WorksheetsQH 10G #56
Total questions: 64
Worksheet time: 32mins
Қазақтардың жылқы шаруашылығы мен жылқыға табыну мәдениетіне қатысты археологиялық мәдениет:
Пазырық
Есік
Ботай
Бесшатыр
Көшпелілердің арасында жауынгерлердің ерекше беделге ие болуы байланысты:
Арий мәдениетіне
Сынтасты мәдениетіне
Арқайым мәдениетіне
Пазырық мәдениетіне
Ерте көшпелілерге тән әскери демократия дәстүрінің ерте орта ғасырда- түркі дәуірінде көрінуі:
Әскерилердің ел басқаруы
Әскердің шекарада орналасуы
Әскери демократия түркі құрылтайларына айналды
Әскерилер беделі әлсіреп шешендер мен билер рөлі артты
Ерте көшпелілерге тән әскери демократия дәстүрінің дамыған орта ғасырда көрінуі:
Қазақтар ханға наразылығын одан көшіп кету арқылы білдіре алды
Ханға қарсы шыққандар рудан аласталып, мүлкі тәркіленді
Хан ұрпағын арнайы атабектердің тәрбиелеуі
Реформалар нәтижесінде хандық биліктің жойылуы
Қазақ қоғамындағы сақ-тиграхауданың баскиіміне ұқсайтын киім:
Ерлердің тақиясы
Құндыз бөрік
Қасқыр ішік
Сәукеле
Ұлы Дала мен Орталық Азияда ислам пайда болғанға дейін өмір сүрген әртүрлі дін (дер):
Конфуцийлік
Манихейлік, зороастризм
Христиан
Буддизм, Бақсылық
Даосизм
Түркілердің басты діні:
Зороастризм
Манихейлік
Тәңірге табынушылық
Ислам
Тәңірге табыну тән болған халықтар:
Үнді-Қытай
Түркі-Моңғол
Парсы-Тәжік
Ауған-Парсы
Тәңірге табынушылардың түсінігі бойынша ғаламның бөлінуі:
Жоғарғы, орта, төменгі
Батыс, Шығыс, Орталық
Солтүстік, Оңтүстік, Орталық
Адамдар, жануарлар, құдайлар
Түріктер дүниетанымында жоғарғы әлемнің әміршісі, адамдардың тағдыры мен дүниеде болып жатқан құбылыстардың бәрін басқаратын:
Еңлік
Ұмай
Тәңір
Ерлік
Тәңірлік дініндегі ұрпақ жалғастырушы, береке-молшылықтың иесі саналатын:
Еңлік
Ұмай
Тәңір
Ерлік
Тәңірлік дінінде Ұмай анаға табыну сенімінің негізінде жатқан:
Жер-анаға табынушылық
Жыртқыш аңдарға табыну
Жер-суға табынушылық
Өлгендер рухына табынушылық
Тәңірлік дініндегі орта әлемдегі басты құдірет:
Қасиетті Көк-Тәңір
Қасиетті Жер асты иесі
Қасиетті Жер-су
Қасиетті От-ана
Тәңірлік дінінде төменгі әлемнің әміршісі, ежелгі түркілерде адамдардың өлімін билеп-төстейтін құдірет иесі:
Еңлік
Тәңір
Еркілік
Ұмай
Тәңірлік дінінің мәнін құрайтын басты үш құдірет:
Тәңір, Ұмай, Еркілік
Мани, Ману, Паньгу
Оғыз, Құтлық, Білге
Алып Ер Тоңға, Ұмай, Еңлік
Исламның Ұлы Далаға таралуына қарай Тәңірге табынушылық исламмен араласты.Бұл ұғымның ғылыми атауы:
Лаицизм
Экуменизм
Діни синкретизм
Модернизм
Қазақ қоғамында ежелгі пұтқа, табынушылықпен, анимизм, тотемизм және рухтарға сенумен байланысты түсінік:
