WorksheetsХимиялық технология бойынша сұрақтар2
Total questions: 93
Worksheet time: 23hrs 15mins
Химиялық технология кезінде келесі өзерістер болады
Заттардың химиялық және физикалық қасиеттері.
Заттардың химиялық құрамы
Заттардың химиялық құрамы мен физикалық қасиеттері
Заттардың физикалық қасиеттері, формалары мен сыртқы түрі
Заттардың химиялық қасиеттері
Химиялық өндірістің экономикалық эффективтілік көрсеткіштері:
Өнімділік, интенсивтілік, келтірілген шығындар, өнім шығымы, өзгеру дәрежесі
Өзіндік құны, рентабельділігі, келтірілген шығындар, қор қайтымы
Өзгеру дәрежесі, талғампаздық, өнім шығымы, өзіндік құны, өтелу мерзімі
Өзіндік құны, кіріс, қор қайтымы, өтелу мерзімі
Шығын коэффициенттері, өзіндік құны, рентабельділігі, өнім сапасы
Жұмсалу коэффициенттері шикізат шығынын мына бірлікпен сипаттайды:
Мақсатты өнім тығыздығы
Жанама өнім көлемі
Жанама өнім массасы
Мақсатты өнім көлемі
Мақсатты өнім массасы
Өнімнің өзіндік құны:
Дайын өнім бірлігіне ақшалай түрде шығыс
Кәсіпкерліктің шығаратын өнімді шығару мен сату үшін кететін ақшалай соммалық шығыс
Дайын өнім бірлігіне соммалық шығыс
1 тәулікте кететін ақшалай шығыс
Жылдық өнім шығымына кәсіпкерлікке жалпы шығыс
Жұмсалу коэффициенті немен сипатталады:
Сумен
Шекті капитал шығыспен
Көмекші материалдармен
Негізгі қызметкерлердің айлығымен
Шикізатпен
Химиялық тепе-теңдікке әсер ететін факторлар:
Температура.
Реакция жылдамдығы
Қысым
Энтальпия.
Реагенттер көлемі
Периодты процесс сипатталады:
Үздіксіз ұзақ уақыт жұмыс жасау қабілетімен
Енгізу мен шығару кезіндегі тұрып қалуымен
Барлық сатылардың бірмезете өтуімен
Жоғары өнімділікпен
Жоғары ресурсшығындармен
Қайтымды реакцияларда температураның жоғарылауына шек қойылу мынамен байланысты:
Конструкциялық материалдардың шекті термотұрақтығымен
Процесті қозғаушы күшінің азаюымен
Тура реакция жылдамдығының төмендеуімен
Жылу шығынының жоғарлауымен
Әсерлесу фаза бетінің өсуімен
Кинетикалық аймақта өтетін «газ-қатты» гетерогенді процесінің жылдамдығына әсер ететін факторлар:
Катализаторды қолдану
Газтәрізді ағын жылдамдығының жоғарлауы
Бөлшек өлшемінің азаюы
Температураның жоғарлауы
Температураның төмендеуі
Циклдық сызба мына мақсатта қолданылады:
Шикізаттың өзгеру дәрежесінің жоғарлауы
Энергия мен ресурстарды үнемдеуді қамтамасыз ету
Шикізатты комплексті қолдану
ХТЖ -де энергияны эффективті қолдану
Агрегаттардың бірлік қуаттылығының жоғарлауы
ХТЖ оптимизациялау мақсаты:
ХТЖ жоғары технико-экономикалық көрсеткіштермен қамтамасыз ету
Жұмыс жасап жатқан ХТЖ жетілдіру мен жаңаларын шығару
ХТЖ оптимальды технологиялық режиммен қамтамасыз ету
Процесс талғампаздығы мен мақсатты өнім шығымын жоғарлату
ХТЖ элементтерінің санау ретін анықтау мен оның негізгі қасиеттерінің сандық бағасын алу
