Η επιφυλλίδα είναι τύπος κειμένου που αναφέρεται σε διάφορα θέματα, όπως φιλολογικά, επιστημονικά, κοινωνικά, καλλιτεχνικά, και γράφεται από πρόσωπο ειδικό στο θέμα. Δημοσιεύεται σε εφημερίδα σε ορισμένη θέση και χωρίζεται, συνήθως, από την υπόλοιπη ύλη με ολοσέλιδη ή μικρή γραμμή. Ο επιφυλλιδογράφος μπορεί να ξεκινήσει από ένα επίκαιρο θέμα, αλλά δε μένει προσκολλημένος στην επικαιρότητα, προχωρεί σε παρατηρήσεις και σκέψεις διαχρονικού χαρακτήρα και γενικότερου ενδιαφέροντος. Το κειμενικό αυτό είδος λόγω του περιεχομένου του απευθύνεται σε ένα περιορισμένο κοινό, που έχει ειδική γνώση και ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το διαπραγματευόμενο θέμα.

Με ποιον τρόπο αναπτύσσεται η παράγραφος;

Τα προγράμματα της τηλεόρασης με βάση το περιεχόμενό τους διακρίνονται σε ενημερωτικά και ψυχαγωγικά. Τα πρώτα περιλαμβάνουν κυρίως τα δελτία ειδήσεων αλλά και εκπομπές στις οποίες συζητούνται επίκαιρα θέματα πολιτικού, κοινωνικού και πολιτιστικού ενδιαφέροντος. Στα ψυχαγωγικά εντάσσονται οι κινηματογραφικές ταινίες, η διοργάνωση ή προβολή μουσικών εκδηλώσεων και ποικίλα τηλεπαιχνίδια. Και τα δύο είδη προγραμμάτων αποτελούν συχνά το συνήθη τρόπο ενημέρωσης και ψυχαγωγίας των ασθενέστερων οικονομικά στρωμάτων.

Με ποιον τρόπο αναπτύσσεται η παράγραφος;

Ο χαρακτήρας και οι κατευθύνσεις του εκπαιδευτικού συστήματος επιδρούν σημαντικά στη δημιουργία μιας διάθεσης αποχής από το κοινωνικο-πολιτικό γίγνεσθαι. Η παιδεία δε διαμορφώνει ολοκληρωμένες προσωπικότητες με πολιτική συνείδηση και υγιείς κοινωνικούς προβληματισμούς. Ο εξειδικευτικός και τεχνοκρατικός της χαρακτήρας στοχεύει απλώς στον παραγωγικό άνθρωπο χωρίς αναζητήσεις και ευρύτερα κοινωνικο-πολιτικά ενδιαφέροντα. Η ανυπαρξία, εξάλλου, συλλογιστικών δραστηριοτήτων στα πλαίσια της σχολικής ζωής δεν καλλιεργεί τις κοινωνικές αρετές του νέου, όπως είναι το πνεύμα συλλογικότητας, συνεργασίας, συμμετοχής στην επίλυση κοινών προβλημάτων.

Με ποιον τρόπο αναπτύσσεται η παράγραφος;

Η προγονοπληξία και η προοδοπληξία είναι διαμετρικά αντίθετες σημασιολογικά έννοιες. Η πρώτη σημαίνει την άκριτη προσκόλληση στα πολιτιστικά στοιχεία του παρελθόντος. Το άτομο παραμένει με δογματικό και αμετακίνητο τρόπο προσηλωμένο στο παρελθόν, μυθοποιεί στη συνείδησή του όλα ανεξαίρετα τα παραδοσιακά στοιχεία και επιδεικνύει ιδιαίτερη εμμονή στον πολιτισμό των προγόνων. Αντίθετα, η προοδοπληξία εκφράζει την αποδοχή όλων των στοιχείων του σύγχρονου πολιτισμού, θεωρεί την Παράδοση παρωχημένη έκφραση ζωής, που επιδρά αρνητικά στο παρόν και αναστέλλει κάθε δημιουργική δραστηριότητα και εξέλιξη. 

