NEW
Font size
WorksheetsДүниежүзінің геоэкологиялық мәселелері
Total questions: 25
Worksheet time: 23mins
Mұнаймен ең көп ластанған мұхит
A) Тынық мұхит
B) Атлант мұхиты
C) Солтүстік мұзды мұхит
D) Үнді мұхиты
E) Барлық мұхиттар
Mұнаймен қатты ластанған теңіз
A) Охот
B) Беринг
C) Баренц
D) Маржан
E) Солтүстік
АҚШ жағалауында мұнай платформасындағы апаттан 4 млн баррель мұнай төгілген шығанақ
A) Гудзон
B) Гвиней
C) Мексика
D) Үлкен Аустралия
E) Парсы
Aтлант мұхитының мұнаймен ластанудағы басты себебі
A) мұнай кен орындары
B) мұнай өңдеу зауыттары
C) теңіз сулары жылы
D) құбыр жолдары өтеді
E) ірі порттардың орналасуы
Дүниежүзілік мұхитты пайдалану нәтижесінде аз ластанған аймақтар
A) Бенгаль шығанағы, Жапон теңізі
B) Солтүстік теңіз, Шығыс Қытай теңізі
C) Охот теңізі, Баренц теңізі
D) Гвинея шығанағы, Қызыл теңіз
E) Жерорта теңізі, Қызыл теңіз
Ғаламдық жылыну—жердің бетіндегі орташа температураның артуы. Соңғы жүз жылда ауа температурасы шамамен 0,6ºС-қа артты. Ауаны ластау, өнеркәсіп санының артуы, ормандарды кесу, жанартаулардың атқылауы, және адамның әр түрлі әрекеттері ғаламдық жылынудың басты себептері болып тұр. Парниктік газдардың алты түрі бар, олар: су буы, көмірқышқыл газы, метан, азот тотығы, озон және ең қауіпті әсер етуші хлорфторкөмірсутектер. Осы парник газдарының әсерінен озон қабаты жұқарып, екі полюсте озон қуысы байқалуда. Озон оттегінің бір түрі, құрамы О3 (озоннан) тұрады. Бұл қабат Жерді Күннен келетін зиянды ультракүлігін сәулелерінің 97-99 %-ын өзіне сіңіріп қорғайды.
Ғаламдық жылынуға әсер ететін табиғи фактор
А) өндірістік даму
В) жанартаудың атқылауы
С) жылулық ластануы
D) ормансыздану
E) автокөліктердің көбеюі
Озон қабатына қауіпті әсер етуші парниктік газ
А) су буы
В) көмірқышқыл газы
С) аргон
D) озон
E) хлорфторкөмірсутектер
Төмендегі пайымдаулардың дұрысы
А) Озон қуысы ғаламдық жылынуға әсер етпейді
В) Озон қуысы Антарктида үстінде орналасқан
С) Озон қабаты мезосферада орналасқан
D) Озон қуысын техникалық жолмен қайта қалпына келтіруге болады
E) Озон қуысын үлкейтетін негізгі газ аргон
Жылыжай әсерінің негізгі себебі
А) парникті газдардың шығарылуы
В) орман жамылғысын қалыптастыру
С) орман өртінің азаюы
D) өнеркәсіпте сүзгілі технологияны қолдану
E) ауыл шаруашылығында интенсивті даму
Ғаламдық жылынуды шешу жолының бірі
А) пайдалы қазбаларды игеру
В) электрокарларға көшу
С) АЭС санын арттыру
D) өнеркәсіптерді көбейту
E) ауыл шаруашылығын экстенсивті дамыту
Ормандардың қысқаруы
Қазіргі уақытта ормандар жер шарының жалпы ауданының 31% немесе жалпы құрлық ауданының 4 млрд га алып жатыр. Жыл сайын шамамен 10 млн га орман кесіледі және оның тек қана 10% қайта қалпына келтіріледі. Орман алқаптарының азаюына әсіресе үлкен өрттер, қышқыл жаңбырлар және ағаштарды есепсіз кесу себепші болады. Дамушы елдерде ормандар егістік алқаптары мен жайылымдар ауданын ұлғайту үшін кесіледі. Сонымен бірге, бағалы ағаштар дамыған елдерге сатылады.
Орман белдеулері: Амазонка ылғалды ормандары, Оңтүстік – Шығыс Азия джунглилері, Еуразияның белдеуіндегі тайга ормандары.
