Адамзаттың жаһандық проблемасына жатады:

Ауқымды мағынада мәдениет дегеніміз:

«Цивилизация кез келген мәдениеттің өмір сүруінің соңғы кезеңі, оның өлімі» деп есептеген философ

И. Канттың таным теориясына сай келеді:

Қоғамдық сананың деңгейлері:

Қоғамдық сананың формасына жатады:

Сезім танымының негізгі формалары:

Ештеңеге тәуелді емес, өздігімен өмір сүретін болмыс негізі:

Философия білімдердің түйісуіне негізделеді:

Гносеология .... мәселелердіқарастыратынфилософиялықбілімніңбөлімі:

Гегель диалектикасыныңзаңыжоқ:

Ф. Бэконныңпікірінше, ғылымитанымныңнегізгіәдісі:

Сенім –жоғарыабсолюттікқұндылықтарнегізіндежатыр:

Танымдықүрдісте белсенді шығармашылықжағы:

Танымтуралыфилософиялықіліматалады:

Герменевтика-бұл:

Дін-дегеніміз:

Ортағасырлық онтологияға жатпайды:

Танымтәсілі-адамдарғаҚұдайдан шығатын жәнеоныңеркінкөрсететінақиқатты беру:

Адамныңжануарданерекшеленетінбелгілері:

Ақиқат-дегеніміз:

Ғылымитанымныңеңбастыерекшеліктерінкөрсетіңіз:

Ғылымның негізгісипаттамаларыәлеуметтік-мәдени феномен ретінде:

Марксистікфилософиядағыпрактиканыңнегізгітүрлері:

Ақиқатты диалектика-материалистікфилософиялықдәстүр тұрғысынан түсінудің ерекшеліктері:

Ақиқатты диалектика-материалистікфилософиялықдәстүр тұрғысынан түсінудің ерекшеліктері:

Ғылымизерттеудіңэмпирикалықдеңгейініңәдістері:

Антропогенездіңәлеуметтікалғышарттарынатаңыз:

Келтірілгентізбеденқоғамғаәлеуметтікжүйеретіндетәнқасиеттер:

Қоғамдықсананыңдеңгейі:

«Болмыс» санатынақатыстыжұпдепаталатынсанат:

Қоғам-бұл:

«Мәдениет»терминінқолданутұрақтысипатқаиеболғанеуропалықфилософияныңдамуындағытарихикезең:

Гегельменқалыптасқан диалектика заңдары:

Экзистенциализмде қарастырылатын адам болмысының негізгі модульдерін:

Милет мектебінің өкілдері мен Гераклит қозғалысты заттардың пайда болуы мен жойылуы, барлық заттардың шексіз болуы деп түсінді. Бір өзенге екі рет кіру мүмкін емес, бәрі ағып, бәрі өзгереді деген атақты сөздің иесі Гераклит. Болмыстың өзгермелі табиғатына назар аудара отырып, бұл бағыттағы философтар оның тұрақтылық сәтін екінші жоспарға ығыстырды. Алайда, дәл осы қозғалыссыздық, болмыстың тұрақтылығы туралы Элеат мектебінің (Ксенофан, Парменид, Зенон) тудырған қарама-қарсы ілімнің орталығы болып шықты. Парменид үшін болмыс қозғалыссыз және біртұтас шексіз.

1. Ежелгі ойшылдардың қайсысы қозғалысты шексіз деп түсінді

барлық нәрсенің қалыптасуы?

А) Гераклит

B) Демокрит

C) Прокл

D) Зенон

E) Парменид

2 Қозғалысты түсіндірген философтар қандай ілімге қатысты заттардың пайда болуы және жойылуы?

A) Метафизика

B)Диалектика

C) Солипсизм

D)Скептицизм

E)объективті идеализм

3 Милет мектебінің негізгі өкілдері болмыстың қандай қасиетін қарастырды?

A) Тепе-теңдік

B) Үйлесімділік

C) Қарама-қайшылығы

D)Тұрақтылық

E) Объективтілік

"Сезімталдық" пен "ұтымды ойлауды" білетін адамның кейбір тәуелсіз, оқшауланған "қабілеттері" ретінде қарастыруға болмайды. Нақты танымда олар бірлік пен өзара әрекеттестікте. Сонымен қатар, олардың күрделі өзара әрекеттесуінде іс-әрекеттің екі түрі анықталады: біріншіден, сөздің кең мағынасында тәжірибелік қызмет, екіншіден, білімді құруға, ұғымдарды шығаруға бағытталған қызмет, яғни.теориялық қызмет ақыл-ой еңбегінің ерекше түрі ретінде. Сонымен қатар, сезім мүшелерінің табиғат пен қоғамның объектілері мен құбылыстарымен тікелей байланысы үздіксіз пайда болатын тәжірибелік іс-әрекет ойлаумен, ұғымдармен тығыз байланысты, ал теориялық іс-әрекет сенсорлық-бейнелі элементтермен еніп, мыңдаған тәжірибелік іс-әрекеттің барлық формаларымен байланысты. Сонымен, "сезімталдық" және "ойлау" проблемасы іс-әрекеттің жоғарыда аталған екі түрі мен деңгейінің ерекшелігі мен қарама-қайшы өзара әрекеттесуі туралы мәселе бар.

1 Практикалық қызмет түрлеріне мыналар жатады

А) Танымның ғылыми сызбаларының логикалық құрылысы

В)Ғылыми эксперимент

С) Ғылыми теорияларды жоққа шығару

D) Сыртқы әлемнің объектілері туралы біздің түсінігімізді өзгертуге бағытталған іс-шаралар

Е)Әлемнің шынайы бейнесін құруға бағытталған іс-әрекеттер

2. Рационалды білім ақиқатының өлшемі қандай?

А) Логика

В) Интуиция

С) Сенсорлық танымның нәтижелері

D) Ар - намыс

Е) Әділдік

3. Сенсорлық және рационалды танымның арақатынасы қандай?

А) Сезімдік таным-танымның айқындаушы түрі

В) Сезімдік таным рационалды танымға "бағынады"

С) Сезімдік және рационалды таным өзара байланысты

D) Рационалды білім-бұл білімнің анықтайтын түрі

Е) Бұл танымның дербес түрлері.

Қандай құбылыс туралы толық, дәл, жан-жақты, жан-жақты білім абсолютті ақиқат деп аталады. Олар жиі абсолютті шындыққа қол жеткізуге және тұжырымдауға бола ма деп сұрайды. Агностиктер бұл сұраққа теріс жауап береді. Дәлел ретінде олар таным процесінде біз тек салыстырмалы шындықтармен айналысатынымызды айтады. Олардың әрқайсысы, уақыт өте келе, Күн жүйесіндегі мысалдағыдай дәл және толық емес деп санайды. Демек, толық, толық білу қол жетімсіз . Бұл немесе басқа құбылыс неғұрлым күрделі болса, абсолютті шындыққа жету соғұрлым қиын болады, яғни. ол туралы толық, толық білім. Дегенмен, абсолютті ақиқат бар; және оны адамның танымы ұмтылатын шектеу, мақсат ретінде түсіну керек. Әрбір салыстырмалы шындық-бұл қадам, бізді осы мақсатқа жақындататын қадам. Сонымен, салыстырмалы және абсолютті шындық-бұл әр түрлі деңгейлері мен формалары. Біздің біліміміз әрқашан салыстырмалы, өйткені толық және нақты білім. Объективті шындықтың кейбір салыстырмалы формаларынан басқаларына ауысудың бұл тұрақты процесі таным процесінің дамуының маңызды көрінісі болып табылады. Осылайша, әрбір салыстырмалы ақиқат абсолютті үлесті қамтиды. Керісінше: абсолютті ақиқат-Бұл салыстырмалы шындықтардың шексіз тізбегінің шегі.