Με ποιον τρόπο αναπτύσσεται η παράγραφος;

Το καταναλωτικό και ευδαιμονιστικό πρότυπο ζωής προκαλεί αρνητικές συνέπειες στον ιδεολογικό κόσμο και στην πολιτική συνείδηση του ατόμου. Ο μονομερής προσανατολισμός στον υλικό ευδαιμονισμό, στην κυρίαρχη, δηλαδή, αντίληψη που συναρτά την ευτυχία με την απόκτηση πληθώρας υλικών αγαθών, απομακρύνει το άτομο από ιδεολογικές αναζητήσεις, υψηλές αξίες και ιδανικά και το καθιστά αδιάφορο για τα κοινά, αμέτοχο στα πολιτικά δρώμενα. Συχνά, ο καταναλωτής δίχως ευρύτερους πνευματικούς, πολιτικούς και κοινωνικούς προβληματισμούς και όντας δέκτης αποπροσανατολιστικών προτύπων, αδυνατεί να διαμορφώσει ατομική βούληση και ετεροκαθορίζεται.

Με ποιον τρόπο αναπτύσσεται η παράγραφος;

Ο πνευματικός άνθρωπος λειτουργεί για την εποχή του όπως ο σεισμογράφος σε μια περιοχή. Ο σεισμογράφος είναι ένα ειδικό τεχνολογικό μέσο το οποίο με τις ευαίσθητες κεραίες του καταγράφει με ακρίβεια τη σεισμικότητα μιας γεωγραφικής περιοχής, παρακολουθώντας ακόμη και τις ελάχιστες και δυσδιάκριτες δονήσεις που προκαλούνται στον εσωτερικό φλοιό της γης. Προλαμβάνονται, έτσι, επικίνδυνα σεισμικά φαινόμενα και προστατεύεται ο πληθυσμός. Ανάλογα και ο πνευματικός άνθρωπος με τους διευρυμένους πνευματικούς ορίζοντες, την ιδιαίτερη ευαισθησία του, την κριτική και διεισδυτική θεώρηση της κοινωνικο-πολιτικής και πολιτιστικής πραγματικότητας μπορεί να διερευνά όλες τις πτυχές της, όπως την παθογένειά της, τις ιδεολογικές τάσεις, να τις αναλύει και να διατυπώνει χρήσιμες και εποικοδομητικές προτάσεις για την αντιμετώπιση των σύγχρονων και μελλοντικών προβλημάτων.

Με ποιον τρόπο αναπτύσσεται η παράγραφος;

Τα τελευταία χρόνια η αυτοματοποίηση έδειξε πως είναι ικανή να επιτελέσει κάθε παραγωγικό έργο. Όχι μόνο κάνει σχετικά απλές δουλειές, όπως η κατασκευή τμημάτων αυτοκινήτων ή ψυγείων, αλλά στοιχειοθετεί εφημερίδες, οδηγεί αυτόματα τρένα σύμφωνα με προκαθορισμένο πρόγραμμα και εξορύσσει κάρβουνο που μας χρειάζεται. Άρχισε, μάλιστα, τελευταία να μας οργώνει τα χωράφια και να θερίζει τις σοδειές. Μπορεί να μην απέχει πολύ η μέρα που ουσιαστικά όλα τα αγαθά που χρειαζόμαστε, θα κατασκευάζονται σε αυτόματα εργοστάσια χωρίς βοήθεια χειριστών μηχανημάτων και που οι άνθρωποι θα είναι αναγκαίοι – όσον αφορά την παραγωγή – μόνο για τη λήψη διευθυντικών αποφάσεων και για το σχεδιασμό και τη συντήρηση των αυτόματων μηχανών.

Με ποιον τρόπο αναπτύσσεται η παράγραφος;

Συλλογισμός είναι η διαδικασία με την οποία καταστρώνεται ένα επιχείρημα, μετά από μια λογική επεξεργασία και αποτελεί την πορεία από τις προκείμενες προς το συμπέρασμα. Οι συλλογισμοί με βάση την πορεία που ακολουθεί ο νους, για να φτάσει στο συμπέρασμα, διακρίνονται σε παραγωγικό, επαγωγικό και αναλογικό. Στον παραγωγικό συλλογισμό ξεκινούμε από κάτι γενικό και αφηρημένο και καταλήγουμε σε κάτι ειδικό. Στον επαγωγικό ακολουθούμε αντίστροφη πορεία, ξεκινούμε, δηλαδή, από το ειδικό και συγκεκριμένο και καταλήγουμε στο γενικό και αφηρημένο. Τέλος, στον αναλογικό από τα επιμέρους συμπεραίνουμε πάλι για τα επιμέρους.

