wayground logo

Free Printable Worksheets

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

Тіл тарихы 1 деңгей

Total questions: 56

Worksheet time: 29mins

Name
Class
Date
1.

Ғұн дәуірі қамтитын кезеңді белгілеңіз:

a)

Х-Х V ғ.

b)

б.з. д. ІІІ ғ.

c)

Х V-ХХ ғ.

d)

б.з. д. ІІІ ғ.– б.з. V ғ.

e)

V-Х ғ.

2.

"Қазіргі қазақ тілінің морфема жүйесі" еңбегінің авторы:

a)

Н. Оралбаева

b)

А. Қалыбаева

c)

С. Исаев

d)

А. Ысқақов

e)

Ә. Төлеуов

3.

Флективті типтің қатарына кіретін тілдер:

a)

орыс, вьетнам

b)

тай, тибет

c)

чукот, эскимос

d)

угоро-фин, монғол тілдері

e)

орыс, неміс

4.

Кей дауыссыздардың ығысып, үнділерге орын беруін ығысу деп таныған ғалым:

a)

Қ. Жұбанов

b)

К. Аханов

c)

С. Аманжолов

d)

Б. Сағындықұлы

e)

Ә. Ибатов

5.

X-XV ғасыр аралығын қамтитын дәуірді көрсетіңіз:

a)

жаңа түркі дәуірі

b)

орта түркі дәуірі

c)

ғұн дәуірі

d)

көне түркі дәуірі

e)

алтай дәуірі

6.

Синонимдес жұрнақтар қатарын көрсет

a)

-шақ, -шек; -ғыш, -гіш

b)

-қыр,-кір; -шы,-ші

c)

-қақ,-кек; -ым,-ім

d)

-қыш,-кіш; -ша,-ше

e)

-шық, -шік; -ғыш,-гіш

7.

Орыс түркологтарын атаңыз:

a)

Фортунатов, Шахматов, Пешковский;

b)

Трубецкой, Якобсон, Бартоли;

c)

Ильминский, Катаринский, Мелиоранский;

d)

Ф. де Соссюр, Б. де Куртенэ;

e)

Ельмслев, Хомский.

8.

Жіктеу, сілтеу есімдіктеріне жалғанатын ілік септігінің алғашқы түрі-

a)

-дың,-дің

b)

-ың,-ің

c)

-ның,-нің

d)

-дың,-ның

e)

-тың,-тің

9.

Батыс хун тілдерінің оғыз тобына енетін тілдер:

a)

якут, оғыз-селжүк тілдері

b)

қыпшақ-ноғай, қыпшақ-бұлғар тілдері

c)

оғыз-бұлғар, хақас тілдері

d)

оғыз-селжук, оғыз-түрікмен тілдері

e)

хақас, якут тілдері

10.

Сөз құрамында бірнеше жалғау қатар келсе, алдымен .... жалғанады

a)

септік

b)

көптік

c)

тәуелдік

d)

жіктік

e)

ешқайсы

11.

«Диуани лұғат ит-түрік» еңбегіне қандай баға берілді?

a)

ортағасырлық оқулық

b)

түркі тілдес халықтардың энциклопедиясы

c)

этнографиялық дерек

d)

философия ғылымындағы маңызды еңбек

e)

астрономия саласындағы еңбек

12.

Қайсысы, солай етіп сөздерінің қысқарған формасын көрсетіңіз:

a)

сөздер қысқармаған

b)

қайсы, сөйтіп

c)

қайсысы, солай

d)

қай, сөйтіп

e)

қайсысы, сөйтіп

13.

Фонологияның қанша түрі бар?

a)

5

b)

6

c)

4

d)

2

e)

3

14.

Көне түркі тілінде «оғуз» сөзінің мағынасы:

a)

уыздас, сүттес

b)

жауынгер

c)

балықшы

d)

батыр

e)

нағашы

15.

Дыбыс жүйесінің даму жолын бағамдайтын фонетиканың саласы:

a)

жеке фонетика

b)

тарихи фонетика

c)

жалпы фонетика

d)

сипаттама фонетика

e)

дұрыс жауабы жоқ

16.

