Ақпаратты екілік кодтау арқылы ұсыну. 1-сабақ

Компьютер барлық электронды құрылғы сияқты ақпаратпен екілік код түрінде ғана жұмыс істей алады. Екілік код – тек 0 мен 1 сандарының комбинациясынан тұратын ақпарат. Компьютер ақпараттың кез келген түрін тек екілік код түрінде қабылдайды, өндейді, сақтайды және жібереді.

Компьютер жұмысын электрлік сигналдар арқылы атқарады. Егер сигнал қуатты болса, оған «1» коды сәйкес келеді. Егер сигнал әлсіз немесе мүлдем болмаса, оған «0» коды сәйкес келеді. Компьютердегі барлық ақпарат осыған сәйкес кодталады.

Сандар компьютерде ондық жүйеден екілік кодқа ауысу арқылы ұсынылады. 0 санына «0» деген екілік код сәйкес келеді, 1 санына «1» деген екілік код сәйкес келеді. 2 санына «10» деген екілік код сәйкес келеді. Түсіну үшін ондық сандарды қарастырайық. Ондық сан – 0 мен 9 аралығындағы цифрлардан тұратын сан. 0 мен 9 аралығындағы сандар өздеріне сәйкес цифрларымен белгіленеді. Келесі санды белгілеу үшін бірінші 2 цифр 1 мен 0 қолданылады, келесі сандарға 1 мен 1, 1 мен 2 және т. б. Сандарды екілік код арқылы ұсыну үшін тек 2 цифры қолданылады, сондықтан 2 санын белгілеу үшін 2 цифрын қолдану қажет. Сандарды ретпен қойғанда 2 санына «10» деген екілік код сәйкес келеді, 3 санына «11» деген екілік код сәйкес келеді. 4 санын ұсынуға 3 цифр қажет – «100». Үлкен сандарды бұл әдіспен аудару өте қиын, оларды аудару үшін қолайлы әдістер қолданылады.

Ақпаратты компьютерде мәтін түрінде ұсыну үшін ASCII және «юникод» кодтау жүйелері қолданылады. Осы кодтау жүйелерінде әр таңбаға белгілі бір сан сәйкес келеді. Мәтінді екілік код арқылы ұсыну сол сандар арқылы жүзеге асады