4

2

5

3

(GAN – Global Area Network) – дүниежүзі

бойынша компьютерлерді ортақ бір арнаға біріктіру арқылы

байланыс жасау желісі.

(WAN – Wide Area Network) –

бір қала немесе аймақ көлемінде компьютерлердің бір жүйеге

бірігуінен пайда болатын желі.

(LAN – Local Area Network) шектеулі

аймақта (бір бөлмеде, мекемеде, зауытта т.с.с.)

орналасқан компьютерлерді біріктіреді.

3

2

4

шектеулі

аймақта (бір бөлмеде, мекемеде, зауытта т.с.с.)

орналасқан компьютерлерді біріктіреді.

Бір ұйымға немесе мекемеге тиісті болады.

Ішкі істер органдары, Ұлттық қауіпсіздік комитеті, Кеден қызметі

сияқты мемлекеттік мекемелерге қарасты желілер.

(LAN – Local Area Network) шектеулі

аймақта (бір бөлмеде, мекемеде, зауытта т.с.с.)

орналасқан компьютерлерді біріктіреді.

(GAN – Global Area Network) – дүниежүзі

бойынша компьютерлерді ортақ бір арнаға біріктіру арқылы

байланыс жасау желісі.

(WAN – Wide Area Network) –

бір қала немесе аймақ көлемінде компьютерлердің бір жүйеге

бірігуінен пайда болатын желі.

(GAN – Global Area Network) – дүниежүзі

бойынша компьютерлерді ортақ бір арнаға біріктіру арқылы

байланыс жасау желісі.

Ішкі істер органдары, Ұлттық қауіпсіздік комитеті, Кеден қызметі

сияқты мемлекеттік мекемелерге қарасты желілер.

Бір ұйымға немесе мекемеге тиісті болады.

Банкоматтар, теміржол кассалары; • Театр кассасы т.б.

4

5

2

кабельдік арналар арқылы;

сымсыз арналар арқылы таратылады.

төмен жылдамдықта (10 Мбит/с дейін);

орташа жылдамдықта (100 Мбит/с дейін);

жоғары жылдамдықта (1 Гбит/с дейін);

өте жоғары жылдамдықта (10 Гбит/с дейін).

Есулі қосақталған (витая пара) –

кабельдер бір немесе бірнеше сымның

бірігуімен өрілген өткізгіштерден тұрады.

Кабельдердегі электрмагниттік

кедергілерді бәсеңдету үшін,

өткізгіштерді бір-біріне жұптап өреді. Бұл

кабельдер арзан әрі кедергілерге төзімді.

Тарату жылдамдығы – 1000 Мбит/с.

Мұндай кабельдерді жергілікті желілерді

құруда пайдаланады.

Коаксиалды кабель – жергілікті

желілерде қолданылатын кабельдің бір

түрі. Оның түрі бір-біріне кигізілген

цилиндрге ұқсайды. Ол мыстан жасалған

екі өткізгіштен тұрады. Кабельдің бұл түрі

есулі қосақталған кабельдерге қарағанда

әртүрлі кедергіге төзімді. Деректерді

тарату жылдамдығы – 50-100 Мбит/с.

Байланысқа қабілетті ұзындығы бірнеше

километрге дейін жетеді.

Оптикалық талшық – шыны немесе

пластикалық жіп. Оның қызметі

деректерді тасымалдауда жарықтың

таралу жылдамдығына негізделген.

Алыспен байланыс жасау үшін,

оптикалық талшықпен байланысқан

Шина желі топологиясы. Мұнда негізгі

байланыс ретінде бір ғана кабель

қолданылады. Осы кабельге жеке-жеке

бірнеше компьютер жалғанады.

Оптикалық талшық – шыны немесе

пластикалық жіп. Оның қызметі

деректерді тасымалдауда жарықтың

таралу жылдамдығына негізделген.

Есулі қосақталған (витая пара) –

кабельдер бір немесе бірнеше сымның

бірігуімен өрілген өткізгіштерден тұрады.

Кабельдердегі электрмагниттік

кедергілерді бәсеңдету үшін,

өткізгіштерді бір-біріне жұптап өреді.

