WorksheetsQH 10G #39-40
Total questions: 45
Worksheet time: 23mins
XVI ғасырдың соңына қарай шығысқа қарай жылдам кеңейіп келе жатқан Орыс патшалығының қысымымен Шығыс Дешті Қыпшақты иеленген:
Шайбанилер
Аштарханилер
Ноғай (маңғыт) тайпалары
Темір ұрпақтары
XVII ғасырда ноғайлардың көшіп-қону аймағы жетті:
Еділден Ертіске дейін
Алтайдан Дунайға дейін
Балқаштың солтүстігінен Ұлытауға дейін
Мәуереннахрдан Үндістанның солтүстігіне дейін
XVI ғасырдың екінші жартысында шығыстан шапқыншылығы жиілеген халықтар:
Ноғайлар (маңғыттар)
Ойраттар (жоңғар, қалмақтар)
Башқұрттар
Орыстар (шығыс славяндар)
Қазақтар иелігіне шабуыл жасаған ойраттардың негізгі мақсаты:
Қазақтар арасында буддизм дінін насихаттау
Жайылымдық аумақтарды кеңейту, Сырдария бойындағы қалаларды басып алуға ұмтылу
Еділ бойындағы торғауыттармен одақтаса отырып, Мәскеу княздығымен шектесу
Ойраттар мен қазақтардың арасында туыстық қарым-қатынастарда орнату
XVII ғасырдың соңы мен XVIII ғасырдың басында қазақтардың басты жауына айналған халық (тар):
Батыста ноғайлар, Еділ қалмақтары
Солтүстік Батыс Қазақстан аумағындағы орыстар
Батыста башқұрттар мен Жайық казактары
Солтүстікте Сібір казактары
Оңтүстіктен бұхаралықтар мен хиуалықтар
Қазақ хандығының ең басты қатері болып қалған халықтар:
Ойраттар
Орыстар
Қырғыздар
Қарақалпақтар
Алтын Орда бөліктері Орыс мемлекетіне қосылып, Шығыс Моңғолия тайпалары Цинь империясына бағынған кездегі көшпелілердің соңғы империясы:
Жоңғар хандығы
Моғолстан мемлекеті
Хиуа хандығы
Бұхар хандығы
Жоңғар мемлекетінің пайда болған уақыты мен оның алғашқы билеушісін көрсетіңіз:
1661 жыл, Шунчжи
1500 жыл, Мұхаммед Шайбани
1635 жыл, Эрдени батур
1598 жыл, Көшім хан
XVII ғасырдың алғашқы жартысында Жоңғар хандығында қабылданған заң: /құрылтайда бірыңғай заң орнатты, буддизмді мемлекеттік деп жариялаған/
«Жеті жарғы»
«Қасқа жол»
«Далалық жинақ»
«Ескі жол»
Жоңғар хандығында қолөнер мен металлургияның, ату қаруларының болуын түсіндіретін жағдай:
Еуропа елдерімен саудаласу
Металды көптеп иелену
Биліктің бір орталыққа бағынуы
Мәскеу княздығымен әскери одақ
Ойраттардың Ұлы Даладағы үстемдігі жолындағы басты кедергі болып шыққан халық:
Қытайлар
Қырғыздар
Қазақтар
Орыстар
XVII ғасырда ойраттарға қарсы сәтті соғыстар жүргізген өзара бәсекелес хандар:
Есім мен Тұрсын хандар
Әбілхайыр мен Сәмеке
Қайып пен Болат
Қасым мен Бұрындық
1630 жылдары ойраттармен болған шайқаста қаза тапқан Есім ханның мұрагері:
Салқам Жәңгір
Жәнібек
Тұрсын
Тәуке
1630 жылдардағы ойраттармен соғыста ойраттарға тұтқынға түскен сұлтан:
Тұрсын
Тәуке
Жәңгір
Абылай
Ержүректігі, жеңістері үшін халықтан Салқам айбынды атағын алған хан:
Жәнібек
Тәуке
Тәуекел
Жәңгір
1643 жылы қазақтар мен ойраттардың арасында болған шайқас: /суретте/
Аңырақай
Орбұлақ
Бұланты
Аягөз
1643 жылы қазақтар мен ойраттар шайқасында қазақтарға көмекке келген Самарқан әмірі:
Жалаңтөс
Әмір Темір
Тарағай
Шахрух
1643 жылғы ойраттармен болған соғыста қазақтардың қолданған қаруы:
Тас атқыш қарулар
От атқыш қарулар
Атыс қарулары
Зеңбіректер
XVII ғасырдың екінші жартысы мен XVIII ғасырдың бас кезінде Қазақ хандығының билеушісі, Жәңгір ханның ұлы:
Тәуке (Тәуекел Мұхаммед батыр хан)
Қайып хан (Қайып Мұхаммед хан)
Болат хан
Абылай хан (Әбілмансұр)
1680 жылдары қазақтардың аға ханы ретінде танылған ханы:
Жәңгір
Тәуке
Жәнібек
Қайып
Тәукенің жастық шағы ойраттармен шайқастарда өтіп, қолбасшылығымен танылуына байланысты алған атағы:
Би
Қазы
Батыр
Хан
Тәуке ханның «Жет Жарғысында» билігі едәуір кеңейтілген топ өкілдері:
Сұлтан
Қазы
Батыр
Билер
Тәуке ханның билерге арқа сүйеуіндегі басты қажеттілік:
Ойрат қатеріне байланысты
