Font size
WorksheetsТіл біліміне кіріспе
Total questions: 100
Worksheet time: 50mins
Тіл білімінің зерттеу нысаны
Өлі тілдер тарихы
Сөз мағынасы
Адамзаттың дыбыстық тілі
Жазу тарихы
Этнолингвистика
Тіл білімінің негізгі міндеттері
Қоғам мен тіл дамуын сипаттау
Жалпы тілдерді салыстыру
Тілдің өмір сүруін айқындау
Тілдік құбылыстарды зерттегенде, олардың синхрондық және диахрондық жақтарына бірдей назар аудару
Туыс емес тілдерді өзара салыстыру
Тіл және оның даму заңдары туралы ғылым қалай аталады
Лингвистика
Фразеология
Ассимиляция
Метатеза
Диссимиляция
Сипаттама тіл білімі нені қарастырады
Туыстас тілдердің дыбыс жүйесін
Тілдің өмір сүріп тұрған дәуіріндегі қалпын
Тіл дыбыстарының артикуляциялық ерекшеліктерін
Тілдің дыбыс жүйесін тарихи тұрғыдан қарастырады
Дыбыстардың өзгеру, даму жүйесін айқындауды
Лингвистиканы медицинамен байланыстыратын саласы
Фразеология
Екпін
Сөйлем
Синтаксис
Артикуляция
Жалпы тіл білімі нелерді айқындайды
Тілдің мәні мен қызметін, оның ойлаумен қатынасын, байланысын, тілдің даму заңдарын, зерттеу әдістерін белгілейді
Тілдің дұрыс бағытта дамуын зерделейді
Әлемдік тіл біліміндегі жетістіктерді ескере отырып, байланысын қарастырады
Ғылыми тұрғыдан зерттеудің нәтижелерін жинақтайды
Тілдің даму және өзгеру заңдылықтарын, қоғамдық құбылыстарды қарастырады
Логика мен тіл білімінің байланысы неде
Сөз бен сөйлемнің байланысында
Ойлаудың заңдары мен ой формаларының өзара байланысында
Сөздің ұғыммен, сөйлемнің пайымдаумен байланысында
Ой формасы мен құрылысының зерттелінуінде
Тілдік категориялар мен логикалық категориялардың байланысында
Тіл білімі мен географияның өзара байланысы қай салада көрінеді
Логика
Философия
Этнолингвистика
Лингвистикалық география
Антропология
Тіл немен тығыз байланысты
Қоғаммен
Халықпен
Тайпамен
Ұжыммен
Табиғатпен
Тілдің табиғатын айқындайтын ең басты қасиеті қайсы
Ұжымды біріктіру
Қатынас құралы
Байланыс тірегі
Тілдік таңба
Даму құралы
Тілдің адамның субъективті қатынасын, сезімі мен эмоциясын білдіру қызметі қалай аталады
Экспрессивтік
Семантикалық
Семиотикалық
Деривациялық
Коммуникациялық
Тіл мен ойлаудың өзара байланысы мына ғылымдардың қайсысымен байланысты
Математика, логика, психология
Философия, тіл білімі, биология
Кибернетика, логика, философия
Философия, логика, психология
Психолингвистика, математика, география
Адамның ойлау қабілеті қалай пайда болды
Деректі заттарды тану нәтижесінде
Сөйлеу нәтижесінде
Заттар мен құбылыстарды ажырату процесінде
Материалдық құндылықтардың нәтижесінде
Еңбек процесі нәтижесінде
Тіл мен ойлаудың бірлігі неде
Дыбыс пен ұғымда
Форма мен табиғи байланыста
Форма мен мазмұнда
Ұғым мен мағынада
Сөйлеу әрекетіне қайсылар тән
Сөйлеу, есту, ұғыну
Ойлау, бейнелеу, сезіну
Мазмұндау, формаға түсіру, ұғыну
Дауыстау, жеткізу, есту
Пайымдаудың элементтері қайсы
Форма, мазмұн, объект
Объект, модальдылық, форма
Мазмұн, ақиқат дүние, заттық таңба
Субъект, предикат, байланыс