1. Келесі тезис шындықты түсінуде қандай ілімге жатады: "абстрактілі шындық жоқ, шындық әрқашан нақты"?

А) Скептицизм

В) Марксизм

С) Прагматизм

D) Сенсуализм

Е) Персонализм

2 Шындық танымдық тақырыпқа тәуелді емес болғандықтан, ол:

А) дерексіз

В) субъективті

С) объективті

D) абсолюттік

Е) тәңірлік

3. Гносеологиядағы «ақиқатқа» мағынасы жағынан қарама-қарсы ұғым:

А) Елес

В) адасу

С) Алаңдау

D) Пікір

Е) Сын

Ғылыми таным табиғат объектілерін ойлау түрінде емес, тәжірибе түрінде көрсетеді. Бұл шағылысу процесі зерттелетін объектінің ерекшеліктеріне ғана емес, сонымен қатар әлеуметтік-мәдени сипаттағы көптеген факторларға байланысты. Ғылымды оның тарихи дамуында қарастыра отырып, мәдениеттің түрі өзгерген сайын ғылыми білімді ұсыну стандарттары, ғылымдағы шындықты көру тәсілдері, мәдениет контекстінде қалыптасатын және оның әр түрлі құбылыстарына әсер ететін ойлау стильдері өзгеретінін білуге болады. Бұл әсер нақты ғылыми білімді қалыптастыру процесіне әртүрлі әлеуметтік-мәдени факторларды қосу ретінде ұсынылуы мүмкін. Алайда, кез-келген танымдық процестегі объективті және субъективті қатынастардың көрінісі және ғылымды адамның рухани іс-әрекетінің басқа түрлерімен өзара әрекеттесуінде жан-жақты зерттеу қажеттілігі ғылым мен осы формалардың (күнделікті білім, көркемдік ойлау және т.б.) арасындағы айырмашылықтар туралы мәселені шешпейді. Олардың арасында бірінші және қажетті нәрсе-ғылыми білімнің объективтілігі

1. Субъектінің өмірінде тоқылған, бірақ дәлелді күші жоқ Білім түрі деп аталады

А) теориялық

В) сыни

С) ғылыми

D) құдайлық

Е) қарапайым

2 Әр түрлі тәжірибелік және танымдық мәселелерді шешудің тәсілдері, әдістері мен тәсілдерінің жиынтығы:

А) Дамыту

В) Әдістеме

С) Шеберлік

D) Механизмі

Е) Тәсіл

3 Философиядағы таным теориясы қалай аталады

А) онтология

В) гносеология

С) Этика

D) аксиология

Е) герменевтика

Білімді қалыптастыру мен дамытудың қызметі белгілі бір әдістер мен әдістерді басшылыққа ала отырып, нормалар мен ережелерін реттейді. Ғылыми білімді қалыптастыру және дамыту жөніндегі қызметті бақылау, реттеу аппаратынан басқа ештеңе болып табылмайтын осындай нормаларды, ережелерді, әдістерді анықтау және әзірлеу ғылыми танымның логикасы мен әдіснамасының пәнін құрайды. Сонымен қатар, "логика" термині дәстүрлі түрде кейбір білімді басқаларынан алу ережелерін, ежелгі дәуірден бастап формальды логика пәнін құрайтын ұғымдарды анықтауға ережелерін тұжырымдауға байланысты. Қазіргі уақытта ғылым тілінің сөйлемдері мен терминдерімен жұмыс істеу ережелері ретінде ойлаудың, дәлелдеудің және анықтаманың логикалық нормаларын әзірлеу қазіргі математикалық логикасы негізінде жүзеге асырылады. Ғылым әдіснамасының пәні, бұл әдіснамалық талдау және ғылыми зерттеудің әртүрлі әдістерінің, оның нормалары мен бағыттарын, сондай-ақ ғылыми білімді ұйымдастыру формаларын қамтитынын кеңірек түсіндірді. Қазіргі заманғы ғылым әдістемесі ғылым тарихының материалын қарқынды қолданады, адамды, қоғам мен мәдениетті зерттейтін ғылымдардың барлық кешенімен тығыз байланысты.

1 Философия мен ғылымдағы таным әдісі, ой жалпы ережелерден жеке тұжырымдарға ауысады:

А) Индукция

В) Дедукция

С) Синтез

D) Анализ

Е)Эксперимент

2. . Индукцияны таным әдісі ретінде кім зерттеді:

А) Р.Декарт

В) Ф.Бэкон

С) Дж. Локк

D) И.Кант

Е) Г.Гегель

3. Ғылыми білімнің басқа білімдерден айырмашылығы:

А) Эмоционалдылық

В) Қарапайымдылық

С) Жарамдылық

D) оның ерекше эстетикалық құндылығы

Е) Түйсік

"Үстемдік пен үйлестірудің бүкіл жүйесін қамтыған технологиялық прогресс өмір сүру формаларын (және билікті) жасайды, олар жүйеге қарсы күштерді татуластырады, бірақ іс жүзінде кез-келген наразылықты ауыр жұмыс пен үстемдіктен бостандықтың тарихи перспективасы үшін алып тастайды немесе алып тастайды. Қазіргі қоғамның сапалы әлеуметтік өзгерістерді тежеу мүмкіндігі бар екені анық, нәтижесінде жаңа институттар, өндіріс процесінің жаңа бағыты және адам өмірінің жаңа формалары айтарлықтай орнықтырылуы мүмкін. Бұл қабілетте дамыған индустриалды қоғамның ерекше жетістігі болуы мүмкін; ұлттық мақсатты жалпы мақұлдау, екіжақты саясат, плюрализмнің құлдырауы, мықты мемлекет шеңберіндегі бизнес пен еңбек арасындағы келісім қарама-қайшылықтардың бірігуін көрсетеді, бұл осы жетістіктің нәтижесі де, алғышарты да" (Герберт Маркуз "бір өлшемді адам")

1. Диалектикадан басқа қандай әдіс бар?

А) анализ

В) метафизика

С) индукция

Д) синтез

Е) дедукция

2. Қоғам дегеніміз не?

А) жабық жүйе

В) өздігінен дамитын жүйе

С) жеке тұлғалар жүйесі

Д) табиғаттың бөлігі

Е) зиялы қауым

3. Сенімді білім алу үшін қолданылатын әдістер, тәсілдер мен ережелер жүйесі қалай аталады?