Сыртқы диффузиялық аймақта өтетін гетерогенді процессін интенсификациялау жолдары:
Қысымды жоғарлату
Газ ағыны сызықтық жылдамдығының өсуі, температураны жоғарлату
Температураны жоғардату
Газ ағыны сызықтық жылдамдығының өсуі
Интенсивті араластыру
«Газ-сұйықтық» жүйесіне фаза бөлу бетінің өсуі іске асады:
Қатты араластырумен
Қысымды жоғарлатумен
Газды сұйықтық арқылы барботаждау
Сұйықтықты көпіртумен
Реагент концентрациясының өсуімен
Катализатор дәнінің ішкі бетін қолдану дәрежесін ұлғайту әдістері:
Температураны жоғарлату
Катализатор дәнінің өлшемін ұлғайту
Кеуек өлшемін ұлғайту
Диффузия коэффициентін азайту
Катализатор дәнінің өлшемін азайту
Катализатор ролі:
Катализатор элементарлы реакциялардың біріне қатысады
Жалпы реакцияның активтеу энергиясын төмендетеді
Катализатор элементарлы реакцияларда қатыспайды
Катализатор тек элементарлы реакцияларға қатысады
Катализатор активтеу энергиясын жоғарлатады
Катализатор ретінде қолданылатын минералдар:
Апатиттер
Монациттер
Ашариттер
Фосфориттер
Цеолиттер
Катализаторды дайындауда тасымалдағыш ретінде қолданылатын заттар:
Пемза, асбест
Силикагель
Кремнезем, керамзит
Натрий хлориді, натрий сульфаты
Аглопорит
Каталитикалық процесс түрлері:
Гомогенді
Гетерогенді
Күрделі
Дара
Жай
Шикізатты дайындау
Өнім сапасын жоғарлатады
Өндірісте капитал шығындарды азайтады
Процесс жылдамдығын төмендетеді
Қосымша өнімдер сапасын нашарлатады
Өнім сапасын нашарлатады
Екіншілік энергетикалық ресурстарға жатады:
Шығатын газдар, жұмыс денелерінің салқындату жүйелері
Пайдаланылған бу мен ыстық су
Ағашты жағу
Табиғи газды жағу
Тас көмірді жағу
Шикізат мен материалды ресурстарды максимальды қолдану үшін келесі тәсілдер пайдаланылады:
Бір компоненттің артығымен болуы.
Фракционды рецикл.
Қалдықтардан құтылу.
Толық рецикл.
Процестерді ұштастыру.
Энергетикалық ресурстарды максимальды қолдану үшін келесі тәсілдер пайдаланылады:
Энергияны утилизациялау.
Толық рецикл.
Процестерді ұштастыру.
Екіфазалы процесте фазалар қарама-қарсы болуы
Екіншілік энергетикалық ресурстарды қолдану.
Ағынды суды тазалаудың механикалық әдісі:
Адсорбция.
Фильтрация.
Нейтрализациялау
Озондау
Мөлдірлену
Тұрақты кермектілік су құрамында мына заттардың болуымен түсіндіріледі:
Кальций мен магний нитраттары
Кальций мен магний хлоридтері
Натрий хлориді
Натрий сульфаттары, нитраттары
Кальций мен магний бикарбонаттары
Қатты шикізатты байытудың химиялық әдісі:
Флотация.
Елеу
Экстракция.
Күйдіру
Электромагнитті сепарация.
Шикізатты механикалық байыту әдісі:
Гравитациялық бөлу
Күйдіру
Флотация.
Жылыту
Электромагнитті сепарация.
Азотты CO2 қоспасынан тазарту тәсілі :
Метанолмен.
поташ ерітіндісімен.
Диэтаноламин ерітіндісімен.
моноэтаноламин ерітіндісімен.
Сумен.
Аммиак синтезінің катализаторына арналған каталитикалық улар:
CH4.
F.
CO2.
