылығы атайға өрескелдеу көрінгені анық. Қуаныш жасырмай шынын айтты.
— Қақпадан шығуға... — деді міңгірлеп.
Мырс ете түскен атай да тақылдап қояр емес:
— Иә, иә, неге қақпадан шықпайсың?
— Ұялдым... — деп жауап қатты бала сәлден кейін тағы да күмілжіп.
— Кімнен ұялдың?.. Ұялдым дейді. Әкем-ау, ұялатындай кім бар еді ол жақта?
Нұрдәулет Ақыш (385 c)
Сұрақ
2. Мәтіннің стилін анықтаңыз.
a)
ауызекі стиль
b)
көркем әдебиет
c)
ғылыми стиль
d)
публицистикалық
e)
ресми стиль
15.
Нұсқаулық: Мәтінді мұқият оқып, берілген тапсырмаларға дұрыс жауап беріңіз.
Әкесі көзі шоқтай жайнаған тарғыл күшікті үйге жетектеп келген кезде, Қуаныштың қуанышында шек болған жоқ.
Бос уақытын қайда жұмсарын білмей, әр нәрсеге ұрынып жүретін Қуанышқа ермек табылды... Негізгі міндеті - Таймастың итаяғына күніне екі мәрте тамақ құйып тұру. Бұл жұмысты алғашында ықыластана атқарды. Таймас - долылығы жоқ, заты жуас күшік. Көзін бір ашып, бір жұмып, үйшігінің алдында жатады да қояды. Күшігін бағып-қағуға алғашында құлшына кіріскен бала шамалы күннен соң ептеп салақси бастады.
Бір күні ойыны әбден қанған бала үйге кештетіп келгенде, сұлық жатқан Таймас орынан қыңсылай көтерілді. Қараса, алдындағы итаяғы жылан жалағандай тап-таза, иттің де іші қабысып тұр. Оның өзіне үміттене, дәмете көз тастағанын көріп, Қуаныштың екі беті ду ете түсті. Өзіне барлай қараған Таймастың көзқарасы кәдімгі адамдікі сияқты. «Мені аш қалдырғаның не, Қуаныш-ау? Міне, ішім шұрылдап тұр» дейтіндей. Үйге жүгіріп кірген бала тоңазытқышты жұлқа тартты. Бұдан кейін ол итаяққа дер кезінде ас құйып тұруды құнттап-ақ жүрді. Ана жолғы қолайсыз оқиғаның ойда-жоқта тағы қайталанғаны...
Ойыннан қайтқан бала үйдің қақпасына таяй бергенде, шынжырын салдырлатқан Таймастың қыңсылағаны естілді. Есіне сол кезде барып бір-ақ сарт ете түскені емес пе? Өткен жолғыдай үйге қарай түра жүгірген. Асығып қалтасын қараса, есіктің кілті жоқ. Таңертең іште ұмытып кетіпті. Үйдің бұрышынан сығалай қарап еді, құлағын тікірейтіп алған ит бар назарын салып, селт етпестен осы жақты бағып тұр екен. Енді не істеу керек? Қалтасындағы қара бақырға дүкеннен жарты күлше сатып әкелгеннен басқа амалы қайсы?
Бірақ қақпадан шыға алмайды. Екі көзін салып бұны шыдамсыздана тосып тұрған Таймас бар ол жақта. Құр қол беттеуге қайтіп дәті барсын. Көшеге шығу үшін басқадай жол да жоқ. Біраз дағдарып тұрғаннан кейін Қуаныш сыртқа көрші үйдің ауласы арқылы шығып кеткенді жөн көрді. Биік шарбаққа асылып, тәуекелмен қарғып кеткен баланың балағын шарбақтың сорайған ағашы іліп-ақ түскені. Ауланың түп жағынан сыпырғышын сүйреткен Ыдырыс атай келе жатыр екен.