А) заңда

В)теориямен

С)зерттеу әдісімен

Д)парадигмамен

Е)синтезбен

"Адамның ойы неғұрлым терең енсе

шындықтың әртүрлі салалары, соғұрлым күрделі және таусылмайтын

көрсетіледі, пәні, оның зерттеу. Соңғы ғасырларда ғылыми жаңалықтар бірнеше рет адам мен оның әлемдегі орны туралы басым идеяларды батыл қайта қарауға мәжбүр етті. Сонымен, ХVI ғасырда Коперник Птолемей жүйесін жоққа шығарды, бұл жер мен ондағы адам -ғаламның орталығы емес, бірақ оның барлық бөліктерімен байланысты және оларға тәуелді екенін көрсетті.  ХІХ ғасырда Дарвин Биологиялық эволюцияны ашып, Жердегі адам Құдайдың жаратылысы емес екенін көрсетті, бірақ "табиғи іріктеудің" ықтималды процестерінің нәтижесі Карл Маркс сана мен білімнің әлеуметтік-экономикалық жағдайын ашты, бұл адам әлеуметтік құрылымдардың абсолютті орталығы емес екенін және оларды түсіндірудің бастапқы қағидасы екенін көрсетті.бұл принцип адам санасынан тыс, белгілі бір тарихи дәуірдің әлеуметтік-экономикалық қатынастарында жатыр.         Әлемдегі адамды біртіндеп "орталықсыздандырудың" бұл процесі, яғни белгілі әлемге біртіндеп тереңдету және ондағы жаңа заңдылықтарды ашу процесі алдымен жаратылыстану ғылымы саласына әсер етті "(Мишель Фуконың"сөздер мен заттар" кітабының алғы сөзі)

 1. Ғылымдардың алғашқы классификациясын кім берді

A)        Ф. Бэкон

B)        Б. Рассел

C)        Платон

D)        Демокрит

E)        Аристотель

2. Ағылшын физигі, астроном, математик, классикалық механиканың негізін қалаушы.

A) Августин

B) Аристотель

C) Кузанский

D) Платон

E) Ньютон

3. Танымның 4 идолын кім ұсынды?

А) Ф. Бэкон "Жаңа органоне"

B)Р. Декарт  "Әдіс туралы пайымдау"

C) Дж Локк "ақыл туралы" шығармасында

D) Г. Лейбниц монадологияда

E) Г.Гегель "Логика туралы ғылым"

Қозғалыс мәселесі ежелгі грек философиясында аса өзекті болды. Анаксимен, Анаксимандр, Фалес барлық заттардың пайда болу, жойылу және қалыптасуын қозғалыс ретінде қарастырды. Гераклит қозғалысты мәңгілік, барлық өзгерістердің себебі деп есептеді. Парменид пен Элейлік Зенон қозғалысты негізінен жоққа шығарды, олар қозғалыстың бар екендігіне күмән келтірмесе де, оның ақиқаттығына, қозғалыс пен тыныштық арасындағы айырмашылыққа күмән келтірді. Материя қозғалысының негізгі формаларын – механикалық, физикалық, химиялық, биологиялық және әлеуметтік деп жіктеу қолға алынды. Қозғалыс материяның негізгі қасиеті болып саналады. Қозғалыс – абсолютті, тыныштық – салыстырмалы. Даму категориясы қозғалыспен байланысты. Даму бағытталған, қайтымсыз өзгерістер. Даму прогрессивті және регрессивті болуы мүмкін.

Гегель бірінші болып болмыстың диалектикасын, диалектиканың негізгі принциптері мен заңдарын тұжырымдады. Даму және өзара байланыс принципі гегельдік диалектиканың кілті болып табылады. Ол сондай-ақ диалектиканың мынадай негізгі заңдылықтарын тұжырымдады: 1) қарама-қайшылықтардың бірлігі мен күресінің заңы; 2) сандық өзгерістердің сапаға өту заңы; 3) терістеуді терістеу заңы. Даму процесінің мәні осы заңдарда көрсетілген.

Аристотель кез келген өзгеріс – қозғалыс деген қорытындыға бірінші болып келді. Ол қозғалыс формаларының алғашқы классификациясын жүргізді. Философия мен ғылымда ұзақ уақыт бойы кеңістік заттар орналастырылатын вакуумның бір түрі болып саналды. Бірте-бірте кеңістік те қозғалыс сияқты материяның негізгі қасиеті деген сенім қалыптасады. Кеңістіктен тыс қозғалатын материя жоқ, бірақ қозғалатын материясыз кеңістікті елестету мүмкін емес. Абсолютті вакуум жоқ. Уақыт ұғымы кеңістік категориясымен тығыз байланысты. Кеңістікте қозғалатын материя әрқашан уақыт ішінде болады. Уақыттан тыс бұл мүмкін емес. Бірақ кеңістікте материя қозғалысынсыз уақытты елестету мүмкін емес.

1. Төменнен жоғарыға, өсуге қарай даму қалай аталады?

A) Пpoгpecc

B) Регресс

C) Қозғалыс

D) Уақыт

E) Заң

2. Философиядағы аргументация әдісі, сондай-ақ осы ойлаудың болжамды мазмұнында кездесетін қайшылықтарды рефлексиялық тұрғыда зерттейтін теориялық ойлаудың нысаны мен әдісі қалай аталады:

A) Ғарыш

B)Абсолют

C)Диалектика

D)Қозғалыс

E)Уақыт

3. Бар нәрсенің бір-біріне қарама-қарсы күресте және табиғаты бір болғанымен бір-бірін дамытуда бірлесетін заң қалай аталады?

A) Сандық өзгерістердің сапаға өту заңы

B) Қарама-қарсылықтардың бірлігі мен күресінің заңы

C) Терістеуді терістеу заңы

D) Заттың негізгі қасиеттерінің заңы

E) Теориялық ойлау заңы

Философия дүниетанымның негізгі және ежелгі түрлерінің бірі болып табылады. Философияның негізгі функциялары деп оны әртүрлі мақсаттар мен міндеттерді жүзеге асыру үшін қолдануға мүмкіндік беретін ғылымның ең маңызды бағыттары түсініледі Философияда адамның өзі өмір сүріп жатқан дүниенің мәнін және өз болмысының мәнін түсінуге көтерілу қабілеті зерделенеді. Дүниенің мәні мен болмысын, адамның дүниедегі орнын, өмірдің мәнін ұғыну даналық ұғымын құрайды. Философиялық мәселелер шеңбері адамның танымдық қабілетімен байланысты. Философияның негізгі функциялары деп оны әртүрлі мақсаттар мен міндеттерді жүзеге асыру үшін қолдануға мүмкіндік беретін ең маңызды ғылыми бағыттары түсініледі. Философияның негізгі қызметі қоршаған дүниенің құбылыстары мен объектілерін қалыптасқан құндылықтар жүйесіне қатысты бағалайды, мысалы, этикалық, моральдық, әлеуметтік, идеологиялық. Қоғамдағы философияның құндылық функциясының негізгі мақсаты – дамудың осы кезеңінде пайдалы болатынын ғана өткізіп, дамуға кедергі болатын және қажетсіз нәрселерден арылу. Қоғам философиясы адамдар арасындағы объективті әлеуметтік байланыстар мен қатынастарды ойша ашуға, олардыңзаттар мен құбылыстар әлеміндегі орны мен рөлін түсінуге, сондай-ақ олардың арасында дамитын жаңа байланыстар мен қатынастарды анықтауға ұмтылады.. Философияның бұл қызметі адамға қоғамның пайда болуы мен дамуының себептерін түсінуге, сонымен қатар қоғамдағы ең маңызды қозғаушы күштерді анықтауға, қайшылықтарды жоюға және қоғамды және ондағы адамды одан әрі жетілдірудің бағыттарын анықтауға мүмкіндік береді.

