Font size
WorksheetsQH 10G #7-8-9
Total questions: 61
Worksheet time: 31mins
Дунайдан Алтайға, одан Маньчжурияға (Қытайдың солтүстік-шығысындағы облыс) дейінгі жерді алып жатқан Еуразияның орталығындағы кең аумақ атауы:
«Батыс Дешті қыпшақ»
«Оғыз даласы»
«Ұлы Дала»
«Мәуреннахр»
Орта ғасырлардағы Ұлы Даланың (Дунайдан Алтайға дейінгі аралық) атауы мұсылман жазба деректерінде аталуы:
Оғыз даласы
Мәуреннахр
Дешті Қыпшақ
Жетісу
Қазақстан тарихы ғылымында Х-ХVII ғасырлардағы Қара Теңіз бен Каспий аралығының атауы:
«Шығыс Дешті Қыпшақ»
«Батыс Дешті Қыпшақ»
«Оғыз даласы»
«Шығыс Түркістан»
Қазақстан тарихы ғылымында Х-ХVII ғасырлардағы қазақ даласының атауы:
«Батыс Дешті Қыпшақ»
«Оғыз даласы»
«Шығыс Дешті Қыпшақ»
«Шығыс Түркістан»
Көшпелілер өркениетінің «бесігі» саналатын:
Дешті Қыпшақ
Батыс Дешті Қыпшақ
Ұлы Дала
Шығыс Түркістан
Б.з.б. ІІІ-ІІ мыңдылдықтарды қамтитын дәуір:
Палеолит (ерте темір дәуірі)
Энеолит (тасты-мысты дәуір)
Неолит (жаңа тас дәуірі)
Мезолит (мысты-тас дәуірі)
Далалықтардың жылқыны қолға үйретуімен байланысты археологиялық мәдениет:
Арыстанды
Ботай-Терсек
Шақпақата
Берел-Шілікті
Адамзат тарихындағы жылқы өсірушілердің алғашқы мәдениеті:
Беғазы-Дәндібай мәдениеті
Алакөл-Федоров мәдениеті
Ботай (Ботай-Терсек) мәдениеті
Аралтөбе мәдениеті
Солтүстік Қазақстан аумағында б.з.б. 3700-3100 жылдары өмір сүрген қоныс: /жылқы өсірумен айналысқан/
Бесоба
Арқайым
Ботай
Ачинск
Жылқыны қолға үйрету Ботай-Терсек мәдениеті Солтүстік Қазақстан даласында басталды:
Б.з.б. IV мыңжылдықтың ортасында
Б.з.б. ІІІ мыңжылдықтың аяғында
Б.з.б. ІІ мыңжылдықтың басында
Б.з.б. V мыңжылдықтың ортасында
Ботайлықтар мыс қорытуды білмеді, соған қарамастан жақсы меңгерген кәсібі:
Темір қорыту
Тастан және сүйектен құрал жасау
Сазбалшықты күйдіру (керамика жасау)
Алтын және күміс өңдеу
Ботай қонысы тұрғындары еттерін ойып сақтады:
Бұлақ суы басталатын жерге
Құдықтарда
Үй қабырғаларына
Сазбалщықтан жасалған құмыраларға
Б.з.б. ІІІ мыңжылдықта Ботай мәдениеті өз ерекшелігін жоғалтуына себеп болған:
Табиғаттың күрт өзгеріп, қоныстарда өзен-көлдердің көбеюі
Темір өндіруші көршілес тайпалардың шабуылы
Андрон тайпаларының үздіксіз шабуылы
Табиғаттың қуаңшылыққа ұшырауы, жылқы басының азаюы
Ботайлықтардың өз қоныстарын тастауы нәтижесінде:
Оңтүстік Қазақстан мен Жетісудың климаты жұмсақ аумағына қоныстанып, отырықшы-егіншілер арасына сіңіп кетті
Жылқы өсіруші тайпалар отырықшыланып, көшпелі тұрмыс ұмытыла бастады
Оңтүстік Орал мен Шығыс Қазақстандағы балық аулау мен аңшылықты кәсіп еткен тайпалар арасына сіңіп кетті
Ботайлықтар орнын үйсін тайпалары басты
Энеолит және ерте қола дәуіріндегі б.з.б. 3600-2300 жылдары Ұлы Даланың батыс бөлігін қамтыған мәдениеті: /бұл мәдениет өкілдері мал өсірумен айналысып, жартылай көшпелі болды/