CO.
H2.
Жоғары қысымда аммиактың тотығуына оңтайлы температура:
700-800 0С.
850-900 0С.
800-900 0С.
950-1050 0С.
400-450 0С.
Синтез коллоннасынан кейінгі газ қоспасындағы аммиактың мөлшері:
50 %.
15-20 %.
8-10 %.
18-20%.
4-6 %.
Аралық қосылыс NO түзіледі:
Азот қышқылының синтезі кезінде.
Карбамидтің синтезі кезінде.
Өңделген азот қышқылының синтезі кезінде.
аммиак синтезі кезінде.
Ацетальдегидтің синтезі кезінде.
Аммиактың өнеркәсіптік өндірісінде ең көп тараған катализаторлар :
Fe-Cr2O3
Fe/отырғызғышы
Pt
Fe+Al2O3+K2O+CaO+SiO2
ГИАП
NH 3 тотығу реакциясы катализатор қатысында жүргенде мына қосылыс түзілуі мүмкін :
N2
NO2
N2O5
NO
HNO3
Аммиак синтезі үшін сутек өндіретін тәсілі :
Сутек тотығының ыдырауы
Метанның конверсиясы.
Бумен көміртегі тотығын түрлендіру.
Минералды қышқылдар диссоциациясы
Кү
Аккумулятор қышқылының купоросты майдан айырмашылығы:
Құрамында су бар
Концентрациясы
Бөгде қосындылармен құрамдас
Шамамен сол құрамы, бірақ тазалық дәрежесімен ерекшеленеді
Құрамында SO3
H2SO4 тауарлы сортқа жатады:
Орта және жоғары концентрациясының қышқылдары
Қышқыл концентрациясы: 75 %, 92,5% , 104,5 %, 114,6 %
Олеумді , техникалық, контактілі , жоғары пайызды олеумді
Мұнаралы және контактілі
Олеумді, мұнаралы, контактілі
Түтін газдарынан SO2 алу үшін катализаторлар ретінде қолданылады:
MnO2
Активтелген көмір
Активтелген алюминий оксиді CaO
MgO, активтелген алюминий
бентонит саз
H2SO4 өндірісіндегі ДК-ДА әдісінің артықшылығы:
SO2 төмен температурада тотығуы
H2SO4 жоғары концентрациясы
Өнімнің жоғары кірістілік
SO2 тотығу дәрежесі жоғары
H2SO4 төмен кірістілік
Күкірт қышқылын алуда контактілі және мұнара әдістері арасындағы айырмашылық :
Мұнаралы әдісте қышқыл 75 % таза емес, контактілі әдісте 92,5% таза қышқыл
Екі жағдайда да 92-94%- ға дейін күкірт қышқылын алады, мұнаралық әдіс кезінде күкірт қышқылы таза емес болып алынады
Айырмашылық жоқ
Екі жағдайда да қышқыл таза алынады, концентрациясында айырмашылық болады
Контактілі әдісте 92,5% қышқыл және моногидрат алады
Күкірт қышқылын өндірудің каталитикалық сатысы және катализаторы болып табылады :
2- БАВ
2- 5%V2O5
күкірт қышқылан SO3 тен алу
SO2 алу, тазалау
SO3-ті SO2 ден алу
H2SO4 өндірісінде ДК-ДА әдісін қолдану мүмкіндік береді:
92,5% H2SO4 және моногидрат
92,5% H2SO4 , моногидрат және олеум
96,5% H2SO4 және олеум
98,5% H2SO4 және моногидрат
96,5% H2SO4 және моногидрат
H2SO4 өндірісінде ДК -ДА әдісінің мақсаты:
өндірісте капиталды шығынды азайту
өнімнің өзіндік құнын төмендету
SO2-нің SO3 -ке айырбасталу дәрежесін арттыру
SO2-нің атмосфераға катализатормен таралуын төмендету және қышқылдың шығымын арттыру
катализаторды үнемдеу
Табиғи фосфатты өңдеу әдісі:
Құрғақ
Күкірт қышқылдық
Механикалық
Термиялық
Физика- химиялық
Күрделі тыңайтқыш:
Нитроаммофос
Қарапайым суперфосфат
Аммофос
Екі суперфосфат
Аммоний нитраты
Фосфорлы тыңайтқыш
несепнәр
апатит
сильвинит
суперфосфат
аммиак селитрасы
Калий тыңайтқышы үшін шикізат болып табылады:
колчедан
нефелин
балшық
каинит
сильвинит
Азот тыңайтқыштары:
несепнәр
селитра
аммофос
нитроаммофос
калий нитраты
Каустик содасын өндіру үшін әктеу процесінің артықшылығы:
NaOH жоғары концентрациясы
төмен энергия тұтыну
қажетті өнім құны төмен
каустикацияның жоғары дәрежесі
жоғары жылдамдықты процесі
Леблан әдісімен кальцинирленген сода өндірудің негізгі сатылары:
2NаС1 + Н2SO4 = Nа2SO4+ 2НС1.
