Font size
WorksheetsҚайталау
Total questions: 10
Worksheet time: 6mins
Сөйлем мүшесі деп...
сөйлем құрамында тұрып, белгілі бір сұраққа жауап беретін толық мағыналы сөзді не сөздер тіркесін атаймыз.
сөйлемде атау септігінде тұрып, іс-оқиғаның иесін білдіреді.
сөйлемде бастауыштың іс-әрекетін, қимылын, жай-күйін, оқиғаның қай шақта болғанын білдіреді.
зат есімнен немесе заттық ұғымда жұмсалған басқа да сөз таптарынан болған мүшелерді сындық, сапалық, сандық, иелік жағынан сипаттап, анықтап тұратын тұрлаусыз мүшені айтамыз.
Бастауыш дегеніміз не?
сөйлемдегі бастауыштың іс-әрекетін, қимылын, жай-күйін, оқиғаның қай шақта тұрғанын білдіреді.
сөйлемде атау септігінде тұрып, іс-оқиғаның иесін білдіреді.
баяндауыш білдіретін амал-әрекетті, іс-оқиғаны заттық мағына жағынан толықтыру үшін жұмсалатын тұрлаусыз мүше.
етістіктен болған баяндауышты мекен, мезгіл, қимыл-сын мен себеп, мақсат жағынан айқындап тұратын сөйлемнің тұрлаусыз мүшесі.
Сөйлем мүшелері атқаратын қызметі жағынан ... бөлінеді.
тұрлаулы
дара
күрделі
тұрлаусыз
Сөйлем мүшесі бола алмайтын сөздер
етістік, есімдік
шылау, одағай
қаратпа, қыстырма
барлығы дұрыс
Тұрлаулы мүшелер
бастауыш, баяундауыш
дара, күрделі
одағай, шылау
дұрыс жауабы жоқ
Тұрлаусыз мүшелер
бастауыш
анықтауыш
толықтауыш
пысықтауыш
баяндауыш
Баяндауыш құрылысына қарай
дара
күрделі
бірыңғай
үйірлі
Баяндауыш...
сөйлемде атау септік тұлғасында тұрып, ойдың иесі болатын тұрлаулы сөйлем мүшесін атаймыз.
септелген сөздердің заттық қасиетін көрсетеді де, тура және жанама түрлерге бөлінеді.
сөйлемдегі бастауыштың іс-әрекетін, қимылын, жай-күйін, оқиғаның қай шақта болғанын білдіреді.
аттың, субстантивтенген сөз таптарының, септік жалғаулы пысықтауыштарды айқындайды, оның сапалық, меншікті түрлері бар
Бастауыш сұрақтары
не істейді? не болды? не етеді? қайтеді?
қандай? қай? қайдағы? (недегі?) қашанғы? ненің? қанша? неше?
кімді? нені? кімге? неге? кімнен? неден? кімде? неде? кіммен? немен? кім (не) туралы? кім (не) жөнінде? не тақырыпты?
Кім? не? кімдер? нелер?
Баяндауыш сұрақтары
не істейді? не болды? не етеді? қайтеді?
қашан? қайда? (қалай қарай?) қайдан? қалай? қайтіп? не себептен? неліктен? кім үшін? не үшін? не істеуге? не қылуға? не мақсатпен? не арқылы? кім арқылы? ненің арқасында? кімнің арқасында? не сайын? кім сайын? қанша? қанша уақыт? неше рет?
кімді? нені? кімге? неге? кімнен? неден? кімде? неде? кіммен? немен? кім (не) туралы? кім (не) жөнінде? не тақырыпты?
қандай? қай? қайдағы? (недегі?) қашанғы? ненің? қанша? неше? қайткен? не еткен?
