Worksheets"Қаһар" Б.М.
Total questions: 30
Worksheet time: 20mins
Балалық шағы аштық жылдарымен тұспа-тұс келді. Бес жасында жетім қалған ол балалар үйінде өседі. Кішкентайынан зерек, шығармашылыққа бейім болып, мектептегі қабырға газетіне өлеңдерін жариялап тұрады.
Кімнің өміріне байланысты ақпарат?
Ж. Аймауытов
М. Жұмабаев
Ә. Тәжібаев
І. Есенберлин
Ілияс Есенберлин дастандарын табыңыз
"Айша"
"Жетісу суреттері"
"Сұлтан"
"Кенесары-Наурызбай"
Ілияс Есенберлиннің 1949 жылы жарық көрген жыр жинағы:
“Аққу құстар қуанышы”
“Адамгершілік жыры"
“Айқас”
“Көлеңкеңмен қорғай жүр”
Сәйкестендіріңіз
А) Қаһар В) Алмас қылыш
1. 1971
2. 1973
3. 1969
4. 1970
А-2, В-3
А-3, В-1
А-1, В-2
А-4, В-2
“Қаһар” романында қай жылдар аралығында тарихи оқиғалар суреттеледі?
1835-1845
1839-1846
1836-1847
1840-1845
“Қаһар” романында тарихи шындық, қаһармандар келбеті нанымды мүсінделген. Мұнда халықтың азаттық жолындағы күресін, ересен ерлігін бейнелейтін жарқын беттер мол. Автор, бір жағынан, бостандықты аңсаған, бірақ оған жетуге жағдайы жоқ халықтың басындағы трагедияны таныстыра алған. Шындығында, бұл-жерден, еркіндіктен айырылған қазақ елінің стихиялық бұлқынысы, аласұрып айбат шегуі, тұяқ серпуі туралы хикая.
Кімнің пікірі екенін табыңыз
Әлия Бөпежанова
Мұхтар Әуезов
Рахманқұл Бердібаев
Рымғали Нұрғали
“Қаһар” романын жазу барысында Ілияс Есенберлиннің тақырыпты зерттеуге саналы өмірін арнағандығына дəлел бола алатын қатарлар:
Кенесарының Ақмола бекінісін алғанда көрсеткен ерлігі
Сейтеннің тұтқынға түскенде айтқан сөздері
баласы Сыздықтың батырлығын сынауы
Оғаштың опасыздығын сипаттауы
Наурызбайдың қолындағы құсты аттырып билік айтқан тұстары
“Қаһар” романындағы негізгі қаһарман
Бұхарбай
Басықара
Халық
Жанайдар
Шығарманың бас қаһарманы- азаттықты, теңдікті аңсаған халық. Сондықтан “Қаһар” романында суреттелген проблема жалпыадамзатқа ортақ.
Кімнің пікірі екенін табыңыз
Рахманқұл Бердібаев
Қайым Мұхамедханов
Рабиға Сыздықова
Тұрсын Сыдықов
Абылай ханның ең кіші ұлы Қасым сұлтан өзінің балаларымен Ресейге қарсы күрес жүргізе бастады.
1833 жылдан
1820 жылдан
1821 жылдан
1822 жылдан
“Ресейге қарсы көтерілісте бір боламыз” деген Қоқан билеушілерінің қолынан қаза тапқан Кенесарының бауырлары:
Есенгелді
Саржан
Қасым
Тайжан
Есенгелді мен Саржан сұлтандарға Қоқан билеушілерінің бір жамандық жасамақ екенін алдымен сезіп, сескенген кім?
Иман
Мұса
Ағыбай
Күшік
Кенесарының əкесінің айтқанына тек қатыгез бауырларынан қорыққаннан ғана көнетін, бозөкпелеу, аталас туысы:
Тайжан
Есенгелді
Күшік
Наурызбай
Орта жүз хан көтерген қырық мың жылқы айдаған Сəмекенің ұрпақтары:
Жантөренің Ахметі мен Арыстаны
Тəукенің Жамантайы
Құдайменді балалары
Тәукенің Құсбегі
Алдап шақырып, Қасым төренің басын алған:
Қоңырқұлжа
Құсбегі
Лəшкер паруаншы
Бегдербек
Кенесары бейнесін табыңыз
жатаған келген ат жақты, сары сұр кісі.
Сұңғақ бойлы, екі иығына екі кісі мінгендей құлаш жауырын, тіп-тік келген, ат жақты, екі бетінен қаны тамған ақ құба түсті.
Орта бойлы, кең жауырын, арықтау тарамыс денелі
Сараң қимылы, жұмылабіткен жіңішке еріндері аз сөйлеп, көп тыңдайтын адамды сездіреді.
Білегіне дейін сыбанып түріп алған оң қолында бауыры қорғасын, бес батпан зілдей ауыр қара найзасын тудай көтере ұстап, астындағы сарғылт қылшықты ақ боз атын ойнақтатып “Абылайлап” шыққанда жан қарсы келе алмайтын.
Наурызбай бейнесін табыңыз
Жиырма екіге жаңа шыққан келбетті жігіт
рын, көз, қас-қабақтары қазақ жігіттерінікінен гөрі мол пішілген, танадай жалтыраған сопақтау келген үлкен қоңыр көздері адамға ілтипатпен қарайды.
Басында қызыл барқыпен тыстаған құндыз бөркі, үстінде құйыршықтары мен тырнақты аяқтары салбыраған қара қасқа күзен ішік.
Мойылдай қап-қара кішкентай көздері дəл тұсындағы сырлы уыққа қадалып, мысықтың мұртындай едірейе қалды.
Салпы ерінді аузын қисаңдата шайнағанда сарышұнақтың құйрығындай жіңішке ұзын мұрты едірең-едірең ете қалды.
Наурызбайға тəн ақпараттар:
Кенесарыдан бөлініп шығып, Күшіктей болғысы келген
Əскерді азық-түлікпен жəне қару-жарақпен қамтамасыз етіп, барлау жұмыстарын ұйымдастырған
Ожайды аман алып қалған
Сөзге шешен, өнерлі
Балуандығымен, құсбегілігімен танылған
Наурызбайдың реңінен көңілінің қапалы екенін аңғарған Күнімжан оған күле қарап: Кіші төрем, неден жүдей қалғансың?- деді.- Бір жерің ауырғаннан саумысың? Наурызбай қапалана жауап қайырды. Ауру екенім рас, жеңеше… Жаным ауырады, көкірегім ауырады, жүрегім ауырады… Інісінің немен дертті екенін көптен бері сезетін Кенесары үндеген жоқ. Күнімжан енді жігер бере сөйледі.---- Қара бұлттан күн де шығар, бұл аурулардан айығар заманың да келер. Қашан?! Оныжүйрік аттың шабысы, ер жігіттің намысы біледі. Намысқа шабар алысымыз болып тұр ма? Біз қазір апан-апанға келіп тығылған бөрі тəріздіміз. Қанша бөрі болсаң да, тығылған жерің құр түкпір. Кенесары кенет інісіне қарады. Апаннан атылған бөрі жауына қауіпті екенін білмейтін бе едің? Қол-аяғыңды бауырыңа жиып атылуға дайындала бер, Науанжан…-- Жоқ, Кене аға, апанынан бөрі тек ажалына ғана атылады. Кейде жауын да мерт етпей ме? Маған ондай итжығыстың керегі жоқ,- Наурызбай ағасына кішілік мінез көрсете ақырын сөйледі.- Маған жауымды аңдап басар Көкшенің ыңғыл-жыңғыл жартасы, соңымнан қуып жете алмас ұшы-қиыры жоқ Арқаның кең даласы керек. Кенесары інісінің өзімен пікірлес екенін бұрын да білетін, бұ жолы да ойлаған жерінен шыққан соң іштей қуанып қалды. Сөйтсе де қатты мінезіне салып: Ұясынан ерте ұшқан қыран тез қартаяды,- деді.- Алдыңғы ағаларың барда жол таңдамай тұра тұр. Наурызбай Кенесарыны өзге ағаларынан артық сыйлайтын, сондықтан қарсы сөзге келмей: Құба-құп,- деп төмен қарады.
Үзіндіден нені байқауға болады?
Патша үкіметі саясатының теріс пиғылы аңғарылады
Кенесары мен Наурызбайдың көздегені мен ішкі дертін танытады
Кенесарының інісі одан басқа жолда екенін аңғаруға болады
Кенесарының көтеріліске шыққалы жатқанын көрсетеді
Қоңырқұлжа Құдаймендіұлына қатыстылар
Патша үкіметінің тыңшысы болады
Сəмеке ханнан тараған ұрпақ. Ақ патшамен қарым-қатынасы өте жақсы. Николай патшаға “кешкі серуеніне мінсін” деп мойны қудай иілген алты ақ боз арғымақ жіберген. Ондағы мақсаты, салық төлеуді қиынсынып, елмен бірге екі жыл салықтан босатылу. Осы хатты жаза отырып, жанына тұлпарын қоса жіберіп, патшаның оң жағына шығады.
Салық төлеуді қиынсынады. Сондықтан да заңнан аттап қолындағы жиырма мың қылаң мен баранын он екі мың деп көрсеткен. Салықты аз төлеу үшін
Абылай ұрпақтарына жақын болып, сырын білгісі келеді
Өзін “Абылай ұрпақтарынан нем кем?” деп ойлайды
Қоңырқұлжаның бейнесі
Мойылдай қап-қара кішкентай көздері дəл тұсындағы сырлы уыққа қадалып, мысықтың мұртындай едірейе қалды
Сол заманның тынысын, салқын саясатын танытады
Мұрын, көз, қас-қабақтары қазақ жігіттерінікінен гөрі мол пішілген, танадай жалтыраған сопақтау келген үлкен қоңыр көздері адамға ілтипатпен қарайды. Қызылды-жасылды меруерт өрілген айдары самай тұсынан салбырап түсіп тұр. Жаңа тебіндеп келе жатқан қоңыр мұртты.
Қамшының алақанындай жалпақ келте мұрны пысылдап, кебежедей жуан қарны дем алған сайын көтеріле түсіп ырқ-ырқ етеді. Салпы ерінді аузын қисаңдата шайнағанда сарышұнақтың құйрығындай жіңішке ұзын мұрты едірең-едірең ете қалды.
Көзі тереңдей, қас қабағы кіртие қалған.
Менің қызметіме ақ патша да, Омбы генерал-губернаторы да риза. Ал халық ше? Халық деген- бір кеще жас бала, оны алдай алсаң болғаны, соңыңнан ере береді… Менің сол қасиетім ғой, осы уақытқа дейін жұртты уысымнан шығармай келгенім!..
Үзіндідегі пікір иесі
Қоңырқұлжа
Әшірап
Салауат
Күшік
Əшірап:
Салауат Юлаевтың көтерілісіне қатысқан, белгілі жауынгерлердің бірінің баласы
Жазу-сызудан хабарсыз жігіт
Әкесінің айтуы бойынша, бекіністерді алудың əдісінен хабардар жігіт
Дүлей мылқау
бекіністерді алудың əдісінен хабардар жігіт
Қараүлек
Кенесарының сөзін дұрыс түсінбей, Əшіраптың мойын омыртқасын үзіп өлтіріп алған кейіпкер:
Қамшының алақанындай жалпақ келте мұрны пысылдап, кебежедей жуан қарны дем алған сайын көтеріле түсіп ырқ-ырқ етеді.
Кенесарының бас жендеті:
Мойылдай қап-қара кішкентай көздері дəл тұсындағы сырлы уыққа қадалып, мысықтың мұртындай едірейе қалды.
Дүлей, мылқау, алпамсадай зор денелі
Ақмола бекінісін алуға қатысқан Кенесарының əскер саны:
5 мың
6 мың
7 мың
8 мың
Көкбурылдың үстінде тік түрегеліп, тұра қалып “Абылайлап” қамалға құйындата шаба жөнелген:
Кенесары
Ағыбай
Есенгелді
Сейтен
Кенесарының ұлы Сыздыққа қойған шарты:
Қоңырқұлжаның басын алу
Өткір кездіктің үстіне кеудеңді төсей құла
Жартастың үстіне шығып, жебемен ату
Ақмола бекінісін алу
Баласының ержүректіліген көз жеткізуді қалаған Кенесары сұлтан мен Сыздықтың жанында болған үшінші адам:
Айшуақ
Жүсіп - Иосиф Гербурт
Қараүлек
Байтабын
Абылайдың түсін растағандай, қызыл түлкідей қу, күнін көру үшін заманына қарай бейімделген Сыздықтан туған ұл:
Жүніс
Жүсіп
Жүрсін
Райымбек
Бұл жай қазақ емес, бұнда бір елге аға боларлық ақыл бар. Əттең! Əттең! Елі кішкентай жұрттың ардақты ұлдарының даңқы да кішкентай. Дəл осы шоқша сақалды, шегір көз қазақ Еуропа елдерінің қолбасшыларының қайсысымен салыстырсаң да батырлық, айлақорлық жағынан кем соқпас еді, бірақ кішкентай халықтың ұлы… Ал жері көп. Өйтіп-бүйтіп аман алып қалғанмен, ертең бəрібір сол жерден айырылады. Өйткені бұлар саны аз халық.
Ой иесі:
Санжар
Жүсіп - Иосиф Гербурт
Бабажан
Кенесары