Жаңа жерлерді жаулап алу
Қазақтың билігін үш жүзге бөлу
Ноғай шабуылына байланысты
Ойрат шапқыншылықтары әскери жорықтар сипатын алған уақыты:
XVI ғасырдың басы
XVIII ғасыр басында
XVII ғасырдың соңында
XV ғасырдың ортасында
1681-1684 жылдары Жетісуды басып алып, ол жерге өз ордасын көшірген ойрат тайшысы:
Лама Доржы
Даваци
Галдан-Бошокту
Аюке
XVII ғасырдың соңында Іле, Шу, Талас өзендерінің жағалауларында көшіп-қонып, сол жерден Оңтүстік Қазақстандағы Сырдария бойының қалаларына шапқыншылық жасаған:
Ойраттар
Башқұрттар
Қырғыздар
Ноғайлар
Төле би, Қазыбек би және Әйтеке би сияқты ықпалды билерге сүйене отырып, көп жасақ жинаған хан:
Тәуекел
Тәуке
Жәңгір
Жәнібек
XVII ғасырдың соңында жоңғарлармен болған соғыста Тәуке ханның азат еткен жерлері:
Еділ мен Жайық өзендері аралығы
Ертіс пен Есіл аралығы
Талас пен Шу өзендерінің аралығы
Сырдария мен Амудария аралығы
Тәуке ханның билігінің соңына қарай Қазақ және Жоңғар хандықтарының арасындағы шекара өтті:
Сырдария өзені бойымен
Ертіс өзені бойымен
Жайық өзені бойымен
Шу өзені бойымен
Қазақ хандығы бөлініп, әрбір жүздің өз хандары пайда болды:
1715 жылы Тәуке хан өлімінен кейін
1731 жылы Кіші жүздің Ресейге қосылуына байланысты
1718 жылы Қазақ пен Жоңғар арасындағы Аягөз шайқасынан кейін
1730 жылы Болат хан өлімінен кейін
Ойраттардың Циндермен (Қытаймен) соғысы басталып, ойрат билеушілерінің назарын «шығыс майданға» уақытша аударған жыл:
1718 ж
1715 ж
1720 ж
1730 ж
XVIII ғасыр басында Циндермен соғысуды жалғастыра отырып, қазақтарды бірнеше рет жеңген Жоңғар билеушісі:
Галдан Цэрен
Шұно Дабо
Әмірсана
Цеван-Равдан
Қазақтардың Жоңғарларға қарсы шабуыл жасап, Жоңғар хандығы жаулап алған өз аумағының елеулі бөлігін қайтарған уақыты:
1720-1723 жж
1731-1733 жж
1718-1719 жж
1741-1743 жж
1723 жылы Ертістен Шуға дейінгі аумақта қазақ жерлеріне басып кірген Цеван-Рабданның ұлдары:
Әмірсана мен Дабашы
Галдан-Церен мен Шоно-Лоузан
Лама Доржы мен Галдан-Бошокту
Шұно-Дабо мен Нурхаци
«Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама» жылдары ойраттар жаулап алған ірі қалалар:
Ташкент пен Түркістан
Сарайшық пен Сығанақ
Сайрам мен Сығанақ
Баласағұн мен Қашғар
1726 жылы Түркістан қаласына жақын жерде үш жүздің құрылтайы өтіп, онда екінші халық жасағын құруға шешім қабылданған жер:
Бұланты
Аңырақай
Ордабасы
Қалмаққырылған
Жоңғарларға қарсы күресте қазақ жасақтарына қосылған халықтар:
Башқұрттар, ноғайлар
Орыстар, Еділ бұлғарлары
Еділ қалмақтары, парсылар
Қырғыздар, қарақалпақтар
1726 жылы біріккен қазақ әскері ойраттарға соққы берген Бұланты өзіні маңында болған шайқастың кейіннен аталуы:
«Аңырақай»
«Қалмақ қырылған»
«Аягөз»
«Орбұлақ»
1729-1730 жылдары Балқаштың оңтүстік-шығысында өткен Аңырақай шайқасы нәтижесінде азат етілген аймақ:
Жетісу
Алтай мен Ертіс бойы
Жайық өзені бойы
Мәуереннахр
Әр жылдары ойраттарға қарсы соғысып, даңққа бөленген батыр (лар):
Төле би
Бөгенбай, Қабанбай
Әбілқайыр
Жәнібек
Малайсары
Қазақ халқының Жоңғарлармен соғысында қазақ жасақтарына басқарған хандар:
Бұрындық пен Қасым
Әбілқайыр мен Абылай
Нұралы мен Есім
Бөкей мен Уәли
1735 жылы Ұлы жүз жеріне соққы беріп, Жоңғар хандығына Ұлы Жүздің бодандығын мойындатқан билеуші:
Цеван-Рабдан
Галдан-Церен
Галдан-Бошокту
Шоно-Лаузан
Ойраттардың Галдан-Церен басшылығымен Орта жүз жеріне жорықтар жасаған жылдары:
1723-1727 жж
1725-1727 жж
1771-1781 жж
1739-1741 жж
Цин империясы шешуші шабуылға көшіп, Жоңғар хандығына бірнеше дүркін шабуыл жасап, оны толықтай жойған жылдары:
1755-1757 жж
1757-1759 жж
1759-1761 жж
1781-1783 жж
Қазақ-Жоңғар соғыстары созылды:
Бір ғасырға
Бір жарым ғасырға
Үш ғасырға
Екі ғасырға
