บ่อเกิดแห่งหนี้

หนี้จะเกิดขึ้นได้ต้องมีบ่อเกิดแห่งหนี้ หมายถึง ที่มาอันทำ ให้บุคคลมีหนี้ที่ต้องกระทำต่อกัน

ดังนั้น ถ้าไม่มีบ่อเกิดแห่งหนี้ก็ไม่มีหนี้ เมื่อไม่มีหนี้ก็ไม่มีเจ้าหนี้และลูกหนี้อันจะมาบังคับอะไรกันได้ โดยบ่อเกิดแห่งหนี้มีด้วยกัน 2 ลักษณะ คือ

1. ............................. คือการที่บุคคลกระทำลงด้วยใจสมัครและโดยชอบด้วยกฎหมายเพื่อก่อความสัมพันธ์ทางกฎหมายขึ้น

2. ............................. คือเหตุที่ทำ ให้บุคคลมีหนี้ที่กฎหมายกำหนดขึ้น โดยบุคคลอาจจะไม่สมัครใจเป็นหนี้ แต่กฎหมายกำหนดว่าเหตุดังกล่าวจัดว่าบุคคลเป็นหนี้และต้องชำระหนี้

(a)  

บ่อเกิดแห่งหนี้

“ละเมิด”

หมายถึง การที่บุคคลหนึ่งกระทำโดยจงใจหรือ (a)   เลินเล่อต่ออีกบุคคลหนึ่ง โดยผิดกฎหมายเป็นเหตุให้เขาเสียหายต่อชีวิตร่างกาย อนามัย ทรัพย์สิน เสรีภาพ หรือสิทธิอย่างใดอย่างหนึ่ง

ผู้ละเมิดจะต้องรับผิดชดใช้ค่าสินไหมทดแทนต่อผู้เสียหายคือเป็นลูกหนี้ของผู้ถูกละเมิดนั่นเอง เช่น

เขียวขับรถชนขาวขาหักเขียวจึงมีหน้าที่ที่ต้องชดใช้ค่าเสียหายและค่าสินไหมทดแทน เขียวจึงเป็นลูกหนี้ขาว และขาวก็เป็นเจ้าหนี้เขียว

“ (a)   ”

( (a)   )

บ่อเกิดแห่งหนี้

“จัดการงานนอกสั่ง”

คือ การที่บุคคลคนหนึ่งเข้าทำบางสิ่งบางอย่างแทนอีกบุคคลหนึ่ง โดยที่เขามิได้มอบหมายแต่หากสมประโยชน์แล้วก็อาจเกิด (a)   ขึ้นมาได้ เช่น วันหนึ่งเกิดพายุลมแรง หลังคาบ้านของนายขาวเปิดออก นายเขียวเห็นว่าหากปล่อยไว้ ทรัพย์สินในบ้านของนายขาวคงเปียกฝนหมดแน่ แต่ก็ไม่สามารถติดต่อนายขาวได้จึงจ้างช่างมาซ่อมหลังคาให้ เช่นนี้จัดว่าสมประโยชน์แก่นายขาว นายขาวต้องจ่ายค่าซ่อมหลังคาที่นายเขียวออกเงินให้ไปก่อน จึงเท่ากับว่านายขาวเป็นลูกหนี้นายเขียว

วัตถุแห่งหนี้

วัตถุแห่งหนี้ คือ สิ่งที่เจ้าหนี้เรียกให้ลูกหนี้ชำระ แบ่งเป็น 3 ลักษณะ คือ

1. ให้กระทำการ คือการให้.................ปฏิบัติหรือกระทำการแก่เจ้าหนี้ตามที่ตกลงกัน

2. ให้งดเว้นกระทำการ คือการให้ลูกหนี้งดเว้นการปฏิบัติหรือกระทำการแก่.....................ตามที่ตกลงกัน