Беғазы-Дәндібай мәдени қауымдастығы
Көнешұңқыр мәдени-тарихи қауымдастығы
Алакөл-Федоров мәдени қауымдастығы
Алтай-Пазырық мәдени-тариихи қауымдастығы
Көнешұңқыр мәдениетінің өзіндік белгісі болып табылатын:
Жылқы өсірумен айналысуы
Мәйіттерді қорған астындағы шұңқырға жерлеуі
Жертөле мен жартылай жертөлелерде тұруы
Биік қорғандар мен айналасы орға толған қамалдарда тұруы
Б.з.б. ІІ мыңжылдықта Ұлы Дала үшін үлкен бетбұрысты кезең болған қола дәуірі өзгерісі (тері):
Жануарларды қолға үйретудің пайда болуы
Тұрақты қоныстардың пайда болуы
Дөңгелекті көліктер жасау
Садақ пен жебенің пайда болуы
Қола құю
Қола дәуіріндегі алғашқы қалалар деп атауға болатын қоныстар:
Бесоба, Аралтөбе
Арқайым, Сынтасты
Алмалы, Йасы
Ақтас, Кеген
Шеңберден (дөңгелектен) бөлек, ертедегі арийліктердің Күншуақ белгісі
айқыш (крест)
шаңырақ
(түндік)
күншуақ таңба (свастика)
киіз үй
Б.з.б. ІІІ мыңжылдықтың соңында жасалған технологиялық басты жаңалығы:
Садақ пен жебенің жасалуы
Жылқының қолға үйретілуі
Дөңгелекті арбалар жасала бастады (атқа жегілген әскери арбалар)
Егіншіліктің пайда болуы
Құдайлардың шайқаста жауынгерлерге көместесіп, жауынгерлер қамқоршысы Митра құдайдың аспанда дөңгелекті әскери арбамен жүретінін сипаттаған:
Арийліктердің ауызекі аңыздары
Авеста кітабындағы аңыздар
Үнділіктердің Веда кітаптары
Қытайлық «Ши цзи» жылнамасы
Қола дәуіріндегі өнерде пайда болған өзгеріс (тер):
Садақ пен жебенің жасалуы
Тасқа қашалып салынған арбалар
Доңғалақ түріндегі күншуақ таңбалар
Егіншіліктің пайда болуы
Күмбезді құрылыстардың пайда болуы
Б.з.б. ІІ мыңжылдықтың басында Ұлы Дала тұрғындары меңгерді:
Садақ пен жебе жасауды
Қола қорытуды (мыс пен қалайы қосындысы)
Егіншілік кәсібін
Жылқыны қолға үйретуді
Еңбек құралдарының басым бөлігі мен қару-жарақ түрлері (найзалар, жебенің ұштары, айбалталар) және әшекей бұйымдардың қоладан жасалған уақыты:
Б.з.б. ІІ мыңжылдықтың ортасында
Б.з.б. ІІІ-ІІ мыңжылдықтар аралығы
Б.з.б. IV мыңжылдық басында
Б.з.б. І мыңжылдық ортасында
Сарыарқа мен Кенді Алтайда мыс өндіру басталды:
Б.з.б. І мыңжылдықта
Б.з.б. ІІ мыңжылдықта
Б.з.б. ІІІ мыңжылдықта
Б.з.б. IV мыңжылдықта
Қола дәуірінде кен өндіру ісі жоғары шегіне жеткен ғасырлар:
Б.з.б. Х-ІХ ғасырлар
Б.з.б. ХІІІ-ХІІ ғасырлар
Б.з.б. XV-XIV ғасырлар
Б.з.б. XIV-XIII ғасырлар
Орталық Қазақстан мен өзге де өңірлерде ежелгі заманда кен қазған кен орындарының саны:
300-ге жуық
400-ге жуық
500-ге жуық
600-ге жуық
Материалдық мәдениеттегі б.з.б. ІІІ мыңжылдықтың соны мен ІІ мыңжылдықтың басындағы маңызды жетістік:
Тұңғыш металл – мыстың пайдаланыла бастауы
Егіншіліктің пайда болуы
Қолға үйретілген жануарлардың көбеюі