Пайымдаудың нақтылы өмір сүру формасы не
Мазмұн
Предикат
Сөз
Сөйлем
Адам қандай сөйлеудің негізінде ашық, айқын сөйлей алады
Жазуда
Дыбыстап сөйлеуде
Іштей сөйлеуде
Астарлап сөйлеуде
Диахрониялық лингвистика нені қарастырады
Тілдің тарих бойында өзгеруі мен даму қалпын
Тілдің белгілі бір дәуірдегі қалпын
Туыс тілдердің жүйесін
Туыс емес тілдердің құрылымын
Тұрақтылық, табиғилық, коммуникативтік, экспрессивті-эмоционалдық және жалпы халықтық төмендегі таңбалардың қайсысына тән қасиеттер
Акустикалық
Жасанды
Лингвистикалық
Физикалық
Көмекші таңбаларды табыңыз
Дыбыс, нұсқау, сәуле
Графикалық, заттық, ымдау
Фонемалық, заттық, акустикалық
Семантикалық, заттық, морфологиялық
«Фонема, сөз, морфема, сөйлем» қандай таңбаға жатады
Дыбыстық
Заттық
Жасанды
Лингвистикалық
Тілдің структуралық бөлшектеріне қайсысы жатады
Синтагма
Орфоэпия
Сингармонизм
Пиктография
Тілдің басты қызметі
Коммуникативті
Сигнификативті
Эмотивті
Дейктивті
Тілдік элементтердің төрт түрлі қызметін атаңыз
Жекелік, таңбалық, жалқылық, экспрессивтік қызметі
Белгілеу, жалпылаушы, коммуникативті, прагматикалық қызметі
Таңбалық, логикалық, жалқылық, экспрессивтік қызметі
Жалпылаушы, коммуникативті, семиотикалық, жүйелік қызметі
“Дыбысқа еліктеу” теориясы тілдің шығуы жөніндегі бағыттардың қайсысына жатады
Маркстік
Биологиялық
Әлеуметтік
Қоғамдық
Тілдің шығуы жөніндегі қай теория сыртқы факторға негізделген
“Еңбек айқайы”
Әлеуметтік теория
“Қоғамдық шарттасу”
Одағай
Эволюциялық теория тілдің шығуын мыналармен байланыстырады
Адамның ми, сөйлеу аппараты және сезім органдарының жетілуімен
Ойлау және жазудың жетілуімен
Таңбалық және қоғамдық қатынастардың орнығуымен
Еңбек құралдарының жетілуімен
Тілдің «сатылық даму теориясын» жасаған кім?
Н.Я.Марр
А.Шлейхер
Г.Лейбниц
Ж.Ж.Руссо
«Алғашқы адамдар сөздерді өзара келісіп таңдап алған да, осыдан келіп тіл жасаған» дейтін теория
Одағай теориясы
Дыбысқа еліктеу теориясы
Қоғамдық шарттасу теориясы
Еңбек айқайы теориясы
Тілдегі интеграция, дифференциация процестерінің себебі
Интерлингвистикалық
Психологиялық
Экстралингвистикалық
Ішкі фактор
Тілдің дамуы мыналардың қайсысы арқылы іске асады
Қоғамдық заңдылықтар арқылы
Әлеуметтік заңдылықтар арқылы
Тілдің ішкі заңдылықтары арқылы
Саннан сапаға көшу арқылы
Тіл қандай құбылыс
Қоғамдық
Биологиялық
Әлеуметтік
Тайпалық
Халықтардың өзара бір-бірімен қарым-қатынас жасау барысында қандай өзгерістер болады
Екінші тілден үшінші тілге әр түрлі сөйлемдер ауысады
Бір тілден екінші тілге таңбалар ауысады
Бір тілден екінші тілге тілдік элементтер ауысады
Аралық тілдердің тілдік әлеуеті кемиді
Субстрат дегеніміз не
Тілдердің өзара тоғысуы
Жеңген тілдегі жеңілген тілдің элементтері
Аралық тілдердің байланысы
Этникалық топтардың бірігуі
Бір тілден екінші тілге енуге өте-мөте икем болатын элементтер қайсы
Сөздер
Сөз тіркестері
Мақал-мәтелдер
Дыбыстар
Екі тілділік кең өріс алған жағдайда бір тілдің екінші тілге әсері заңдылық сипат алуы мүмкін бе?