Коаксиалды кабель – жергілікті

желілерде қолданылатын кабельдің бір

түрі. Оның түрі бір-біріне кигізілген

цилиндрге ұқсайды. Ол мыстан жасалған

екі өткізгіштен тұрады. Кабельдің бұл түрі

есулі қосақталған кабельдерге қарағанда

әртүрлі кедергіге төзімді. Деректерді

тарату жылдамдығы – 50-100 Мбит/с.

Байланысқа қабілетті ұзындығы бірнеше

километрге дейін жетеді.

Оптикалық талшық – шыны немесе

пластикалық жіп. Оның қызметі

деректерді тасымалдауда жарықтың

таралу жылдамдығына негізделген.

Есулі қосақталған (витая пара) –

кабельдер бір немесе бірнеше сымның

бірігуімен өрілген өткізгіштерден тұрады.

Коаксиалды кабель – жергілікті

желілерде қолданылатын кабельдің бір

түрі.

3

2

4

Жергілікті желідегі компьютерлердің бір-бірімен байланысу

тәсілі

Компьютер көрші компьютерден алған

сигналды күшейтіп, өзінен кейінгі

компьютерге жеткізеді.

Желінің құрылысы

қарапайым, алайда мұндай желінің

кемшілігі – шинаның бір жері үзілсе,

компьютерлер өзара байланысы

Жұлдыз

Иерархиялық

Ағаш

Шина желі

Ағаш топологиясы

Иерархиялық желі топологиясы.

Жалпы шина топологиясы

Жұлдыз желі топологиясы.

сақина

Шина

Ұялы

Жалпы шина топологиясы

бір-

біріне тізбектеліп жалғанып, жабық шеңбер

құрайтын бірнеше компьютерден тұрады.

ақпарат алмасу процесі «жалпы

шина» деп аталатын үлкен байланыс арнасы арқылы жүзеге

асырылады.

Бұл желі

түрін ұйымдастырудың өзіндік ерекшелігі

бар. Оны ұйымдастыру үшін бірнеше

бейімдегіш қолданылады.

жұлдыз тәріздес, әрбір жоғары деңгейдегі

торап төмен денгейдегі тораппен тікелей байланысты. Сондай-ақ

бұл топологияны «иерархиялык жұлдыз» депте атайды.

2-буын (2G стандарты)

1) 2G стандартты желісі 1991 жылы пайда болды.

2) цифрлық сигналды шифрлеу, дауысты,

мәтінді, суретті беру қолжетімді болды.

1-буын(1G стандарты)

1) 1G желісі 1980 жылдарда пайда болды.

2) сымсыз телефон технологияларына арналған.

3-буын (3G стандарты)

1) 3G стандартты желісі шамамен 2000 жылы

пайда болды.

2) Пакеттік және кең жолақты Интернет

желісіне қолжетімді болды

4-буын (4G стандарты)

1) 4G стандартты желісі шамамен 2010 жылы

пайда болды.

2) Гигабайт жылдамдықтарға дейін мобильді

Интернетке, мобильді ойындарға, онлайнбейнеге, бейне байланысқа қолжетімді болды

2-буын (2G стандарты)

1) 2G стандартты желісі 1991 жылы пайда болды.

2) цифрлық сигналды шифрлеу, дауысты,

мәтінді, суретті беру қолжетімді болды.

4-буын (4G стандарты)

1) 4G стандартты желісі шамамен 2010 жылы

пайда болды.

2) Гигабайт жылдамдықтарға дейін мобильді

Интернетке, мобильді ойындарға,

1-буын(1G стандарты)

1) 1G желісі 1980 жылдарда пайда болды.

2) сымсыз телефон технологияларына арналған.

3-буын (3G стандарты)

1) 3G стандартты желісі шамамен 2000 жылы

пайда болды.

2) Пакеттік және кең жолақты Интернет

3-буын (3G стандарты)

1) 3G стандартты желісі шамамен 2000 жылы

пайда болды.

2) Пакеттік және кең жолақты Интернет

желісіне қолжетімді болды

4-буын (4G стандарты)

1) 4G стандартты желісі шамамен 2010 жылы

пайда болды.