Nа2SO4 + 3С + СаО = Nа2СО3 + СаS + 2СО.
аммиак регенерациясы: 2NН4С1 + СаО = СаС12 + Н2О + 2NН3
соданың түзілуімен жүретін кальцинация: 2NаНСО3 =
Электрохимиялық процестің негізгі көрсеткіші:
өнімнің шығымы.
реагент концентрациясы .
энергия бойынша шығымы
ток бойынша өнім шығымы
өнімнің шоғырлануы.
NaCl ерітіндісінің электролизі кезінде түзілетін заттар:
хлор
натрий
оттек
сутек
су
Химиялық әдістен электрохимиялық әдістің артықшылықтары:
экономика
шикізат пен энергияны толық пайдалану
технологиялық процесін қысқарту
қажетті өнімнің жоғары кірістілік
шикізат пен энергия жартылай пайдалану
NaOH өндірісінің шикізаты:
Na2SO4*10H2O
;NaCl
KCl.
NaHCO3;
Na2SO4
Ас тұзы ерітіндісінің электролизі жүзеге асырылады:
қатты темірлі катод бар ваннада және диафрагмалы
сұйық сынап катодты ваннада
анодты моншада
өздігінен жанатын аноды бар моншада
графитті катод моншада .
Al -ді оның оксидінен металл электролизі арқылы бөліп алу жүзеге асырылады:
Al2O3 және Na3AlF6 балқымасының Al,Ca,Mg фториттері қатысында электролизі
криолит балқымасының электролизі
криолитті-глиноземді балқымасының электролизі
y- Al2O3 балқымасы және сілтілеу
электролиз балқымасы Al2O3 және Na3AlF6 сирек металдар қатысында
Al өндірісіндегі криолитті-глиноземнің балқымасының электролизіндегі суммарлы біріншілік және екіншілік процестерді көрсетіңіз:
Al2O3 + 3C = 2Al + 3CO
анодта C + O2 = CO2
2Al2O3 + 3C = 4Al + 3CO2
СО және СО2 түзілуімен жүретін электродтардың тотығуы
анодта C + O = CO
Al өндірісінің процесіндегі криолитті-глиноземді балқыманың электролиздегі екіншілік процесін көрсетіңіз:
анодта C + O = CO
анодта C + O2 = CO2
2Al2O3 + 3C = 4Al + 3CO2
Al2O3 + 3C = 2Al + 3CO, C + O = CO
Al2O3 + 3C = 2Al + 3CO
Элементтерді хлорсутекті синтездеудің сульфаты әдістен артықшылығы
процестің экономикалық тиімділігі .
хлорсутекті газдың құрамында тек 80-90% HCl бар болғандықтан, 31 % тұз қышқылын алуға мүмкіндік береді
азот қышқылының шығыны жоқ .
күкірт қышқылының шығыны жоқ .
пештің
Қатты отынды химиялық өңдеу:
катализатор қатысынла гидрогенизациялау
сумен өңдеу
аммиакпен өзара арекеттесуі.
күкірт қышқылымен өңдеу
катализатор қатысында сұйылту
Қатты отынды кокстеу үрдісінен алынады:
асфальтен.
бензол.
жеке ароматты көмірсутектер
ацетилен.
метан.
Тікелей кокстелген газдың құрамы:
метан, ацетилен.
сутек, көмірқышқыл газ.
метан, су.
аммиак.
бензол, су.
Көмірді газификациялау арқылы алынған генераторлық газдың құрамы :
Этилен.
Метан.
Этан.
Көміртек шала тотығы.
Бутан.
Көмірді газификациялаудың тиімділігі сипатталады:
Генератордың жұмысының интенсивтілігімен.
Алынған газдың сапасымен.
Біршама реакциялық қабілеттілігімен.
Аппараттың жұмыс режимімен.
Газдың практикалық шығымымен.
Коксты газды тікелей өңдеу арқылы алынады:
Тікелей коксты газ
Қөміртек шала тотығы
Асфальтен
Шайыр
Кері коксты газ
Коксты газды тікелей өңдеу арқыды алынған шайырлы су өзінің сулы ерітінлісін көрсетеді:
Аммиакта.
Күкірт қышқылында.
Бензолда.
Көміртек оксидында.
Азот оксидында.
Көмірді жартылай кокстеу арқылы алынады:
Бензол.
Жартылай кокс.
Жартылай коксты газ.
Пропан-бутанды фракция.
Көмір.
Қатты отынның қасиеті газификациялаумен анықталады:
Ұшқыш заттардың шығымы.
Минералды заттардың құрамы .
Жылулық қасиеті
Ылғалдылық және күлділік құрамы
Реакциялық қабілеттілігі.
Мұнайды өңдеудің екіншілік үрдісі:
Кокстеу
Кокстеу, депарафиндеу
Термокаталитикалық крекинг
Экстракция
Комплекс қалыптастыру
Термиялық үрдістер:
(0,5МПа) қысымға дейін ауыр қалдықтарды кокстеу
Пиролиз, қысым (0,2-0,3МПа)
Висбрекинг, каталитикалық изомерлену
Каталитикалық крекинг, кокстеу,
Гидрокрекинг, қысым (3-5МПа)
Термокаталитикалық үрдістер:
Каталитикалық крекинг
Висбрекинг
Кокстеу
Термиялық крекинг
Каталитикалық изомерлену
Мұнайлы фракцияны күкіртқышқылды өңдеу арқылы жойылады:
тиофан
RSH
SO, CO
RSR
HS
Крекингтегі цеолитты катализаторлары үшін улар кандай көмірсутектерден тұрады:
Мұнай фракциясындығы парафинды қосылсытармен
Азоттылармен
Мұнай фракциясындағы күкірт пен оттекті қосылыстармен
Күкірттілермен
Нафтенды көмірсутектермен
Қышқылды өңдеу арықы мұнай өнімдерінен жойылады:
Алкендер
Гудрондар
Ароматты көмірсутектер
Ауыр газойль
Белгілі көмірсутектер
Мұнай құралады:
Көмірсутектер құрамынан C=83-87%, H=12-14%
Асфальтен мен спирттің қоспасынан.
Көмірсутектер құрамынан C=87%, H=14%
Қатты отындағы ацетиленнен
Спирт пен көмірсутектердің қоспасынан
Мұнайды өңдеуге дайындаудың әдістері:
Вакуммдық айдау
Сусыздандыру
Тұссыздандыру
Қаныққан газдармен
Термилялық крекинг.
Метанол синтезінің қарапайым реакциясы:
CH3OH→CO+2H2.
СО+3Н2↔СН4+Н2О.