###001Орман ресурстарына бай ел
A) Оман
B) Судан
C) Бразилия
D) Моңғолия
E) Чад
Орман ресурстарына бай табиғат зонасы
A) шөл
B) шөлейт
C) саванна
D) тайга
E) тундра
Егер орманды кесу қарқыны жылына 10 млн га сақталса орман қоры жетеді
A) 100 жылға
B) 150 жылға
C) 300 жылға
D) 400 жылға
E) 600 жылға
Аймақтың ауданы 355 мың км2, ал осы аймақтағы ормандар ауданы 86 мың км2 болса, аймақтағы орманның үлесі
A) 32%
B) 24%
C) 27%
D) 18%
E) 21%
Орманды зонаға тән топырақ
A) қызыл
B) сазды
C) қара қоңыр
D) сортаң
E) күлгін
Озон қабатының бұзылуы
Озон қабаты жердегі тіршілікті зиянды ультракүлгін сәулелерінен қорғайтын қабаты. Оның зардабы мутациялық өзгерістерден байқалады.
Озон Күннің ультракүлгін сәулелерінің және электр разрядтарының әсерінен екі атомдық оттек молекулаларының (О2) ыдырап, үш атомды (О3) озон молекуласына қайта қосылуының нәтижесінде пайда болады. Атмосферада 20-25 км биіктікте озон мөлшері жоғары 1978 жылы американдық ғалымдар жүргізген зерттеу жұмыстарының арқасында озон мөлшері поляр аймақтарда әсіресе көктем айында күрт азаятының анықтаған, ал 1985 жылы озон қабатының жұқаруы туралы мақала жарыққа шыққан. Озон қабатының жұқаруы атмосферадағы хлорфторсутекті қосылыстары бар фреондардың әсерінен екені анықталды.
Ултракүлгін сәулелері мөлшерінің артуы, адамда тері аурулары және тірі ағзаларда ДНК тізбектерінің бұзылуы арқылы қайтымсыз үдерістерге алып келуі мүмкін. 1989 жылы озон қабатын сақтауға бағытталған Монреаль хаттамасы қабылданды.
###001 Озон қабатының мөлшерінің күрт төмендеуі байқалатын аймақ
A) Аустралия
B) Амазонка
C) Ла-Плата
D) Антарктида
E) Сахара
Озон қабатының жұқаруының әсерінен
A) теңіз деңгейінің төмендеуі байқалады
B) климаттың салқындауы жүреді
C) адамдарда тері аурулары пайда болады
D) мұздықтардың қату деңгейі жоғарылайды
E) жанартаулардың атқылауы жиілейді
Озон қабаты орналасқан қабат
A) термосфера
B) мезосфера
C) тропосфера
D) экзосфера
E) стратосфера
Озон қабатын сақтауға бағытталған хаттама қабылдаған мемлекет
A) Канада
B) Жаңа Зеландия
C) АҚШ
D) Аустралия
E) Мексика
Полярлық аймақтарда көктемге қарай озон қабатының күрт төмендеу себебі
A) фреон газдарыны ң шамадан тыс шығарылуы
B) қыс айларында суықтын әсерінен
C) қыс айларында түннің ұзақтығынан
D) қардың жарықты шағылыстыру қасиетінен
E) беткі ағыстардың әсерінен
Қоршаған орта температурасының өсу көрсеткіші
A) жаһандық жылыну
B) климаттық өзгеріс
C) температура өзгерісі
D) жылыну үрдістері
E) жердегі жылылық
Мұздықтардың еруі әсерінен жойылып кетуі мүмкін түбек
A) Камчатка
B) Арабия
C) Аляска
D) Чукотка
E) Үндістан
Климат өзгерісіне байланысты мұздықтардың еруіне дәлел болатын аймақ
A) Шығыс
B) Батыс
C) Оңтүстік
D) Солтүстік
E) Орталық
Мұздықтардың еруіне байланысты су басу қаупі байқалатын материктер
A) Еуразия
B) Африка
C) Аустралия
D) Оңтүстік Америка
E) Солтүстік Америка
Қазіргі климаттың өзгеруінен туындайтын басты мәселе
A) ірі мұздықтардың еруі
B) құрлық көлемінің көбеюі
C) теңіз суларының азаюы
D) топырақ деградациясы
E) азық-түлік мәселесі
