Free Printable Ауыспалы металдардың жалпы сипаттамасы

1.

Үлкен (4-, 5-, 6-) периодтардың қосымша топшасына орналасқан d-элементтер ауыспалы элементтер деп аталады. Оларлың барлығы металдар. III-VII топтың d-элементтерiнiң жоғары валенттiлiгi мен жоғары тотығу дәрежесі топ нөмiрiне, яғни (n-1)d және ns деңгейшелердегі электрон санының қосындысына тең.

a)

Ауыспалы элементтер

b)

Галогендер

c)

Сілтілік металдар

d)

Инертті газдар

2.

Электрондарының конфигурациясы:

a)

: (n-1)d, 1-10 ns 2(1), бұл жердегі s-период нөмері.

b)

(n-1)d, 1-10 ns 2(1), бұл жердегі n-период нөмері.

c)

: (n-1)d, 1-10 ns 2(1), бұл жердегі p-период нөмері.

d)

: (n-1)d, 1-10 ns 2(1), бұл жердегі d-период нөмері.

3.

Металдар белсенділігі -

a)

Металдар жай заттар күйiнде тек тотықсыздандырғыш, ал жоғары dэлементтердiң оксидтер мен гидроксидтерiнiң қышқылдық негiздiк қасиеттері, сондай-ақ қосылыстарының тотықтырғыш тотығу дәрежесiндегi қосылыстары тотықтырғыш, төменгі тотығу дәрежесiндегi қосылыстары тотықсыздандырғыш қасиет көрсетеді.

b)

Үлкен (4-, 5-, 6-) периодтардың қосымша топшасына орналасқан d-элементтер ауыспалы элементтер деп аталады. Оларлың барлығы металдар. III-VII топтың d-элементтерiнiң жоғары валенттiлiгi мен жоғары тотығу дәрежесі топ нөмiрiне, яғни (n-1)d және ns деңгейшелердегі электрон санының қосындысына тең

c)

Басқа металдар сияқты d-металдар бос күйiнде тотықсыздандырғыш қасиет көрсетеді. Қосымша топшаларда жоғарыдан төмен қарай d-элемент атомдарының тотықсыздандырғыш қасиеттерi кемиді. Сондықтан белсендiлiгi орташа d-элементтер металдардың кернеулік қатарында сутекке дейiн, ал белсендiлiгi төмен металдар және бекзат металдар сутектен кейiн орналасқан

d)

Құрамында криссталда да, ерітіндіде де бола алатын күрделі иондар кіретін қосылыстар

4.

Металдардың тотықтырғыш, тотықсыздандырғыш қасиеттері -

a)

Басқа металдар сияқты d-металдар бос күйiнде тотықсыздандырғыш қасиет көрсетеді. Қосымша топшаларда жоғарыдан төмен қарай d-элемент атомдарының тотықсыздандырғыш қасиеттерi кемиді. Сондықтан белсендiлiгi орташа d-элементтер металдардың кернеулік қатарында сутекке дейiн, ал белсендiлiгi төмен металдар және бекзат металдар сутектен кейiн орналасқан

b)

Құрамында криссталда да, ерітіндіде де бола алатын күрделі иондар кіретін қосылыстар

c)

Металдар жай заттар күйiнде тек тотықсыздандырғыш, ал жоғары dэлементтердiң оксидтер мен гидроксидтерiнiң қышқылдық негiздiк қасиеттері, сондай-ақ қосылыстарының тотықтырғыш тотығу дәрежесiндегi қосылыстары тотықтырғыш, төменгі тотығу дәрежесiндегi қосылыстары тотықсыздандырғыш қасиет көрсетеді.

d)

Квадрат жақшаға алынып жазылады, орталық атом, кешен түзуші, лигандалардан тұрады

5.

1893 жылы "Координациялық теория" деп аталатын теориясын ұсынды -

a)

Альфред Вернер

b)

Марковников

c)

Хунд

d)

Ломоносов

6.

Құрамында криссталда да, ерітіндіде де бола алатын күрделі иондар кіретін қосылыстар -

a)

галогендер

b)

кешенді немесе координациялық қосылыстар

c)

қышқылдар

d)

оксидтер

7.

Кешенді қосылыстардың түрлері –

a)

Ішкі координациялық сфера

b)

Оттекті

c)

Сыртқы координациялық сфера

d)

Ковалентті

8.

Квадрат жақшаға алынып жазылады, орталық атом, кешен түзуші, лигандалардан тұрады -

a)

- Ішкі сфера

b)

Сыртқы

c)

Лиганда

d)

Ядро

9.

Иондар, атомдар, молекулалардан түзіледі –

a)

сфера

b)

лигандалар

c)

ядро

d)

протон

10.

Иондар, атомдар, молекулалардан түзіледі –

a)

лиганда санын

b)

атом санын

c)

орталық атомның координациялық санын

d)

ядро санын

11.

Маңызы мен қолданылуы -

a)

Лигандалары бейорганикалық және органикалық қышқылдардың иондары болатын кешенді аниондар

b)

Медицинада

c)

барлық дерлік ферменттер, гормондар, дәрілер, биологиялық белсенді заттар кешенді қосылыстар болып табылады.

d)

Өнеркәсіпте

12.

Лигандалары су H O молекулалары болатын кешенді катиондар-

a)

Аквакешендер

b)

гидроксокешендер

c)

амиакаттар

d)

ацидокешендер

13.

Лигандалары гидроксид иондары болатын кешенді аниондар –

a)

Аквакешендер

b)

гидроксокешендер

c)

амиакаттар

d)

ацидокешендер

14.

Лигандалары аммиак молекулалары болатын кешенді катиондар –

a)

Аквакешендер

b)

гидроксокешендер

c)

амиакаттар

d)

ацидокешендер

15.

Лигандалары бейорганикалық және органикалық қышқылдардың иондары болатын кешенді аниондар -

a)

Аквакешендер

b)

гидроксокешендер

c)

амиакаттар

d)

ацидокешендер

16.

Өсiмдiктер мен жануар организмдерiнiң тұрақты құрамбөлігі, иондары нуклеин қышқылдарының құрылысын тұрақтандырады –

a)

Хром

b)

Хлор

c)

Оттек

d)

Марганец

17.

Микроэлемент, олар қан түзу, минералды заттардың алмасуы, өсу және көбею процестерiне қатысады, медицинада калий перманганаты KMnO қолданылады, бұл антисептиктің сулы ерiтiндiсi жараларды жууға, тамақ шаюға т.б. қолданылады -

a)

Марганец

b)

Хром

c)

Темір

d)

Оттек

18.

Ересек адамның организмiнде шамамен 3,5 г болады –

a)

Хром

b)

Марганец

c)

Темір

d)

Алюминий

19.

Кез келген отын шала жанғанда түзіледі, ол адамдар үшін күшті у -

a)

Көміртек (III) оксиді

b)

Көміртек (IV) оксиді

c)

Көміртек (I) оксиді

d)

Көміртек (II) оксиді

20.

Жүрек айнуы, құсу, бас айналу, тамып соғысының жиілеуі, бағдарды жоғалту –

a)

Улану

b)

Айну

c)

Құсу

d)

Тұмау

21.

Иіс газымен уланбау үшін-

a)

Гараждарда ұйықтамау;

b)

Жабық бөлмелерді жылытуға газ жанарғыны немесе керосин шамды қолданбау;

c)

Гаражда машинаның қозғалтқышын қосулы қалдырмау;

d)

Қозғалтқышы қосылған машинада ұйықтамау

22.

Химиктердiң алдындағы маңызды мiндеттер -

a)

Жаңа талаптарға сай отынның, жаңа материалдардың, пластмассалардың жаңа түрлерiн алу; қоршаған ортаның химиялық қасиеттерін болжау болып табылады

b)

XIX ғасырда басталды, жасанды бояулар, хош иiстi заттар, дәрілік және басқа да табиғатта кездеспейтін заттар алынды. 2013 жылы адамға белгiлi заттардың саны 27 млн-ға жетті

c)

жаңа, оның iшiнде жасанды химиялық элементтер мен заттарды синтездеу

d)

дендример (фрактал типті молекулалар) - бiр алып молекуладан құралған заттарды (алмаз принципiне сәйкес) синтездеу

23.

