WorksheetsКөне түркі дәуірі мәдениеті
Total questions: 60
Worksheet time: 20mins
1.VI-IX ғғ. түркілер керуен жолдары бойындағы құдықтарға салған күмбез түріндегі құрылыс:
A) «сардоба»
B) «терракота»
C) «яғма»
D) «махалла»
2. Талас және Шу алқаптарында егіншіліктің дамуын жеделдетуге себеп болғандар:
A)монғолдар
B) соғдылар
C) ғұндар
D)қыпшақтар
3. Түркілердің негізгі кәсібі:
A)көшпелі және жартылай көшпелі мал шаруашылығы
B) отырықшы егіншілік
C) балық аулау
D) жібек өндіру
4. Шу алқабында болып, өз жазбаларында: «Қалаларда халықтың бір бөлігі жер өңдейді, ал екіншісі саудамен айналысады», деп атап өткен:
A)Қытай елшісі
B) Византия елшісі
C) Араб саяхатшысы
D)Неміс саяхатшысы
5. Дешті Қыпшақ аумағына балбалдар орнатылған мерзім:
A)IX-X ғасырлар
B) XII-XIII ғасырлар
C) X-XI ғасырлар
D) VIII-IX ғасырлар
6. Көшпелілер мал шаруашылығында аз өсірілген мал түлігі:
A)қой
B) жылқы
C) түйе
D) ірі қара
7. Түріктердің 900 адамға дейін сыйған қағанның киіз үйі туралы жазған Византия императорының
елшісі:
A)Менандр
B) Маниах
C) Земарх
D)Константин
8. Қарлұқ тайпаларын: «Көшпелі адамдар… Алайда олар жер өңдейді», - деп сипаттап жазды:
A)әл-Идриси
B) ибн Рузбихан
C) әл-Макдиси
D)әл-Омари
9. Түркілерде мал шаруашылығынан кейін маңызды рөл атқарған шаруашылық:
A)Аңшылық
B) Балық аулау
C) Терімшілік
D)Егіншілік
10. Ежелден отырықшы-егіншілік мәдениеті дамыған өңір:
A)Оңтүстік Қазақстан мен Жетісу
B) Батыс Қазақстан
C) Солтүстік-шығыс Қазақстан
D) Орталық Қазақстан
1.Ортағасырлық қаланың орталық бөлігі:
A)Цитадель
B) Рабад
C) Шахристан
D)Сардоба
2. Түргеш қағандарының теңгелері шығарылған қала:
A)Отырар
B) Тараз
C) Баласағұн
Д) Суяб
3. Ортағасырларда ең ірі «әйгілі түркі қаласы» ретінде атап көрсетілген қала:
A)Тараз
B) Отырар
C) Сарайшық
D)Үргеніш
4. Археологтар ортағасырлық Баба- Ата жұртының орнынан тапқан құрылыстың мерзімі:
A)VI -VIII ғғ.
B)IV-VI ғғ.
C) II-IV ғғ.
D)V-VII ғғ.
5. Ортағасырлық қала неше бөліктен тұрды:
A) үш
B) екі
C) бес
D) алты
6. Ерте орта ғасырларда қала мәдениеті дамыған Қазақстан аймақтары:
A)Оңтүстік Қазақстан мен Жетісу
B) Батыс Қазақстан
C) Солтүстік-шығыс Қазақстан
D)Орталық Қазақстан
7. Оңтүстік Қазақстанда қала мәдениетін қалыптастыруға үлес қосқан ежелгі тайпа:
A) оғыз
B) қаңлы
C) найман
D) қимақ
8. Көне түркі руна ескерткіштерінде «балық» деген түркілік атаудың мағынасы:
A) Қала
B) Ғимарат
C) Билеуші
D) Салық төлеуші
9. Ортағасырлық қаланың ақсүйектер қоныстанған бөлігі:
A)Цитадель
B) Шахристан
C) Рабад
D)Көпір
10. Тарихи деректерде «көпестер қаласы» деп аталған қала:
A)Суяб
B) Ақбешім
C) Баршыкент
Д) Тараз
11. Оңтүстік Қазақстанда түркі- соғдылық аталған мәдени кешен пайда болды:
A) VI-IX ғғ.
B) XI-XVI ғғ.
C) VIII-XIII ғғ.
D)IV- X ғғ.
12. «Қарлұқтар елінде 25 қала мен қоныс бар» деп хабарлайтын деректер кездеседі:
A)Күлтегін жазбасында
B) Тоныкөк жазбасында
C) Талас жазуында
Д) «Хұдуд әл-алам»
13. VI-IX ғғ. Қазақстан қалаларының негізгі халқын құрады:
A)Түркілер
B) Монғолдар
C) Қытайлар
D)Арабтар
14. Ақыртас ғимараты орналасқан облыс:
A)Жамбыл
B) Шымкент
C) Қызылорда
D)Самарқан
15. Будда храмдарының орындары табылған ортағасырлық қалалар:
A)Суяб пен Науакент
B) Сығанақ пен Сауран
C) Сайрам мен Үргеніш
D)Қоялық пен Алмалық
16. Әкімшілік орталық қана емес, ірі сауда орны болған Суяб қаласы орналасқан алқап:
A)Іле алқабы
B) Талас алқабы
C) Шу алқабы
Д) Сырдария алқабы
17. VI-IX ғғ. Оңтүстік Қазақстанда қала мәдениетін өркендетуде маңызды рөл атқарған халық:
A) салжұқтар
B) арабтар
C) соғдылар
D) монғолдар
18. VI -VIII ғғ. ортағасырлық Баладж қаласы орналасқан:
A) Жайық бойында
B) Моңғолияда
C) Қаратау баурайында
D) Талас аңғарында
19. Ақыртас ғимараты салына бастаған кезең:
A)Моңғол дәуірінде
B) Сақ кезеңінде
C) Қарлұқ қағанатының кезінде
D) Қыпшақ хандығы дәуірінде
20. Ортағасырлық қалалардағы қолөнершілер, саудагерлер мен қарапайым халық мекені:
A)Сардоба
B) Рабад
C) Цитадель
D)Шахристан
1.Орталық Азияның, Төменгі Еділ бойының, Солтүстік Кавказдың түркі тілдес тайпалары өз жазуын
пайдаланды:
A) VI-IX ғғ.
B) XI-XVI ғғ.
C) VI-VII ғғ.
D)IV- X ғғ.
2. Түркі қағандарының ерлік істері жазылған алғашқы құлпытас орнатылды:
A)542 жылы
B) 582 жылы
C) 524 жылы
D)563 жылы
3. 568 ж. Византия императорына түрік қағанының жолдау хатын алып келген елші:
A)Менандр Протектор
B) Маниах
C) Күлтегін
D)Білге
4. Көне түркі жазуларының толық әліпбиімен қатар аудармасы да «Кілті ашылған жарияланған
Орхон жазулары» атты кітабының авторы:
A)Марко Поло
B) Т. Аткинсон
C) В. Томсен
D)Плано Карпини
5. Ертедегі заманда жазудың қажеттілігі туындады:
A)әкімшілік және дипломатиялық істер барысында
B) салық жинау барысында
C) жекеменшік қалыптасқан кезде
D) ертегілерді ұрпақтан-ұрпаққа жеткізу мақсатымен
6. Ең алғашқы көне түркі жазбалары кездесетін дерек:
A) Ақыртас ғимараты
B) Мырзарабат сардобасы
C) Едіге жырлары
D) Бұғыты ескерткіші
7. Көне түркі руналық әліпбиі пайда болған уақыт:
A)I мыңжылдықтың басында
B) І мыңжылдықтың соңында
C) Б.з.б. І мыңжылдықтың соңында
D)I мыңжылдықтың ортасында
8. Түркі тілінде ксилография әдісі алғаш рет қолданылған мерзім:
A) VI ғасырдың бас кезінде
B)IV ғасырдың бас кезінде
C) VII ғасырдың бас кезінде
D)V ғасырдың бас кезінде
9. 1893 жылы дат ғалымы В.Томсен құпиясын ашқан алғашқы көне түркі сөзі:
A)«Тәңір»
B) «Ана»
C) «Батыр»
D)«Дала»
10. Қазіргі қазақтардың арғы ата- бабалары пайдаланған жазудың ежелгі үлгілері:
A)Орхон Енисей жазуы
B) Еділ Жайық жазуы
C) Алтай Тарбағатай жазулары
D)Сырдария Әмудария жазулары
11. Ғалым С.Е. Малов еңбегі:
A)«Орхон-Енисей жазбаларының құпиясы»
B) «Көне түркі жазуының ескерткіштері»
C) «Түрік жылнамалары»
D) «Білге қағанды жоқтау»
12. Білге қағанға арналған «жыры мен сөзінің» авторы, түркі тілдес әдебиеттер тарихында өз атымен
аталған алғашқы автор:
A)Күлтегін
B) Ашина
C) Иштеми қаған
Д) Йоллығ-тегін
13. Алғашқы түркі қағандарының ерлік істері жазылып, 582 жылы орнатылған құлпытас:
A)Қашғар
B) Бұғыты
C) Қарғалы
D)Сақ
Түркілердің жетістігі болған ағашқа оймыш әдісімен басып жазу:
А) пиктография
В) каллиграфия
C) ксилография
D) ретушь
15. Енисей алқабынан табылған руна жазуларының саны:
A) 150-ден астам
B) 200-ден астам
C) 250-ден астам
D)350-ден астам
16. Түрік жазба әдебиетінің көне ескерткіштері:
A) «Күлтегін», «Тоныкөк»
B) «Ақиқат сыйы»
C) «Даналық кітабы»
D) «Жүсіп-Зылиқа»
17. Еуропалық ғалымдар алғашқылардың бірі болып көне түркі жазуын зерттей бастады:
A)XVII ғасырда
B) XVIII ғасырда
C) XVI ғасырда
D) XX ғасырда
18. Түркілердің жазуы болмаған деген пікірді жоққа шығарған жаңалықты ашқан ғалым:
A)В.Томсен
B) Г. Дерфер
C) Жан Поль Ру
D)Плано Карпини
19. Руна сөзінің мағынасы:
A) «ежелгі»
B) «сиқырлы»
C) «қасиетті»
Д) «құпия»
20. Орталық Азияның, Төменгі Еділ бойының, Солтүстік Кавказдың түркі тілдес тайпалары өз жазуын
пайдаланды:
A)VII VIII ғасырларда
B) IV-V ғасырларда
C) III-IV ғасырларда
Д) VI-VII ғасырларда
1.Ежелгі түркілерде мәңгілік құдірет иесі, бүкіл жаратылыстың бастауы саналған:
A)Тәңір
B) Ұмай-ана
C) Бөрі
D) Жусан
2.Қытай тарихшыларының мәлімдеуінше, тәңірге табыну пайда болды:
A)б.з.б. II ғасыр
B) б.з.б. І ғасыр
C) б.з.б. IV ғасыр
D)б.з.б. Ш ғасыр
3. «Тәңіршілдік - адамзаттың бір Құдайға табынушылық діндерінің бірі» деген пікір қалдырған неміс
ғалымы:
A)Джон Дальтон
B)Г. Дерфер
C)И. Фальк
D)Роберт Майер
4. Соғдылардың Орталық Азияның біраз елдерінде таратқан ілімі:
A)Ислам
B) Манихей
C) Зороастризм
Д) Будда
5. Түркілердің түсінігі бойынша, әлемді жаратқан және барлық дүниенің тағдырына иелік етуші:
A) Ұмай ана
B) Көк бөрі
C) Көк тәңірі
D)Барыс
6. Жетісу мен Орталық Азияда будда ілімі тараған мерзім:
A)XII-XIII ғасырлар
B) X-XI ғасырлар
C) VII -VIII ғасырлар
D)IX- Х ғасырлар
7. Түркілердің дәстүрлі наным- сенімі:
A)тәңіршілдік
B) ислам
C) будда
D) манихейлік
8. «Көк тәңірі, Ұмай Ана, қасиетті Жер-Су, міне, осылар бізге жеңіс сыйлады!» деп жазылған ескерткіш:
A) Бумын құрметіне қойылған ескерткіш
B) Иштеми құрметіне қойылған ескерткіш
C) Сұлұқ құрметіне қойылған ескерткіш
Д) Тоныкөк құрметіне қойылған ескерткіш-
9. Түркілерде отбасы және балалардың қамқоршысы саналды:
A) Ахурамазда
B) Ұмай ана
C) Аматерасу
D) Қыдыр ата
10. «Көне түркілердің арғы ата- бабалары Көк тәңіріне табынған», - деген пікір қалдырған дінтанушы,
француз ғалымы:
A)К. Хасанов
B) Ф.фон Хелльвальд
C) Полибий
D) Жан Поль Ру