Бақсылық
Сопылық
Ахмадийа
Тәңірлік
Бақсылық сенім бойынша о дүниелік әлеммен және рухтармен байланысты жүзеге асыратын, әртүрлі сиқырлар жасайтын, сиқырлық әс-әрекеттерімен (қобызда, домбырада ойнау, ән айту) адамдарды емдеуге қабілетті адам:
Ақсақалдар
Бақсылар
Дәруіштер
Сопылар
Ұлы Дала халықтары арасында орныққан исламдағы мазхаб (мектеп мағынасында):
Шафиғилік
Ханафилік
Маликилік
Ханбалилік
Исламдағы екі негізгі бағыттың бірі болған – суннизмнің әдеттегі құқық – адатты танитын бағыты (мектебі):
Шафиғилік
Ханафилік
Маликилік
Ханбалилік
ХІХ ғасырдың соңына дейін істерді дәстүрлі құқық негізінде қарастырған, көшпелілер үшін маңызды сот болған:
Болыстық сот
Уезд бастығы соты
Билер соты
Округтік приказ соты
Қазақ даласында исламның кең таралуына себеп болған, әулиелерге табыну мен қасиетті молаларды құрметтеуді мойындайтын ілім:
Бақсылық
Сопылық
Тәңіршілдік
Манихейлік
Қазақтар сиынып баратын басты қасиетті орынға айналған, сопылықтың көрнекті өкілі:
Жүсіп Баласағұн
Ахмет Йүгінеки
Қожа Ахмет Ясауи
Мұхаммед Хайдар Дулати
Сопылықтың кең тарауы кезінде қазақ жерінде тұратындар үшін «кіші қажылық» болып есептелген:
Мекке, Мединеге бару
Иранның Хорасан қаласына бару
Самарқандағы кесенелерді аралау
Ясауи кесенесіне бару
XVIII ғасырдың өзінде көрініс тапқан ежелгі діннің қалдықтарына мысал болатын:
Батырларды Шығыс Қазақстандағы сақ патша қорғандарына жерлеу
Хандарды жылқыларымен бірге жерлеу
Жетісудағы Тамғалы петроглифтері маңына жерлеу
Орталық Қазақстандағы Ұлытау маңына жерлеу
Қазақтар арасында татар немесе өзбектер халықтарындағыдай исламның терең енбеу себебі:
Қазақтардың дәстүрлі бақсылық түсінігінде болуы
Тәңірліктің басым болуы
Қазақтардың көшпелі өмір салтын ұстану
Заратуштра және манихейлік діндерінің басым болуы
Қазақтар арасында мұсылман діншілдігі артып, мешіттер саны мен онымен байланысты бастауыш мектептер саны артты:
XVIII ғасырда
ХІХ ғасырда
XVII ғасырда
XX ғасырда
Қазақтар «үлкен қажылық» үшін барды:
Мединеге
Түркістанға
Стамбұлға
Меккеге
Нышандық мәні бар бірқатар қалыптасқан іс-әрекеттер қатары
әдет
дін
ғұрып
дәстүр
Адам, топ немесе қоғам қабылдаған мінез-құлықтың қалыптасқан бейнесі
ғұрып
дін
дәстүр
әдет
Ұрпақтан-ұрпаққа берілетін және қоғамдық қатынастарды реттейтін түсініктер мен ғұрыптар (жоралар) жиынтығы
әдет
дәстүр
ғұрып
дін
Өмірлік кезеңдерге қатысты салт:
Құда түсу
Үйлену мерекесі
Шілдехана
Тасаттық
Қазақ қоғамындағы балаларға байланысты салт:
Тұсаукесер
Ас беру
Неке қию
Үйлену тойы
Дәстүрлі қазақ қоғамындағы үйленуге байланысты салт:
Тұсаукесер
Ас беру
Неке қию
Үйлену тойы
Қазақ қоғамындағы құрбандық шалып, жаңбыр сұрау жоралғысы:
Асар
Тасаттық
Қымызмұрындық
Жылу жинау
Қылқобыз немесе домбыраның сүйемелдеуімен жырау орындаған, әскери магия мен ата-бабаларға табыну ғұрыптарымен байланысты жанр:
Күй
Терме
Жыр
Өлең
Ауызша сақталған, ата-бабалар тарихын аңыздық және мифтік түрде бейнелейтін жүзден астам эпикалық дастандар ішіндегі ерекше жырлар:
«Ер Тарғын», «Қыз Жібек», «Еңлік-Кебек», «Қозы Көрпеш-Баян сұлу»
«Алпамыс батыр», «Ләйлі-Мәжнүн», «Рүстем-Дастан», «Манас»
«Кенесары-Наурызбай», «Қобыланды батыр», «Орақ-Мамай»
«Қырымның қырық батыры», «Қыз Жібек», «Еңлік Кебек»
Суретте бейнеленген «Қобызшы» картинасының авторы, суретші:
Ә.Қастеев
В.Верещагин
Н.Хлудов
С.Романов
Эпикалық музыка дәстүрімен қатар, аспаптық музыка – қылқобыз және домбырада орындалатын жанр:
Күй
Жыр
Дастан
Айтыс
Алғаш қылқобызды жасаушы, алғашқы күйді шығарушы:
Асанқайғы
Қорқыт
Құрманғазы
Тәттімбет
Қазақ музыкасы ғұрыптық және эпикалық жанрдан бөлек, сазгерлер мен орындаушылардың шығармашылығы түрінде дами бастаған кез:
XVIII ғасырдан бастап
XVII ғасырдан бастап
XIX ғасырдан бастап
XX ғасырдан бастап
Қазақстанның батыс және орталық аймақтарында орындалатын күй жанрын дамытқан күйшілер:
Біржан сал, Ақан сері, Жаяу мұса
Ықылас Дүкенұлы, Нысанбай Жаманқұлұлы
Құрманғазы Сағырбайұлы, Дәулеткерей, Тәттімбет Қазанғапұлы, Дина Нұрпейісова
Сүйінбай Аронұлы, Жамбыл Жабаев
Орталық және Шығыс Қазақстанда қалыптасқан кәсіптік ән мектебінің өкілдері:
Біржан сал Қожағұлұлы, Ақан сері Қорамсаұлы, Жаяу мұса Байжанұлы
Ықылас Дүкенұлы, Нысанбай Жаманқұлұлы
Құрманғазы Сағырбайұлы, Дәулеткерей, Тәттімбет Қазанғапұлы, Дина Нұрпейісова
Сүйінбай Аронұлы, Жамбыл Жабаев
ХІХ ғасырда Жетісуда дамыған суырыпсалма ақындардың сөз жарысы дәстүрі:
Жыршылық
Терме
Айтыс
Күй
Аңшылар мне батырлардың аспабы болып табылатын, аңыздармен байланысты белгілі ежелгі аспап:
Даңғыра
Сырнай
Шаңқобыз
Сыбызғы
Қазақ музыкасының неғұрлым көне үлгілеріне жататын күйлер: /ғалымдар бұл күйлерден ежелгі тотемдік табынушылықтың жаңғырығын көреді/
Батырлар мен аңшылардың ерлік істерін суреттейтін күйлер
Құстар мен жан-жануарларға арналған күйлер, балалар немесе жануарлар төлдерін жоқтау күйлері
Адамдардың көңіл-күйі мен мінез-құлқын суреттейтін күйлер
Шайқас даласындағы қарулар мен адамдардың, мініс жылқыларының дауыстарын салатын күйлер
Қазақтың дәстүрлі жеті ішекті аспабы:
Адырна
Домбыра