Дөңгелекті арба мен қола өндірісінің пайда болуы
Қазақстан аумағындағы қола дәуірінің кейде аталуы:
Қолалы-тас дәуірі
Андрон дәуірі
Мыс дәуірі
Темір дәуірі
Даланың қазақстандық бөлігіне Жайық өзені жақтан шығу тегі көнешұңқырлық көптеген малшы тайпалардың қоныстануы басталды:
Б.з.б ІІ мыңжылдықтың басында
Б.з.б. ІІІ мыңжылдықтың ортасында
Б.з.б. ІІІ мыңжылдықтың соңында
Б.з.б. І мыңжылдықтың соңында
Қола дәуіріндегі өмір сүрген андрон тайпаларының өздерінен кейін қалдырған археологиялық ескерткіштері:
Мысты-тас кеніштері
Темір кен орындары
Қоныстар мен мазарлар
Лазурит және нефрит кеніштері
Далалық қола мәдениетін иеленушілердің атауы:
Андрондықтар
Жейхундықтар
Соғдылар
Маргиандықтар
Бір мәдени-тарихи қауымдастық ретінде қалыптасқан, қола дәуіріндегі далалық малшылар мәдениетін құрушылар:
Ботайлықтар
Андрондықтар
Түркілер
Соғдылар
Андроново мәдениет түрін алғаш тапқан археологтер жақын маңдағы Андронов ауылының атына орайластырып берді (Батыс Сібір)
1913 жылы
1914 жылы
1915 жылы
1916 жылы
Андрондықтардың ең басты шаруашылығы мен күнкөріс көзі материалдық байлығы:
Кен өндіру (негізінен қола өндірді)
Темір өндіру (негізінен темір өндірді)
Малшаруашылығы (негізінен сиыр малын өсірді)
Сауда (негізін айырбас саудасымен айналысты)
Жылқы өсіруші ботайлықтардың айырмашылығы:
Егіншілікпен айналысты
Андрондықтар сүтті мал өсірумен айналысты
Андрондықтар тек қола кенін өндірумен айналысты
Темір өндірумен айналысты
Көшпелі өркениеттің қалыптасу жолындағы маңызды кезең:
Темір дәуірі
Ерте және кейінгі палеолит
Палеолиттің мустье кезеңі
Энеолит және қола дәуірі
Андрон ескерткіштерінің басым бөлігі кездеседі:
Қиыр Шығыс пен Батыс Сібірде
Оңтүстік Орал мен Қазақстанда
Батыс пен Шығыс Қазақстанда
Орталық Азия мен Ферғанада
Сынтасты мәдениеті шоғырланған аймақ:
Солтүстік Орал
Батыс Сібір
Оңтүстік Орал
Шығыс Түркістан
Сынтасты мәдениетіндегі ең ірі қоныстар:
Арқайым, Сынтасты
Ақтау, Ақтас
Көнешұңқыр, Қанай
Бесшатыр, Берел
Қостанай облысында Арқайым архитектурасына ұқсас қонысы:
Аралтөбе
Беғазы
Дәндібай
Қамысты
Сынтасты мәдениетінің ерлер қорымынан да, әйелдер қорымын да табылған:
Темірден жасалған ат әбзелдері
«Аң стилінде» жасалған әшекейлер
Метал және тастан жасалған еңбек құралдары
«Полихромдық стильде» жасалған бұйымдар
Сынтасты мәдениеті жататын дәуір:
Темір дәуірі
Палеолит
Мезолит
Қола дәуірі
Б.з.б. XVII-XVI ғасырларда Сынтастымен жақын болып келген мәдениет:
Атбасар
Алакөл
Петров
Федоров
Петров қоныстарының негізгі ерекшелігі:
Қоныстар мен мазарлардың көп болуы
Қорғаныс орларының болуында
Темірді көптеп өндіруінде
Алтын мен мыс металдарын көптеп өндіруінде
Петровтық жерлеу ескерткіштерінде бөлек орналасқан:
Адам мен жануарлардың қатар жерленуі
«Алтын киімді» адам денесінің табылуы