— Шырағым, бұның не? — дейді ол таңырқап. Әншейінде тәртіпті баланың мына тосын қылығы атайға өрескелдеу көрінгені анық. Қуаныш жасырмай шынын айтты.
— Қақпадан шығуға... — деді міңгірлеп.
Мырс ете түскен атай да тақылдап қояр емес:
— Иә, иә, неге қақпадан шықпайсың?
— Ұялдым... — деп жауап қатты бала сәлден кейін тағы да күмілжіп.
— Кімнен ұялдың?.. Ұялдым дейді. Әкем-ау, ұялатындай кім бар еді ол жақта?
Нұрдәулет Ақыш (385 c)
Сұрақ
3. Мәтіннің жанрын анықтаңыз.
a)
естелік
b)
мақала
c)
фельотон
d)
әңгіме
e)
очерк
16.
4. Қуаныш – қандай бала?
a)
тәртіпті бала
b)
бұзық бала
c)
ерке бала
d)
момын бала
e)
оқымысты бала
17.
5. Қуаныштың өз ісіне қынжылуына себепші болған
a)
долылығы
b)
көрсеқызарлығы
c)
еркелігі
d)
ұмытшақтығы
e)
бұзықтығы
18.
6. Берілген сабақтас құрмалас сөйлемнің түрі Бір күні ойыны әбден қанған бала үйге кештетіп келгенде, сұлық жатқан Таймас орынан қыңсылай көтерілді.
a)
Қимыл-сын бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлем
b)
Қарсылықты бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлем
c)
Себеп бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлем
d)
Мезгіл бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлем
e)
Мақсат бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлем
19.
7. Берілген сөйлемнің түрі
Оның өзіне үміттене, дәмете көз тастағанын көріп, Қуаныштың екі беті ду ете түсті.
a)
Қимыл-сын сабақтас құрмалас сөйлем
b)
Аралас құрмалас сөйлем
c)
Ыңғайлас салалас құрмалас сөйлем
d)
Себеп бағыныңқылы құрмалас сөйлем
e)
Қарсылықты салалас құрмалас сөйлем
20.
8. Қуаныштың сыртқа көрші үйдің ауласы арқылы шығу себебі
a)
есікті аша алмады
b)
иттен қорықты
c)
көршісі шақырды
d)
иттен ұялды
e)
әдеті болатын
21.
9. Мәтінде жауабы бар сұрақ
a)
Қуаныш Таймасты немен тамақтандырды?
b)
Қуаныштың анасы қандай сыйлық сыйлады?
c)
Көршісі Таймасты қалай тамақтандырды?
d)
Қуаныш неге қақпадан шыға алмайтын болды?
e)
Қуаныштың бүгін үйіне ерте келуінің себебі не
22.
10. Берілген сөйлемнің түрі
Таймас - долылығы жоқ, заты жуас күшік.
a)
Жай, жақты, жайылма. толымды сөйлем
b)
Ыңғайлас салалас құрмалас сөйлем
c)
Қарсылықты салалас құрмалас сөйлем
d)
Себеп-салдар салалас құрмалас сөйлем
e)
Түсіндірмелі салалас құрмалас сөйлем
23.
Жер – дөңгелек
ІХ ғасырда көптеген мұсылман ғалымдары Жердің дөңгелек пішінді екеніне сенімді болған. Астроном Ибн Хазмның пікірі бойынша, «Күннің Жердің нақты бір нүктесіне әрқашан тік орналасуы» бұған дәлел бола алады. Бұл Галилей жаңалық ашқанға дейін 500 жыл бұрын айтылған. Мұсылман астрономдарының есептеуі нақты болғаны сонша, олар экватордың ұзындығын 40253,4 километр деп есептеп, 200 км-ге ғана қателесті.
1. Жердің дөңгелек екенін ең алғаш айтқан кім екенін көрсетіңіз
a)
А) Галилей
b)
B) Коперник
c)
С) Мұсылман ғалымдары
d)
D) Неміс астрономы
e)
E) Шайырлар
24.
Жер – дөңгелек
ІХ ғасырда көптеген мұсылман ғалымдары Жердің дөңгелек пішінді екеніне сенімді болған. Астроном Ибн Хазмның пікірі бойынша, «Күннің Жердің нақты бір нүктесіне әрқашан тік орналасуы» бұған дәлел бола алады. Бұл Галилей жаңалық ашқанға дейін 500 жыл бұрын айтылған. Мұсылман астрономдарының есептеуі нақты болғаны сонша, олар экватордың ұзындығын 40253,4 километр деп есептеп, 200 км-ге ғана қателесті.
2. Экватордың ұзындығын анықтаңыз
a)
A) 40253,4 км
b)
B) 40053,4 км
c)
С) 4500 км
d)
D) 500,42 км
e)
E) 3828,54 км
25.
Әмір Темір тарихтағы жер жүзін бағындырған ең ірі қолбасшылардың бірі. 1336 ж. Кеш ауылында туылған. Жақсы тәлім алған Әмір Темір 1370 ж. Самарқантта таққа отырып Мәуренахрдың билігін қолына алды. Қытаймен Делиге дейінгі бүкіл Азияны, Ирак, Сирия және Измирге дейінгі Анадолыны басып алды. Қытайға жорыққа бара жатып 1405 ж 20 ақпанда қайтыс болды. Қабірі Самарқантта. Өте данышпан және ұлы әмірші болған. Өте көп медресе және кітапханалар аштырған.
Шағатай мемлекетінің құрамындағы Ташкенттің әкімі болған әкесі Тарағай – атақты Нақши шейхы Әмір Күлалды құрметпен жақсы көретін. Әмір Күлал Әмір Темірге шәкірттерінен Шәмсәддин Күлалды ұстаз қылып тағайындады. Самарқанттағы кесенесінде бас жағында ешқашан жанынан ажырамаған ұстазы Мир Береке, дәл алдында Әмір Күлалдың баласы Омар жатыр. Әмір Темірдің жастық шағында бір қақтығыс кезінде аттан құлап оң аяғы зақымданып, жарамай қалады. Оң қолының екі кіші саусағы сынады. Осыған байланысты, әсіресе дұшпандары оны Тимур – Ланг (парсыша –Ақсақ Темір) деп атап кетеді. Оның үстіне 1941 жылы Кеңес Үкіметі тарапынан қабірі ашылған кезде, 1,70 метр бойымен, оң аяғы ақсақ болған денесін көреді. Қабірінің сыртында «Мазарымды ашқан адам менен де қорқынышты бір дұшпанға тап болады» деп жазылғаны айтылады. Қазба жұмыстарының ертесіне Гитлер Кеңес үкіметіне шабуылдайды.
Үзіндіден Әмір Темірдің қандай қасиетін көруге болады?
«Мазарымды ашқан адам менен де қорқынышты бір дұшпанға тап болады»
a)
білімді
b)
ақылды
c)
саясаткер
d)
көріпкел
e)
батыр
26.
Әмір Темір тарихтағы жер жүзін бағындырған ең ірі қолбасшылардың бірі. 1336 ж. Кеш ауылында туылған. Жақсы тәлім алған Әмір Темір 1370 ж. Самарқантта таққа отырып Мәуренахрдың билігін қолына алды. Қытаймен Делиге дейінгі бүкіл Азияны, Ирак, Сирия және Измирге дейінгі Анадолыны басып алды. Қытайға жорыққа бара жатып 1405 ж 20 ақпанда қайтыс болды. Қабірі Самарқантта. Өте данышпан және ұлы әмірші болған. Өте көп медресе және кітапханалар аштырған.