Мүмкін емес
Мүмкін
Нақтылық пайда болады
Тілдердің араласуы нығаяды
Тілдердің тоғысуының бір түрі
Тайпалық одақ
Тілдік одақ
Рулық одақ
Адамзаттық одақ
Әдеби тіл болудың шарттарына қайсысы кіреді
Норманың болуы
Бірнеше ұлтқа ортақ болу
Зерттелгендігі
Түсінікті болуы
Жергілікті тіл ерекшеліктері дегеніміз не
Белгілі бір кәсіппен шұғылданушылардың тіліндегі ерекшеліктер
Сөз мағынасын қарастыратын тіл білімнің бір саласы
Белгілі бір жердің халқына қызмет ететін, өзіне тән ерекшелігі бар жалпыхалықтық
тілдің бір бөлігі, тармағы
Терминдерді тексеретін тіл саласы
Артикуляциялық ерекшеліктер дегенді қалай түсінесіз
Тіл дыбыстарының жасалуы
Сөйлеу дыбыстарының пайда болуы
Тіл дыбыстарының естілуі
Дыбыстың таңбалану ерекшеліктері
Акустикалық әдіс арқылы қарастырылады
Тіл дыбыстарының пайда болуы
Дыбыс пен әріптің қарым-қатынасы
Сөйлеу дыбыстарының жасалуы
Сөйлеу дыбыстарының естілу қасиеттері
Дыбысқа тән қасиеттер
Физикалық, әлеуметтік, тілдік
Акустикалық, физиологиялық, қоғамдық
Артикуляциялық, физикалық, тілдік
Тілдік, биологиялық, әлеуметтік
Тыныс мүшелерінің экспирациясы деген не
Ауаны ішке тарту
Дауыс шымылдығының жиырылуы
Ауаны сыртқа шығару
Тыныстау мүшелерінің белгілі бір тәртіппен қозғалуы
Монофтонг дауыстылар дегеніміз не
Жуан және жіңішке дауыстылар
Бірнеше дыбыстың қосындысынан бірігіп, жинақталған дыбыстар
Арасында ешбір артық қосындысы жоқ, таза үннен жасалынған дыбыстар
Мейлінше ашық айтылатын дауыстылар
Сөз басында дифтонг сапасында көрінетін дауыстыларды көрсетіңіз
О, ө, е
Ә, е, о
Е, ұ, ү
Ә, ы, ө
Қосарланған дауыссыздар қалай аталады
Дифтонг
Аффрикат
Ассимиляция
Диссимиляция
Буынның неше түрі бар
2
4
3
1
Түбір мен қосымша аралығында дауысты дыбыстардың не бірыңғай жуан, не бірыңғай жіңішке болып келуі қалай аталады
Буын үндестігі
Дыбыс үндестігі
Ілгерінді ықпал
Кейінді ықпал
Тіркес екпіні қай сөзде кездеседі
Үлгерім
Келген-ді
Асқар тау
Конференция
Тіл дыбыстарын жасайтын күш қалай аталады
Вокализм
Тартылыс күші
Интонация
Фонациялық ауа
Фонетикалық элизияға ұшырайтын сөзді табыңыз
Ұсақ жәндік
Кезектес салалас
Жүруші едік
Қалың орман
Тіл дыбыстары дегеніміз не
Сөйлеудің қағаз бетіне түскен бейнесі
Адамның дыбыстау мүшелерінің қызметі арқылы шығатын, бір-бірінен сапалық жағынан ажыратылған, әлеуметтік мәні бар дыбыстар
Табиғаттағы құлаққа естілетін үнді дыбыс дейміз
Белгілі бір сөзді белгілеу үшін алынған таңбалар дыбыс делінеді
Буынның анықтамасын көрсетіңіз
Буын – фонациялық ауаның кілт үзілуінен пайда болған жеке дыбыс немесе дыбыстар тобы
