Font size
WorksheetsQH 10G #27
Total questions: 33
Worksheet time: 17mins
Ерте көшпелілердегі көсемнің бір мезгілде басшы, әскербасы, би, кейде тіпті абыз да болған басқару жүйесі:
Әскери демократия
Әскери диктатура
Абсолютті монархия
Сословиелік-өкілетті монархия
Көшпелілер мемлекеттерінің үш үлгісі:
Шексіз монархия – мемлекет билеушісінің қолына биліктің үш тармағының толық орнығуы
Көсемдік – туыстыққа негізделген, мұрагерлік билігі бар көсем басқаратын саяси құрылым
Ерте көшпелілер империясы – рулық және рудан тыс байланыстарға негізделген көпсатылы саяси құрылым
Шектелген монархия – мемлекет билеушісінің билікті сарай маңындағы ақсүйектер немесе беделді адамдармен бөлісуі
Мемлекеттің дамыған кезеңі – дамыған көшпелілер империяларында ғана мәжбүрлеу жүйесі мен заң пайда болды
Қазақстан аумағындағы ерте көшпелілер мемлекеттерінің үлгісі:
Дамыған көшпелілер империясы
Көсемдік
Ерте көшпелілер империясы
Шексіз абсолюттік монархия
Сословиелік өкілетті монархия
Ерте көшпелілердің мемлекет басқаруындағы көсемнің басты қызметі:
Бас абыз, бақсы
Әскери, әкімшілік
Сот, бітістіруші
Мәжбүрлеу жүйесі мен заңдық билік
Біріктіруші
Көшпелілер қоғамындағы рулық және рудан тыс байланыстарға негізделген көпсатылы саяси құрылым:
Ерте көшпелілер империясы
Дамыған көшпелілер империясы
Алғашқы қауымдық құрылысы
Көсемдік билік
Көшпелілердің министрлер, салық жинаушылар, төрешілдік аппараты пайда болған мемлекеттік басқару түрі:
Ерте көшпелілер империясы
Дамыған көшпелілер империясы
Көсемдік билік
Алғашқы қауымдық құрылысы
Ерте көшпелілер империясының басты қызметі: /мұның бәрі қағидалар ретінде қарастырылып, әдеттік құқықпен және дінмен бекітілді/
Салықтар мен алымдар есебінен қоғам мен ақсүйектер мүддесін қорғау
Әртекті халқы бар үлкен аумақты (империяны) бір орталықтан басқару
Әскери жорықтарды ұйымдастыру
Әскери, әкімшілік
Сот, бітістіруші
Сақ патшаларымен бірге ел басқарған патша әйелдер туралы мәлімет қалдырған дереккөздер:
Ирандық «Авеста» кітабы
Үнді ведалары
Антикалық дереккөздер
Қытай дереккөздері
Сақ қоғамындағы үстемдік еткен мемлекеттік басқару түрі:
Әскери демократия
Өкілдік демократия
Сословиелік монархия
Конституциялық монархия
Скиф (сақ) қоғамындағы аңызға айналған дастандарда қарсыластарымен соғыс жүргізіп қана қоймай, бірнеше қаланың негізін салған патша әйел:
Томирис
Аморга
Анахарсис
Зарина
Патшалығын парсыларға қарсы соғыста басқарған патша әйел:
Аморга
Томирис
Анахарсис
Зарина
Суретті және тарихи біліміңізді пайдаланып суретте бейнеленген тұлға мен суретшіні анықтаңыз:
Зарина патшайым, суретші Сахи Романов
Томирис патшайым, суретші Айша Ғалымбаева
Томирис патшайым, суретші Ағымсалы Дүзелханов
Зарина патшайым, суретші Әбілхан Қастеев
Б.з.б. 101 жылы қытайлар Даваньды (Ферғананы) жаулап алған кезде ферғаналықтар жағына шыққан
Үйсін мемлекеті
Сармат мемлекеті
Қаңлы мемлекеті
Бактрия мемлекеті
Б.з.б. 47-46 жылдары солтүстік ғұн билеушісіне үйсіндерге қарсы күресте қолдау көрсеткендер
қытайлар
қаңлылар
юэчжилер
эфалиттер
Қаңлылар Батыс Қазақстанға, Каспийдің солтүстік жағалауларына дейін таралған кезде қаңлыларға тәуелді болғандар:
Үйсіндер мен ғұндар
Аримаспылар мен аргиппейлер
Массагеттер мен сармат-аландар
Исседондар мен дахтар
Қаңлылардың қазба жұмыстары жүргізілген сарай үлгісіндегі құрылыстары:
Ақтөбе қалашығы (Сырдарияның оң жағалауы) және Хорезмде
Ақтас қалашығы (Есіл бойында) және Испиджабта
Чигу немесе Чигучен қаласы (Ыстықкөл маңы) және Жетісуда
Шірік-Рабат (Қызылорда маңы) және Маңғыстауда
V ғасырда Қаңлы мемлекеті елшілерін жіберді:
Ғұндарға
Қытайларға
Үйсіндерге
Кушандықтарға
Қаңлы, Үйсін, Ғұн мемлекеттерінің арасындағы алауыздық соғыстарын толық бақылауында ұстап, бір-біріне айдап салып отырған мемлекет:
Бактрия
Кушан
Юебань
Қытай
Б.з.б. І мыңжылдықтың соңында Үйсін мемлекеті құрылған аумақтар:
Сарыарқа даласында, Ұлытауда
Ертіс бойы, Шығыс Қазақстанда
Жетісу, Тарбағатай, Тянь-Шань аумағында
Каспий мен Арал теңіздері аралығында
Үйсіндердің арғы аталары болып есептелетін байырғы Жетісу тұрғындары:
Сақ-парадарайялар
Сақ-массагеттер
Сақ-тиграхаудалар
Сақ-аримаспылар
Үйсіндердегі мұрагерлік бойынша берілген, жоғары билік иесі:
Тәңірқұт (шаньюй)
Күнби (гуньмо)
Патша (василевс)
Хан (қаған)
Үйсін мемлекетіндегі жоғары билеушіден кейінгі лауазымды тұлға, бас уәзір:
Беклербек (бектердің бегі)
Абыз
Тулы (дулы)
Күнби (гуньмо)
Үйсін мемлекетінде «кіші күнби», «үлкен күнби» иеліктері пайда болып, азамат соғысы басталды:
Б.з.б ІІ ғасырда
Б.з.б. ІІІ ғасырда
Б.з.ІІ ғасырда
Б.з.б. І ғасырда
Ғұн мемлекетінің басында тұрған, мұрагерлікпен берілген орасан зор бедел иесі:
Тәңірқұт (шаньюй)
Күнби (гуньмо)
Патша (василевс)
Хан (қаған)
Ғұн тайпалық бірлестігіне кірген рулар саны:
12
36
24
10
Тәңірқұт туысқандарынан сайланған 10 мыңдық әскердің басшылары:
Бек
Тулы
Күнби
Түменбасы
Ғұн мемлекеті басшысының ордасына отбасылық кеңеске жылына үш рет мемлекеттік істерді талқылау үшін жиналғандар:
Абыздар мен сарай қызметкерлері
Қаңлылар мен үйсіндер
Елшілер мен қазына басқарушылары
Кіші хандар мен түменбасылар
Ғұн империясының өмір сүрген уақыты:
Бір ғасырға жуық
Екі ғасырға жуық
Төрт ғасырдан астам
Үш ғасырдан астам
Көшпелілік өркениет пайда болғаннан бастап ортаазиялық көшпелі қауымдастықтарда саяси ұйым мен мемлекеттің алғашқы түрлері қалыптасты:
Б.з.б. І мыңжылдықтан бастап
Б.з.б. ІІ мыңдылдықтан бастап
Б.з. ІІІ мыңжылдықтан бастап
Б.з V ғасырдың ортасынан бастап
Саяси генездің бірінші сатысында болған Ұлы Даланың көсемдіктері:
Үйсін мемлекеті
Сақ патшалығы, Қаңлылар
Түрік қағанаты
Ғұн империясы
Бұл тайпалардың әскери одақтары бар, оларға әскери демократия мен көптеген қызмет атқаратын билеушінің мықты билігі (мұрагерлік бойынша берілетін) тән халықтар:
Түрік, Батыс Түрік қағанаты
Андрондықтар мен Ботайлықтар
Сақтар мен Қаңлылар
Сақтар мен Ботайлықтар
Әкімшілік-төрешілдік аппаратының пайда болуымен ерекшеленетін көшпелілер мемлекеті:
Үйсін мемлекеті
Сақ патшалығы, Қаңлылар
Түрік қағанаты
Ғұн империясы
Ұлы Даладағы екінші үлгідегі көшпелілердің алғашқы мемлекеті, көшпелілер тарихындағы алғашқы империя:
Үйсін империясы
Қаңлылар империясы
Сақтар империясы
Ғұн империясы