1.Философияның танымдық қызметі қалай аталады?

A) Сыни

B) Гносеологиялық

C) Теоцентрлік

D) Әдістемелік

E) Тәрбиелік

2. Философияның құндылықтық функциясы қалай аталады?

A) Аксиологиялық

B)Теориялық

C)Әдістемелік

D)Тәрбиелік

E) Болжамдық

3. Қоғамның пайда болуы мен дамуының себептерінтүсінуге мүмкіндік білдіретін философияның қызметі қалай аталады?

A)Әдістемелік

B)Болжамдық

C) Сыни

D)Аксиологиялық

E) Әлеуметтік

Философия – біртұтас дүние және ондағы адам туралы, адамның дүниеге қатынасы туралы, адамның қоршаған шындықты тану және практикалық меңгеру жолдары мен құралдары туралы білім. Адам өзін қоршаған дүниені рационалды құралдармен түсінуге және ондағы өз орнын анықтауға, өмірінің мақсаты мен мәнін түсінуге тырысуымен философиялық ойлау басталады. Философия тарихында адам бүкіл дүниенің орталығында тұрады деген ілім бар. Әлемнің жаратылу себебі де адам. Яғни, бүкіл әлем адамның және оның болмысының құрметіне тіршілік жасайды. Сонымен қатар, Құдайды абсолютті, кемел, ең жоғарғы болмыс, барлық тіршіліктің және кез келген жақсылықтың қайнар көзі ретінде түсінуге негізделген философиялық тұжырымдама болды. Сонымен бірге Құдайды қастерлеу, оған қызмет ету адамгершіліктің негізі болса, оған еліктеу, сіңісіп кету адам өмірінің ең жоғарғы мақсаты болып саналады. Бұл көзқарас әсіресе ортағасырлық философияда танымал болды. Ежелгі Грецияда философиялық көзқарастар жүйесі белгілі болды, оған сәйкес әлем әртүрлі, үйлесімді және сонымен бірге үрей тудыруға қабілетті ғалам ретінде қабылданады. Айналадағы дүниенің барлық құбылыстары ғалам призмасы арқылы қарастырылды. Ол жерді, адамды, аспан денелерін қамтиды. Ол жабық, сфералық пішінге ие және онда тұрақты айналым бар - одан бәрі пайда болады және өзгереді. Ғалам - бұл ақылды және әдемі реттелген кеңістік; сондықтан қандай да бір жоғары жаратушы, құдай немесе осындай көптеген жаратушылар болуы керек деген түсінік болды.

1. Адамды бүкіл ғаламның және ғылыми талдаудың орталығына қоятын философиялық бағыт қалай аталады?

A) Гуманизм

B) Антропоцентризм

C) Деизм

D) Космоцентризм

E) Пантеизм

2. Құдай бүкіл әлемнің орталығында деп түсіндіретін философиялық таным?

A) Теоцентризм

B) Гуманизм

C)Пантеизм

D)Антропоцентризм

E) Космоцентризм

3. Әлемді ақылға қонымды және тамаша реттелген кеңістік, біртұтас ғалам ретінде қабылдайтын антикалық дәуірдің философиялық ілімі қалай аталады?

A) Гуманизм

B) Антропоцентризм

C) Деизм

D) Пантеизм

E) Космоцентризм

Философия адам мен қоғамның рухани мазмұны ретінде осыдан 2,5 мың жылдай бұрын сол кездегі біршама дамыған елдерде (Үндістан мен Қытай, Вавилон мен Египет, Греция, Рим) пайда болды. Философия қоғамның рухани мәдениетінің салыстырмалы түрде тәуелсіз саласына айналған Ежелгі Грецияда оның гүлденуі жүзеге асты. Философияға дейінгі ежелгі қоғамның дүниетанымы шындықты фантастикалық және реалистік қабылдауды біріктіріп, қоғамдық сананың бір түрі ретінде көрініс берді. Объективті дүние мен ондағы адамның орны туралы теориялық дәлелдер мен пайымдауларға сүйенбей, бірақ дүниенің көркемдік және эмоционалды тәжірибесінен туатын дүниетаным мен көзқарастар жүйесі қалыптасты. Адамдардың үлкен топтары арасында әлеуметтік процестерді және ондағы адамдардың рөлін жеткіліксіз қабылдаудан туындаған әлеуметтік иллюзиялар туындады.

Екі дүниенің (о дүние мен бұ дүние) бар екендігіне деген сенімге: табиғи (көзге көрінетін, материалдық) және табиғаттан тыс (көзге көрінбейтін рухани), рухани тіршілік иелері (рухтар, періштелер) мекендейтін әлемнің барлығына сенуге негізделген дүниетанымның бір түрі бар. Ғасырлар бойы сенім өзінің дүниетанымдық жүйесінде «тағдыр», «өмір жолы», «бақыт», «жаратылыс», «махаббат», «өмір мақсаты» сияқты ұғымдардағы өмірлік мәнді нұсқауларды тиімді қолданып, түсіндіріп келді. Дәл осылар арқылы адам санасының негізгі бағыты белгіленіп, адам мен қоғамның өмір сүру салты қалыптасты.

Дүниетанымның тағы бір жүйелі-теориялық тұрғыда анықталатын түрі бар. Дүниетанымның бұл түрінің басты айырмашылығы – ақылды бірінші орынға қойып, ол ең алдымен логика мен дәлелдеуге негізделеді. Дүниетанымның тарихи түрлерінің бірі ретінде ол теориялық таным түрінде әрекет ете отырып, ғылым мен мәдениеттің, бүкіл адамзат тарихының жетістіктерін сенім емес, ақыл тұрғысынан жалпылап түісіндіреді.

1. Философия пайда болғанға дейін тарихи дүниетанымның қандай түрі болды?

A) Мифологиялық

B) Гносеологиялық

C) Тарихи

D) Әдістемелік

E) Этикалық

2. Екі дүниенің бар екендігіне сенімге негізделген дүниетаным түрі қалай аталады?

A) Аксиологиялық

B) Теориялық

C) Әдістемелік

D) Діни

E) Әдістемелік

3. Дүниетанымның ең жүйеленген, барынша рационалданған теориялық түрі қалай аталады?