Με ποιον τρόπο αναπτύσσεται η παράγραφος;

Ο σημερινός νεοέλληνας δεν κοινωνεί, δε σχετίζεται, μόνο επιτίθεται, για να κερδίσει. Όποιος οδηγεί αυτοκίνητο στους ελληνικούς δρόμους, καταλαβαίνει του λόγου το ασφαλές: θωρακισμένος με προφυλακτήρα και μηχανή ο εγωκεντρισμός του νεοέλληνα επιτίθεται, για να κερδίσει προβάδισμα σε αυτή την ακοινώνητη κοινωνία. Το ίδιο επιτίθεται και ο μαθητής στους συμμαθητές του, για να κερδίσει προτεραιότητα βαθμού – αφού υποτάξαμε την εκπαίδευση στο όραμα του εμπορευματικού «πτυχίου». Το ίδιο και ο πολιτικοποιημένος φοιτητής επιτίθεται στον κομματικό αντίπαλο για χάρη της ιδεολογικής υπεροχής – όχι για χάρη της αλήθειας και του συμφέροντος των πολλών. Έτσι, η γλώσσα έχει πάψει να αναλύει, να ερμηνεύει, να υπηρετεί το διάλογο. Διαστρέφεται σε κώδικα επίθεσης και άμυνας, γυμνώνεται από κάθε νοηματικό πλούτο, μπλέκεται στις αμήχανες επαναλήψεις, για να καταλήξει συχνά στον κρετινισμό της βωμολοχίας που παρεμβάλλεται σε κάθε δεύτερη λέξη στο λεξιλόγιο την νεολαίας.

Με ποιους τρόπους αναπτύσσεται η παράγραφος;

«Πιστεύω ότι είναι μεγάλο προνόμιο η αίσθηση που έχουμε όταν είμαστε σε ένα ταξίδι ότι ο χρόνος επιμηκύνεται, διαστέλλεται. Είναι σαν να ζούμε σε μια παρένθεση με άλλους νόμους, την οποία ανοίξαμε φεύγοντας από το σπίτι μας και θα την κλείσουμε επιστρέφοντας. Θα μπορούσα να το παρομοιάσω και με την κατοχή πιστωτικής κάρτας. Είναι σαν να χρησιμοποιούμε χρήματα που δεν έχουμε»

Με ποιον τρόπο αναπτύσσεται η παράγραφος;

Είναι γεγονός ότι ο Έλληνας δε διαβάζει. Δεν αγαπά το βιβλίο και τη μελέτη. Γιατί όμως; (...) Πρέπει να παραδεχτούμε πως ο άνθρωπος δε γεννιέται αγκαλιά με το βιβλίο, του μαθαίνουν να το αγαπάει. Είναι θέμα γενικότερης παιδείας, που ξεκινάει βέβαια από την εκπαίδευση, από τα σχολεία όλων των βαθμίδων. Και εκεί φαίνεται πως υστερούμε. Γιατί εμείς από τα σχολεία βγάζουμε ανθρώπους που ακούν για βιβλίο, ακούν για μελέτη και το «βάζουν στα πόδια»! Κακογραμμένα βιβλία και μέθοδοι σκουριασμένες απωθούν τους νέους από το βιβλίο και την ευπρόσδεκτη και γόνιμη γνώση. Εκπαίδευση που βασίζεται στη μηχανική πρόσληψη γνώσεων, στην ψυχρή χρησιμοθηρία, στη «δια παντός μέσου» βαθμοθηρία, στη στείρα αποστήθιση, δημιουργεί στη συνέχεια απέχθεια για το βιβλίο, το σχολείο, τη μάθηση. Το «πρόβλημα του μαθήματος της έκθεσης» δεν είναι άσχετο με όλη αυτήν την κακή εκπαίδευση. Κακές επιδόσεις στην έκθεση δε σημαίνουν τίποτε άλλο από κακές σχέσεις με το βιβλίο γενικά.