Шағатай мемлекетінің құрамындағы Ташкенттің әкімі болған әкесі Тарағай – атақты Нақши шейхы Әмір Күлалды құрметпен жақсы көретін. Әмір Күлал Әмір Темірге шәкірттерінен Шәмсәддин Күлалды ұстаз қылып тағайындады. Самарқанттағы кесенесінде бас жағында ешқашан жанынан ажырамаған ұстазы Мир Береке, дәл алдында Әмір Күлалдың баласы Омар жатыр. Әмір Темірдің жастық шағында бір қақтығыс кезінде аттан құлап оң аяғы зақымданып, жарамай қалады. Оң қолының екі кіші саусағы сынады. Осыған байланысты, әсіресе дұшпандары оны Тимур – Ланг (парсыша –Ақсақ Темір) деп атап кетеді. Оның үстіне 1941 жылы Кеңес Үкіметі тарапынан қабірі ашылған кезде, 1,70 метр бойымен, оң аяғы ақсақ болған денесін көреді. Қабірінің сыртында «Мазарымды ашқан адам менен де қорқынышты бір дұшпанға тап болады» деп жазылғаны айтылады. Қазба жұмыстарының ертесіне Гитлер Кеңес үкіметіне шабуылдайды.
Әмір Темірдің қабірі қай жерде орналасқан?
a)
қайтыс болған жерінде
b)
туған жерінде
c)
басып алған жерінде
d)
жорықта жүрген жерінде
e)
таққа отырған жерінде
27.
Әмір Темір тарихтағы жер жүзін бағындырған ең ірі қолбасшылардың бірі. 1336 ж. Кеш ауылында туылған. Жақсы тәлім алған Әмір Темір 1370 ж. Самарқантта таққа отырып Мәуренахрдың билігін қолына алды. Қытаймен Делиге дейінгі бүкіл Азияны, Ирак, Сирия және Измирге дейінгі Анадолыны басып алды. Қытайға жорыққа бара жатып 1405 ж 20 ақпанда қайтыс болды. Қабірі Самарқантта. Өте данышпан және ұлы әмірші болған. Өте көп медресе және кітапханалар аштырған.
Шағатай мемлекетінің құрамындағы Ташкенттің әкімі болған әкесі Тарағай – атақты Нақши шейхы Әмір Күлалды құрметпен жақсы көретін. Әмір Күлал Әмір Темірге шәкірттерінен Шәмсәддин Күлалды ұстаз қылып тағайындады. Самарқанттағы кесенесінде бас жағында ешқашан жанынан ажырамаған ұстазы Мир Береке, дәл алдында Әмір Күлалдың баласы Омар жатыр. Әмір Темірдің жастық шағында бір қақтығыс кезінде аттан құлап оң аяғы зақымданып, жарамай қалады. Оң қолының екі кіші саусағы сынады. Осыған байланысты, әсіресе дұшпандары оны Тимур – Ланг (парсыша –Ақсақ Темір) деп атап кетеді. Оның үстіне 1941 жылы Кеңес Үкіметі тарапынан қабірі ашылған кезде, 1,70 метр бойымен, оң аяғы ақсақ болған денесін көреді. Қабірінің сыртында «Мазарымды ашқан адам менен де қорқынышты бір дұшпанға тап болады» деп жазылғаны айтылады. Қазба жұмыстарының ертесіне Гитлер Кеңес үкіметіне шабуылдайды.
Әмір Темірге неліктен Ақсақ Темір аты берілген?
a)
соғыс кезінде аяғына оқ тигендіктен
b)
егде шағында соғыста аттан құлап аяғын жарақаттайды
c)
аяғы кем болып туылғандықтан
d)
соғыста аттан құлап аяғын жарақаттағандықтан
e)
дұшпандары жек көргендіктен
28.
Ала жіптей шұбалған жолмен қорапты машина келеді. Өршеленіп өрге ұмтылады. Белестен соң белес артта қалып жатыр. Жатаған дөңес, жасыл бел қалды. Көбігін көкке шашқан асау өзен қалды.