A)Әдістемелік

B)Болжамдық

C) Философиялық

D)Сыни

E) Әлеуметтік

Философияда адамның өзі өмір сүріп жатқан дүниенің мәнін және өзболмысының мәнін түсіну қабілеті туралы айтылады. Дүниенің мәнімен болмысын, адамның дүниедегі орнын, өмірдің мәнін ұғыну даналық ұғымды құрайды. Болмыс туралы ілім – болмыс құрылымының, оның бастауларының, маңызды формаларының, қасиеттерінің және категориялық бөлінулерінің іргелі принциптерін зерттейтін философияның бір саласы. Болмыс, Платонның пікірінше, идеялардың жиынтығы - түсінікті формалар немесе мәндер, олардың көрінісі материалдық әлемнің әртүрлілігі болып табылады. Платон тек болмыс пен пайда болудың (яғни, сезім арқылы қабылданатын дүниенің өткіншілігі) арасын ғана емес, сонымен бірге болмыстың және болмыстың «бастауы жоқ бастамасы» (яғни, ол «Ізгілік» деп те атайтын ақылдан тыс негіз) арасындағы шекараны сызды. Неоплатонистердің онтологиясында бұл айырмашылық супер бар «Бірлік» және «ақыл» арақатынасы ретінде әрекет етеді.  Аристотель Платонның идеяларын жүйелеп, дамытып, сонымен бірге айтарлықтай прогреске қол жеткізеді, («Метафизика» және басқа да еңбектерде). «болмыс» және «болмыс» ұғымдарының семантикалық реңктерін  нақтылайды. Августиннен бастап барлық ортағасырлық философия болмысты талдаудың теологиялық нұсқасын алға тартады. Августин Құдайды бар нәрсенің жаратушысы және бүкіл болмыстың себебі деп есептеді. Шынайы болмысқа тек Құдай ғана ие. Адамның және жалпы дүниенің тіршілігі екінші дәрежелі сипатқа ие, өйткені олар Құдай жаратқан және тек Құдайдың қалауымен өмір сүреді. Гегель философиясы болмысты түсіндірудің рационалды – идеалистік нұсқасын ұсынады. Болмысты талдаудың шешуші сәті – Абсолют (әлемдік рух). Ол өзін-өзі қамтамасыз етеді және әртүрлі даму сатыларынан өтеді. Бастапқыда рух «өзіндік идея» ретінде өмір сүреді. Өзінің даму процесінде Абсолют басқа болмысқа – табиғатқа өтеді. Болмыс Абсолюттің (әлемдік рухтың) шексіз дамуы ретінде қарастырылады.

1. Болмыс туралы ілімді, оның көріну формаларын болжайтын философиялық білім саласы қалай аталады?

A) Аксиология

B) Гносеология

C) Онтология

D) Әдістеме

E) Идеология

2.Философияның болмыстың, дүниенің және барлықтың бастапқы табиғатын зерттейтін бөлімі қалай аталады?

A) Метафизика

B)Теория
 C)Логика
 D)Идея
 E) Эйдос

3. Бүкіл мәнділіктің бастауы, мәңгілік және өзгермейтін, шексіз деп түсінілетін және өз кезегінде әрбір шартты болмысқа қарсы тұратын Дүниенің бірінші бастауы қалай аталады. ?

A) Ұғымдар

B) Ізгілік

C) Аксиома

D)Абсолют
 E) Боллыс

Неміс классикалық философиясы төмендегідей ұлы философтарды қамтиды - И. Кант (1724–1804), И.Г. Фихте (1762–1814), Ф.В. Шеллинг (1775–1854), Г.В. Гегель (1770–1831), Л. Фейербах (1804–1872). Осы ойшылдардың әрбірінің әрқайсысы ерекше болғаныменнеміс классикалық философиясын біртұтас ұүрылым деп айтуға болады, өйткені олардың барлығы бірнеше негізгі қағадаттарға арұа сүйейтіні байқалады. Біріншіден, неміс классикалық философиясына енетін  философтар адамзат пен мәдениет тарихындағы философияның рөліне ұқсас түсініктер біріктіреді. Олар философия адамзат тарихын сыни зерделеуге тиісті дейді. Екіншіден, неміс ойшылдарының философиялық жүйелерінде адам өмірінің барлық салаларын зерттеуге мүмкіндік беретін дамудың біртұтас, диалектикалық концепциясы әзірлемеленді. Үшіншіден, неміс классикалық философиясы үшін тарихты зерттеуге деген талпыныс интуитивті игеруден бас тартып, ғылыми-теориялық ұстанымға қарай бетбұрыс тән. Философтар тарихи дамудың заңдылықтарын айқындауға ұмтылды және тарихи «зерделіктің» қағидаты деп түсінілді. Бұл прициптердің идеалистік негізде дамытылды. Осындай негіздерге алғашқы рет неміс философы Л. Фейербах қарсы болды.

        1. Герман халқының тарихындағы неміс классикалық философиясын кезеңінің ұзақтығы қандай еді?

А) 1000 жыл

В) 500 жыл

С) 200 жыл

D) 100 жыл

E) 50 жыл

     2. Л Фейербах басқа неміс классикалық философиясы өкілдерінен қандай көзқарасымен айрықшаланды?

А) Антропологиялық материализммен

В) Субъективті идеализммен

С) Объективті идеализммен

D) Прагматизммен

E) Скептицизммен

 3. Г.В.Гегельді объективті идеализмі үшін кім философиялық пайымдаудың классикалық емес типі дәуірі философтары арасынан сынаған еді?

А) Э.Гуссерль

В) К.Маркс

С) Ф.Энгельс

D) В.И.Ленин

E) В.Ницше

«Адам бұл әлемде өзіне толықтай құпия және жұмбақ күйінде пайда болатындығы дерегі күмән туғызбайды. Ежелгі заманнан адам әлемнің шындық ретіндегі кейпі өзінде де оның сыртында да болатындығын бағамдайды. Бірақ адам өзіне қатысты әлемнің тек шындық түрінде ғана емес, сонымен қатар иллюзия, образ, модель және пародия сипатында көрініс беретінін бірден біле қойған жоқ. Адам өзінің тарихи-эволюциялық филогенезінде әлемді бейнелейдегі кейбір ерекше қасиеттерге, қабілеттер ие болды және соның арқасында ол өзі өмір сүретін ортадағы басқша өмір сүруі мүмкін емес таза шындық ретіндегі сипатын толығымен жоғалтты. Осы жоғалтумен бірге әлемге ұлы кұпия нәрсе келді, адам өзінің ешқашан жете алмайтын күйге түседі. Діннің, ғылымның, өнердің, техниканың пайда болуымен ол өзінің образдары мен иллюзияларын айқын байқатып, шектеулерін алып тастады. Қазіргі адам кез келген қалауларды, иллюзияларды, ойларды, тілектерді жандандыруға қабілетті ерекше виртуалды әлемді қалыптастыра бастады. Бұл иллюзиялар маңызды болғаны соншалық, ол бірте-бірте адамның өзін бұрын болмаған, өмір сүрмеген шындықтың сыртына қарай итермелейді». (Курбанов М.Г. Человек в мире, или мир в человеке)

1. Адам ғаламның тұтқасы және қорғаған әлемде болып жатқан барлық оқиғалардың мақсаты дейтін философиялық-дүниетанымдық түсінік.