Буын – өкпеден шыққан ауаның леппен айтылуы
Буын – лексикалық немесе грамматикалық мағынасы бар сөз бөлшектері
Буын – сөздердің белгілі бір морфологиялық жікке бөлінуі
Екпіннің анықтамасын табыңыз
Екпін – сөз ішіндегі буындар мен дыбыстардың бірыңғай, біркелкі айтылуы
Екпін – ауаның экспирациялық қарқынымен күшейтіліп айтылатын сөз тізбектері
Екпін – сөз ішіндегі бір буынның басқаларға қарағанда айқынырақ ажыратылып, көтеріңкі айтылуы
Екпін – сөз бен сөзді форма жағынан ажырататын фонетикалық бірлік
Көңіл-күй екпіні деген не
Көңіл-күй екпіні деп сөз тіркесі немесе сөз шумағы бір ғана екпінге ие болуын айтамыз
Көңіл-күй екпіні деп сөйлеушінің көтеріңкі көңіл-күйін, абыржыған ішкі сезімін тыңдаушыға созылыңқы дыбыстарарқылы жеткізу тәсілін айтамыз
Көңіл-күй екпіні деп көп буынды, ешқандай екпін түспейтін сөздерді айтады
Түбірдің соңғы буынына түсетін екпінді көңіл-күй екпіні дейді
Екпіннің жылжымалы болуы қай тілге тән
Орыс тілі
Түркі тілдері
Француз тілі
Гермен тілдер тобы
Тіл-тілде екпін мынадай болып келеді
Көңіл-күй, логикалық, сандық
Фразалық, логикалық, тоникалық
Тоникалық, лебізді, фразалық
Тоникалық, лебізді, сандық
Интонация деген не
Сөйлеуші ойының қандай мағынада жұмсалғанын көрсететін құбылмалы дауыс ырғағы
Сөйлеу толқынына түскен жеке дыбыстардың тізбегі
Сөз ішіндегі бір буынның көтеріңкі айтылуы
Фонациялық ауаның қарқынымен пайда болған буын жігі
Сөйлемде синтаксистік білдіруші және сөйлемге эмоционалды-экспрессивті реңк беруші құралдың бірі
Фраза
Интонация
Ырғақ
Темп
Сингармонизм заңы дегеніміз не
Түбір мен қосымшаның арасында дауыссыз дыбыстардың үндестігі
Алдыңғы дыбыстың өзінен кейінгі дыбысты игеруі
Морфемалардың бірыңғай жуан не жіңішке буынды болып және олардың аралығында қатар келген дыбыстардың біріне-бірі акустика-артикуляциялық жақтан бейімделіп, үйлесіп тұруы
Тіліміздегі дауысты және дауыссыз дыбыстардың өзіндік ерекшеліктерін білдіретін заңдылық
Дыбыстардың бір-біріне етер ықпалы мынадай түрде болады
Дауыс (салдыр) қатысына қарай және айтылу орнына (артикуляциясына) қарай
Ілгерінді және кейінді
Ілгерінді және тоғыспалы
Жуан және жіңішкелігіне байланысты
Протеза деген не
Протеза – дыбыстар аралығында қосылып айтылатын дауысты дыбыс
Протеза – сөз алдынан басы артық дыбыстың қосылып айтылуы
Протеза – сөз соңында артық дыбыстың қосылуы
Протеза – сөз ішінде бір буынның түсіп қалуы
Эпитеза қандай құбылыс
Эпитеза – сөз алдынан басы артық дыбыстың қосылуы
Эпитеза – сөз ішінде екпін түспеген буынның көмескі айтылуы