2) Гигабайт жылдамдықтарға дейін мобильді

Интернетке, мобильді ойындарға, онлайнбейнеге, бейне байланысқа қолжетімді болды

2-буын (2G стандарты)

1) 2G стандартты желісі 1991 жылы пайда болды.

2) цифрлық сигналды шифрлеу, дауысты,

мәтінді, суретті беру қолжетімді болды.

1-буын(1G стандарты)

1) 1G желісі 1980 жылдарда пайда болды.

2) сымсыз телефон технологияларына арналған.

хабарламалармен алмасу және желінің

ресурстарын бірлесіп пайдалану үшін байланыс арналары мен

коммутация құралдары арқылы бір жүйеге қосылған

компьютерлер жиынтығы.

мобильді Интернет көмегімен деректерді

сақтау, жылдам жүктеу және жоғары аппараттық қуатты қажет

ететін есептеулер.

интерактивті оқыту жүйелері, навигациялық жүйелер, күрделі

инженерлік процестер және тактильді Интернет.

бұл «ақылды үй» тұжырымдамасы,

өндірістік және есептеуіш қуаттылығы, «ақылды» қаланың

инфрақұрылымы.

Желілік тақша компьютерлерді желіге қосуға мүмкіндік береді.

Оның 10, 100, 1000 Мбит/с жылдамдықпен жұмыс істейтін

түрлері бар.

Роутер сымсыз желіге қосылу құрылғысы интернетке жалғануға

әрі кабель жоқ ортада желіде жұмыс істеуге мүмкіндік береді.

Желілік коммутатор немесе хаб, свич (ағыл. switch – ауыстырып-

қосқыш) – бірнеше компьютерді ортақ бір желіге біріктіретін

құрылғы.

Роутер сымсыз желіге қосылу құрылғысы интернетке жалғануға

әрі кабель жоқ ортада желіде жұмыс істеуге мүмкіндік береді.

Желілік тақша компьютерлерді желіге қосуға мүмкіндік береді.

Оның 10, 100, 1000 Мбит/с жылдамдықпен жұмыс істейтін

түрлері бар.

Патч-корд коммутатор бауы (шнур коммутатора) – электр

құрылғыларын өзара байланыстыратын электрлік немесе

оптоталшықты сымдар.

Желілік коммутатор немесе хаб, свич (ағыл. switch – ауыстырып-

қосқыш) – бірнеше компьютерді ортақ бір желіге біріктіретін

құрылғы.

Патч-корд коммутатор бауы (шнур коммутатора) – электр

құрылғыларын өзара байланыстыратын электрлік немесе

оптоталшықты сымдар. Олар ұзындығымен ерекшеленеді.

Патч-кордтың екі ұшында ағытпалы жалғағыш (коннектор)

орнатылған.

Желілік тақша компьютерлерді желіге қосуға мүмкіндік береді.

Оның 10, 100, 1000 Мбит/с жылдамдықпен жұмыс істейтін

түрлері бар.

Роутер сымсыз желіге қосылу құрылғысы интернетке жалғануға

әрі кабель жоқ ортада желіде жұмыс істеуге мүмкіндік береді.

Желілік коммутатор немесе хаб, свич (ағыл. switch – ауыстырып-

қосқыш) – бірнеше компьютерді ортақ бір желіге біріктіретін

құрылғы.

Роутер сымсыз желіге қосылу құрылғысы интернетке жалғануға

әрі кабель жоқ ортада желіде жұмыс істеуге мүмкіндік береді.

5G бейне ағынын қолдана отырып,

төтенше жағдайлар кезінде, күрделі операциялар немесе

диагностика кезінде қолдау көрсетуге мүмкіндік беретін шалғай

аймақтармен сапалы байланыс.

бұл «ақылды үй» тұжырымдамасы,

өндірістік және есептеуіш қуаттылығы, «ақылды» қаланың

инфрақұрылымы.

интерактивті оқыту жүйелері, навигациялық жүйелер, күрделі

инженерлік процестер және тактильді Интернет.

мобильді Интернет көмегімен деректерді

сақтау, жылдам жүктеу және жоғары аппараттық қуатты қажет

ететін есептеулер.