Με ποιον τρόπο αναπτύσσεται η παράγραφος;

Η εξάπλωση μιας επιδημικής αρρώστιας γίνεται όπως και η εξάπλωση μιας πυρκαγιάς. Η φωτιά ξεκινάει από ένα περιορισμένο σημείο του δάσους καίγοντας τα γύρω ξερόχορτα∙ ύστερα υψώνεται στα χαμηλά ξερόκλαδα των δέντρων, κατόπιν αναρριχιέται απειλητική στα ψηλά φυλλώματα των κοντινών δέντρων και, τέλος, βοηθούμενη από τον αέρα, αρχίζει και παίρνει διαστάσεις, καταβροχθίζοντας με τις πύρινες γλώσσες της τα δέντρα που βρίσκονται στην πορεία της. Κάπως έτσι ξεφαντώνει και η επιδημία: αρχικά εμφανίζεται σ’ ένα δύο αρρώστους∙ ύστερα κολλάει στους πιο ευαίσθητους ή λιγότερο υγιείς συγγενείς τους∙ κατόπιν εισβάλλει στα μικρά παιδιά και στους γέρους της γειτονιάς∙ τέλος, παίρνει ανεξέλεγκτα διαστάσεις σκορπίζοντας τρόμο, ρίγη, εμετούς και πυρετούς σ’ όλη τη χώρα.

Με ποιον τρόπο αναπτύσσεται η παράγραφος;

Οι μάζες διαφέρουν από τις ιστορικές ομάδες ριζικά. Οι μάζες δεν έχουν συγκροτημένη κοσμοθεωρία, μια κοσμοαντίληψη βάσει της οποίας να οργανώσουν τα άτομά τους σε προσωπικότητες, που να διαπερνά τη συμπεριφορά τους ένα βαθύ νόημα. Οι μάζες είναι κελύφη ανθρώπινα προσκολλημένα σε έναν τεράστιο μηχανισμό, που δεν τον κατανοούν και ούτε ενδιαφέρονται να τον κατανοήσουν αρκεί που τους ταΐζει. Αν πάψει να τους ταΐζει, το πολύ που μπορεί να κάνουν είναι να τον σπάσουν.

Με ποιον τρόπο αναπτύσσεται η παράγραφος;

Χαρακτηρολογικά οι άνθρωποι μπορούν να μοιραστούν σε δύο κατηγορίες: στους «ανθρώπους του ναι» και τους «ανθρώπους του όχι». Οι πρώτοι, όταν προκαλούνται να εκδηλωθούν, αυθόρμητα συμπεριφέρονται θετικά, έστω και αν αργότερα, άμα καλοσκεφτούν και ζυγίσουν πιο ψύχραιμα τα δεδομένα, νικηθούν από τις αμφιβολίες ή τις δυσκολίες και αναθεωρήσουν την αρχική τους τοποθέτηση. Αντίθετα, οι άνθρωποι της άλλης κατηγορίας αρχίζουν πάντα με το «όχι», η άρνηση είναι κατά κανόνα η πρώτη αντίδρασή τους, ακόμα και όταν έπειτα από ψυχραιμότερη κρίση ή επιγενέστερη συμπάθεια φανούν υποχωρητικοί.

Με ποιους τρόπους αναπτύσσεται η παράγραφος;

Είναι πολύ σημαντική λοιπόν η ύπαρξη στα εκπαιδευτικά ιδρύματα ενός σύγχρονου συστήματος πρόσβασης στις πληροφορίες. Εκείνο που έχει σημασία όμως από εκπαιδευτική άποψη είναι η χρήση των πηγών αυτών και των πακέτων επεξεργασίας της πληροφορίας. Διότι, εκείνο που προέχει στην εποχή μας δεν είναι μόνο το ζήτημα της απόκτησης πληροφοριών, αλλά – κυρίως – της απόκτησης δεξιοτήτων ενεργού αναζήτησης και κριτικής ανάγνωσης του πληροφοριακού «κειμένου». Γι’ αυτό η χρήση του υπολογιστή ως πηγή πληροφοριών στο σχολείο θα πρέπει να αποβλέπει και σ’ αυτούς τους δυο στόχους.