СО+Н2→СН2О.
CO+2H2→CH3OH.
СО+2Н2↔СН3ОН.
Метанды конверсиялаудың негізгі реакциясы:
ZnO+ H2S=ZnS+H2O.
CH4+0,5O2=CO+2H2.
CO2+2RNH2+H2O=(RNH3)2CO3.
CH4+H2O=CO+3H2.
CO+ H2O=CO2+H2.
Көміртек оксидін конверсиялау катализаторы:
Кобальт.
Темір-калий.
Темір-алюминий.
Никель.
Мырыш-хром-мысты.
Метанол өндірісінде өнеркәсіптік әдістер қолданылады:
Ағашты гидролиздеу.
Этанды гидратациялау.
Метанолды алкилирлеу.
Фенолды деалкилирлеу .
Этиленді гидратациялау.
Көмірсутектердің табиғи көзін атаңыз:
Мұнай.
Сланец.
Тас көмір.
Шымтезек.
Каучук.
Метанолдан формальдегид алу өндірісінің катализаторы:
Платина.
Никель.
Күміс.
Мыс.
Силикагель.
Фторкаучук негізінде алынған резинаның қасиеті:
Жылуға төзімділік.
Химиялық төзімділік.
Жоғары активтілік.
Аз төзімді.
Электроөткізгіштік.
Этил спирті өндірісінің катализаторы:
Молибден оксиді.
Күкірт қышқылы.
Алюмосиликат.
Алюминий оксиді.
Тасымалдуашы фосфор қышқылы
Вулканизацияға әсер ететін факторлар:
Желім қабаты.
Вулканизация жылдамдығы.
Температура.
Ұзақтығы.
Күкірттен тазалау сатысы
Резина өнімдерін өндіру сатысы:
Резиналық қосылыстарға шикізаттар дайындау
Ингредиенттер қосу.
Резиналық қосылыс шикізаттарынан өнімдер дайындау
Дайын резина теңеу.
Ингредиенттерді резиналық қоспалармен араластыру
Полимеризация жылдамдығы мен бутадиенді каучук қасиеті мыналарға тәуелді:
Бутадиеннің натриймен байланыс бетінің ауданы
Тізбектің ұзындығы.
Натрий мен каучуктың қатынасы
Натрий мен бутадиен массасын біркелкі бөлу
Қайта араластыру
Полиэфир және нейлон қоры өндірісінде барабандар әртүрлі жылдамдықпен айналу үшін:
Макромолекулалардың бағытын көбейту
Полимер кристалдылығының деңгейін жоғарылату.
Полимерлердің макромолекуласын түзулеу
Барынша үлкен жұқа жіп алу
Полимерлі молекулалық массаға жақын макромолекулаларды алу
Поликонденсация әдістер арқылы алынады
Капрон.
Изопренді каучук.
Фенолформальдегидті смола.
Поливинилхлорид.
Полиэтилен.
Целлюлозаны алу әдістері....болып табылады:
Сульфитті.
Сульфатты.
Нитрозды.
Күкіртқышқылды.
Сульфитті-қышқылды.
Ацетатты талшықтар өндірісінде қолданылатын катализатор:
Каустик
Күкірт қышқылы.
Азот қышқылы.
Фосфор қышқылы.
Уксус қышқылы.
Пластмассаның қалыптасу процесіне кіретін фактор:
Температура.
Уақыт.
Толтырғыштар.
Жылдамдық.
Тазалық дәрежесі.
Алюминий өндірісі үшін шикізат болып табылады;
Глина, цеолит
Цеолит, алюмосиликат
Глинозем, диатомит
Алунит, каолин
Боксит, нефелин
Кеннен глиноземді бөлудің негізгі әдістері;
Химиялық-термиялық, қышқылдық және сілтілік
Балқыту және сілтілеу
Пирометаллургиялық
Сілтілеу және кристаллизация
Кристаллизация
