Nguyên nhân không sinh ra kết quả.

Nguyên nhân và kết quả không cùng một kết cấu vật chất.

Không thể coi nguyên nhân và kết quả nằm ở hai sự vật khác nhau.

Có thể coi nguyên nhân và kết quả nằm ở hai sự vật khác nhau.

Phép biện chứng duy tâm.

Phép biện chứng cổ đại.

Chủ nghĩa duy tâm.

Chủ nghĩa duy vật.

Triết học duy vật

Triết học duy tâm

Triết học duy tâm khách quan

Triết học duy tâm chủ quan

Xocrat

Epiquy

Platon

Aristot

Cơ sở hạ tầng

Quan hệ sản xuất

Kiến trúc thượng tầng

lực lượng sản xuất

Mâu thuẫn chủ yếu

Mâu thuẫn cơ bản

Mâu thuẫn bên trong

Mâu thuẫn bên ngoài

Bản chất

Hiện tượng

Nội dung

Hình thức

Sẽ có sự tồn tại

Chưa có, chưa tồn tại

Mối quan hệ giữa các sự vật

Đã có, đang tồn tại

Khác nhau

Trái ngược nhau

Xung đột nhau

Như nhau

Sự có mặt và không có mặt trên thực tế

Sự nhận biết được hay không nhận biết được

Sự xác định hay không xác định

Sự nhận biết hay không nhận biết

Cùng một sự vật trong những điều kiện nhất định tồn tại nhiều khả năng.

Hiện thực thay đổi khả năng cũng thay đổi.

Cùng một sự vật trong những điều kiện nhất định tồn tại 1 khả năng.

Khả năng thay đổi dẫn đến hiện thực có thể thay đổi.

Tự nhiên là môi trường con người đang sống.

Tự nhiên là toàn bộ thế giới vật chất vô cùng, vô tận.

Tự nhiên là nguồn gốc của xã hội.

Tự nhiên là môi trường tồn tại và phát triển của xã hội.

Bất kì mặt đối lập nào cũng tạo ra mâu thuẫn.

Mẫu thuẫn chỉ được giải quyết bằng sự đấu tranh giữa các mặt đối lập.

Các mặt đối lập của mâu thuẫn vừa thống nhất với nhau vừa đấu tranh với nhau.

Mâu thuẫn là một chỉnh thể, trong đó có 2 mặt đối lập.

Khả năng và hiện thực đều tồn tại khách quan.

Khả năng và hiện thực không tách rời nhau.

Chỉ có hiện thực tồn tại khách quan, khả năng chỉ là cảm giác con người.

Khả năng và hiện thực tác động qua lại lẫn nhau.

Ý thức có trước vật chất.

Ý thức quyết định vật chất.

Bản chất của thế giới là ý thức.

Ý thức tồn tại trong con người.

Việc giải quyết vấn đề cơ bản của triết học.

Việc giải quyết mặt bản thể luận trong vấn đề cơ bản của triết học.

Việc giải quyết mặt nhận thức luận trong vấn đề cơ bản của triết học.

Việc giải quyết vấn đề thế giới quan và nhân sinh quan của triết học.

Vận động, không gian, thời gian là sản phẩm do ý chí con người tạo ra.

Vận động, không gian, thời gian không có tính vật chất.

Vận động, không gian, thời gian là hình thức tồn tại của vật chất.

Vận động, không gian, thời gian là sản phẩm do đấng tối cao tạo ra.

Những thuộc tính.

Những sự vật.

Hai yếu tố.

Hai mặt đối lập.

Xocrat.

Epiquy.

Platôn.

Aristot.

Kinh tế, chính trị, xã hội, tư tưởng, đạo đức.

Kinh tế, chính trị, tư tưởng, văn hóa

Kinh tế, chính trị, văn hóa, đạo đức, lối sống.

Kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, tư tưởng, đạo đức, lối sống.

duy vật

duy tâm

bất khả tri luận

khả tri luận

Thay đổi chính quyền nhà nước.

Thay đổi của lực lượng sản xuất.

Thay đổi của quan hệ sản xuất thống trị.

Sự thống trị của cơ sở hạ tầng.

