ลิลิต

บทละพูดคำฉันท์

คำฉันท์

นิราศ

อยุธยา

สุโขทัย

อินเดีย

กรุงหงสาวดี

ผู้แต่งสื่อถึงดอกกุหลาบสัญลักษณ์แห่งความงดงาม ความรักและโรแมนติก

ผู้แต่งสื่อถึงดอกกุหลาบที่มีความสวยงาม แต่ก็มีหนามแหลมคมเป็นเกราะปกกันผู้ชาย

ผู้แต่งสื่อถึงดอกมะลิมีลักษณะสีขาวเปรียบดั่งความบริสุทธิ์และความปราถนาดีของนางมัทนา

ผู้แต่งสื่อถึงดอกมะลิสัญลักษณ์แห่งความกตัญญูของนางมัทนาที่มีต่อพระฤาษี

มายาวิน

ศุภางค์

มัทนา

จัณฑี

ท้าวชัยเสน

สุเทษณ์

มายาวิน

บิดาของนางจัณฑี

มายาวินใช้มนตร์สะกดเพื่อให้มัทนาหลงรักตนเอง

พระฤาษีนำดอกกุหลาบมาปลูก และรักมัทนาดั่งลูกแท้ ๆ

ท้าวชัยเสนมีพระมเหสีอยู่แล้ว

มัทนาและศุภางค์ถูกกล่าวหาว่าคบชู้

เชื่อเรื่องสวรรค์

เชื่อเรื่องการทำเสน่ห์

เชื่อเรื่องเทพเจ้า

เชื่อเรื่องผี

สตรีควรใช้ชีวิตด้วยความระมัดระวัง

ความไม่มักใหญ่ใฝ่สูง

การให้อภัยแก่กัน

ไม่ควรลืมรากฐานของตน

ชื่อ มัทนะพาธา แปลว่า ความเจ็บปวดหรือความทุกข์ที่เกิดจากความรัก

บทละครพูดคำฉันท์ เรื่องมัทนะพาธา แต่งด้วยคำประพันธ์ประเภทกาพย์และฉันท์

นางมัทนา ถูกสาปให้จุติจากสวรรค์ไปเป็นดอกกุหลาบในเมืองมนุษย์เพราะสุเทษณ์โกรธ

เนื้อเรื่องมีการอ้างอิงมาจากเรื่องจริงในประวัติศาสตร์ยุคสมัยอยุธยาตอนปลาย