Эпитеза – бір сөз ішінде ұқсас екі фонеманың біреуі айтылуда басқа дыбысқа өзгеруі
Эпитеза – сөз соңында артық дыбыстың қосылып айтылуы
Игерусіз (спонтандық немесе тарихи) өзгерістерден пайда болған дыбыс алмасуын көрсетіңіз
Жүрегі, тірегі
Абырой, құдырет
Сағат, сәт
Өкпе, текпі
Метатеза құбылысының сипаты:
Дыбыстардың алшақ үндесуі
Сөз ішінде дыбыстардың орын алмасуы
Дыбыс пен әріптің үйлесімі
Дауыс ырғағы
Гаплология құбылысына бейім тұратын сөзді табыңыз:
Республика
Үндестік
Қызметкер
Араластыр
Сөз ішіндегі дауыстылардың қысаңданып көмескіленуі қалай аталады
Редукция
Элизия
Фонетикалық вариант
Фонетикалық вариация
Ерін үндестігі бар сөзді көрсетіңіз
Тәжікстан
Түркістан
Қазақстан
Қырғызстан
Фонема туралы ілім қалай аталады
Фонетика
Лексикология
Фонология
Диссимилляция
Фонема деген не
Сөз мағынасы мен сөз тұлғасын ажырататын ең кішкене дыбыстық бірлік
Дыбыстардың таңбалануы
Сөйлеу дыбыстарының естілуі
Тілдік қатынастардың ауызша және жазбаша түрі фонема делінеді
Cөз мағынасын өзгертетін дыбыстар қалай аталады
Эпентеза
Протеза
Фонемалық вариант
Фонемалық вариация
Бір сөздің түрліше дыбысталуы қалай аталады
Элизия
Редукция
Фонемалық вариант
Фонемалық вариация
Тілдегі фонемалардың қызметі
Коммуникативті
Дейктивті
Номинативті
Сигнификативті
Вариант қандай дыбыстық алмасу
Сөз мағынасын өзгертуге септігін тигізетін дыбыстық алмасу
Сөз мағынасын өзгертуге септігін тигізе алмайтын дыбыстық алмасу
Тілдің ең кішкене единицасы
Дауыссыз дыбыстардың алмасуы
Тарихи лексикологияның зерттеу нысаны
Сөздердің қалыптасуына, өзгеруі мен дамуына қатысты тарихи заңдылықтарды
Тілдегі жалқы есімдерді қарастырады
Тұрақты тіркестерді қарастырады
Дыбыстардың тарихи қалыптасуын
Лексикалық мағына дегеніміз не
Қосымшалар негізінде туындайтын мағына
Сөздерді бір-бірінен ажыратып танудағы ең негізгі мағына
Сөздердің тұрақты тұлғасы негізінде туындайды
Жалғаулардың байланысы арқылы туындайды
Лексикология тіл білімінің қандай салаларымен байланысады
Фонетика, грамматикамен
Термин сөздер, кәсіби сөздермен
Сөз формалары, сөздің жасауымен
Диалектология, фразеология
Омоним дегеніміз не
Мағынасы жақын сөздер
Мағынасы бөлек, дыбысталуы бірдей сөздер
Бір түбірден жасалған сөздер
Мағынасы қарама-қарсы сөздер
Қазақ тіліндегі омонимдер мағыналарына, формаларына қарай бөлінеді:
Лексикалық омонимдер, лексика-грамматикалық, аралас омонимдер
Вариант омонимдер, оксюморондар
Стильдік омонимдер, контекстік омонимдер
Омофондар, омографтар, омонимия құбылысы
Сөздік құрамындағы сөздер қолданылу жиілігіне қарай қалай бөлінеді?