Кабинада екеу еді. Ересегі қаршығадай құнтиған қағілез адам – Бөрібай. Қасындағысы – кенже ұлы Бекен. Құлағы қалқиған, сары бала. Биыл төртінші сыныпты бітіріп, жайлаудағы нағашысына келе жатыр. Аузы аңқиып, жол қызығын баққанына екі сағаттан асқан. Әлі жалығар емес. Ол андағайлап келіп тұра қалғандай болатын кереге тастардан да, қалың нудың мүлгіген тыныштығынан да, бұтадан бұтаға, гүлден гүлге қонып, әудем жерге дейін шығарып салатын сары шымшықтың ықыласынан да әлдебір сыр түйіп, ой аңғарғандай
Үзіндідегі жыл мезгілі
a)
қыс
b)
жазғытұры
c)
жаз
d)
көктем
e)
күз
29.
Ала жіптей шұбалған жолмен қорапты машина келеді. Өршеленіп өрге ұмтылады. Белестен соң белес артта қалып жатыр. Жатаған дөңес, жасыл бел қалды. Көбігін көкке шашқан асау өзен қалды.
Кабинада екеу еді. Ересегі қаршығадай құнтиған қағілез адам – Бөрібай. Қасындағысы – кенже ұлы Бекен. Құлағы қалқиған, сары бала. Биыл төртінші сыныпты бітіріп, жайлаудағы нағашысына келе жатыр. Аузы аңқиып, жол қызығын баққанына екі сағаттан асқан. Әлі жалығар емес. Ол андағайлап келіп тұра қалғандай болатын кереге тастардан да, қалың нудың мүлгіген тыныштығынан да, бұтадан бұтаға, гүлден гүлге қонып, әудем жерге дейін шығарып салатын сары шымшықтың ықыласынан да әлдебір сыр түйіп, ой аңғарғандай.
Бекен қайда келе жатыр?
a)
жайлаудағы нағашысына
b)
ауылға, ата-әжесіне
c)
жайлаудағы жиендеріне
d)
демалысқа, өз үйіне
e)
қалаға, туыстарына
30.
Зайсан көлін ертеде монғолша Хуно-Хуто-Нор – «Қоңыраулы көл» деп атапты. Бұл атау алыстан көк толқынның қоңырауша сылдырлап естілуіне байланысты айтылған болар.
Зайсан көлі, әсіресе жаздыгүні өте әдемі болады. Ол жаздың тымық күнінде шексіз теңізге ұқсайды. Көл өте үлкен, жағалай біткен көк құрақ.
Құсы көп, әсіресе жазғытұрым қаз қаптап кетеді. Жұмыртқаларын қамыс құраққа салады. Қайықпен аралап жүріп қаптап алуға болатын. Қамыстарда шағала, үйрек, қаз, бірқазан, әупілдектер, суында құндыз, ондатрлар мекен етеді. Мұнда шабақ балық көп, одан кейін шортан, қарабалық, сазан, алабұға. Міне, Зайсан көлі бұрын осындай еді.
Көлдің «Қоңыраулы көл» аталуының себебі неде
a)
көк толқындардың жылдамдығына байланысты
b)
көлден шыққан ерекше дыбысқа байланысты
c)
көл толқындарының бұйралығына байланысты
d)
көлде жүзген құс үнінің жағымдылығына байланысты
e)
көлдің әдемілігіне байланысты
31.
Зайсан көлін ертеде монғолша Хуно-Хуто-Нор – «Қоңыраулы көл» деп атапты. Бұл атау алыстан көк толқынның қоңырауша сылдырлап естілуіне байланысты айтылған болар.
Зайсан көлі, әсіресе жаздыгүні өте әдемі болады. Ол жаздың тымық күнінде шексіз теңізге ұқсайды. Көл өте үлкен, жағалай біткен көк құрақ.
