Адамға әсер ететін түрлі жағдайлар – бұл:

Космос, неосфера, планета, әлем; басқа қозғаушы күштер арқылы барлық жер бетінің тұрғындарын әлеуметтендіруге әсер етеді – бұлар:

Ел, мемлекет, этнос, қоғам; белгілі бір елді мекенде өмір сүретін тұрғындардың әлеуметтендіру жағдайына әсер етеді – бұлар:

Тұрғылықты жерде халықтың болмыс-түрі, әртүрлі субьмәдениетке қатысы бойынша сараланатын адамдардың үлкен тобының әлеуметтеңдіру жағдайы – бұлар:

Ұстаз бен отбасы, көрші, құрдастар тобы, тәрбие орындары, әртүрлі қоғамдық, діни, мемлекеттік, жеке ұйымдар, микросоциум, белгілі бір нақты адамдарға әсер ететін қозғаушы күштер – бұлар:

Тұлғаның дамуына әсер ететін іс-әрекет түрлері – ойын, оқу, ... .

Белгілі бір бала дамуының кезеңдеріне тән анатомиялық-физиологиялық және психологиялық ерекшеліктер – бұл:

2-ге дейінгі жас – дене тәрбиесі; 12-ге дейінгі жас – мектепке дайындық; 15-ке дейінгі жас – ақыл-ой, дене әрекеті; 18-ге дейінгі жас – сезім тәрбиесі, отбасын құруға дайындық – бұл ... бойынша баланың жас кезеңдері.

Жеке тұлғаның ойы, талап-тілектері, іс-әрекетінің қоршаған ортамен, табиғатпен, қағидалар мен заңдар, рухани дүние мен материалдық жағдай арасындағы қарама-қайшылық – бұл:

Жеке тұлғаның ойы қоршаған ортамен, табиғатпен байланыспағанда туындайтын қарама-қайшылық – бұл:

Білім берудің белгілі бір нормалар мен стандарттарға және оқушылардың дайындық сапасын сипаттайтын мүдделері мен қажеттіліктеріне сай болуы – бұл:

Балалардың бойының, салмағының бұлшық еттерінің жедел түрде өсіп жетілуі – бұл:

Бір күйден екінші күйге өту процесі, ескі сапалық күйден жаңа сапалық күйге өту, қарапайымнан күрделіге өту, төменнен жоғарыға өту – бұл:

1904 жылы ғылымға П.Ф.Каптерев алғаш рет енгізген ұғым – бұл: