Font size
WorksheetsQH 10G #46-47
Total questions: 48
Worksheet time: 24mins
Әсіресе Ресей империясының мұсылмандары арасындағы реформашыл қоғамдық-саяси қозғалыстың жақтастарының атауы:
Қадидизм
Жәдидизм
Пантүркизм
Панисламизм
Исламның ішінде жаңа реформа жүргізушілер қозғалысы өкілдері:
Жәдидшілер
Қадимшілер
Сопылар
Панисламистер
Арабтың «жәдид» сөзінің мағынасы:
«Ескі»
«Үстем»
«Жаңа»
«Білім»
Жәдидшілік ұғымының тар мағынада қолданылуы:
Жаңа әдіс бойынша оқыту үшін күресетін қозғалыс
Түрік халықтарын түрік тілі төңірегінде біріктіру
Ресей империясы құрамындағы барлық мұсыман халықтарына тәуелсіздік алып беру
Мұсылман мектебін жаңарту
Әлемде ислам халифаты мемлекетін құру
Қазақ даласында (Далалық өлке және Түркістан өлкесінде) ХХ ғасырдың бас кезінде пайда болған жаңа үлгідегі мұсылман мектептерінің атауы:
«Ескі әдісті мектептер»
«Діни мектептер»
«Жаңа әдісті мектептер»
«Орыс тілін үйрететін мектептер»
Ресейдегі жәдидизм мен басқа елдердегі осы тектес реформашыл қозғалыс өрістеді:
Панисламизм аясында мұсылмандық білім беру реформасы үшін
Ресейге отар болған жағдайда мұсылмандық білім беру
Мұсылман мектептерінде тек ислам ілімдерін ғана оқыту
Барша мұсылмандардың басын ислам діні төңірегінде жинау үшін
Жәдидшілердің білім беру саласына қатысты көзделген реформасы (лары):
Мұсылман университеттерінде оқу жалғастыру
Қазақ даласындағы барша өзге ұлт өкілдерін елден шығару
Қазақ даласын бөлшектеген әкімшілік реформаларды тоқтатып, қазақтың дәстүрлі басқару жүйесін қалпына келтірді
Дәрігер, инденер, адвокат және т.б мұсылман-мамандарды қалыптастыруы үшін шетел тілдерін енгізу
Математика, география, жаратылыстану ғылымдарын енгізу
Жәдидшілердің бастамасымен мұсылман газеттері мен журналдары, ағартушылық мазмұндағы кітаптар мен кітапшалар шығарыла бастады:
ХХ ғасырдың ортасында
ХІХ ғасырдың соңынан бастап
XVIII ғасырдың басында
XVII ғасырдың аяғында
Жәдидшілер прогрес пен жаңғыртудың жақтастары бола отырып күресті:
Халыққа білім беру мен мәдени артта қалушылықты жою үшін
Қазақ тілінің медреселер мен мектептерде оқытылуы үшін
Экономикалық және әлеуметтік салалардағы арттақалушылықты жою
Ұлттық капиталды (ұлттық буржуазияны) дамыту, әйелдердің теңқұқықтығы үшін
Орыс тілінің барлық медреселер мен мектептерде оқытылуы үшін
Дін мен ағартушылықты біріктірген, исламға қарсы бағытталмаған исламның ішіндегі қозғалыс болған:
Қадимия
Суфизм
Жәдидизм
Қадария
Жәдидшілердің саяси жағынан жақтаған мемлекетті басқару құрылысы:
Конституциялық-монархиялық құрылысты (парламенттік монархияны)
Ақсүйектер қолындағы билікті жақтады (аристократиялық)
Қалталы, ақшалы адамдардың шексіз билігін насихаттады (плутократия)
Конституциялық-парламенттік құрылысты (республиканы)
Жәдидшілдіктің негізін қалаған, Қырым татарларының қоғамдық қайраткері және публицист:
Исмаил Гаспринский (Гаспыралы)
Уәлитхан Танашев
Уәли Қаюм
Мунаууар қари Абдурашидханов
И.Гаспринйскийдің 1883 жылдан бастап шыққан бірінші түркітілдес газет:
«Балапан»
«Терджиман» («Аудармашы»)
«Ульфат» («Серке»)
«Пікір» («Фикер»)
Мұсылман әлемінің Батыс мемлекеттерінің отаршылық экспансиясына жауап әрекеті болған идеология:
Пантүркизм
Панисламизм
Суфизм
Жәдидизм
ХІХ ғасырдың екінші жартысы мен ХХ ғасырдың бас кезінде Осман империясынан Британдық Үндістанға дейінгі елдерде тараған, отаршылдыққа қарсы жаңа халифат құруға шақырған идеология:
Пантүркизм
Панисламизм
Қадимия
Жәдидизм
Түркі халықтарын мәдени және саяси біріктіруге бағытталған идеология және қоғамдық қозғалыс:
Пантүркизм
Панисламизм
Қадимия
Жәдидизм
Пантүркизм идеясы кең тараған полиэтникалық мемлекеттер:
Жапония, Үндістан
Венгрия, Ресей империясы
Ресей империясы, Осман империясы
Иран, Египет
Мұсылмандарды топтасуға шақыра отырып, панисламизмге қайшы келген, түркі мұсылмандарын жалпы мұсылмандардан бөліп алғандар:
Панисламизм
Жәдидизм
Суфизм
Пантүркизм
ХХ ғасырдың бас кезіндегі Ресейдегі қозғалысы басым болған түркі халықтары:
Парсылар, үнділер, ұйғырлар, қытайлар
Орыстар, украиндер, белорустар, болгарлар
Татарлар, башқұрттар, әзірбайжандар, қазақтар
Армяндар, грузиндер, белорустар
Пантүркизмнің жалпытүркілік тілді танудағы түркі халықтарының өзара қайшылығы:
Қырым татарлары мен әзірбайжан жәдидтері үшін мәдени, тілдік жақындық болған болса, қыпшақ немесе қарлұқ диалектілері үшін күрделі болды
Отырықшы тұрмыс кешетін әзірбайжан, қырым татарларынан Орта Азиядағы көшпелілер тұрмысы бөлек болды
Әзірбайжан мен қырым татарлары ислам дінінде болса Орта Азия түріктері әлі де болса тәңірлік дүниетанымды ұстанды
Орта Азия түріктері қазақ тілі түріктерді біріктіруші фактор десе, әзірбайжан, Қырым татарлары мен түріктер түрік тілін бірінші орынға қойды
Орта Азиядағы, әсіресе өзбек жері аумағындағы жергілікті жәдидтердің ортақ әдеби тілі ретінде ұзақ уақыт бойы сақталған тіл:
/мұндай тілді ортағасырлық шағатай тілі негізінде жасау әрекеттері болса да/
Қазақ тілі
Татар тілі
Парсы тілі
Орыс тілі
Орта Азиядағы жәдидшілер қатарынан шыққан, ортақ әдеби тілі парсы тілі болып қалған ағартушылар:
М.Абдурашидханов, М.Шоқай
М.Тынышбаев, М.Шоқай
М.Бехбуди, А.Фитрат
И.Гаспринский, Уәли Қаюм
1917-1918 жылдардағы Түркістан (Қоқан) автономиясының негізі болған идея:
Панисламизм
Пантүркизм
Суфизм
Жәдидизм
Орынбордағы атақты медресе:
"Ғалия"
"Мамания"
"Хусаиния"
"Мутыгия"
Уфадағы атақты медресе:
"Ғалия"
"Хусайния"
"Мутыгия"
"Хусайния"
Жетісудағы атақты медресе:
"Хусайния"
"Ғалия"
"Ғалия"
"Мамания"
Жәдидшілердің көшбасшылық қасиеттері көрінген ХХ ғ басындағы Ресейдегі саяси оқиға:
«Қанды жексенбі»
1904-1905 жж Орыс-жапон соғысы
1918-1920 жж азамат соғысы
1905-1907 жж революция
Жәдидшілер бірінші кезекте әр ұлт үшін оқытуды көздеді:
Араб тілін
Ана тілін
Татар тілін
Орыс тілін
Жәдидшілдік бағытында ашылған медреселерді сәйкестендіріңіз:
І.«Мамания»; ІІ.«Ғалия»; ІІІ.«Хусайния»
а\ Уфа; в\ Жетісу с\ Орынбор
І.а, ІІ.в, ІІІ.с
І.в, ІІ.а, ІІІ.с
І.в, ІІ.а, ІІІ.с
І.с, ІІ.а, ІІІ.в
Жәдидшілдік қозғалысының негізін қалаған қырым татары, ағартушы:
Исмаил Гаспыралы
Алиджан Ибрагимов
Ғабдолла Тоқай
Муса Жәлел
Қазақ жәдидтері қатарынан шыққан, «Қалыңмал» (1913 ж) романының авторы:
С.Мұқанов
С.Сейфуллин
С.Көбеев
М.Тынышбаев
Қазақ жәдидтері қатарынан шыққан Міржақып Дулатовтың 1910 жылы жарық көрген романы:
«Қамар сұлу»
«Бақытсыз Жамал»
«Қалың мал»
«Құралай сұлу»
Қазақ жәдидтерінің 1907 жылдан 1917 жылға дейінгі кезеңде ұлттық сананы өсіруге бағытталған басты құралы:
Қарулы төңкеріс
Петициялық қозғалыс
Мерзімді баспасөз
Діни насихат
1911 жылдан бастап Троицкіде шығарыла бастаған журнал:
«Қазақ»
«Үш жүз»
«Ульфат»
«Айқап»