Με ποιον τρόπο αναπτύσσεται η παράγραφος;

Η διαφήμιση επιδρά αρνητικά και στην ωρίμανση της συνείδησης του καταναλωτή. Οδηγεί στην άμβλυνση της επίγνωσης της θέσης που αυτός κατέχει στο συγκεκριμένο σύστημα παραγωγής. Αναπτύσσει τις προϋποθέσεις για τη δημιουργία ενός τεχνητού κλίματος ευφορίας μέσα από την ατέλειωτη ποικιλία των διαφημιζόμενων προϊόντων, που υπόσχονται «ότι θα γίνει κάποιος» που δεν πρόκειται να γίνει. Οι ψυχολογικές διακυμάνσεις και η κούραση από την προσπάθεια που δεν ολοκληρώνεται αφήνουν ορατά ίχνη στη διαμόρφωση της προσωπικότητάς του.

Με ποιον τρόπο αναπτύσσεται η παράγραφος;

Ο χαρακτήρας και οι κατευθύνσεις του εκπαιδευτικού συστήματος επιδρούν σημαντικά στη δημιουργία μιας διάθεσης αποχής από το κοινωνικο-πολιτικό γίγνεσθαι. Η παιδεία δε διαμορφώνει ολοκληρωμένες προσωπικότητες με πολιτική συνείδηση και υγιείς κοινωνικούς προβληματισμούς. Ο εξειδικευτικός και τεχνοκρατικός της χαρακτήρας στοχεύει απλώς στον παραγωγικό άνθρωπο χωρίς αναζητήσεις και ευρύτερα κοινωνικο-πολιτικά ενδιαφέροντα. Η ανυπαρξία, εξάλλου, συλλογιστικών δραστηριοτήτων στα πλαίσια της σχολικής ζωής δεν καλλιεργεί τις κοινωνικές αρετές του νέου, όπως είναι το πνεύμα συλλογικότητας, συνεργασίας, συμμετοχής στην επίλυση κοινών προβλημάτων.

Με ποιον τρόπο αναπτύσσεται η παράγραφος;

Το καταναλωτικό και ευδαιμονιστικό πρότυπο ζωής προκαλεί αρνητικές συνέπειες στον ιδεολογικό κόσμο και στην πολιτική συνείδηση του ατόμου. Ο μονομερής προσανατολισμός στον υλικό ευδαιμονισμό, στην κυρίαρχη, δηλαδή, αντίληψη που συναρτά την ευτυχία με την απόκτηση πληθώρας υλικών αγαθών, απομακρύνει το άτομο από ιδεολογικές αναζητήσεις, υψηλές αξίες και ιδανικά και το καθιστά αδιάφορο για τα κοινά, αμέτοχο στα πολιτικά δρώμενα. Συχνά, ο καταναλωτής δίχως ευρύτερους πνευματικούς, πολιτικούς και κοινωνικούς προβληματισμούς και όντας δέκτης αποπροσανατολιστικών προτύπων, αδυνατεί να διαμορφώσει ατομική βούληση και ετεροκαθορίζεται.

Με ποιον τρόπο αναπτύσσεται η παράγραφος;

Ο σημερινός νεοέλληνας δεν κοινωνεί, δε σχετίζεται, μόνο επιτίθεται, για να κερδίσει. Όποιος οδηγεί αυτοκίνητο στους ελληνικούς δρόμους, καταλαβαίνει του λόγου το ασφαλές: θωρακισμένος με προφυλακτήρα και μηχανή ο εγωκεντρισμός του νεοέλληνα επιτίθεται, για να κερδίσει προβάδισμα σε αυτή την ακοινώνητη κοινωνία. Το ίδιο επιτίθεται και ο μαθητής στους συμμαθητές του, για να κερδίσει προτεραιότητα βαθμού – αφού υποτάξαμε την εκπαίδευση στο όραμα του εμπορευματικού «πτυχίου». Το ίδιο και ο πολιτικοποιημένος φοιτητής επιτίθεται στον κομματικό αντίπαλο για χάρη της ιδεολογικής υπεροχής – όχι για χάρη της αλήθειας και του συμφέροντος των πολλών. Έτσι, η γλώσσα έχει πάψει να αναλύει, να ερμηνεύει, να υπηρετεί το διάλογο. Διαστρέφεται σε κώδικα επίθεσης και άμυνας, γυμνώνεται από κάθε νοηματικό πλούτο, μπλέκεται στις αμήχανες επαναλήψεις, για να καταλήξει συχνά στον κρετινισμό της βωμολοχίας που παρεμβάλλεται σε κάθε δεύτερη λέξη στο λεξιλόγιο την νεολαίας.

Με ποιους τρόπους αναπτύσσεται η παράγραφος;