Үнемдеу құбылысымен жасалған естістікті көрсетіңіз:

a)

сөйтіп

b)

қайсы

c)

барғам

d)

барады

e)

Сарағаш

17.

Сингармонизм Алтай тілдер семьясының ішінде қай тілде жақсы сақталған: 

a)

моңгол

b)

тұңғыс-манчжур

c)

түркі тілдері

d)

самодий тілдері

e)

фин-угор тілдері

18.

 Көне түркі тілінде 8 дауысты фонема неше полифонды әріппен белгіленген?

a)

8

b)

6

c)

2

d)

4

e)

12

19.

«Тюрксике языки» атты еңбектің авторы:

a)

Н.А. Баскаков

b)

М.А. Терентьев

c)

А. Н. Самойлович

d)

В.А. Богородицкий

e)

Н.И. Ильминский

20.

Қазақ тілінің фонологиялық ерекшелігі қандай заңдылықпен тікелей байланысты?

a)

сингармонизм

b)

лексикография

c)

 

фонетика

 

 

d)

морфология

e)

лексика

21.

Лексикология саласында түркологтардың алғашқы қолға алып, зерттеген саласы:

a)

семасиология

b)

диалектика

c)

фразеология

d)

этимология

e)

лексикография

22.

Сөздерді немесе морфемаларды, тілдегі ең кіші бірліктерді зерттейді:

a)

фонетика

b)

морфология

c)

синтаксис

d)

сөзжасам

e)

лексикология

23.

«Әк» сөзінің жуан варианты

a)

ақ

b)

ат

c)

ар

d)

ас

e)

аг

24.

V-X ғасыр аралығын қамтитын дәуірді көрсетіңіз:

a)

орта түркі дәуірі

b)

ғұн дәуірі

c)

көне түркі дәуірі

d)

алтай дәуірі

e)

жаңа түркі дәуірі

25.

«Түркі шежіресі» еңбегінің авторы:

a)

Махмұт Қашқари

b)

Әбілғазы Баһадүр

c)

Әлішер Науаи

d)

Қадырғали Жалаири

e)

Рашид ад-Дин

26.

Түркология мәселесі алғаш рет қай жерде көтерілді?

 

a)

Қазақстан

b)

Еуропа

c)

Х V-ХХ ғ.

d)

Ленинград

e)

Түркия

27.

Түркология дербес ғылым ретінде қай ғасырда қалыптасты?

a)

XVІІ ғасырдың   І  жартысы

b)

XVІІІ ғасырдың ІІ жартысы

c)

XІX ғасыр

d)

XVІІІ ғасырдың  І жартысы

e)

XVІІ ғасырдың  ІІ жартысы

28.

Түркі ру-тайпаларының тілдері туралы алғашқы ғылыми пікір кімнің  еңбегінде айтылған?

a)

А.Н.Кононов

b)

Ж. Баласағұн

c)

Жамалладин

d)

М. Қашғари

e)

С. Бақырғани

29.

Түркі халықтары туралы алғашқы деректер қай тайпаның атымен  байланысты?

a)

хазарлар

b)

қаңлылар

c)

қыпшақтар

d)

бұлғарлар

e)

ғұндар

30.

«Куман» атымен аталған тайпаны көрсетіңіз.

a)

ғұн

b)

сақ

c)

бұлғар

d)

қыпшақ

e)

қарлұқ

31.

Ф.И. Табберт-Страленберг кім?

a)

эстон ғалымы

b)

 Ғұн дәуірін зерттеген түрколог ғалым

c)

чуваш тілін зерттеуші

d)

моңғол тілін зерттеген түрколог ғалым

e)

алғаш рет Орал-Алтай тіл бірлестігі теориясының негізін салушы

32.

Сөздердің шығу төркінін зерттейтін тіл білімінің саласын көрсетіңіз

a)

этноним

b)

этимология

c)

этнос

d)

этногенез

e)

эталон

33.

Алтаистика дегенміз –

a)

Қазіргі Ора тауларындағы халықты зерттейтін ғылым

b)

 Орал тiлдерiнiң және тұнғыс-манчжур, түркi-монғол т.б. тiлдердiң шығу тегiн, туыстық қатынасын, даму барысын, байланыс-қатыстылығын  кең көлемде зерттейтiн жалпы тiл бiлiмiнiң салыстырмалы дербес саласы.

c)

Түркі халықтарының тілін зерттейтін ғылым

d)

Алтай тiлдерiнiң және фин-угор, жапон, корей т.б. тiлдердiң шығу тегiн, туыстық қатынасын, даму барысын, байланыс-қатыстылығын кең көлемде зерттейтiн жалпы тiл бiлiмiнiң салыстырмалы дербес саласы.

e)

Алтай тілдерінің фонетикалық, лексикалық, грамматикалық құрылысына қатысты зерттейтін саласы.

34.

Орхон-Енисей жазбаларын лингвистикада басқаша қалай атайды?

a)

петроглифтер

b)

 иероглифтер

c)

руникалық

d)

мозайкалық жазу

e)

төте жазу

35.

Күлтегін ескерткішінің руникалық жазуларының тұңғыш аудармасын жасаған ғалым:

a)

В. Томсон

b)

 Н. Ядренцев

c)

В.С. Малов

d)

В.В. Радлов

e)

И. Костерн

36.

Ең алғаш Енисей аңғарынан табылған құпия жазулар туралы кімнің еңбегінде көрсетілген?

a)

A. Т. Страленберг

b)

 В. Томсен

c)

В.В. Радлов

d)

Н.А. Кононов

e)

А. Ремюза

37.

Көне түркі ескерткішіндегі ең алғаш оқылған сөздер:

a)

билеуші, би, қаған

b)

түрік, қаған

c)

алла, қаған

d)

жаратқан, тәңірі

e)

 тәңірі, түрік

38.

Түркі жазулары жөнінде ең алғаш хабарды берген ғалым:

a)

Амстердам қаласының бургомистрі Видосы

b)

 Дат ғалымы В. Томсен

c)

Неміс (орыс) ғалымы В.В. Радлов

d)

Орыс ғалымы Н.Ф. Катанов

e)

Қазақ ғалымы Ш. Уәлиханов

39.

Орал-Алтай теориясының негізін салған ғалым:

a)

І Петр

b)

Н.А. Кононов

c)

Н.А. Баскаков

d)

В.В. Радлов

e)

Ф.И. Страленберг

40.

-шы, -ші қосымшасы қазақ пен монғол тілдерінде қандай мағына береді?

a)

сын есім формасы

b)

іс-қимыл

c)

 қимыл-сын

d)

мамандық (кәсіптік)

e)

сан есім формасы

41.

Ең көне дәуір –

a)

 жаңа дәуір

b)

ғұн дәуірі

c)

алтай дәуірі

d)

көне түркі дәуірі

e)

орта ғасыр дәуірі

42.

Алтай дәуіріндегі түркі тілдерінің ұқсастықтарын қандай әдіспен анықтады?

a)

салыстырмалы-тарихи, диахрондық  әдіс

b)

анықтаған жоқ

c)

 жазба ескерткіштер арқылы

d)

салғастырмалы-типологиядық, синхрондық әдіс

e)

лабораториялық әдіс

43.

М. Қашқаридің сөздігін өзбекше аударған кім?

a)

Л.З. Будагов

b)

С. Муталлибов

c)

Али Өмір

d)

У. Замахшари

e)

М. Османов

44.

Алтай дәуірін қалыптастырған ғалымдар:

a)

Шотт және М. Кастрен

b)

 Н.А. Баскаков және Л.Н. Гумилев

c)

П.М. Мелиоранский және В.Ф. Миллер

d)

Н.Ф. Катанов және А.Н. Кононов

e)

Х.Д. Френ және В.В. Бартольд

45.

Алтай тілдері арасындағы ұқсастыққа кірмейтін белгі:

a)

тілдердің барлығында да сингармонизм заңы бар

b)

 тілдерде грамматикалық род категориясы жоқ

c)

барлығы жалғамалы агглюнативтік тілдерге жатады

d)

лексика, фонетика, грамматика саласындағы ұқсастықтар

e)

көне жазбалардағы ұқсастық

46.

Ротацизм заңдылығы

a)

р мен т сәйкестігі

b)

р мен ц сәйкестігі

c)

р мен м сәйкестігі

d)

р мен с сәйкестігі

e)

р мен з сәйкестігі

47.

Көне түркі  ескерткіштері тіліндегі таш ~ тас, тағ ~ тау, ығач ~ ағаш дегендер қандай ұғымдардың аты?

a)

табиғаттағы белгілі бір заттық ұғымдардың атауы

b)

белгілі бір құбылыс ұғымдарының атауы

c)

қоғамдық өмірге байланысты сөздер

d)

сандық ұғымдар

e)

сындық ұғымдар

48.

Көне түркі  ескерткіштері тіліндегі йел ~ жел, қар ~ қар дегендер қандай ұғымдардың аты?

a)

табиғаттағы белгілі бір заттық ұғымдардың атауы

b)

белгілі бір құбылыс ұғымдарының атауы

c)

сындық ұғымдар

d)

қоғамдық өмірге байланысты сөздер

e)

сандық ұғымдар

49.

Көне түркі  ескерткіштері тіліндегі бег ~ бек, қаған ~қаған, сү ~ әскер  дегендер қандай ұғымдардың аты?

a)

табиғаттағы белгілі бір заттық ұғымдардың атауы

b)

белгілі бір құбылыс ұғымдарының атауы

c)

қоғамдық өмірге байланысты сөздер

d)

сандық ұғымдар

e)

сындық ұғымдар

50.

Түркі тілдерін ең алғаш генеологиялық тұрғыдан топтастырған ғалым:

a)

A.   В.В. Радлов

b)

А. Ремюзе

c)

М. Қашғари

d)

А.Н. Самойлович

e)

И. Бентинг

51.

Түркі тілдерін ең алғаш топтастырған ғалым

a)

Шығыс группасы, Батыс группасы, Орта Азия группасы, Оңтүстік группасы

b)

 Қашқар қаласынан Жоңғарға дейінгі территорияны мекендеп жатқан тайпалар тілі; Румға дейінгі жерлерді мекендеген тайпалар тілі деп екіге бөледі.

c)

Солтүстік группа, Батыс группа, Шығыс группа, Аралас группа

d)

Якут группасы,ұйғыр группасы, Ноғай группасы, Қырғыз группасы, түрік группасы

e)

Түркі тілдеріне классификация жасаған емес.

52.

Тәуелдіктің жекеше І жағы -м мен жіктеу есімдігінен, ІІ жағы -ң сен жіктеу есімдігінен шықты деп болжамдаған ғалым?:

a)

М. Томанов

b)

Ә.Құрышжанов 

c)

Н.К. Дмитриев 

d)

Б. Сағындықұлы

e)

С.А. Аманжолов

53.

1.     Тәуелдік жалғауының ежелгі түркі тілдеріндегі көне формасын атаңыз:

a)

-аң, -ың

b)

-ниң,-нуң

c)

–яң, -аң

d)

-гек, -тиң

e)

–ун

54.

Ғалым В.Котвич тәуелдік жалғауының шығу тарихы туралы көқарасы қандай болды?

a)

Жіктеу есімдігінің ілік септік тұлғасынан туған

b)

Істің, қимылдың  себебін білдіреді

c)

Қалау райымен байланысты

d)

Сын есімнің салыстырмалы шырайын жасауға қатысады

e)

Дауыстыдан басталатын варианттары алғашқы пайда болды

55.

М.Томанов тәуелдік жалғаудың жекеше түрінің бастапқы формасын қалай көрсетеді

a)

–тан, -тен

b)

–тан, -тен

c)

-яң, -аң

d)

ың, -сын

e)

-гек, -тиң

56.

«Сонор [н] кездейсоқ пайда болған қыстырма дыбыс па, әлде тәуелдік жалғауы үшінші жағының бір кездегі толық формасын түзетін элемент пе?»,- сұрағына жауап берген ғалым:

a)

М. Томанов

b)

Ә.Құрышжанов

c)

Н.К. Дмитриев 

d)

С.А. Аманжолов

e)

В.В. Радлов

Similar Resources on Wayground

150-200

51 questions

150-200

quiz

Worksheet

•

12th Grade

Трик

56 questions

Трик

quiz

Worksheet

•

7th Grade - University