1911-1915 жылдары Троицк қаласында шығып тұрған журналдың редакторы және идеялық жетекшісі:
Бақытжан Қаратаев
Мұхамеджан Сералин
Әлихан Бөкейханов
Ғұмар Қараш
ХХ ғасыр басындағы қазақтілді баспасөзде талқыланған Қазақстан үшін маңызды мәселе:
Білім алу мәселесі
Діни рәсімдерді атқару мәселесі
Аграрлық мәселе
Казак және орыс қонысаударушыларын қоныстандыру мәселесі
1913-1918 жылодары «Қазақ» газеті шығып тұрған қалалар:
Омбы, Түркістан
Орынбор, Торғай
Саратов, Самара
Мәскеу, Петербор
1917 жылы «Алаш» партиясының ресми органына айналған газет:
«Қазақ»
«Балапан»
«Ульфат»
«Пікір»
1905 жылы Ә.Бөкейхан мүше болған партия:
Большевиктер партиясы
Кадеттер партиясы
«Шура-и-улема»
Эсерлер партиясы
Ә.Бөкейханның революциядан кейінгі Қазақ мемлекеттілігіне қатысты ұстанымы:
Ресейде конституциялық монархия орнатуды жақтады
Ресейдегі большевиктер билігін мойындады
Ресей құрамындағы қазақ автономиясын жақтады
Ресей тағына патшаны қайта отырғызуды жақтады
Ә.Бөкейханов Ақпан революциясын жақтай отырып, Уақытша үкіметтің тағайындауымен комиссар болған облыс:
Орал
Семей
Торғай
Жетісу
Ә.Бөкейханның либерал-демократиялық бостандықтарды ұстана отырып, дінге қатысты көзқарасын анықтаңыз:
Халықтың басым бөлігі ұстанатын исламды мемлекеттік дін ретінде жариялауды ұсынды
Діннің мемлекеттен бөлінуін (секуляризм қағидатын) жақтады
Қазақ даласында христиан дінін кеңінен таратуды жақтады
Қазақтың исламға дейінгі тайпалық түсініктерін қалпына келтіруді ұсынды
1917 жылдардағы революция жылдарында Ә.Бөкейхан мен оның серіктестері жақтаған мемлекеттік құрылысы:
Қазақстанның тәуелсіз мемлекет ретінде өзін жариялауы
Қазақстанның шектеулі ұлттық-мемлекеттік егемендігі нысанындағы ұлттық өзін-өзі басқаруы
Қазақстан өзінің аумағына өзбек, қырғыз, қарақалпақ халықтарын біріктіретін федерация ретінде ұсынды
Ресейдің конституциялық монархиялық құрылысы жағдайындағы бір субъект болды
1911 жылы шығыстанушы және публицист Барлыбек Сыртановтың әзірлеген жобасы:
«Қазақтар елінің жарғысы»
«Алаш конституциясы»
«Алты Алаштың бағдарламасы»
«Түркістан жарғысы»
Б.Сыртановтың Бүкілқазақтық съезд шақыруындағы көздеген мақсаты:
«Алашорда» үкіметін тез арада жариялау, қазақ жерін тек қазақтардың меншігі деп жариялау
Тәуелсіз Қазақ Республикасын тек қазақ жерлерінің шеңберінде ғана құру
Түркістан аймағындағы барлық түркі халықтарын қазақтардың қоластына біріктіру
Қазақтарға орыс үкіметі тартып алған жерлерді қайтарып беру, қазақтар мен орыстардың тең құқықтарын жариялау
Ә.Бөкейханның автономиялық бағдарламасынан Б.Сыртановтың Жарғысының (Конституция жобасы) айырмашылығы:
Ресейдегі монархиялық тәртіпті сақтап алуды жақтады
Қазақстанның Ресей құрамынан шығуын және тәуелсіз Қазақ Республикасын құруды көздеді
Кадеттер партиясының ұстанымымен келісе отырып, Ресейде конституциялық монархия орнықтыру
Қазақстанның Ресей құрамында қала отырып, автономиялы Қазақ Республикасын құруды көздеді
Барлыбек Сыртановтың жарғысы бойынша Қазақстан ішкі саясатта толықтай дербес болатыны ұйғарылса, Ресейдің қолында қалуы тиіс болған:
Сыртқы саясат
Ішкі саясат
Экономикалық саясат
Әскердің ортақ болуы
Барлыбек Сыртановтың кейбір ережелері енген құжат:
«Түркістан (Қоқан) автономиясының» бағдарламасы
«Шура-и-исламия» партиясының бағдарламасы
«Алаш» партиясының бағдарламасы
«Үш жүз» партиясының бағдарламасы
