WorksheetsКОВАЛЕНТТІК БАЙЛАНЫС
Total questions: 30
Worksheet time: 15mins
Химиялық байланыстың төрт типі:
иондық
коваленттік
металдық және сутектік
барлық жауап дұрыс
Атомдардың жұптаспаған валенттік электрондарының ортақ жұбы арқылы түзілетін байланыс-
коваленттік байланыс
металдық байланыс
иондық байланыс
сутектік байланыс
Коваленттік сөзінің мағынасы:
қосылу
валенттік электрондар бірге дегенді білдіреді.
айырылу
тотығу
Коваленттік байланыстың теориясын ұсынған американдық ғалым:
Гилберт Льюис (1916 ж.)
Хунд (1916 ж.)
Хук (1916 ж.)
Алексеев (1916 ж.)
Коваленттік байланыстың түзілу механизмдері:
1-ші және 2-ші
сутектік
қосылу және айырылу
алмасу және донорлы-акцепторлы
Коваленттік байланыс бөлінеді:
негізгі және қосымша
аралық және қосалқы
1-ші және 2-ші
полюссіз және полюсті
Электртерістіліктері бірдей химиялық элемент атомдарының әрекеттесуі нәтижесінде түзілген байланыс:
коваленттік полюссіз
металдық
иондық
сутектік
Коваленттік полюссіз байланысқа мысал:
NO. Cl2. CO
H2 , N2 , O2 , F2 , Cl2
NaCl. kCl. H2O
HNO3. KCl. HCl
Электртерістіліктерінің мәнінде айырмашылық аз болатын атомдар арасында түзілетін байланыс:
коваленттік полюсті
металдық
иондық
сутектік
Байланыстың полюстілігі тәуелді:
нейтронына
протонына
зарядына
байланысқан атомдардың электртерістілігіне
Молекуланың полюстілігі тәуелді:
зарядтарына
байланыстың полюстілігіне және молекуланың геометриясына
нуклеотидтеріне
байланысқан атомдардың электртерістілігіне
Оң және теріс зарядты бөлшектердің орталығы бірбірінен белгілі бір қашықтықта болатын электрбейтарап жүйе-
диполь
стереотип
нуклон
электрон
Коваленттік байланыстың үзілу механизмдерінің әдістері:
аралық және қосалқы
жеке және дара
полюсті және полюссіз
гомолиттік және гетеролиттік
Байланыс үзілгенде әр атом бір-бір электроннан алып жүретін әдіс:
құрылымдық
аралық
гетереолиттік
гомолиттік үзілу
Егер байланыс үзілгенде ортақ электрон жұбы бір атомда қалса, ондай үзілу аталады:
гомолиттік үзілу
гетереолиттік
қосалқы
ковалентті
Гетеролиттік ыдырау нәтижесінде түзіледі:
атом
электрон
әртүрлі зарядты иондар (катион ж)
молекула
Полюссіз және әлсіз полюстенген байланыстарға тән:
қосалқы үзілу
аралық үзілу
гетеролиттік үзілу
гомолиттік үзілу
Полюсті байланыстарға тән:
гомолиттік үзілу
қосалқы үзілу
гетеролиттік үзілу
аралық үзілу
Коваленттік байланыстың маңызды сипаттамаларына:
энергиясы
ұзындығы, бағытталуы
қанығуы, полюстенуі
барлық жауап дұрыс
Химиялық байланыстың энергиясы:
байланыс түзілгенде бөлінетін энергияны айтады
байланыс үзілгенде бөлінетін энергияны айтады
байланыс айырылғанда бөлінетін энергияны айтады
жойылған энергия
Байланыс энергиясы көп болған сайын жоғары болады:
байланыстың қанығуы
байланыстың беріктігі
байланыстың бағытталуы
байланыстың ұзындығы
Химиялық байланыстың энергиясы тәуелді:
байланыс еселілігіне, ұзындығына және орбитальдардың бүркесу әдісіне
құрам тұрақтылық заңына
ұзындыққа
жиілікке
Байланыстың ұзындығы анықталады:
жиілікпен
зарядпен
ядромен
ядролардың арақашықтығымен
Байланыстың еселілігі тең болады:
протон санына
электрон санына
заряд санына
берілген атомдар арасындағы ортақ электрон жұптарының санына
Молекуладағы екі атомның арасындағы еселік байланыстардың:
біреуі σ-байланыс, ал басқалары π-байланыстар болады
екеуі де σ-байланыс болады
екеуі де π-байланыстар болады
байланыс болмайды
Электрондық орбитальдардың бүркесу әдісі бойынша коваленттік байланысбөлінеді:
байланыс бөлінбейді
σ- байланыс
π-байланыс
σ- және π-байланыс
σ-байланыстың энергиясы π-байланыстың энергиясынан:
аз
жоғары
төмен
кіші
σ-байланыстың энергиясы π-байланыстың энергиясынан жоғары болу себебі:
бірінші жағдайда атомдық орбитальдардың бүркесу дәрежесі жоғары, екіншісі беріктігі төмендеу πбайланысына жатад
біреуі σ-байланыс, ал басқалары π-байланыстар болады
коваленттік байланыстың қанығуы
байланыс түзілгенде бөлінетін энергияны айтады
Атомдардың коваленттік байланыстың шекті бір санын түзу қабілеті:
байланыстың қосылуы
байланыстың даралануы
байланыстың үзілуі
коваленттік байланыстың қанығуы
Белгілі бір бағыты жоқ орбиталь:
s
p
d
f