3. ให้โอนทรัพย์สินส่งมอบกรรมสิทธิ์ คือการโอนทรัพย์สินเป็นการชำ ระหนี้เช่น โอนที่ดิน เป็นต้น ซึ่งตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ได้กำหนดไว้ดังนี้

(a)  

กรณีทรัพย์สิน

หากวัตถุแห่งหนี้ได้ระบุทรัพย์ไว้เป็นประเภทหรือตามเจตนาของคู่กรณี ไม่อาจจะกำหนดได้ว่าทรัพย์นั้นจะพึงเป็นชนิดอย่างไร ลูกหนี้จะต้องส่งมอบทรัพย์ชนิด (a)   เช่น นายแดงซื้อข้าวสารจากนายดำ 10 กระสอบ โดยไม่ได้กำหนดว่าต้องการข้าวสารชนิดใด เช่นนี้ให้นายดำส่งมอบชนิดปานกลาง

วัตถุแห่งหนี้

หากหนี้เงินได้แสดงไว้เป็นเงินตราต่างประเทศจะส่งใช้เป็นเงิน (a)   ก็ได้ การเปลี่ยนเงิน โดยคิดตามอัตราแลกเปลี่ยนเงิน ณ สถานที่และในเวลาที่ใช้เงิน เช่น นายแดงกู้เงินนายดำ ไป 100,000 ดอลลาร์สหรัฐฯ นายแดงจะใช้เป็นเงินตราไทยก็ได้โดยคิดอัตราแลกเปลี่ยนเงิน ณ สถานที่และในเวลาที่ใช้เงินกัน หากเงินตราระบุให้ใช้เงินตราชนิดที่ยกเลิกไม่ใช้กันแล้วก็ให้ใช้เงินตราสกุลที่ใช้กันอยู่ได้

“การชำระหนี้”

หมายถึง การกระทำ เพื่อเป็นการปลดเปลื้องภาระหรือหน้าที่ที่เกิดจากหนี้นั้น ซึ่งโดยปกติลูกหนี้ก็ต้องเป็นผู้ชำระหนี้ แต่กฎหมายยังกำหนดว่า (a)   ก็สามารถชำระหนี้ให้ได้

การผิดนัดการชำระหนี้ สามารถพิจารณาได้ 4 กรณีคือ

1. เมื่อไม่มีการกำหนดเวลา แต่เจ้าหนี้ได้.......................แล้วแต่ลูกหนี้ยังไม่ชำระหนี้ จัดว่าลูกหนี้ผิดนัดการชำระหนี้

2. เมื่อหนี้มีกำหนดเวลาชำระหนี้ไว้ตามวันเวลาปฏิทินแล้ว และลูกหนี้ยังไม่ชำระหนี้จัดว่าลูกหนี้.................เมื่อถึงกำหนด โดยเจ้าหนี้ไม่จำเป็นต้องเตือน เช่น

กำหนดว่าลูกหนี้จะชำระหนี้ที่กู้ยืมไปในวันที่ 1 กุมภาพันธ์ พ.ศ.2558 เมื่อถึงวันที่กำหนดแล้วลูกหนี้ยังไม่ชำระหนี้จัดว่าเป็นการผิดนัดการชำระหนี้ได้ทันที

(a)  

3. เมื่อไม่มีการกำหนดเวลาแต่มีข้อตกลงให้เจ้าหนี้ยื่นบอกกล่าวลูกหนี้ตามวันเวลาปฏิทิน เจ้าหนี้ต้องบอกกล่าววันที่ให้ชำระหนี้ก่อน หากถึงวันนั้นแล้วลูกหนี้ไม่ชำ ระหนี้ค่อยจัดว่าเป็นลูกหนี้ผิดนัดการชำระหนี้ เช่น

