NEW
Font size
WorksheetsУтегенов
Total questions: 19
Worksheet time: 9mins
Құрмалас сөйлем деген не?
Бір тұтас сөйлем
екі немесе бірнеше жай сөйлемнен құралып, күрделі ойды білдіретін, мағыналық жағынан өзара байланысты біртұтас сөйлем.
күрделі ойды білдіретін, мағыналық жағынан өзара байланысты біртұтас сөйлем
күрделі ойды білдіретін, мағыналық жағынан өзара байланыссыз біртұтас сөйлем
Құрмалас сөйлем жасалу жолына қарай үш түрге бөлінеді:
Ыңғайлас құрмалас сөйлем; Сабақтас құрмалас сөйлем; іс-қимыл құрмалас сөйлем
Салалас құрмалас сөйлем; Сабақтас құрмалас сөйлем; себеп-салдар құрмалас сөйлем;
Кезектес құрмалас сөйлем; түсіндірмелі құрмалас сөйлем; Қарсылықты құрмалас сөйлем;
Салаластың құрамындағы жай сөйлемдер жалғаулық не арқылы байланысады?
Шылаулар
Одағайлар
Етістіктер
Есімдіктер
Аралас құрмалас сөйлемге қатысты белгі
Екі немесе үш жай сөйлемді қажет етеді
Кемінде екі жай сөйлем қажет етеді
Кемінде үш жай сөйлемнен құралады
Жай сөйлемдер саны шексіз
Салалас құрмалас сөйлемге қатысты мысал
Әлден уақытта екі атты кісі келді де, мені ағаштан шешіп алды.
Жігіттер жабылып болмаған соң, әнші сандыққа отырды.
Қыздың маңдайынан сипады да, толқындай қара шашынан бір сүйіп, өз жөнімен кете берді.
Сабақтас құрмалас сөйлемге қатысты мысал
Қыздың маңдайынан сипады да, толқындай қара шашынан бір сүйіп, өз жөнімен кете берді.
Жігіттер жабылып болмаған соң, әнші сандыққа отырды.
Әлден уақытта екі атты кісі келді де, мені ағаштан шешіп алды.
Аралас құрмалас сөйлемге қатысты мысал
Қыздың маңдайынан сипады да, толқындай қара шашынан бір сүйіп, өз жөнімен кете берді.
Жігіттер жабылып болмаған соң, әнші сандыққа отырды.
Әлден уақытта екі атты кісі келді де, мені ағаштан шешіп алды.
ҚҰРМАЛАС СӨЙЛЕМГЕ ҚАТЫСТЫ БЕЛГІ
сөйлемнің сыңарлары интонациялық жағынан тиянақсыз болады.
сөйлем интонациялық жағынан тиянақты болады.
сөйлем аяқталған ойды білдіріп, бір бүтін болып саналады.
сөйлем бір-бірінен айырым интонациямен айтылады.
Сабақтас құрмалас сөйлемді тап.
Ол көп уайымдап, үйге келді.
Күз келсе де, жаңбыр жаумады.
Не ексең, соны орасың.
Жасалу жолы:
Күн батуға таянғанда, аспан әлемін қара бұлт қаптаған еді, терістіктен соққан күшті жел жерге бір тамшы да тамызбады.
Салалас / сабақтас
Сабақтас / салалас
Салалас / салалас
Ол көп ойланып, үйге қайтып келді.
Аралас құрмалас
Салалас құрмалас
Сабақтас құрмалас
1.Сабақтас құрмалас сөйлем қандай сөйлемдерден тұратынын анықтаңыз.
А) Жай, күрделі.
В) Бағыныңқы, басыңқы.
С) Сұраулы, лепті.
D) Лепті, хабарлы. Е) Бұйрықты, сұраулы.
Е) Бұйрықты, сұраулы.
3.Шартты бағыныңқы сабақтастың жасалу жолын анықтаңыз.
А) -са, -се.
В) –ғандықтан, -гендіктен.
С) –ғанда, -генде.
D) –мақшы, -мекші+болып.
E) –ғанмен, -генмен.
6.Құрмалас сөйлемді табыңыз.
A) Сыныпқа оқушылардың бәрі жиналды.
B) Іңір де түсті, балалар да үйлеріне кірді.
C) Бұл мәселе сынып сағатында шешілді.
D) Олар мұғаліммен ұзақ әңгімелесті.
E) Нақты қорытынды жасалды.
7.Шартты бағыныңқы сабақтас құрмалас сөйлемді табыңыз.
A) Олар Асанды күтпестен, ертемен жолға шығып кетті.
B) Күн жылы болғандықтан, біз серуенге шықтық.
C) Не ексең, соны орасың.
D) Тәуелсіздікті анаңдай ардақта, балаңдай мәпеле.
E) Жанат хатты төрт-бес рет оқып шықты.
10. Шартты бағыныңқылы сабақтасты көрсетіңіз.
А) Үйдің іші үн-түнсіз, көңілсіздік басқан.
В) Тоқтамай сөйлей берсеңші, уақытың жетпес
С) Айтар ойы олмаған соң, бос сөзге үйір.
Д) Тілмен тас жаруына қарама, тындыруына қара.
Е) Бір рет айтудан бұрын екі рет ойлап алсаң, екі есе жақсы айтасың.
Сөйлем түрін анықтаңыз. Балалар келді.
Жайылма
Жақсыз
Жалаң
Құрмалас
Тыныс белгісі дұрыс қойылған сөйлемді анықтаңыз.
Ол үйінде я кесте тоқиды; я кітап оқиды; немесе домбыра шертеді.
Ол үйінде я кесте тоқиды, я кітап оқиды, немесе домбыра шертеді
Ол үйінде я кесте тоқиды, я, кітап оқиды, немесе домбыра шертеді.
Ол үйінде я кесте тоқиды, я кітап оқиды немесе домбыра шертеді.
Түсіндірмелі салаласты көрсетіңіз.
Айтар ештеңесі жоқтар әрқашан нашар сөйлейді
Ол қызына 2 түрлі нәрсені үйретуге тырысты: бірі - тұрақтылық, бірі - махаббат.
Халықтардың жарқын өмірінің кепілі - бірлік пен береке.
Дүниеде айнымайтын қорғаушың - ақыл
