Font size
WorksheetsИнкл 2ур 1-50
Total questions: 50
Worksheet time: 38mins
Инклюзия мектептердегі жағдайды жақсарту процесінің үш тең құрамдас бөлігін бір мезгілде дамыту арқылы қол жеткізіледі:
инклюзивті мәдениетті қалыптастыру
әлеуметтік саясатты дамыту
жеке бағдарламаларды әзірлеу
инклюзивті саясатты дамыту
инклюзивті тәжірибені әзірлеу және енгізу
М.В. Allodi инклюзивті білім беру ортасының сапасының келесі көрсеткіштерін анықтайды:
әрбір қатысушының өзін-өзі дамытуға ынталандыру
оқыту тәжірибесін үздіксіз дамыту және жаңарту
уақытша даму және қоғамдастықтың қатысуы
барлық инклюзия субъектілерінің белсенді әлеуметтік қатысуы
әрбір адамның қауіпсіздігі
Ерекше қажеттіліктері бар балаларға интеграцияланған оқытудың вариативті үлгілері (Н.Н. Малофеев Н.Д. Шматко)
шектелген
біріктірілген
тұрақты
Ішінара
Уақытша
Инклюзивті білім берудің принциптері:
адамның қарым-қатынас жасауға құқығы жоқ
барлық адамдар құрбыларының қолдауы мен достығына мұқтаж
әрбір адам сезінуге және ойлауға қабілетті
әр адамның өз мүмкіндігі бар
алуан түрлілік адам өмірінің барлық аспектілерін жақсартады
Интеграция түрлері
білім беру интеграциясы
жеке интеграция
әлеуметтік интеграция
дифференциалданған интеграция
бірлескен интеграция
Жалпы білім беретін оқу бағдарламалары бойынша үйде оқытуды тиімді және сапалы ұйымдастыру үшін мыналар ұсынылады:
баланың жеке аффективті тәжірибесін жинақтау
білім беру ұйымдарын нормативтік құжаттармен қамтамасыз ету
оқушылардың білімді меңгеру дағдыларын кеңейту
мектеп ұжымының әрбір мүшесінің қызметін нақты анықтау
пән мұғалімдерінің әдістемелік бірлестігін құру
Әрбір баланың сапалы білім алуын қамтамасыз етудің шарттары
жақын даму аймағын ескеру
оқушылардың қабілеттерінің алуан түрлілігін қабылдайтын мұғалім
түзету жұмыстарында баланың өзіндік мотивациясына сүйену
баланың жеке аффективті тәжірибесін жинақтау және мағыналы ретке келтіру
білім беру мазмұнын оқушының қажеттіліктерін ескере отырып бейімдеу
Ерекше білім беру қажеттіліктері бар балалардың келесі топтары бөлінеді:
Дамуында ауытқуы бар балалар
Уақытша қиындықтары бар балалар
Оқуда қиындықтар, мінез-құлық және эмоционалдық проблемалары бар балалар
Жетімдер
Қолайсыз өмір сүру жағдайларына байланысты ерекше білім алу қажеттіліктері бар балалар - әлеуметтік, психологиялық, экономикалық, лингвистикалық, мәдени себептер
Қоғамдағы қарым-қатынас мәселесіне және әртүрлі санаттағы мүмкіндігі шектеулі балаларға түзету-педагогикалық көмек көрсетуге тарихи көзқарасты зерттеді
П.Я. Гальперин
А.В. Занков
Р.М. Қоянбаев
Н.М. Малофеев
Н.М. Назарова
Мүмкіндіктері шектеулі балалар мен жасөспірімдердің тегін білім алу құқықтары туралы заңнама қабылдаған Еуропа елдері
Ақш
Ұлыбритания
Чехия
Швеция
Словакия
Францияда 1989 жылғы Білім туралы заң елде тұратын барлық балалар мен жасөспірімдердің білім алу құқықтарын белгіледі:
жас ерекшеліктері
тұрғылықты мекенжайы
мәдени деңгейі
әлеуметтік шығу тегі
ұлты
Деңгейлік мақсат қоюдың негізі ретінде Б.Блумның білім беру мақсаттарының таксономиясын алуға болады. Ерекше білім беру қажеттіліктері бар балалар үшін алғашқы үш деңгей қолайлы:
танып білу
бағалау
білім
түсіну
қолдану
Инклюзивті білім беруді жүзеге асыруға кедергі келтіретін кедергілер:
Бағалау кедергісі
Академиялық
Әлеуметтік
Физикалық
Тұлғалық
Инклюзивті білім беруді жүзеге асыру стандарттарын реттейтін Қазақстан Республикасының заңдары
Білім туралы 2007 ж
«Кемтар балаларды медициналық-педагогикалық және түзете қолдау көрсету туралы»
Қазақстан Республикасындағы баланың құқықтары туралы»
Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне инклюзивті білім беру мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы
Қазақстан Республикасын әлеуметтік қорғау туралы
Дамуында ауытқуы бар және оқуда қиындықтары бар оқушылардың қажеттіліктері мен қолдауын бағалау кезінде қолданылған үлгі (модель)
когнитивтік
медициналық
психологиялық
әлеуметтік
гуманитарлық
Инклюзивті білім беруді дамытудың бастамасы болған негізгі халықаралық конвенциялар мен декларациялар
Саламандық Декларация және Іс-қимыл негізі
«Мүгедектердің құқықтарының декларациясы»
«Ақыл-есі кем адамдардың құқықтарының декларациясы»
Джомтьендік декларация
Мүгедектердің құқықтары туралы конвенция
Джомтьен декларациясының негізгі аспектілері мен принциптері
оқуға әмбебап қолжетімділік
теңдікті насихаттау
мұғалімдердің кәсіби дамуы
ақпаратқа қол жеткізуге байланысты проблемалар
ведомствоаралық өзара әрекеттесу қажеттілігі
«Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне инклюзивті білім беру мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» кепілдігі ҚР Заңында көрсетілген
оқушылар үшін салауатты өмір салты мәдениетін қалыптастыру
қосымша білім беру бағдарламаларының ауқымын кеңейту
ерекше білімді қажет ететін балалардың жеке дамуын ескере отырып, білім беру жүйесі шеңберінде жағдай жасауға міндеттеледі
жергілікті билік балаларға білім беру және шығармашылық қажеттіліктерінқанағаттандыру үшін қосымша мүмкіндіктер беруі керек
мектепке дейінгі және орта білім беру ұйымдары қызмет көрсету аймағындатұратын барлық балаларды, оның ішінде ерекше білімді қажет ететін балалардықабылдауға міндетті
Арнайы білім беру қызметтері («Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне инклюзивті білім беру мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасының Заңы )
ерекше білім беру қажеттіліктерін бағалау үшін балаларды терең және жан-жақты тексеру
дыбысты күшейтетін жабдықты қоса алғанда, электроакустикалық құралдарды қолдану
мүмкіндігі шектеулі балаларға арнайы психологиялық-педагогикалық қолдау көрсету
арнайы білім беру бағдарламалары бойынша оқыту және тәрбиелеу
медициналық кабинеттерді материалдық қамтамасыз ету
Есту қабілеті зақымдалған тұлғаларды міндетті түрде төмендегі жабдықтармен қамтамасыз ету қажет
сенсорлық экран
жеке заманауи электроакустикалық жабдық
демалыс бөлмесі
дыбысты күшейтетін жеке жабдық
көлденең орналасқан, сезімтал монитор
ПМПК (Психологиялық-медициналық-педагогикалық кеңес) қызметінің негізгі бағыттары
туғаннан 18 жасқа дейінгі балаларды психологиялық-медициналық-педагогикалық тексеру
білім алудың қолайлылығы мен қолжетімділігін қамтамасыз ету
балалардың ерекше білім беру қажеттіліктерін анықтау және оларды жалпы білім беретін және арнайы білім беру ұйымдарында қанағаттандыру бойынша ұсыныстар беру
ерекше білім беру қажеттіліктері бар балаға арналған білім беру бағдарламасының түрін белгілеу
ерекше білім беру қажеттіліктері бар балалардың денсаулығы мен қауіпсіздігін қамтамасыз ету
ПМПК-да (Психологиялық-медициналық-педагогикалық кеңес) тексеру мен кеңес беруді арнайы педагогтар жүргізеді
Әлеуметтік педагог
Сурдопедагог
Тифлопедагог
Логопед
Олигофренопедагог
Инклюзивті мектеп үшін бейімделу ортасын жобалау кезіндегі негізгі қағидалар
стратегиялық талдау
зерттеу бағдарламалары
қауіпсіздік
полисенсорлық қабылдауға қолжетімділік
зақымдалған анализатор жүйелерін дамыту және қауіпсіздігін бағдарлау
Инклюзивті білім беру ортасын ұйымдастыру міндеті
мұғалімдердің кәсіби құзыреттілігін арттыру
арнайы мұғалімдердің әдістемелік бірлестігін құру
балалардың психологиялық дайындық деңгейін арттыру
ерекше қажеттіліктері бар балаларды тиімді кешенді сүйемелдеуді ұйымдастыру
арнайы әдебиеттермен қамтамасыз ету
Оқытудағы қиындықтардың себептеріне қарай бірінші топқа психикалық функциялардың (ақыл-ой әрекеті, қабылдау, зейін, есте сақтау) жеткіліксіздігінен белгілі бір оқу дағдыларын меңгеруде қиындықтары бар балалар, сондай-ақ мүмкіндігі шектеулі балалар жатады
Көру қабілеті зақымдалған балалар
Мигрант балалар
Есту қабілеті зақымдалған балалар
Кандас балалары
Тірек-қимыл аппараты зақымдалған балалар
Оқытудағы ерекше қиындықтар
Дисграфия
Дислексия
Дискалькулия
Дисфункция
Дислалия
Дисграфияның түрлері
Механикалық
Аграмматикалық
Акустикалық
артикуляциялық-акустикалық
Оптикалық
Мигрант, кандас балалардың арнайы білім беру қажеттіліктері
білім және жалпы хабардар болу
оқыту тілі
әлеуметтік дағдыларды дамыту
жалпы интеллектуалдық дағдыларды дамыту
танымдық белсенділікті тұрақты ынталандыру
Құрдастар тарапынан зорлық-зомбылық құрбандары болу қаупіне келесілер жатады:
жүйке-психикалық бұзылыстары бар балалар
қараусыз, тастанды және эмоционалды қабылдамау жағдайында тәрбиеленген балалар
интеллектісі жоғары балалар
сөзсіз мойынсұнушылық ортасында өскен балалар
жүйке-психикалық бұзылыстары бар балалар
ҚР «Ешкімді сыртта қалдырмаңыз» тұрақты даму қағидатын ескере отырып, «Балалардың әл-ауқатының индексі» салаларын қамтиды.
Қаржы
Қауіпсіздік
Білім беру
Материалдық әл-ауқат
Әлеуметтену
Қиын өмірлік жағдайдың себептері
құқықтық қолдаудың жоқтығы
психодиагностиканың қиындықтары
дене дамуының бұзылуы
психологиялық (зорлық-зомбылық құрбандары)
әлеуметтік (аз қамтылған отбасылар, жетім балалар)
Психикалық дамуы тежелген оқушылардың ерекше білім беру қажеттіліктері
тұрақты, тұрақты, болжамды -жаттығу режимін құру
танымдық белсенділікті тұрақты ынталандыру—материалды «кезеңмен» таныстыру, мұғалімнің өлшенген көмегі
білім, білік және дағдыны меңгеру ерекшеліктерін ескере отырып оқу процесін ұйымдастыру
коммуникация құралдарын, конструктивті қарым-қатынас және өзара әрекеттесуәдістерін дамыту
танымдық белсенділік пен мінез-құлықты түзетуге бағытталған арнайыпсихологиялық-педагогикалық көмек
Эмоционалды-еріктік сферасы мен мінез-құлқы зақымдалған оқушылардың ерекше білім беру қажеттіліктері
білім беру мазмұнының көрнекі және тиімді сипаты
вербалды және вербалды емес қарым-қатынас қабілеттерін дамытуға ерекшекөмек көрсету
сыныпта эмоционалды жайлы орта құру
коммуникативті жағдаяттардың барлық спектрінде сөйлеуді қолдану қабілетінмеңгеру
визуалды ынталандыруға сүйену
Эмоционалды-еріктік сферасы мен мінез-құлқы зақымдалған адамдардың тұлғалық ерекшеліктері
нақты-бейнелі ойлаудан сөздік-логикалық ойлауға ауысу қиындықтары
адамдармен кездейсоқ байланыс орнату мүмкіндігінің болмауы
бейвербалды мінез-құлық ерекшеліктері (ым-ишараның, мимиканың, қимылдың өзіндік ерекшелігі)
білімнің нақты салаларына терең қызығушылық
эмоционалды эмпатияға және сезімдерді адекватты білдіруге қабілетсіздігі
Ауыр сөйлеу тілінің бұзылыстары бар тұлғалардың арнайы білім беру қажеттіліктері
оқу материалын игерудің жеке қарқыны мен үлгерімінің қажеттілігі
мамандандырылған компьютерлік технологияларды қоса алғанда, арнайы әдістер, әдістемелер мен оқу құралдарының қажеттілігі
сөйлеу бұзылыстарын жоюға немесе азайтуға көмектесетін физикалық реабилитацияны қоса алғанда, бірқатар медициналық қызметтерді алу қажеттілігі
Ақпаратты жаңғырту үшін тиісті дыбыстық құралдармен қамтамасыз ету
білім беру ортасының арнайы кеңістіктік және уақытша ұйымдастырылуын қамтамасыз ету
Сөйлеу тілі зақымдалған адамдарға тән проблемалар
ақыл-ой кемістігі
сөйлеу дыбыстарының айтылуының бұзылуы
түсіну және есте сақтау қиындықтары
сөйлеудің темп-ритмдік ұйымдастырылуының бұзылуы
ауызша тілді қолданудағы қиындықтармен байланысты шектеулі коммуникациялыққабілеттер
Тірек-қимыл аппараты зақымдалған оқушылардың психофизикалық ерекшеліктері
психикалық және сөйлеу әрекетін біріктірудегі қиындықтар
жоғары өзін-өзі күту дағдылары
шаршау және шоғырлануды сақтау қиындықтары
қарым-қатынас дағдыларын дамыту
көру, есту және моторикадағы проблемалар
Тірек-қимыл аппаратының бұзылу себептері
гендік аурулар
церебральды сал ауруы
ақыл-ой кемістігі
қалдық сатысында полиомиелиттің салдары
туа және жүре пайда болған дамымаған тірек-қимыл аппараты
Есту қабілеті зақымдалған балалардың тұлғалық дамуындағы спецификалық ерекшеліктер
басқаларға негізсіз тәуелділік
қарым-қатынас дағдыларының төмендігі
мазасыздықтың жоғарылауы, невроздар
қабылдаудың тактильді түрі
әлеуметтенудің жоғары деңгейі
Есту қабілеті зақымдалған оқушыларға тән белгілер:
шектеулі және баяу есту қабылдауы
жаттығуларда есептің сөздік шарттарын түсінудің қиындығы
тифлотехникалық құралдарға қажеттілік
ауызша сөйлеуді пайдалана отырып, коммуникациялық дағдылардың жеткіліксіздамуы
сөздер мен бейнелер арасындағы байланысты бұзу арқылы көрінетін идеялардыңвербализмі
Көру қабілеті зақымдалған балаларға арналған арнайы білім беру жағдайлары
орта мектептерді оқулықтармен, оқу-әдістемелік кешендермен және Брайль шрифтімен басылған әдебиеттермен қамтамасыз ету
жеке көмекші қызметі
оқушылардың сөйлеу тілінің даму деңгейін ескере отырып, екінші және үшіншітілді меңгеру
тифлотехникалық құралдарды қолдану
қалдық көруді қорғау және дамыту бойынша сабақтар өткізу
Дисграфияның түрлері
Оптикалық
Фонематикалық
Анализаторлық
Акустикалық
Компенсациялық
Білім беру қажеттіліктеріне жатады
оқу жоспарын өзгерту және оны өзгерту тәсілдері
психологиялық тексеру
арнайы психологиялық- педагогикалық қолдау көрсету
оқыту форматы: қашықтықтан оқыту, сыныптық
оқыту формасын таңдау мүмкіндігі: жалпы сынып немесе арнайы сынып
Ерекше білім беру қажеттіліктері бар мектеп оқушыларына ерекше жағдай жасау үшін өзара бағалау және педагогикалық қолдауды мына мамандар көрсетеді:
орта білім беру мазмұнын жаңарту құзыреті шегінде сынып жетекшісі
психологиялық-педагогикалық қолдау мамандары
психологиялық-медициналық-педагогикалық кеңес беру мамандары
мектеп кеңесінің психологтары
ресурстық орталық мамандары
Ерекше қажеттіліктері бар балаларды психологиялық-педагогикалық қолдауға мыналар кіреді:
ерекше білім беру қажеттіліктері бар тұлғалардың (балалардың) ерекше білім беруқажеттіліктерін анықтау және бағалау
медицина қызметкерлерінің көмегі
табысты оқу үшін әлеуметтік-психологиялық және педагогикалық жағдайлар жасау
тексеру әдістерін саралау
мұғалімдер мен отбасыларға консультативтік-әдістемелік көмек көрсету
Психикалық және дене дамуында ауытқулары жоқ, ерекше білім беру қажеттіліктері әлеуметтік-психологиялық факторлармен айқындалатын ерекше білім беру қажеттіліктері бар балалардың екінші тобының білім алу қажеттіліктері
оқу жоспары мен оқу бағдарламаларын өзгертпей оқытуға жеке көзқарас
кедергісіз орта құру
компенсаторлық және техникалық құралдармен қамтамасыз ету
оқыту бағдарламасын таңдау
типтік оқу жоспарының вариативті компоненті арқылы қосымша сабақтарды ұйымдастыру
Даму мүмкіндіктерінің шектелуінен оқу қиындықтары туындайтын бірінші топтағы балалардың білімге деген қажеттіліктері
компенсаторлық және техникалық құралдармен қамтамасыз ету
вариативті, арнайы және баламалы оқыту әдістерін қолдану
оқыту бағдарламасын таңдау
оқу орнын бейімдеу
оқу жоспары мен оқу бағдарламаларын өзгерту (бейімдеу)
Екінші топқа:
микроәлеуметтік және педагогикалық қараусыз қалған балалар
жергілікті қоғамға бейімделуі қиын балалар
мүгедектігі бар балалар
аутизм спектрінің бұзылуы
есту қабілеті зақымдалған балалар
Сенсорлық бұзылыстары бар балаларды көрсет
Естімейтіндер
Нашар еститіндер
Көрмейтіндер
Нашар көретіндер
Гиперактивтілік
Мүмкіндігі шектеулі балаларды көрсет
асигматизмі бар балалар
тірек-қимыл аппаратының бұзылуы
көру қабілеті зақымдалған балалар
жақыннан көрмейтін балалар
мүмкіндігі шектеулі балалар