Cảm giác

Khái niệm

Biểu tượng

Phân đoán

Xã hội là môi trường hoạt động lao động sản xuất của con người.

Xã hội là một bộ phận đặc thù của tự nhiên mà là sản phẩm của sự phát triển của tự nhiên.

Xã hội là hình thái vận động cao nhất của thế giới vật chất.

Xã hội là một cộng đồng người đang hoạt động người đang hoạt động sản xuất.

Quan hệ sở hữu tư liệu sản xuất.

Quan hệ tổ chức, quản lý quá trình sản xuất.

Quan hệ phân phối sản phẩm.

Quan hệ sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất.

Quy luật về sự phù hợp của quan hệ sản xuất với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất.

Quy luật tồn tại xã hội quyết định ý thức xã hội.

Quy luật cơ sở hạ tầng quyết định kiến trúc thượng tầng.

Quy luật đấu tranh giai cấp.

Khái niệm

Biểu tượng

Cảm giác

Suy lý

Quan hệ sản xuất thể hiện mối quan hệ giữa người và người trong quá trình sản xuất.

Quan hệ sản xuất bao gồm quan hệ sở hữu tư liệu sản xuất và quan hệ tổ chức quản lý sản xuất.

Quan hệ sản xuất bao gồm quan hệ sở hữu tư liệu sản xuất, quan hệ tổ chức quản lý sản xuất và quan hệ phân phối sản phẩm.

Quan hệ sản xuất phù hợp với tính chất và trình độ của lực lượng sản xuất sẽ thúc đẩy sản xuất phát triển.

Toàn bộ đất đai, máy móc, phương tiện để sản xuất.

Toàn bộ những quan hệ sản xuất hợp thành một cơ cấu kinh tế của một xã hội nhất định.

Toàn bộ những thành phần kinh tế của một xã hội.

Là cơ cấu công – nông nghiệp của một nền kinh tế xã hội.

Những cái có sẵn trong tự nhiên.

Nguyên liệu.

Công cụ lao động và các yếu tố vật chất khác.

Cơ chế vận hành nhà xưởng.

Thay đổi lực lượng sản xuất.

Tạo ra nhiều của cải.

Thay đổi quan hệ sản xuất.

Thay đổi lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất.

Tồn tại xã hội thay đổi nhưng có một số bộ phận của ý thức xã hội chưa thay đổi ngay cùng với tồn tại xã hội.

Những tư tưởng khoa học tiên tiến có thể vượt trước tồn tại xã hội nên nó có thể thoát ly tồn tại xã hội.

Các hình thái ý thức xã hội trong sự phát triển không thể tác động qua lại lẫn nhau.

Trong xã hội có giai cấp, tính chất kế thừa của ý thức xã hội không gắn liền với tính giai cấp của nó.

Trình độ thành thạo của người lao động.

Kinh nghiệm.

Năng lực tổ chức, quản lý người lao động.

Vị trí của người lao động trong doanh nghiệp.

Nguồn gốc trực tiếp quan trọng nhất quyết định sự ra đời và phát triển của ý thức là lao động, là thực tiễn xã hội.

Ý thức phản ánh hiện thực khách quan vào bộ óc con người thông qua lao động, ngôn ngữ và các quan hệ xã hội.

Ý thức là sản phẩm xã hội, một hiện tượng xã hội.

Ý thức thuần túy là hiện tượng cá nhân.

Sự phong phú của đối tượng lao động.

Do công cụ hiện đại.

Trình độ của người lao động.

Trình độ của lực lượng sản xuất.

Tâm lý xã hội là sự phản ánh gián tiếp có tính tự phát thường ghi lại những mặt bề ngoài tồn tại xã hội.

Tâm lý xã hội là sự phản ánh mang tính kinh nghiệm, yếu tố trí tuệ đan xen yếu tố tình cảm.

Tâm lý xã hội mang tính phong phú và phức tạp, nhưng không tuân theo các quy luật tâm lý.

Tâm lý xã hội không có vai trò quan trọng trong ý thức xã hội.