Құсы көп, әсіресе жазғытұрым қаз қаптап кетеді. Жұмыртқаларын қамыс құраққа салады. Қайықпен аралап жүріп қаптап алуға болатын. Қамыстарда шағала, үйрек, қаз, бірқазан, әупілдектер, суында құндыз, ондатрлар мекен етеді. Мұнда шабақ балық көп, одан кейін шортан, қарабалық, сазан, алабұға. Міне, Зайсан көлі бұрын осындай еді.
Екінші абзацта не туралы айтылған?
a)
көлдегі балықтар туралы
b)
қамысты құрақтағы құстар
c)
көл атауы
d)
көлдегі жәндіктер
e)
көлдің көлемі
32.
Бұрын бір тышқан болыпты. Ол өте ақкөңіл, достарымен тату екен. Бірақ жаңа келген мысық оны жегісі келіп тыныштық бермепті.
Бір күні оның ұйықтап жатқанын көрген мысық байқамаған болып жалпақ табанымен жаншып өтті. Шошыған тышқан орнынан қарғып тұрып мысыққа:
–Мен ешқашан басқаларға жамандық жасаған емеспін. Сен неге маған өшігіп жүрсің?-дейді. Мысық тәкаппарлана:
–Саған тышқан бол деген кім? Тышқан екенсің, жеуге тиіспіз! – дейді.
Оның түпкі ниетін байқаған тышқан содан былай сақтанып, бұрыш- бұрышта тығылып жүретін болыпты.
Бір тәуірі мысық өте ұйқышыл екен. Басы жастыққа тиді болды, қорылдай кетіп, қанша оятса да оянбайды екен. Мұны білген ақылды тышқан ебін тауып, ұйықтап жатқан дұшпанының мойнына қоңырау байлап қойыпты. Сөйтіп, жүрген сайын сылдырайтын қоңыраудың арқасында алаңсыз ұйықтап, еркін жүретін болыпты.
Мәтін мазмұнына сай тақырып
a)
тату-тәтті өмір
b)
мысық пен тышқан
c)
қулығын асырған тышқан
d)
ұйқышыл мысық
e)
жаңа дос
33.
Жеңіл автокөлік Ақтөбеден Астанаға дейін 13 сағат , автобус одан 2 сағат артық , ал жүрдек пойыз автобустан 4 сағат артық жүреді. Жүрдек пойыз неше сағат жүреді?
a)
19
b)
10
c)
7
d)
9
34.
Ақназ бен Альбина Алматыға бір вагоннан билет алды. Ақназ пойыздың басынан санағанда оныншы вагонда, ал Альбина пойыздың аяғынан санағанда он бесінші вагонда болса, пойызда неше вагон бар екеннін анықтаңыз.
a)
21
b)
22
c)
24
d)
25
35.
Нұрлан Медеттен 8 м, ал Мерейден 6 м қашықтықта тұр. Медет пен Мерейдің ең қысқаарақашықтығын табыңыз.
a)
2
b)
4
c)
5
d)
3
36.
Сыныптағы оқушыларбір қатарға тізіліп тұрды. Динақатардың басынан санағанда 11-ші, ал Алмас қатардың аяғынан санағанда 13-ші болды. Егер олардың арасында үш оқушы барын ескерсек, сыныпта барлығы қанша оқушы бар ?
a)
21
b)
17
c)
22
d)
19
37.
Ағаш ұстасы ағашты төрт бөлікке бөлу үшін 135 тг алады. Ағашты 16 бөлікке бөлу үшін ағаш ұстасына неше теңге төлеу керек?
a)
756
b)
675
c)
834
d)
540
38.
Бөренені 1 рет кесу уақыты 6 минут. Әрқайсысының ұзындығы 3 м болатын бөренелерді 50см-лік бөліктерге бөлу керек. 6 сағат 30 минутта неше бөрене кесуге болады?
a)
11
b)
9
c)
13
d)
12
39.
Бірінші сөреде 24 кітап жинаулы тұр. Екіншісінде біріншісіне қарағанда 16 кітап артық. Үшінші сөреде алғашқы екі сөрелердің 1/8 -і жинаулы тұр. Барлығы неше кітап жинаулы тұр?
a)
58
b)
40
c)
32
d)
72
40.
