NEW
Font size
WorksheetsМолекула 4
Total questions: 50
Worksheet time: 25mins
Медициналық-генетикалық консультацияға жүктілік мерзімі 16 апта, 40 жастағы әйел жүгінді. Балада хромосомалық патологияның дамуы туралы алаңдаушылық бар.Бұл жағдайда генетик қандай диагностикалық әдісті қолданады:
Адамның хромосомды аурулардың қандай диагностика әдісі инвазивті емес.
Плацента биопсиясы
кордоцентез
хорион бүрлерінің биопсиясы
амниоцентез
Перзентханада жаңа туылған нәрестеге дамудың көптеген ақаулары бар болжамалы диагноз қойылды: Патау синдромы.
Генетиканың қай әдісінің көмегімен бұл диагноз дәлелденді.
Медико-генетикалық кеңеске науқас қыз бала Шерешевский-Тернер синдромымен қаралды. Қандай генетикалық әдістің көмегімен диагнозды дәлелдеуге болады.
Дәрігер-генетик баладан фенилькетонурия ауруын анықтады. Диагноз қандағы... лабораториялық зерттеудің көмегімен дәлелденді.
Цитогенетикалық зерттеу қандай күдік кезіңде қолданылынады
Микрохромосомды мутациялар қандай әдіс арқылы анықталады.
Цитогенетикалық зерттеулердің объектісі болып табылады:
Тұқым қуалау патологиясы кезінде аналитикалық биохимия әдістері бойынша анықталады:
Микроскоп арқылы зерттегенде жасушаның экватор бойында жоғары деңгейде шыратылған хромосомалар орналасқан. Бұл бөлінудің қандай сатысына тән:
Тұқым қуалаушылық материалдың тығыздануын қамтамасыз ететін процес:
«Ген» деген терминді алғашқы рет кім және қашан ұсынған:
«Бір ген- бір фермент» гипотезасын ұсынған ғалымдар:
1944 ж. О.Эйвери, Мак-Леод және Мак-Карти
1928 ж. Ф.Гриффитс
1952 ж.Н.Циндер Дж. Ледерберг
1953 ж Дж.Уотсон мен Ф.Крик
1941ж. Дж.Бидл мен Э.Татум
Трансформациялық фактордың биохимиялық табиғатын ашқан:
1944 ж. О.Эйвери, Мак-Леод және Мак-Карти
1952 ж. Н.Циндер Дж. Ледерберг
1953 ж Дж.Уотсон мен Ф.Крик
1941ж Дж.Бидл мен Татум
1928 ж. Ф.Гриффит
ДНҚ молекуласының бір тізбегі келесі нуклеотидтерден тұрады: ААГ-ГЦТ-ЦТА. Комплементарлық тізбектегі нуклеотидтердің реттілігі:
ТТЦ-ЦГА-ГАТ
УУГ-ГЦТ-ЦТУ
ТТА-АГТ-ГАТ
ГГЦ-ЦТА-ТАГ
ТТГ-ГЦА-ЦАТ
Әйел адамның кариотипінің идиограммасын талдағанда Х-хромосомасының центромерасы ортасынан ығысқан. Осы хромосоманың типі:
Аналық ДНҚ молекуласын репликацияға дайындайтын ақуыздар:
SSВ-ақуыздар, ДНК-геликаза және топоизомеразалар
γ- и β- ДНК полимеразалар
α– и δ– ДНК полимеразалар
ДНК-лигаза жәнетопоизомеразалар
ДНК-праймаза, β-ДНК полимеразa
Pепликация кезінде ДНҚ жіпшесін тарқатып ажырататын фермент:
Генетикалық код бойынша серин аминқышқылың алты кодондар анықтайды.Осы «Бір аминқышқылы бірнеше триплетпен кодталуы мүмкін» деген жағдайы генетикалық кодтың қасиетіне тән:
Рифампицин РНҚ-полимеразаның β-суббірлігімен байланысып нукелетотидттер арасындағы бірінші фосфодиэфирліқ байлануысын тежейді. Осы антибиотик тұқым қуалаушылық акпарытының іске асыруынын қай кезеңін тежейді:
Транскрипция
Репликация
Инициациия
Трансляциның элоганциясын
Трансляциның терминациясын
Трансляция кезінде транслокацияның нәтижесінде рибосома м-РНК бойымен бір коданға жилжиды пептидил-т-РНК А-учаскеден Р-учаскеге ауысады.
