Font size
Worksheets4.2-ресурс.Кәсіби шаршау психологиясы
Total questions: 18
Worksheet time: 11mins
..... ХХ ғасырдың
60-жылдарында АҚШ-та жұмыссыздарға, мүгедектерге және т.б. арналған әлеуметтік көмек қызметтері пайда бола бастаған кезде америкалық психологтер назар аударған.
әлеуметтік көмек
Эмоционалдық шаршау құбылысына
психологиясына
әлем өзгерісіне
Алғаш рет ..........1961 жылы Грэм Гриннің «Жоғалту құны» атты (A.Burnt-Out case) әңгімесінде қолданылған.
«Эмоциялық шаршау» ұғымы
«Шаршау» ұғымы
«Синдром» ұғымы
.......... терминін алғаш рет 1974 жылы Фрейденбергер мен Гинзбург (Freudenberger, Ginsburg) психиатриялық мекемелердегі қызметкерлердің моральдік азғындауын, өмірден түңілуі мен қатты шаршауын сипаттау үшін
Эмоционалдық шаршау синдромы
Шаршау синдромы
Эмоционалдық көңіл-күй синдромы
1982 жылы америкалық зерттеуші Кристина Маслач осы шаршау синдромының белгілерін сипаттаған, оның ұсынған диагностикалау әдістері .......
эмоционалдық әлсіреу
деперсонализация және жеке жетістіктердің төмендеу синдромы
эмоционалдық шаршау
әртүрлі «көмекші мамандықтармен» айналысатын мамандар арасында пайда болуы мүмкін
депрессияға түсу
Шаршау синдромының артында қарым-қатынастың екі жақты тапшылығы тұр:
Сыртқы және ішкі
Табиғи және жасанды
Әлеуметтік және эмоционалдық
Шаршау синдромының сыртқы тапшылық қарым-қатынасы.....
ашуланудан
өзімен
басқа адамдармен және қызметпен
Шаршау синдромының ішкі қарым-қатынас тапшылығы.......
басқа адамдармен
ұжыммен
өз-өзімен және өзінің эмоционалдық қабілетімен
Мән-мағынасыздық пен ашуланшақтық (сарқылу депрессиясы)............ туындайды.
қарым-қатынас барысында
шаршау синдромының нәтижесінде
эмоцияны басқара алмаудан
........ – стресске қарсы қорғаныс реакциясы ретінде кәсіби іс-әрекеттің өзгеруі (Cherniss С.).
Эмоционалдық шаршау синдромы
Шаршауды диагностикалау
Сыртқы қарым-қатынас тапшылығы
........ – дистрестің ең жоғары көрінісі (бейімделу жалпы синдромының үшінші кезеңі–сарқылу сатысы) (Маслач К.).
Эмоционалдық шаршау синдромы
Ішкі қарым-қатынас тапшылығы
Шаршауды диагностикалау
......... –психикалық жарақаттаушы әсерлерге жауап ретінде эмоцияларды толық немесе ішінара өшіру (олардың энергиясын төмендету) түріндегі тұлғаның психологиялық қорғаныс механизмі (Бойко В.В.).
Шаршау синдромы
Сыртқы қарым-қатынас тапшылығы
Эмоционалдық шаршау синдромы
И.В. Возняк және т.б. авторлар «Педагогтердің эмоционалдық шаршауының алдын алу бойынша әдістемелік ұсынымдарда» .......
кәсіби қызметке қатысты жағдайларды қарастырған.
эмоционалдық шаршаудың пайда болуының сыртқы және ішкі тәуекел факторларын қарастырған.
эмоционалдық жағдайлардың алдын алуды қарастырған.
Эмоционалдық шаршаудың сыртқы факторлары:......
- Үнемі эмоционалдық қызу жұмыс.
- Қызметтің нашар ұйымдастырылуы.
·Атқарылатын функциялар үшін жоғары жауапкершілік.
·Кәсіби қызметтегі қолайсыз психологиялық ахуал.
- Кәсіби қызметтегі эмоционалдық қайтарымға әлсіз мотивация.
·Қарым-қатынас саласында кәсіби маман айналысатын психологиялық тұрғыдан күрделі контингент (мінез-құлқы «қиын», жүйке жүйесінің ауытқулары бар, психикалық дамуы тежелген балалар және т.б.).
- Тұлғаның адамгершілік тұрғыдан кемшіліктері мен бағдарсыздануы.
Эмоционалдық шаршаудың пайда болуының ішкі факторлары:.....
- Эмоциялық қатаңдыққа бейімділік.
- Кәсіби қызметке қатысты жағдайларды қарқынды интериоризациялау (қабылдау және әсерлену).
- Үнемі эмоционалдық қызу жұмыс.
- Қызметтің нашар ұйымдастырылуы.
- Кәсіби қызметтегі эмоционалдық қайтарымға әлсіз мотивация.
- Тұлғаның адамгершілік тұрғыдан кемшіліктері мен бағдарсыздануы
- Ресурстардың жетіспеушілігі: туыстары, достары, көршілері, әріптестері тарапынан қолдаудың болмауы; экономикалық тұрақсыздық; денсаулық мәселелері.
- Экзистенциалды фактор. Экзистенциалды-аналитикалық тұрғыдан алғанда, шынайы ниеті жоқ іспен айналысу және қазіргі уақытта эмоционалды күй кешу деңгейінде болмау («ішкі келісімсіз өмір сүру») стресстің ең терең тамыры болып табылады.
И.В. Возняк және т.б. авторлар «Педагогтердің Эмоционалдық шаршауының алдын алу бойынша әдістемелік ұсынымдарда» қолайсыз Эмоционалдық жағдайлардың алдын алу үшін қолданылатын әдістердің саны
15
12
13
Эмоционалдық жағдайлардың алдын алу әдістері: .......
--Ақыл-ой күші көптеген оқиғалар мен фактілердің теріс әсерін бейтараптандыра алады. Оптимист болыңыз. Өмірдің түсініксіз жақтарын елемеңіз, оқиғалар мен жағдайларды оң бағалаңыз.
-- «Жалпы бәрі жақсы, не болса да, оңынан болсын» деген ұранмен өмір сүріңіз.
--Өзіңіз үшін белгілі бір босаңсыту рәсімін жасаңыз.
--Өмірдің қанағаттанарлықсыз жағдайларын уақытша деп қабылдап, оларды жақсы жаққа өзгертуге тырысыңыз.
--Өз жетістіктеріңізді, табыстарыңызды атап өтіп, олар үшін өзіңізді мадақтаңыз, қол жеткізген мақсаттарға қуаныңыз.
-- Болған жанжалдар мен жіберілген қателіктер туралы өзіңізді «жей» бермеңіз. Олардың себебін түсініп, тұжырым шығарыңыз және одан шығудың жолын табыңыз.
-- Егер мәселе немесе жанжал туындаса, оларды уақтылы және ойластырылған түрде шешіңіз.
-- Ешкімге жағынудың қажеті жоқ. Егер сіз бір нәрсемен келіспесеңіз, онда нақты «жоқ» деп, ал келіссеңіз «иә» деп жауап беріңіз. Маған сеніңіз, бұл қиын емес. Өзіңізді қатты қинамаңыз.
-- Өзіңіз үшін күнделікті технологиялық үзіліс жасаңыз. Толығымен бәрінен алшақтауға болатын уақытты белгілеңіз. Ноутбукке, телефонға, әлеуметтік желілерге, электрондық поштаға жоламаңыз. Өткен күнді талдаңыз, жағымды сәттерге көбірек назар аударыңыз.
-- Өзіңіздің шығармашылық бастамаңызды қолдаңыз.
-- Күйзелістің алдын алу әдістерін қолданыңыз. Медитация әдістерін қолданыңыз, жұмыстан үзіліс жасаңыз, өз ойларыңызды күнделікке жазыңыз, сүйікті хоббиіңізбен және сіздің жұмысыңызға ешқандай қатысы жоқ басқа істермен айналысыңыз.
-- Мынаны ережеге айналдырыңыз: жағымды адамдармен ұзақ және жиі қарым-қатынас жасау. Жағымсыз адамдармен қарым-қатынасты сыпайы және байқатпай шектеңіз.
-- Кез келген адамның өз даралығын еркін көрсету құқығын тану.
-- Көзқарастардың серпінділігін дамыту.
Эмоционалдық шиеленісті төмендететін тәсілдер: .....
1. Өзіңіз бен серіктес арасындағы айырмашылықтарды атап көрсету
2. Серіктестің мәселелеріне қызығушылық танытпау
1. Серіктеске ішіндегісін айтуға мүмкіндік беру
2. Эмоционалдық жағдайды (өзінің, серіктесінің) вербалдау
1. Серіктеспен ортақ тұстарын(мүдделер, пікірлер жәнет.б. ұқсастықтар) атап көрсету
2. Серіктестің мәселелеріне қызығушылық таныту
1.Серіктестің көзінше оның маңыздылығын, пікірін атап өту
2. Қазіргі жағдайдан нақты шығу туралы ұсыныс
1. Фактілерге жүгіну
2. Байсалды, сенімді сөйлеу қарқыны
Эмоционалдық шиеленісті арттыратын тәсілдер: ......
1. Қазіргі жағдайдан нақты шығу туралы ұсыныс
2. Фактілерге жүгіну
1. Серіктестің сөзін бөлу
2. Эмоционалдық жағдайды (өзінің, серіктесінің) елемеу
1. Өзіңіз бен серіктес арасындағы айырмашылықтарды атап көрсету
2. Серіктестің мәселелеріне қызығушылық танытпау
1. Жеке басына өту
2. Сөйлеу қарқынының күрт жылдамдауы
1. Серіктесті төмендету, серіктестің жекебасын теріс бағалау
2. Кінәлі адамды іздеу және серіктесті кінәлау