Дүкенге оқулық алып келінді . Барлық оқулықтың 7/30 - сі математикалық сауаттылық , 1/5 -і Қазақстан тарихы , ал 1/6-і оқу сауаттылығы болса , қалған 1200 оқулық басқа пәндерге арналған. Дүкенге неше дана оқулық алып келінгенін табыңыз.
a)
2700
b)
2400
c)
3000
d)
3200
41.
Жазық бұрыштың 4/9 -і бөлігі неше градус болатынын анықтаңыз.
a)
80
b)
160
c)
100
d)
60
42.
Кілемнің ауданы 12м2. Ол бөлме еденінің 3/4 -ін алып жатыр . Бөлменің ауданын табыңыз.
a)
22
b)
18
c)
16
d)
11
43.
Дастарханда 27 кәмпит болды . Үш бала бірінен соң бірі келіп , әрқайсысы дастарханда қалған кәмпиттердің 1/3 -ін алуға келісті. Үш бала барлығы неше кәмпит алды?
a)
8
b)
19
c)
10
d)
13
44.
Берілген санға үшті қосып, нәтижесін төрт еселеп, сосын алтыны азайтқаннан соң екіге бөлсе , жауабы 27 шығады. Осы санның төртке қатынасын табыңыз.
a)
5
b)
7
c)
3
d)
15/4
45.
200 отбасыға қол ұшын созу ниетімен қайырылымдылық қорына жиналған бір тонна күріш қораптарға тең бөлінді. Әр қорапта күріш пен ұн салмағы 15 кг болатын болса, қайырымдылық қорына жиналған ұнның массасын табыңыз.
a)
2000
b)
500
c)
1500
d)
2100
46.
Бірінші орамда 60 м мата бар, бұл екінші орамдағы матадан 5 м артық , ал үшінші орамдағы матадан 10 м кем . Төртінші орамдағы мата екінші орамдағы матадан 10 м артық болса , төрт орамда барлығы неше метр мата бар екенін анықтаңыз.
a)
200
b)
320
c)
245
d)
250
47.
Айсұлудың бірнеше көк және қара қаламы бар . Егер ол бір көк қаламды жоғалтып алса , қара қалам саны үш есе кем болады. Ал егер ол тағы да бір көк қалам сатып алатын болса , оның көк қаламының саны қара қалам санынан төрт есе көп болады. Айсұлуда неше қалам бар?
a)
9
b)
5
c)
7
d)
11
48.
.
a)
а
b)
в
c)
с
d)
д
49.
.
a)
А
b)
В
c)
С
d)
Д
50.
.
a)
А
b)
В
c)
С
d)
Д
51.
Глюкозаның оттекті ортада ыдырауы қалай аталады?
a)
Анаэробты тыныс алу
b)
Өздігінен тыныс алу
c)
Аэробты тыныс алу
52.
Оттектің жетіспеушілігінен бұлшық етте болады?
a)
Көмірусу
b)
Ақуыз
c)
Сүт қышқылы
53.
Нефрон орналасады?
a)
Бауырда
b)
Өкпеде
c)
Бүйректе
d)
Асқазанда
54.
Қайта кері сіңіру қалай аталады?
a)
Абсорбция
b)
Реабсорбция
c)
Несепнәр
55.
Бүйрек қызметіне кері әсер ететін факторлар:
a)
Салқын тию
b)
Жүгіру
c)
Салауатты өмір
56.
Бүйректің қабынуы қалай аталады?
a)
Несептас
b)
Цистит
c)
Пиелонефрит
d)
Авитаминоз
57.
Қуықтың жұқпалы қабыну қалай аталады?
a)
Гемофилия
b)
Пиелонефрит
c)
Цистит
d)
Рахит
58.