Балалар мен жауынгерлердің жерлеу орындары
Жабайы жыртқыш аңдар сүйегінің табылуы
Қола дәуірінің үй жануарлары сүйектері көп кездесетін қонысы:
Беғазы
Дәндібай
Петров
Сынтасты
Петровтықтардың негізгі өндіріс түрі (лері):
«Полихромдық стиль» өркендеді
Қыш өндірісі, тоқымашылық
Сүйек өңдеу ісі, әшекейлер жасау
«Аңдық стиль» өркендеді
Қоладан қарулар мен еңбек құралдарын құю
Б.з.б. XVII-XIII ғасырлары аралығын қамтып, орманды далада өмір сүрген, қабырғалары бөренемен құрастырылған үлкен жартылай жер үйлерде тұрған мәдениет:
Федоров мәдениеті
Петров мәдениеті
Алакөл мәдениеті
Беғазы мәдениеті
Батыс Қазақстан далаларында орманның болмауы нәтижесінде ағаш орнына тас қолданған өзіндік ерекшелігі бар қоныс:
Тасты-Бұтақ
Батпақ
Арыстанды
Шақпақата
Алакөлдіктердің жерлеу құрылыстарының әртүрлілігі:
Топырақ және тас қорғандар
Тасты қоршаулар, мәйіттердің шынтағын бүгіп, сол жағымен бүктестіре жатқызып, басын батысқа қарата жерледі
Шеңберлене қаланған тастары бар қорғандар
Айналасында оры бар үлкен тас қамалдардың болуы
Адам мен жылқыны қатар жерледі
Алакөл мәдениеті дамуының соңғы кезеңінде мәйітті өртеу белгілері кездесетін тұрақ:
Тасты-Бұтақ
Арқайым
Сынтасты
Ақтас
Б.з.б. XV-XII ғасырлар аралығында алакөлдіктердің дәстүрін жалғастырған қола дәуірі мәдениеті:
Арқайым
Беғазы
Дәндібай
Федоров
Қола дәуірінде Федоров мәдениетінің шығысқа қарай жылжып, қоныстанған аймақтары:
Торғай, Ырғыз
Еділ, Жайық
Тобыл, Ертіс
Іле, Шу
Федоров мәдениеті өкілдерін Батыс Қазақстаннан ығыстырып шығарғандар:
Андрондықтар
Арқайымдықтар
Сарматтар
Қималықтар
Атқа салт міну кең тарала бастағанлықтан, алғаш рет өзекті, сүйекті және мүйізді ауыздықтар қолданыла бастаған мәдениет өкілдері:
Федоровтықтар
Қималықтар
Арқайымдықтар
Массагеттер
Қола дәуірінің соңғы кезеңінде федоровтық мәдениетті б.з.б. ХІІІ-VIII ғасырларда алмастырған мәдениет: /ерекше белгісі жапсырма қыш ыдыстары/
Қима
Беғазы
Сарғарылық
Дәндібай
Б.з.б Х-VIII ғасырларда Беғазы-Дәндібай мәдениетінің соңғы кезеңінде тарады: /ол кең байтақ жайылымдары мен кен орындары бар Сарыарқамен байланысты/
Шығыс және Орталық Қазақстанда
Оңтүстік және Солтүстік Қазақстанда
Батыс және Шығыс Қазақстан
Оңтүстік-шығыс Қазақстан мен Орталық Қазақстан
Ерте темір ғасырының да белгілері кездесетін, малшаруашылығы мен қола металлургиясының дамуына байланысты өркендеген мәдениет:
Дәндібайлықтар
Беғазылықтар
Сынтастылықтар
Қималықтар
Беғазы мәдениетінің ерекшелігі:
Темір кендерін игеру
Адам мен жылқыны қатар жерлеуінде
Мүрдені шалқасынан жатқызып жерлеу
«Полихромдық стиль» өркендеді
Археологиялық деректерге сай, б.з.б. ІІІ м.ж соңы мен І м.ж басында Ұлы Далада өмір сүрген туыстас тайпалар:
Сақтар
Сарматтар
Андрондықтар
Ғұндар