А) Антроцентризм

В) Теоцентризм

С) Космоцентризм

D) Наукоцентризм

E) Техноцентризм

2. ХХ ғасырдың қандай ірі ойшылы адмның тілін «болмыстың үйі» деп атаған?

А) А. Камю

В) М. Хайдеггер

С) З. Фрейд

D) Ж. Деррида

E) К.Г. Юнг

3. Философтардың арасынан қандайы адамды homo symbolicus — человек рәміздік, яғни рәміз жасаушы тіршілік иесі деп атаған?

А) В. Ницше

В) К. Маркс

С) Ф. Энгельс

D) В. Дильтей

E) Э. Касссирер

Егер бұрындары қазақстандық философия қазақ философиясына қажет деңгейде назар аудармаса, бұл өз кезегінде аталмыш ұғымның мүлдем болмай, тек «қоғамдық ой» ретінде ғана қарастырылып келсе, ал енді қазіргі кезеңде философияның бұл бағыты қазақстандық философиядағы жетекші бағытына айналды. Қазіргі таңда қазақ философиясы қайта қарастырылып, жаңа тарихи шындықта қайта пайымдалу үстінде. Қазақ философиясының мәні, бастауы, мазмұны мен мәдени-тарихи сатылары философиялық тұрғыдан талқыланды. Қазақ философиясының ғылыми айналымы мен дискурсына бұрындары белгілі болмаған жаңа тарихи есімдер немесе аз танылған эмпирикалық материалдар кіріп, жаңа зерттеу әдістері қолданылды. Қазақ философиясы жаңа дүниетанымдық және әдіснамалық тұрғыдан қазақы дүниеге деген көзқарас пен дүниені түсінудің квинтэссенциясы ретінде қарастырылып, зерттеу жұмыстарында оның тарихи дамуы, сабақтастығы мен өзіндік ерекшелігі көрсетілуде.

1. «Мәдени мұра» бағдарламасы ауқымында қазақ халқының философиялық бағдарламасы бойынша неше том жарияланды ?

А) 100 том

В) 50 том

С) 20 том

D) 10 том

E) 5 том

2. Қазақстан философтары арасынан қазақ философиясы бойынша орыс тілінде алғашқы оқулықты кім жазды?

А) Сегізбаев О.А.

В) Әбділдин Ж.М.

С) Нысанбаев А.Н.

D) Ғарифолла Есғм

E) Ғабитов Т.Х.

3 Тарихтағы қазақ философтарының ішінен кім Ұждан мәселесіне үлкен көңіл бөлді?

А) Абай Құнанбаев

В) Шәкәрім Құдайбердиев

С) Шоқан Уәлиханов

D) Жүсіп Баласагұн

E) Махмұд Қашқари

Аймақтық интеграция мәселесі, әлемдегі өз орнын түсіну мен ұғыну тұрғысынан түркі халықтарының өзіндік санасының тарихи формасы ретінде түркі философиясын зерттеу Қазақстандағы заманауи философияның ғана емес, әлеуметтік-гуманитарлық ғылымдар кешенінің ұтымды бағыты болып табылады. Қазақстандық зерттеулер түркі философиясының өзіндік мәртебесіне, оның қазақ философиясындағы ықпалына негізделеді, бұрындары идеологиялық тұрғыдан тыйым салынған оның өкілдерінің философиялық көзқарастарына талдау жасалынып, түркі әлемінің философиялық идеяларының қарама-қайшы мәдени-тарихи және қоғамдық-саяси дамуының күрделі көрінісін ашады. Қазақстандық философияны зерттеу ұлттық философияның түркілік тамырын белсенді зерттеуге бағытталған бағдарламалардың, конференциялар, түркітілдес мемлекеттер жобасының кешеніне кіреді. Қазіргі кезеңде ұлттық философияның тамырларын іздеуде барлық түркі халықтары мен елдердің өзара ықпалдасуы жүріп жатыр.

1. Қандай Шығыс ойшылының аты түркі әлемі философиясының біріктіру рәмізіне айналды?

А) Әбу Насыр әл-Фараби

В) Абай Құнабаев

С) Қожа Ахмет Ясауи

D) Жүсіп Баласагұн

E) Махмұд Кашқари

2. Кім ортағасырлық түркілік діни философтардың ішінен сопы болып танылады?

А) Ұлықбек

В) Низами

С) Қожа Ахмет Ясауи

D Махмұд Кашқари

E) Әбу Насыр әл-Фараби

3. Шығыстың қандай ойшылы үшін Аристотельдің еңбектері әл-Фарабидің түсіндірмелерімен тансқаннан кейін түсінікті бола түсті?

А) Ибн Рушд

В) Фердауси

С) Ходжа Ахмет Ясауи

D) Ибн Сина

E) Ибн Халдун

“Алғашқы дәуірде Көне Қытай аспанның культі үстемдік еткен,олардың космологиялық түсініктерінде аспандағы жұлдыз,ай,планета қозғалыстары жәй әлем заңдылығы емес,жердегі адам тағдырымен,өміріне моральдік қағидаларына байланысты” деп жазылған. Бұл үзінді қай кітаптан алынған?

Философия тек таза зерденің қызметінің ғана өнімі ғана емес және кейбір мамандардың зерттеулерінің нәтижесі ғана емес. Ол мәдениеттің әр қилы шығармашылығында, философиялық және тарихи білімінің синтезінде паш етілген ұлттың рухани тәжірибесінің, оның зияткерлің әлеуетінің өзіндік көрінісі, сонымен қатар ол тарихи деректер мен оқиғаларды баяндауды және олардың ішкі мағынасын ашуды алдына мақсат етіп қояды. Орыс философиясының орталық идеясы Ресейдегі ортақ өмір мен адамзаттың тағдырындағы ерекше орны мен рөлін іздеу мен дәйектеу болып келеді. Бұл өз кезегінде тарихи дамудың ерекше сипаттарына байланысты ерекше қырлары бар орыс философиясының ерекшеліктерін түсіну үшін аса маңызды. Жалпы оры философиясының ерекшеліктерін түсіну үшін Ресейдегі философиялық ойдың даму тарихына назар аудару керек. (Философия: Учебник для студентов вузов и колледжей. Сост. Т.Х.Габитов.- Алматы: Қаржы-Қаражат, 2003.-368с.)

1. Соловьев философиясының орталық идеясы қандай?

А) Барлығының бірлігі идеясы

В) Өзара түсінісу идеясы

С) Ынтымақтастық идеясы

D) Бауырластық идеясы

E) Үйлесімділік идеясы

2. «Философия общего дела» жұмысының авторы кім?

А) Н.Бердяев

В) В. Соловьев

С) Ф. Достоевский

D) П.Флоренский

E) Н.Ф.Федоров

3. Н. Бердяевтың орыс идеясының басты айрықшаланған қыры қандай?