นายแดงให้นายดำกู้ยืมเงินไป 200,000 บาท โดยไม่ได้กำหนดเวลาชำระหนี้ แต่มีข้อตกลงให้นายแดงบอกกล่าวล่วงหน้า 30 วันหากต้องการให้นายดำชำระหนี้เช่นนี้ เมื่อครบกำหนด 30 วันแล้วนายดำยังไม่ชำระหนี้นายดำจึงตกเป็นผู้ผิดนัด

4. หนี้ที่เกิดจากมูลละเมิดเกิดเมื่อมีการทำละเมิด และให้ลูกหนี้ผิดนัดตั้งแต่เวลาทำ (a)  

ความระงับแห่งหนี้

ความระงับแห่งหนี้ หมายถึง ความหมดไปแห่งหนี้

โดยหนี้จะหมดไปด้วยเหตุ 5 ประการ คือ

1. การชำระหนี้แก่ (a)   หรือผู้มีอำนาจรับชำระหนี้หรืออาจชำระหนี้โดยบุคคลภายนอกก็ได้ หากสภาพแห่งหนี้เปิดช่องให้กระทำได้และจะชำระหนี้ทั้งหมดหรือบางส่วนก็ได้

2. การปลดหนี้ คือการที่.....................ยอมยกหนี้ให้ลูกหนี้ไม่ต้องชำระหนี้ต่อไป การปลดหนี้โดยปกติ ทำได้โดยการแสดงเจตนาโดยเจ้าหนี้ก็เพียงพอแต่หากหนี้มีหนังสือเป็นหลักฐาน การปลดหนี้ก็ต้องทำเป็นหนังสือด้วย

3. การหักกลบลบหนี้ คือการหักกลบหนี้ที่มีวัตถุแห่งหนี้เป็น............................. เช่น นายแดงเป็นหนี้เงินกู้นายดำ 700,000 บาท ต่อมานายดำซื้อสินค้าของนายแดงมูลค่า 200,000 บาท ก็สามารถนำเงิน 200,000 บาทมาหักกลบลบหนี้700,000 บาท คงเหลือหนี้ที่นายแดงต้องชำระแก่นายดำ 500,000 บาท

(a)  

4. การแปลงหนี้ใหม่ โดยคู่กรณีเปลี่ยนแปลงสาระสำคัญของหนี้ ทำให้หนี้เดิม................. แล้วให้เป็นไปตาม....................... เช่น นายแดงตกลงให้นายดำ ต่อเติมห้องครัว หลังจากต่อเติมได้ส่วนหนึ่ง นายแดงต้องการให้นายเขียวมาต่อเติมแทน แล้วให้นายดำมาสร้างโรงจอดรถแทน

5. หนี้เกลื่อนกลืนกัน คือ สิทธิและหน้าที่ในหนี้ตกอยู่ใน............................ เช่น ลูกยืมเงินพ่อ 100,000 บาท เท่ากับว่าพ่อเป็นเจ้าหนี้ลูกต่อมาพ่อถึงแก่ความตายสิทธิในการเป็นเจ้าหนี้ตกมาอยู่ที่ลูกด้วย เช่นนี้หนี้เงินกู้ 100,000 บาทก็ระงับ

(a)  

สรุป

หนี้ คือ หน้าที่ที่ลูกหนี้ต้องปฏิบัติเพื่อชำระหนี้แก่เจ้าหนี้ โดยอาจเกิดได้จากนิติกรรมและนิติเหตุ โดยเมื่อชำระหนี้แล้ว หนี้ก็จะระงับ หรือหนี้อาจระงับด้วยวิธีอื่น ๆ ได้อีก เช่น การปลดหนี้ การหักกลบลบหนี้การแปลงหนี้ใหม่ และหนี้เกลื่อนกลืนกัน ซึ่งหากหนี้ยังไม่ระงับแล้วลูกหนี้ไม่ชำระหนี้เจ้าหนี้ก็มีสิทธิฟ้องร้องต่อศาลเพื่อบังคับให้ลูกหนี้ชำระหนี้หรือ (a)   ได้