Phép siêu hình

Phép biện chứng

Nhận thức luận duy vật

Nhận thức luận biện chứng

Phát triển của sự vật có tính kế thừa nhưng trên cơ sở có phê phán, lọc bỏ, cải tạo và phát triển.

Phát triển của sự vật không có tính kế thừa.

Phát triển của sự vật có tính kế thừa nhưng đó là sự kế thừa nguyên xi cái cũ hoặc lắp ghép từ cái cũ sang cái mới một cách máy móc về mặt hình thức.

Phát triển của sự vật có tính kế thừa và phát triển.

Lực lượng sản xuất sản xuất thể hiện mối quan hệ giữa người và người trong quá trình sản xuất.

Lực lượng sản xuất sản xuất thể hiện mối quan hệ giữa người và tự nhiên trong quá trình sản xuất.

Lực lượng sản xuất có vai trò quyết định trong mối quan hệ biện chứng với quan hệ sản xuất.

Lực lượng sản xuất bao gồm người lao động và tư liệu sản xuất.

Hệ tư tưởng là hệ thống những quan điểm, hệ thống hóa, khái quát hóa thành lý luận, thành các học thuyết chính trị xã hội phản ánh lợi ích của một giai cấp nhất định.

Tất cả hệ tư tưởng đều là hệ tư tưởng khoa học.

Trong xã hội có giai cấp thì chỉ có hệ tư tưởng biểu hiện tính giai cấp của ý thức xã hội.

Hệ tư tưởng không ảnh hưởng đến sự phát triển của khoa học. Hệ tư tưởng ra đời trực tiếp từ tâm lý xã hội, là sự cô đọng của tâm lý xã hội.

Phương thức sản xuất là thể thống nhất giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất.

Phương thức sản xuất là phương pháp và cách thức tiến hành sản xuất của cải vật chất trong một giai đoạn phát triển nhất định của lịch sử.

Trong một phương thức sản xuất thì lực lượng sản xuất giữ vai trò quyết định tính chất và trình độ của quan hệ sản xuất.

Trong một phương thức sản xuất thì quan hệ sản xuất giữ vai trò quyết định tính chất và trình độ của lực lượng sản xuất.

Quan hệ sở hữu tư nhân.

Quan hệ sở hữu cá thể.

Quan hệ sở hữu tập thể.

Quan hệ sở hữu nhà nước.

Những quan hệ sản xuất.

Những quan hệ xã hội.

Những quan hệ giao tiếp.

Những quan hệ giai cấp.

Nội dung và hình thức.

Khả Năng và hiện thực.

Hiện tượng và bản chất.

Tất yếu và ngầu nhiên.

Quy luật đấu tranh giai cấp.

Quy luật cơ sở hạ tầng quyết định kiến trúc thượng tầng.

Quy luật tồn tại xã hội quyết định ý thức xã hội.

Quy luật mâu thuẫn.

Thế giới quan của cá nhân.

Tâm hồn

Năng lực và phẩm chất xã hội

Ý thức xã hội

Kiến trúc xã hội

Cấu trúc giai cấp

Cơ sở hạ tầng

Kiến trúc tượng thần

Đấu tranh chính trị.

Đấu tranh kinh tế.

Đấu tranh vũ trang

Đấu tranh tư tưởng

Hai

Ba

Bốn

Một

Quan hệ sản xuất đặc trưng.

Chính trị tư tưởng.

Lực lượng sản xuất.

Phương thức sản xuất.

Nội Dung/ Hình thức.

Bản Chất/ Hiện Tượng.

Nguyên Nhân/ Kết Quả.

Tất nhiên/ Ngẫu nhiên.

Hình thức

Nội dung

Bản chất

Hiện tượng

Bản chất và hiện tượng có mâu thuẫn.

Bản chất và hiện tượng có sự thống nhất.

Hiện tượng đôi khi xuyên tạc bản chất.

Bản chất là cái chi phối sự vật.

khả năng

nguyên nhân

tất nhiên

hiện thực

Khả năng/ Hiện thực.

Hiện thưc/ Ngẫu nhiên.

Tất yếu/ Tất nhiên.

Hiện thực/ Khả năng.