4

5

3

6

екі немесе одан да көп бұлт

түрлерінің (жеке, ортақ, қоғамдық) аралас комбинациясын атауға

болады.

интернетте еркін жұмыс істеуге

мүмкіндігі бар, көпшіліктің паmдалануына арналған

инфраструктура.

ортақ мақсаттары бар

қоғамдық тұтынушыларға арналған инфрақұрылым.

жеке кәсіпорындардың өзіне ғана,

сондағы жеке тұлғалар мен олардың тұтынушыларының жұмыс

істеуіне арналған инфрақұрылым.

ортақ мақсаттары бар

қоғамдық тұтынушыларға арналған инфрақұрылым.

жеке кәсіпорындардың өзіне ғана,

сондағы жеке тұлғалар мен олардың тұтынушыларының жұмыс

істеуіне арналған инфрақұрылым.

интернетте еркін жұмыс істеуге

мүмкіндігі бар, көпшіліктің паmдалануына арналған

инфраструктура.

екі немесе одан да көп бұлт

түрлерінің (жеке, ортақ, қоғамдық) аралас комбинациясын атауға

болады.

интернетте еркін жұмыс істеуге

мүмкіндігі бар, көпшіліктің паmдалануына арналған

инфраструктура.

ортақ мақсаттары бар

қоғамдық тұтынушыларға арналған инфрақұрылым.

екі немесе одан да көп бұлт

түрлерінің (жеке, ортақ, қоғамдық) аралас комбинациясын атауға

болады.

интернетте еркін жұмыс істеуге

мүмкіндігі бар, көпшіліктің паmдалануына арналған

инфраструктура.

ортақ мақсаттары бар

қоғамдық тұтынушыларға арналған инфрақұрылым.

деректерді қашықтықтан жіберуге

мүмкіндік беретін техникалық құралдар.

– мәліметтерді тасымалдаудың

максимал жылдамдығы, ол 1 секундта тасымалданатын ақпарат

көлеміне тең.

– уақыт бірлігінде жіберетін

ақпарат саны.

– уақыт бірлігінде жіберетін

ақпарат саны.

-деректерді қашықтықтан жіберуге

мүмкіндік беретін техникалық құралдар.

бұл Интернет желісінен алынатын

ақпараттар легі.

арнаның өткізу жылдамдығының қабілеті

тасымалдау уақыты

жіберген ақпараттар көлемі

Интернет-трафик (ағылш. Traffic - қозғалыс)

Кіріс трафиктері

Шығыс трафиктері

бұл Интернет желісін қолданып

жіберілетін мәліметтер (мәтіндік, графикалық, бейнелік

және т.с.с.).

бұл Интернет желісінен алынатын

ақпараттар легі.

бұл Интернет желісін қолданып

жіберілетін мәліметтер (мәтіндік, графикалық, бейнелік

және т.с.с.).

желіге қосылған және оның

ресурстарына қолжетімді компьютер.

желіге қосылған және оның

ресурстарына қолжетімді компьютер.

серверлер, жұмысшы стансылары, байланыс арналары

(желілері), деректерді тасымалдау жабды­қтары.

жалпы деректерді сақтауды қамтамасыз ететін,

деректерге қолжеткізуді ұйымдастыратын және деректерді

клиентке ұсынатын компьютер.

деректерді тасымалдау жабдықтарының

ақпараттық сигналдары тасымалданатын физикалық орта.

қабылданған деректерді өңдейтін және өңдеу

нәтижелерін пайдаланушыға ыңғайлы түрде ұсынатын

компьютер.

-қабылданған деректерді өңдейтін және өңдеу

нәтижелерін пайдаланушыға ыңғайлы түрде ұсынатын

компьютер.

деректерді тасымалдау жабдықтарының

ақпараттық сигналдары тасымалданатын физикалық орта.

деректерді тасымалдау жабдықтарының

ақпараттық сигналдары тасымалданатын физикалық орта.

жалпы деректерді сақтауды қамтамасыз ететін,

деректерге қолжеткізуді ұйымдастыратын және деректерді

клиентке ұсынатын компьютер.

Желілік түйін (ағылшынша node) –

компьютер желісінің бөлігі ретінде басқа

құрылғылармен байланысқан құрылғы.