Сырнай
Жетіген
Суретті және тарихи біліміңізді пайдаланып ішекті аспаптарды көрсетіңіз:
Даңғыра, дабыл
Жетіген
Адырна, сырнай, керней
Сыбызғы, дауылпаз
Қазақтың музыкалық ұрмалы аспаптары:
Даңғыра, дабыл
Жетіген
Адырна, сырнай, керней
Сыбызғы, дауылпаз
Дәстүрлі қазақ музыкасындағы тілікті аспап:
Домбыра
Қобыз
Шаңқобыз
Сырнай
Үлкен аста, мереке күндері өткізілетін суырыпсалма ақындардың тапқырлықта сайысуы:
Жыршылық
Терме
Айтыс
Күй
Ұлттық мерекелердің ішіндегі ең басты мейрам (парсыша жаңа жыл дегенді білдіреді):
Наурыз
Құрбан айт
Ораза айт
Көрісу айт
Наурыз мерекесіндегі ең маңызды, міндетті түрде жеті дәмнен тұратын ас:
Бауырсақ
Қуырдақ
Наурызкөже
Айран
Наурыз мерекесінде өткізілетін ұлтық ойындар:
Ұйқыашар, селтеткізер
Ораза айт, Құрбан айт
Айтыс, жұмбақ жарысы
Көкпар, күрес, арқан тарту
Наурыз мерекесінде алыс және жақын қашықтықтарға байланысты ойындар:
Ораза айт, Құрбан айт
Ұйқыашар, селтеткізер
Айтыс, жұмбақ жарысы
Көкпар, күрес, арқан тарту
Қазақтар тойлаған ұлттық мерекелерден бөлек, мұсылман мерекелері:
Мәуліт, Ораза айт
Ораза айт, Құрбан айт
Көрісу айт, Құрбан айт
Мәуліт, Көрісу айт
Этностың рухани мәдениеті саласына жататын:
Үйшілік, ұсталық, зергерлік өнер
Фольклор, есептеу жүйесі, халықтық астрономия, халықтық медицина
Айтыс өнері, күйшілік, жыршылық, терме
Фольклор, ер-тұрман жасау, жыршылық, зергерлік өнер
Қазақ халқының басқа да Орталық Азиядағы халықтар сияқты он екі жылға негізделген күнтізбесі:
Мүшел
Хижра
Юлиан
Григориан
Көшпелілер, даладағы малшылар мен жолаушылар айналасын бағдарлау үшін пайдаланған жұлдыздары:
Шолпан, Есекқырған, Темірқазық
Торпақ, Сүмбіле, Темірқазық
Жетіқарақшы, Арыстан, Үркер
Сиыршы, Балықтар, Қоян
Қазақ қоғамында адамның жасы есептелді:
Ай күнтізбесімен
Мүшелдің көмегімен
Күн күнтізбесімен
Григориан күнтізбесімен
Қазақтың дәстүрлі медицинасында сынған сүйектерді салушылар:
Бақсы-тәуіптер
Емшілер
Сынықшылар, оташылар
Дәрігерлер
Дәстүрге теріс әсерін тигізіп, оны жойған жаңа замандағы өзгерістер:
Жаңғырту, индустрияландыру, урбандалу (қалаландыру)
Роботтандыру, жасанды интеллект, ұялы байланыс
Теледидар, радио, бұқаралық ақпарат құралдары
Жаһандану, газет-журналдардың кең таралуы, сауатсыздықтың артуы
Адам өзін рулық топтың мүшесі ретінде сезінуден қалып, өз күшіне ғана сенетін және өзіне-өзі жауап беретін жеке тұлғаға айналатын қоғам:
Дәстүрлі қоғам
Постиндустриялық қоғам
Аргарлы қоғам
Индустриялық қоғам
Дәстүрлі қоғам үшін сынаққа айналған қоғам:
XVIII ғасыр
XIX ғасыр
XX ғасыр
XXI ғасыр