Бүйректе ерімейтін тұздардың жинақталуы қалай аталады?
a)
Цистит
b)
Несептас
c)
Несепнәр
d)
Рахит
59.
Пойыз жолдағы t уақыттың жартысын 70 км/сағ жылдамдықпен, ал екінші жартысын 30 км/сағ жылдамдықпен жүріп өтті. Орташа жылдамдығы
a)
40 км/сағ
b)
60 км/сағ
c)
50 км/сағ
d)
42 км/сағ
60.
Массасы 100 кг, 60 км/мин жылдамдықпен қозғалатын зымыранның кинетикалық энергиясы
a)
6∙103 Дж
b)
5∙107 Дж
c)
50 Дж
d)
1,8∙104 Дж
61.
Кітаптың массасы 500 г, үстелдің биіктігі 80 см. Еденге қатысты кітаптың потенциялық энергиясы (g = 10 м/с2
a)
4∙105Дж
b)
4∙102Дж
c)
4∙10-2Дж
d)
4 Дж
62.
Дененің потенциалдық энергиясы дегеніміз
a)
дененің қозғалыс энергиясы.
b)
дененің жылдамдығының өзгеру энергиясы
c)
серпінді деформацияланған денеің энергиясы.
d)
дене молекулаларының қозғалысымен байланысты энергиясы.
63.
Салмағы 40 Н денені 120 см биіктікке көтеру атқарылатын жұмыс
a)
48 Дж
b)
200 Дж
c)
800 Дж
d)
10 Дж
64.
Массасы 1 кг денені Жер бетінен 3 м/с2 үдеумен жоғары көтеру үшін жұмсалатын күш (g= 10 м/с2 ).
a)
10 Н
b)
13 Н
c)
7 Н
d)
30 Н
65.
Күштің әсерінен еркін дененің қозғалысы
a)
бірқалыпты.
b)
үдеумен.
c)
бірқалыпсыз.
d)
бірқалыпты, үдеумен.
66.
0,78 Н күштің әсерінен 1 м/с2 үдеумен қозғалған көлемі 100 см3 дененің тығыздығы
a)
7,8 кг/м3
b)
7800 кг/м3
c)
0,0078 кг/м3
d)
780 кг/м3
67.
Адам организмінің қанша %-ы судан тұрады?
a)
60%
b)
34%
c)
6%
d)
70%
68.
Бейорганикалық қосылыстардың құрамында қанша элемент бар?
a)
18
b)
20
c)
22
d)
21
e)
19
69.
Азот, сутек және көміртек қандай топқа жатады?
a)
органикалық
b)
бейорганикалық
c)
микроэлемент
d)
макроэлемент
e)
органогендер
70.
Бейорганикалық элементтің көпшілігі қандай элементтер?
a)
метал
b)
тұз
c)
газ
d)
химиялық
e)
биполимер
71.
Жер қыртысы мен адам денесінің құрамына бірдей элемент
a)
газ
b)
тұз
c)
фосфор
d)
оттек
72.
Қаңқаның өсуінің баяулауы қандай элементтің жетіспеуінен пайда болады?
a)
Ca
b)
Mg
c)
Fe
d)
Zn
e)
Cu
73.
Суда ерімейтін органикалық зат
a)
көмірсу
b)
газ
c)
май
d)
глюкоза
e)
оттек
74.
Ультрамикроэлементтердің жасушадағы пайыздық мөлшерінің қосындысы
a)
1-2
b)
0,01-ден аз
c)
0,001
d)
98-99
75.
Ca-дың балаларға тәуліктік қажеттілігі қанша мг?
a)
800 мг
b)
420 мг
c)
200 мг
d)
60 мг
76.
Организмде энергия көзі болып табылатын эленмент
a)
гликоген
b)
глюкоза
c)
нәруыз
d)
май
77.
Адам организмінің қанша %-ы судан тұрады?
a)
60%
b)
34%
c)
6%
d)
70%
e)
65%
100 %