Химия ғылымындағы нақты табыстар -

a)

Жаңа талаптарға сай отынның, жаңа материалдардың, пластмассалардың жаңа түрлерiн алу; қоршаған ортаның химиялық қасиеттерін болжау болып табылады

b)

XIX ғасырда басталды, жасанды бояулар, хош иiстi заттар, дәрілік және басқа да табиғатта кездеспейтін заттар алынды. 2013 жылы адамға белгiлi заттардың саны 27 млн-ға жетті

c)

жаңа, оның iшiнде жасанды химиялық элементтер мен заттарды синтездеу

d)

электрондық мұрын, электрондық тіл сияқты мультисенсорлық жүйелердi ойлап табу, химия, физика және математиканы интеграциялау арқылы селективті емес сенсорларға негізделген патенттерді тану әдістерін әзірлеу

24.

Қазiргi химия дамуының негiзгi бағыттары:

a)

• жаңа, оның iшiнде жасанды химиялық элементтер мен заттарды синтездеу: • дендример (фрактал типті молекулалар) - бiр алып молекуладан құралған заттарды (алмаз принципiне сәйкес) синтездеу; • бейметалл (шыны тәрiздес) жартылай өткiзгiштердi синтездеу;

b)

• бейметалл (қыш) жоғары температуралы өткiзгiштердi синтездеу; Жаңа заттарды және материалдарды өндіру -71- • электрондық мұрын, электрондық тіл сияқты мультисенсорлық жүйелердi ойлап табу, химия, физика және математиканы интеграциялау арқылы селективті емес сенсорларға негізделген патенттерді тану әдістерін әзірлеу ( жасанды нейрондық желілерді пайдалану);

c)

• компьютерлiк химия, молекулаларды және химиялық реакцияларды компьютерлік модельдеу; • наноқұрылымдарды синтездеу және зерттеу; нанотехнологияны дамыту және қолдану; фуллерендердi және нанотүтікшелерді синтездеу;

d)

• полимерлiк жартылай өткізгіштер синтезі; • өте тез жүретiн реакциялардың химиясы (фемтохимия); • компьютерлiк химияны дамыту; • "молекулалық машиналар" ойлап табу; • "химиялық медицина" кұру және дамыту, "химиялық мәңгі тiршiлiк" мәселесін шешу

25.

Химияның, әсіресе фармацевтиканың маңызды міндеті -

a)

жақсы жұмыс жасау

b)

препарат шығару

c)

жаңа, тиімділігі жоғары дәрілерді жасап шығару

d)

дәріге ат ойлап табу

26.

Органикалық заттардың құрылысы мен олардың биологиялық функциялары арасындағы байланысты зерттейтін ғылым -

a)

Биоорганикалық химия

b)

Физхимия

c)

Коллоидты химия

d)

Компьютерлік химия

27.

Барлық организмдердiң негiзі болып табылатын жоғары молекулалык табиғи қосылыстар, оларға нәруыздар, пептидтер, полисахаридтер, нуклеин қышқылдары, липидтер жатады –

a)

Биополимерлер

b)

Катиондар

c)

Спирттер

d)

Альдегидтер

28.

Зат алмасуын химиялық жолмен реттейтiн қосылыстар. Оған дәрумендер, гормондар, антибиотиктер, алкалоидтар және т.б. заттар жатады -

a)

Биорегуляторлар

b)

Биополимер

c)

Қышқыл

d)

Оксид

29.

Симметрия элементтерi жоқ молекулалар -

a)

атом

b)

нейтрон

c)

дөпсіз

d)

ион

30.

Молекулалары дөпсіз және бiр-бiрiнiң айнадағы бейнелері болып, бiрдей физикалық және химиялық қасиеттерге ие, бiрақ фермент тәрізді басқа да дөпсіз заттармен өзара әрекеттесу қасиетімен ерекшеленеді –

a)

Энтаниомерлер

b)

Ферменттер

c)

Биорегуляторлар

d)

Полимерлер

31.

Табиғаты нәруыз болатын дөпсіз қосылыстар –

a)

Энтаниомерлер

b)

Ферменттер

c)

Биорегуляторлар

d)

Полимер

Ауыспалы металдардың жалпы сипаттамасы

Total questions: 31

Worksheet time: 16mins

Similar Resources on Wayground