А) Гуманизм

В) Ағартушылық

С) Интеллектуализм

D) Діни мессионизм

E) Плюрализм

20-ғасырдағы батыс философиясы 1920-1990 жылдар аралығында пайда болған көптеген және алуан түрлі тұжырымдамалармен ұсынылған. Бұл кезең ғасырдың «философиялық келбетін» жасаған бірқатар ірі философиялық бағыттардың қалыптасуымен ерекшеленді: позитивизм, прагматизм, экзистенциализм, неотомизм, персонализм, технократизм және т.б. Қазіргі батыс философиясының классикалық философиядан айырмашылығы бар, тұтастай алғанда классикалық философияның өкілдері тарих прогрессивті бағытта дамып келе жатыр деп сенді.

ХХ ғасыр тарихындағы тарихи оқиғалар (1 және 2 дүниежүзілік соғыстар, революциялар, азаматтық соғыстар, тоталитарлық режимдер, ядролық қарудың жасалуы) тарихтың прогрессивті дамуына күмән келтірді. Тарихи прогреске сену өз маңызын жоғалтты.

ХХ ғасыр философиясының табиғатын анықтаған екінші маңызды алғы шарт техниканың пайда болуы болды. ХХ ғасырдың көптеген философтары ғылыми-техникалық прогрестің қайшылығын көрді, оған әр түрлі баға берді.                                                                                          

ХХ ғасырда классикалық философиямен бәсекелесетін бірқатар идеялар пайда болды. Біріншіден, бұл үлкен адамзат қауымдастығын зерттеуге қатысты жеке адамның өмірін зерттеудің басымдылығы идеясы. Екіншіден, бұл адамның еркіндігі мен парасаттылығы туралы идеяларды абсолюттендырудан соқыр, қисынсыз күштердің жетегінде кеткен адамдар қозғалысы. Үшіншіден, ХХ ғасыр философтардың арасында қазіргі заманғы электронды технология арқылы адам миына әсер ету және халықтың орасан зор көпшілігін толық бақылау арқылы адамзат өркениетінің жойылуына немесе оның деградациясына әкелетін ғылыми-техникалық прогрестің адамгершілікке жатпайтын салдары туралы идеялар қалыптасты.

Әр бағыттың өз мектептерін құрған әлемге әйгілі философтары бар.

1.Прагматизм бойынша ақиқаттың өлшемі?

A) пайдалылық принципі

В) объективтілік принципі

C) үйлесімділік принципі

D) техникалық прогресс

E) ғылымилық принципі

 2. Экзистенциализмнің негізін салушы?

A) Ж.-П. Сартр

В) А.Камю

C) С.Кьеркегор

D) Н.Бердяев

E) К.Ясперс

3. Ақпараттық қоғам теориясының авторы?

A) В.Ростоу

В) А.Арон

C) К.Поппер

D) Э.Тоффлер

E) Э.Фромм

Марксистік философия ХIХ ғасырдың 1840 жылдардың бірінші жартысында пайда болды. Оның негізін салған Карл Маркс (1818-1883) пен Фридрих Энгельстің (1820-1895).

Марксизмнің пайда болуы Гегельдің идеалистік философиясын, Фейербахтың метафизикалық материализмін сынаумен байланысты. Марксизм философиясы екі бөлімнен тұрады – олар диалектикалық материализм және тарихи материализм. Диалектикалық материализм – материализмге және диалектиканы материалистік тұрғыдан түсінуге негізделген философиялық ілім. Диалектикалық материализмнің негізгі идеялары: материяның біріншілігі және сананың екіншілігі; диалектика заңдарына негізделген әртүрлі жүйелердің жан-жақты байланысы мен тұрақты қозғалысы: қарама-қарсылықтардың бірлігі мен күрес заңы, сандық және сапалық өзгерістердің өзара ауысу заңы, терістеуді терістеу заңы. Тарихи материализм тарихи процесті қоғамдық-экономикалық формациялардың алмасу үдерісі ретінде қарастырады, оларға алғашқы қауымдық ҚЭФ, құл иеленушілік ҚЭФ, феодалдық ҚЭФ, капитализм мен коммунизмдіжатқызады. Тарихи материализм тарихты материалистік тұрғыдан түсінуге негізделген, ол қоғамның өндіргіш күштері, яғни материалдық өндіріс қоғамдық сана қарағанда жетекші күш деген принципке сүйенеді.

1. Тарихты материалистік тұрғыдан түсінудің негізін салған кім?

А) Бернштейн

В) Плеханов

С) Ленин

D) Маркс

E) Энгельс

2. Ф.Энгельс материя қозғалысының қанша формасын атап көрсетті?

А) 5

В) 4

С) 3

D) 2

E) 6

3. Маркстік философтардың қайсысы материяға толық анықтама берді?

А) Маркс

В) Ленин

С) Энгельс

D) Плеханов

E) Лукач

Философиялық антропология – адамның мәні, оның негізгі қатынастары туралы: табиғатқа, қоғамға, басқа адамдарға, өзіне, оның шығу тегі туралы, оның болмысының әлеуметтік және метафизикалық негіздері туралы, оның болмысының негізгі категориялары мен заңдылықтары туралы ғылым. Адам мәселесін ең маңызды мәселелердің бірі ретінде Үндістанның, Қытайдың, Ежелгі Грецияның алғашқы философтары қойған болатын, ал кейіннен адам мәселесін, оның шығу тегін, қабілеттерін, сана құрылымын, болмыстың мәнін және т.б.қозғамаған бірде-бір философиялық мектеп немесе ілім болған жоқ.

1. Ежелгі Греция философтарының қайсысы адам барлық нәрсенің өлшемі деп есептеді?

а) Протагор

в) Сократ

с) Платон

d) Аристотель

e) Гераклит

2. ХХ ғасырдың қай философы адам болмысының абсурдтық қағидасын ұстанды?

а) М.Хайдеггер

в) А.Камю

с) Э.Фромм

d) М.Шелер

e) О.Шпенглер

3. Әрбір адамның рухани, физиологиялық және жеке қасиеттерінің ерекшелігін, бірегейлігін қандай ұғым сипаттайды?

а) Антропология

в) Адам

с) Тұлға

d) Индивид

e) Даралық

Ежелгі Үндістан философиясы біздің дәуірімізге дейінгі екінші мыңжылдықта пайда болған барлық философиялық бағыттардың ішіндегі ең көнесі.

Ежелгі үнділердің философиялық ойы адам мәселесіне, оның өмірі мен мағынасына басты назар аударады.

Ежелгі Үндістан философиясының негізгі көзі-Ведалардың мәтіндері - барлық индуизмнің, ежелгі дұғалар мен жоралғылардың жазбалары. Ведаларға байланысты Ежелгі Үндінің философиялық ілімдері мектептерге бөлінді, олар Ведалардың беделін жоққа шығарды немесе оны қолдады, бұл ежелгі үнді философиясының ортодоксалды және дәстүрлі емес бағытының қалыптасуына әкелді.

Көптеген мектептер мен олардың ілімдеріндегі қайшылықтар ежелгі үнді философиясын зерттеуді қиындатады, бірақ сонымен бірге Ежелгі Үндістан философиясының басты мәселесі -адамның әлемдегі орны туралы мәселе. Ежелгі үнді философиясының негізгі ұғымдары-карма және сансара.