Термин сөздер, кәсіби сөздер
Жаңа сөздер, бір қолданар сөздер
Актив және пассив сөздер
Көнерген сөздер, тарихи сөздер
Қазақ тілінің сөздік құрамына кірме сөздер қай тілдерден келген
Қыпшақ тілі, қарашай-балқар
Араб, парсы, моңғол, орыс тілдерінен
Ноғай, татар, башқұрт тілдерінен
Қырғыз, қарақалпақ, түрікмен тілдерінен
Синонимдер дегеніміз не
Тура мағына негізінде туындаған сөздер
Дыбысталуы бірдей сөздер
Мағынасы қарама-қарсы сөздер
Дыбысталуы, айтылуы басқа, мағынасы жуық сөздер
Стильдік синоним жасайтын әдіс
Редукция
Табу
Элизия
Сингармонизм
Дисфемизмге мысал таңда
Ана
жүректің көзі
Ұлыма /қасқыр/
Қатын
Метафораны анықтаңыз
Жақсы адам
Терең көл
Көңілдің кірі
Университет кітапханасы
Метонимиялық қолданысты табыңыз
Екі кесе ішті
Құс жоғары ұшты
Еңбекке баулы
Таулы жер
Семасиологияның объектісіне қай ұғым кірeді
Жалғау
Сөз тіркесі
Жұрнақ
Сөз мағынасы
Лексикологияның географиялық атауларды зерттейтін саласы
Топонимика
Этимология
Фразеология
Семасиология
Негізгі сөздік қордың басты белгілерін атаңыз
Тұрақтылық, сөз тудыруға ұйытқы болатындығы, жалпыхалықтық сипаты
Тіл байлығы, сөз оралымдылығы
Кірме сөздер негізінде, неологизмдер арқылы туындайды
Кірме сөздердің қолданысы, байырғы төл сөздер
Жеке қолданыстағы (индивидуалды) метафораны табыңыз
Көңілім қалды достан да, дұшпаннан да
Көңіл жүйрік пе, көк дөнен жүйрік пе?
Көңіл құсы құйқылжыр шартарапқа
Көңілденіп отырып біраз әңгіме айтты
Тіліміздегі сөздердің тұтас жиынтығы қалай аталады
Сөздік құрам
Сөздік қор
Сөз тіркесі
Сөз жүйесі
Диалектілік лексикаға қандай сөздер жатады
Жалпыхалыққа түсінікті сөздер
Басқа тілден енген кірме сөздер
Сөздердің стильдік қызметіне байланысты түрлері
Жергілікті тілдік ерекшеліктер
Эвфемизмдерді табыңыз
Ұзын құлақ, сыр бермеу, таяқ тастам жер
Құлағының құртын жеу, мұрнына су жетпеу
Құлағының мүкісі бар, аяғының ақауы бар, жаман ауру
Жанын жалдау, жаны жайсаң, жадырау
Пароним сөздерді көрсетіңіз
Дайындау-даярлау
Айдын шалқар
Сағым қуған сағым жылдар
Ертеңгілік – кешкілік
Терминология дегеніміз не
Математикалық терминдер жиынтығы
Ғылым мен техниканың және лингвистикалық терминдердің жиынтығы
Лингвистика және әдебиеттану саласына қатысты сөздер жиынтығы
Ғылым мен техниканың, өнер т.б. салаларға тән терминдердің жиынтығы
Қазақ тілінің диалектологиясы нені зерттейді
Кірме сөздерді
Диалектизмдерді
Сөздің дыбысталу жүйесін
Сөз варианттарын
Орфографиялық сөздіктер не үшін қолданылады
Сөздердің дұрыс жазылу нормаларын белгілейді
Сөздердің айтылуын ескеру үшін
Сөздердің тіркесуін реттеу үшін
Сөздердің мағынасын түсіндіру үшін
Синекдохалық қолданысты табыңыз
Елді аралап жүргенде көрген еді
Түс ауа Семейден шыға, тартып кеттік
Көпей жеңгемнің қолын сағынып жүрмін
Әуелгі байлық – денсаулық, екінші байлық – ақ жаулық
Дисфемизмді табыңыз
Тонның ішкі бауындай, қас пен көздің арасында
Шебердің қолынан шыққан, сегіз қырлы бір сырлы
Тырнақ астынан кір іздеу, қас пен көздің арасы
Қолынан боқ келмейді, боқтан өзгені сөз қылды, боғымен жасты баламен ойнады.