Модем – қашықтағы компьютерлермен байланыс үшін немесе

компьютерді телефон желісіне жалғау үшін қолданылады.

Бағдарлауыш немесе роутер, рутер

(ағылшынша router) –

Коммутатор (switch) – бірнеше сегментті біріктіруге арналған

құрылғы

Бағдарлауыш немесе роутер, рутер

(ағылшынша router)

Модем

бірнеше сегментті біріктіруге арналған

құрылғы

коммутатор мен маршрутизатормен

салыстырғанда желідегі ең қарапайым және арзан құрылғы.

интернетпен жұмыс істейтін барлық компьютердің

негізгі тілі.

деректерді толық әрі қатесіз беру үшін келісілген

және бекітілген ережелер.

деректерді толық әрі қатесіз беру үшін келісілген

және бекітілген ережелер.

интернетпен жұмыс істейтін барлық компьютердің

негізгі тілі.

TCP (Transfer Control Protocol) – деректерді тасымалдауды

басқару хаттамасы.

FTP (File Transfer Protocol) – файлды тасымалдау

IP (Internet Protocol) – желілер арасындағы хаттама.

IMAP (internet Message Access Protocol) –

электрондық поштаны алу.

HTTP ( ́aper Text Transfer Protocol ) – гипермәтінді

тасымалдау

FTP (File Transfer Protocol) – файлды тасымалдау

TCP (Transfer Control Protocol) – деректерді тасымалдауды

басқару хаттамасы.

IMAP (internet Message Access Protocol) –

электрондық поштаны алу.

SMTP (Simple Mail Transfer Protocol) – электрондық

поштаны жіберу

POP3 (Post Office Protocol Version 3) – электрондық

хатты алу

IP (Internet Protocol) – желілер арасындағы хаттама.

интернетке немесе жергілікті желіге қосылатын

компьютердің (немесе басқа құрылғының) қайталанбайтын

бірегей адресі.

интернет қызметтері көмегімен құрылған ішкі

қолдануға арналған корпоративті iP-желі.

желідегі компьютердің нөмірінен желілік адресті бөлуге

мүмкіндік беретін үлгі (шаблон).

интернетке немесе жергілікті желіге қосылатын

компьютердің (немесе басқа құрылғының) қайталанбайтын

бірегей адресі.

нүктемен бөлінген сим- волдық аттар. Домендік атау

жүйесі иерархиялық құрылымды болады:

ұйым мен жеке тұлғаларға Интернет қызметтерін

ұсынатын компания.

3

2

4

-интернеттегі әрбір сайттың әріптік

символдарынан тұратын бірегей атау.

– белгілі бір шектеулі уақытқа

ғана провайдермен берілетін мекенжай. Біраз уақыттан кейін

бірінші берілген мекенжай екіншісіне, екіншісі – үшіншісіне т.с.с.

ауыстырылып отырады.

компьютер әрбір желіге

қосылған сайын оған қызмет ететін провайдер компаниясы бір

ғана мекенжай тағайындап беріп отыратын IP-мекенжай. Ол

желідегі басқа құрылғыға беріле алмайды және уақыт өте келе

өзгертілмейді.

-белгілі бір шектеулі уақытқа

ғана провайдермен берілетін мекенжай. Біраз уақыттан кейін

бірінші берілген мекенжай екіншісіне, екіншісі – үшіншісіне т.с.с.

ауыстырылып отырады.

компьютер әрбір желіге

қосылған сайын оған қызмет ететін провайдер компаниясы бір

ғана мекенжай тағайындап беріп отыратын IP-мекенжай. Ол

желідегі басқа құрылғыға беріле алмайды және уақыт өте келе

өзгертілмейді.

– интернеттегі әрбір сайттың әріптік

символдарынан тұратын бірегей атау.

– компьютер әрбір желіге

қосылған сайын оған қызмет ететін провайдер компаниясы бір

ғана мекенжай тағайындап беріп отыратын IP-мекенжай. Ол

желідегі басқа құрылғыға беріле алмайды және уақыт өте келе

өзгертілмейді.

2

4

3

географиялық және әкімшілік.