Осылайша, ежелгі үнді философиясының еуропалық философияға қарағанда негізгі айырмашылығы - адамның ішкі әлемі. Ежелгі Үндістанның философтары адам ішкі әлемі арқылы сыртқы әлеммен және қоршаған табиғатпен үйлесімділікті жүзеге асырады деп сенді.

1. Ағымдардың қайсысы ежелгі үнді философиясының ортодоксалды емес мектептеріне жатады?

а) Веданта

в) Ньяя

с) Чарвака-локаята

d) Миманса

e) Вайшешика

2. Буддизмнің діни философиясының негізін салушы кім?

а) Брихаспати

в) Махатма Ганди

с) Нанак

d) Сиддхартха Гаутама

e) Вардхамана

3. «Ахимса» принципі нені білдіреді?

а) адам жанының басқа денеге аусуы

в) жазалау заңы

с) күнә жасау

d) азаптан құтылу

e) тірі жәндіктерге зиян келтірмеу

Философия мен философиялық ойлаудың дамуы сонау өткен дәуірден бастау алады. Дәуірлер, көзқарастар, философтар, ережелер мен тәртіптер, адамдар өзгеріп отырады. Дін мен философия әр кезеңде бір-бірімен астасып, бір-бірінен алшақтап, қатар дамыды. Орта ғасырлар дәуірі философияның дінге барынша жақындай түскен, бұл екі ұғымның бірін-бірі анықтап қана қоймай, толықтырып отырған кезі.

Ортағасырлық философия – философтардың дүниетанымдық ұстанымдарының өзгерген кезеңі. Дүниенің нормалары, идеалдары және ондағы адамның рөлі өзгерді. Бұл дәуірдің кезеңдерге бөлінуі әртүрлі. Орта ғасырлар кезеңі жалпы Ү-ХҮ ғасырларды қамтиды, Еуропадағы христиан дінінің үстемдігімен байланысты. Космоцентризммен ерекшеленетін ежелгі антикалық  философиядан айырмашылығы, орта ғасыр философиясы теологиямен - Құдай туралы іліммен байланысты.

1. Құдайдың бар екендігіне 5 дәлел келтірген схоластиканың көрнекті өкілі?

А) Фома Аквинский

В) Аврелий Августин

С) Тертуллиан

D) Ориген

E)  Жан Буридан

 2. Патристиканың өкілі, «Құдай қаласы туралы» еңбектің авторы?

А) Ориген

В) Тертуллиан

С) Аврелий Августин

D) Фома Аквинский

E) Климент

3. «Оккамның ұстарасы» деген принцип қандай мағына білдіреді?

А) «қос ақиқат» принципі

В) адам денесінің күнәһарлығы принципі

С) «Қасиетті Үштік» қағидасы

D) қарапайым тілмен түсіндіруге болатын нәрсені қиындатудың қажеті жоқ

E) жанның, рухтың және тәннің өзара әрекеттесу принципі

Цылу есімді оқушының сұрағына мұғалім: "егер есімдерді түзету сәйкес келмесе, оның мағынасы орынсыз; егер түсініктеме дұрыс болмаса, сәттілік болмайды; ырым-жырымдар мен музыка дамымайды; егер рәсімдер мен музыка дамымаса, жазаның мәні жоғалады; және жазаның мәні жоғалған кезде адамдар дабыл қағады. Осыдан кейін түсіндіруге болады асыл адам не түсіндіреді және әрқашан асыл адамға еру керек. Асыл адам немқұрайдылықты үйретпейді".

1.Конфуций қазіргі әлемді сақтай отырып, ежелгі дәстүрлердің сақталуы мен түсіндірілуін қалай түсіндіреді?

A. " асыл адам "

B."тұтас адам"

C. "туылу-азап"

D."атауларды түзету"

E."өткенге оралу"

2. Конфуцийдің пікірінше, қоғамның ежелгі құрылымында не маңызды?

А.Ли

B. Жэнь

C. Вэнь

D. Сяо

E. Цзюнь-цзы

3. Конфуций бойынша баланың ата-аналар алдындағы қарызы:

А. Вэнь

B. Сяо

C. Ли

D. Жень

E. Цзюнь-цзы

"Философияның философиялық ойлауды күнделікті-практикалық және жаратылыстану ғылымынан ажырататын пәнге өзіндік ерекше көзқарасы бар. Математик бірлік деген не деген сұрақ қойып, қарапайым болып көрінетін ұғымның күрделі анықтамасын бергендей, ежелгі дәуірден бастап философ проблема туындайды: болмыс деген не? Бұл – болуы мүмкін? Философияның бұл ерекшелігі философия неге және қашан пайда болады деген сұраққа белгілі жарық береді. Шын мәнінде, күнделікті өмірде түсінікті болып көрінетін нәрсе туралы ойлау-бұл заттарға күнделікті көзқарастың заңдылығы мен жеткіліктілігіне күмәндану. Бұл өз кезегінде жалпыға бірдей қабылданған, білім мен мінез-құлықтың дәстүрлі түріндегі күмәнді білдіреді. Мұндай күмән қашан және неге мүмкін болады? Шамасы, грек мифологиясымен байланысты дәстүрлі нанымдар мен нанымдардың көмегімен шешілмейтін қоғамдық өмірде және қоғамдық санада елеулі қайшылықтар мен қақтығыстар болған кезде. Бұл жерде жалпыға бірдей қабылданған (пікір) және шын мәнінде (білім) нені ажырату қажеттілігі туындайды. Бұл айырмашылық философиямен бірге пайда болады және философия басынан бастап әдет-ғұрып, әдеттегі құқық, күнделікті сана, дәстүрлі моральдық нормалар мен дәстүрлі құндылықтарға сын ретінде әрекет ететіні таңқаларлық емес. Алғашқы грек философтары дәстүрлі грек мифологиясын, ең алдымен Гомерді сынға алып, мифологияны логикалық сәйкессіздік пен азғындыққа айыптады. Бірақ бұл негізде философ сыншы ретінде әрекет ете отырып, мәдени дәстүрмен, өзі тиесілі әлеуметтік қоғамдастықтың әдет-ғұрыптарымен толығымен бұзылады және "ештеңеден", жаңа "жалаңаш" жерде ілім жасайды деген тұжырымға келмеске кетеді. Философия тарихының бүкіл драмасы – және философтардың тарихи тағдыры көбінесе драмалық, кейде тіпті терең қайғылы – философтың дәстүрге-діни және моральдық, мәдени және көркем, саяси-құқықтық, сайып келгенде, өмір мен өмір салтының дәстүрлі формаларына деген көзқарасына негізделген" (П. Гайденко "грек философиясының тарихы ғылыммен байланысты").

1.Философияның қай бөлімінде болмыс және оның мәні туралы сұрақтар зерттеледі?

А) Аксиология

B) Эпистемология

C) Антропология

D) Онтология

E) әлеуметтік философия

2.Ежелгі грек философтарының қайсысы Гомердің қатал сыншысы болды?

A) Зоил

B) Аристарх

C) Салон

D) Писистрат

E) Левкипп

3.Шындықтың сенімділігіне күмән келтіретін философиялық бағыт қалай аталады?

A) Солипсизм

B) Скептицизм

C) Реализм

D) Прагматизм

E) Эвдемонизм