Егерде осы босаған учаскеге м-РНК-ның ГУЦ кодоны орналасса т-РНК–ның қандай антикодоны сәйкес келеді:
м-РНК-дағы ГУА кодонға т-РНК-ның антикодоның таңданыз:
Митотикалық циклдің қай кезеңінде тубулин ақуыз түзелеуі:
Интерфазаның постсинтетикалық кезеңінде
Интерфазаның постмитотикалық кезеңінде
Митоз кезеңінде
Интерфазаның синтетикалық кезеңінде
Интерфазаның пресинтетикалық кезеңінде
Интерфаза кезеңінің реті:
митоз (М), митоздан кейінгі (G1), синтез (S), синтезден кейінгі (G2)
интетикалық (S), митоз (М)
профаза, метафаза, анафаза, телофаза
митоз, митоздан кейінгі (G2)
митоздан кейінгі (G1), синтетикалық (S), синтезден кейінгі (G2)
G2 кезендегі ядрода ДНҚ саны:
Кариотипті зерттеу мақсатымен бөліну жіпшесін ерту үшін колхицин ертіндісімен өңдейді. Осы жағдайда митоздың қай сатысы тоқтатылады:
Микроскоп арқылы зерттегенеде келесі морфологяилық белгілер байқалды: ядро және ядрошықтын қалыптасуы, хромосомалардың деспирализациялануы.Осы құбылыс бөліну процессінің қай сатысына тән:
Хромосомалық аберрациялар түрлері:
Транслокация дегеніміз:
Дупликациялар – дегеніміз:
хромосома бөлігінің түсіп қалуы
5 жастағы қыз баланың кариотипін зерттегенде 46 хромосома бар екені анықталды. Хромосомалардың 21-жұптың бір бөлігінің қосылу нәтижесінде 15-жұптың бір хромосомасы ұзынырақ болған. Мутацияның типі:
Жүкті кезінде әйел адам қызамық пен ауырып дүниеге саңырау нәрестені әкелді. Осы әйел және оның жубайында есту қабілеті қалыпты, шежіресінде саңырау ауруы байқалмаған. Ауру баланың туу мүмкіндік себебі:
Мутагенді факторды әсерінен ДНҚ молекуласында пуриндік аденин негізі пиримидиндік цитозинге ауысып кеткен. Мутация түрі:
Қоршаған орта факторларының әсерінен ДНҚ молекулаларында мутация жүреді. Сонымен қатар, жасушаларда қорғаныс механизмдері қарастырылған.Репарация түрлері:
фотореактивация, эксцизиялық репарация, пострепликативтікрепарация, SOS-репарация
екі бағытта жүретін репарация, жарықтық репарациясы, фотореактивация
АП сайтттардың репарациясы, SOS-репликация, посттранскрипциондік репарация
пострансляциондік репарациясы, фотореактивация, SOS-активациясы
сіңілі ДНҚ үштарынын репарация ақталмауы, бір бағытта жүретін репарациясы
Апоптозға қатысатын ерекше ферменттер:
Каспазалардың ядролық нысандар:
гистонды ақуыздар, топоизомеразалар, ДНҚ-протеинкиназа, полиАДФ-рибозилполимеразалар, эндонуклеазалардың ингибиторлары
цитоқанқаның ақуыздары: фодрин, актин; геликаза, лигаза, метилтрансферазы
Реттеуші ферменттер: фосфолипаза А, протеинкиназа С; праймаза, ДНК-полимераза
жасушалық циклді реттейтін рRb ақуыз, гистонды емес ақуыздар
метилтрансферазалар, фосфолипазалар, протеинкиназа В, SSB-ақуыздар, геликаза
Синдактилия және ішектің бітелуі (қуысы жоқ) деген ақау кемістіктер қандай үдіріс механизмдердің дер кезінде іске қосылмауының нәтижесінде пайда болады:
Адам жасушасында УФ-сәулелер әсерінен ДНҚ-молекуласынын бұзылуы байқалды. Бірақ арнайы ферменттер арқылы ДНҚ-молекуласынын бұзылған участок қалпына келді. Осы құбылыс:
Жарықтық репарацияны ашқан ғылым:
Қандай фермент мутантты ДНҚ тзбегіндегі қатар орналасқан екі пиримидиндік негіздердің арасында түзілетін байланысты (димерлер) үзеді:
Протоонкогендер – ол:
Онкогендер кодтайтын ақуыздар:
Элонгация факторлары, хромосоманың ажырауына қатысатын ақуыздар
Мутацияларды тауып қалпына келтіреуіне жауапты ақуыздар, транскрипция факторлары
Хромосаманың ажырауына қатысатын ақуыздар, жасушаның бағдарланған өлу механизмдерінің компонентері
Жасушалық циклдін бақылау нүктелерінің әр түрлі реттеушілері, жасушаның бағдарланған өлуінің медиаторлары
Жасуша бөліну кезіндегі хабарлаушы жолдарының ақыуыздары; өсуді қамтамасыз ететін гендердін іске асуын бақылайтын транскрипция факторлары; жасушаның бағдарланған өлу механизмдерінің ингибиторлары
Қалыпты жағдайда онтогенездің белгілі сатыларында жасушалық пролиферацияны тежейтін гендер:
Кариотипті зерттеуде 22 жұп хромосомалар бойынша ауытқу байқалды. Осы ауытқу филадельфия хромосома деп аталады, себебі 9 жүп хромосомадан 22 жұп хромосомаға реципрокты транслокациясы байқалды. Филадельфия хромосома түзелуімен пайда болатын қатерлі ісік атауы:
Канцерогенездің екі алелльді моделін кім ұсынған:
Физикалық канцерогендерді анықтаныз:
«Жасушалық циклді сақтаушы гендер» кодтайтын ақуыздар:
Элонгация факторлары, хромосоманың ажырауына қатысатын ақуыздар
Мутацияларды тауып қалпына келтіреуіне жауапты ақуыздар, транскрипция факторлары
Хромосаманың ажырауына қатысатын ақуыздар, жасушаның бағдарланған өлу механизмдерінің компонентері
Жасуша бөліну кезіндегі хабарлаушы жолдарының ақыуыздары; өсуді қамтамасыз ететін гендердін іске асуын бақылайтын транскрипция факторлары; жасушаның бағдарланған өлу механизмдерінің ингибиторлары
Жасушалық циклдін бақылау нүктелерінің әр түрлі реттеушілері, жасушаның бағдарланған өлуінің медиаторлары
Белгілердің тұқым қуалаушылық заңдары:
Фенотипі бойынша 3:1 ажырау қандай жағдайда байқалады:
Моногибридтті бұдандастыруда екінші ұрпақта
Дигибридтті бұдандастыруда бірінші ұрпақта
Моногибридтті бұдандастыруда бірінші ұрпақта
Дигибридтті бұдандастыруда екінші ұрпақта
Моно- және дигибридтті бұдандастыруда барлық ұрпақтарда
Қандай әрекеттесуде доминантты ген гомозиготалы жағдайға қарағанда гетерозиготалы жағадайда жақсы көрінеді:
