NEW
Font size
WorksheetsТбк сессия
Total questions: 46
Worksheet time: 23mins
93.Диалектілік лексикаға қандай сөздер жатады:
Жалпыхалыққа түсінікті сөздер.
Жергілікті тілдік ерекшеліктер.
Басқа тілден енген кірме сөздер.
Сөздердің актив және пассив қабаттары.
Сөздердің стильдік қызметіне байланысты түрлері.
94.Эвфемизмдерді табыңыз:
Құлағының мүкісі бар, аяғының ақауы бар, жаман ауру.
Ұзын құлақ, сыр бермеу, таяқ тастам жер.
Құлағының құртын жеу, мұрнына су жетпеу.
Ауру, ақсақ, дімкәс, жарымес.
Жанын жалдау, жаны жайсаң, жадырау.
95.Пароним сөздерді көрсетіңіз:
Ертеңгілік – кешкілік.
Ұзынды-қысқалы.
Сағым қуған сағым жылдар.
Айдын шалқар.
Дайындау – даярлау.
96. Терминология дегеніміз не:
Ғылым мен техниканың, өнер т.б. салаларға тән терминдердің жиынтығы.
Лингвистика және әдебиеттану саласына қатысты сөздер жиынтығы.
Математикалық терминдер жиынтығы.
Лингвистикалық және математикалық терминдердің жиынтығы.
Ғылым мен техниканың және лингвистикалық терминдердің жиынтығы.
97. Қазақ тілінің диалектологиясы нені зерттейді:
Сөз варианттарын.
Қазақ тілінің сөздік құрамын.
Диалектизмдерді
Кірме сөздерді.
Сөздің дыбысталу жүйесін.
98. Орфографиялық сөздіктер не үшін қолданылады:
Сөздердің айтылуын ескеру үшін.
Сөздердің дұрыс жазылу нормаларын белгілейді.
Сөздердің тіркесуін реттеу үшін.
Сөздердің дыбысталуын қадағалау үшін.
Сөздердің мағынасын түсіндіру үшін.
99. Синекдохалық қолданысты табыңыз:
Әуелгі байлық – денсаулық, екінші байлық – ақ жаулық.
Екеуі бір таса жерге, қалың шөптің арасына барып жатты.
Елді аралап жүргенде көрген еді.
Түс ауа Семейден шыға, тартып кеттік.
Көпей жеңгемнің қолын сағынып жүрмін.
100. Дисфемизмді табыңыз:
Шебердің қолынан шыққан, сегіз қырлы бір сырлы.
Қолынан боқ келмейді, боқтан өзгені сөз қылды,боғымен жасты баламен ойнады.
Тырнақ астынан кір іздеу, қас пен көздің арасы.
Қолынан бәрі келеді, он саусағынан өнері тамған, қолы қысқа.
Тонның ішкі бауындай, қас пен көздің арасында.
101. Сөз мағынасының кеңеюін қалай түсінесіз:
Бұрынғы мағынасының үстіне жаңа қосымша мағыналарға ие болуы.
Сөздік құрамдағы барлық сөздердің мағынасы.
Тұрақты тіркестер негізінде туындаған мағына.
Ауыспалы мағынаның берілу жолдары.
Атауыштық мағынадағы сөздер.
102. Табу дегеніміз не:
Тіліміздегі жаңа сөздер.
Фразеологиялық тұтастықтан туындаған сөздер.
Атын тура айтуға тыйым салынған сөздер.
Белгілі бір кәсіпке байланысты туындаған сөздер.
Тіліміздегі тың қолданыстар.
103. Атауыш мағына дегеніміз не:
Ауыспалы мағынадан туындайтын мағына.
Негізгі мағынадан жасалады.
Тұрақты тіркестен туындайтын мағына.
Затты немесе құбылысты атайтын мағына.
Зат пен құбылысқа байланысты туындайтын мағына.
104. Сөзжасам тәсілдері арқылы пайда болған синонимдерді табыңыз:
Ер жету, бой жету, есейген шақ.
Сараң, мол қол, мырза, жомарт.
Жуан, жіңішке, талдырмаш, бойшаң.
Көз, бұлақ, бастау, қайнар.
Ауыздық-сулық, жемқор-парақор, маңызды-мәнді.
105. Екі мәндес сөз қатар келіп, алдыңғысы соңғысын анықтап, мағынасын күшейтетін сөздерді қалай атаймыз:
Парафраза
Плеоназм
Фраза
Идиома
Синоним
106. Антонимдер сөз таптарының қайсысынан жасалады:
Сын есім, зат есім, етістік, есімдік, үстеу.
Одағай, шылау, зат есім, сан есім.
Есімдік, жалғаулық, септеулік.
Сұрау есімдігі, демеуліктер.
Жалғау, өздік есімдігі, есімше.
107. Пассив сөздерге қандай сөздер жатады:
Неологизмдер, фразеологизмдер, метафоралық қолданыстар.
Антоним, синоним, омонимдер.
Тар көлемде қолданылатын термин сөздер, көнерген сөздер, тарихи сөздер, диалектизмдер, неологизмдер.
Тұрақты тіркестер, сөйлемшелер, оралымдар.
Сөз тіркестері, сөйлем, сөздік түрлері.
108. Кірме сөздер дегеніміз не:
Басқа тілдің ықпалымен жасалып тілімізге енген сөздер.
Тілімізде бұрыннан бар сөздер.
Сөздік қорымызды молайтатын сөздер.
Тіліміздегі мағыналас сөздер.
Сөздік құрамда өзгеріске түскен сөздер.
109. Ауыспалы мағынаның берілу жолдары:
Метонимия, метафора, синекдоха.
Метафора, синоним, фраза.
Омоним, метонимия, идиома.
Антоним, эвфемизм, табу.
Варваризм, дисфемизм, неологизм.
110. Полисемантизмнің омонимдерден айырмашылығы:
Жаңа мағынаның туындауы.
Ауыспалы мағынаның туындауы.
Түбірге байланысты өзгеріске түсуі.
Тұлғалық өзгешелігінде жатыр.
Мағына негізінде жатыр.
111. Терминдердің лексиканың басқа түрлерінен басты айырмашылығы:
Жеке дара мағынаға ие, экспрессивті-стилистикалық қызметі басым
Көп мағыналы емес, нақты мағыналы, эмоционалды бояуы жоқ
Нақты бір ұғым атауы, эмоционалды мәнге ие.
Көп мағыналы, эмоционалды мәнге ие.
Ғылым мен техника саласына қатысты көп мағынаға ие.
112. Фразеологиялық оралымдардың шығуына негіз болған:
Сөздің келтірінді мағынасы.
Сөздің алғашқы және кейінгі мағынасы.
Әр түрлі құбылыстардың адам ойында қорытылған образды бейнесі.
Уақыт өлшемі және тарихи оқиғалар.
Діни наным-сенімдер.
113. Фразеологиялық бірліктерді бір тілден екінші тілге қалай жеткізуге болады:
Сол тілде бар баламасымен ғана жеткізу арқылы.
Сөзбе-сөз аудару арқылы.
Сөздердің орындарын алмастыру арқылы.
Салыстыру арқылы.
Ауыс мағына арқылы.
114. Фразеологизмнің негізгі үш белгісін атаңыз:
Көпмағыналылық, дербес мағыналы сөз, туынды мағына.
Тіркесу мүмкіншілігі, қолданылу аясы, сөз формасын жасауы.
Еркін сөз тіркесімен байланысы, көп мағына туғызады.
Сөздің бейнелі қолданылуы, синонимдермен байланысуы.
Даяр қалпында жұмсалу белгісі, мағына тұтастығы, тіркес тиянақтылығы.
115. Фразеологизмге қатысты терминдерді атаңыз:
Перифраз, идиома, сөйлем.
Фразеологиялық бірлік, тұтастық тіркес.
Синоним, синонимдік қатар, тізбек.
Жалғау, жұрнақ, оралым.
Вариант, абзац, еркін тіркес.
116. Соматикалық фразеологизмдер дегеніміз не:
Белгілі бір мағынаға негізделген.
Көркемдік тәсілдер арқылы жасалған.
Лексикалық варианттарға негізделген.
Құрамында дене мүшелерінің атаулары бар.
Морфологиялық құрылымына байланысты туындаған.
117. Қазақ тілінде фразеологизмдер нешеге жіктеледі:
Фраза, идиома, тіркес.
Фразеолгиялық тұтастық, фразеологиялық бірлік, фразеологиялық тізбек.
Фраза синонимдер, этнофразеологизмдер.
Фразеологиялық тіркес, фразеологизмдердің тиянақтылығы.
Фразеологизмдердің тұрақтылығы, фразеологизмдердің варианты.
118. Фразеологизмдердің лексикалық вариантын табыңыз:
Аспанмен таласқан – аспанмен тілдескен, аяқ астынан – табан астынан.
Жең ұшынан жалғасты, жер шұқыды, жатып ішер.
Беті бері қарады, дәмін татты, ат тонын ала қашты.
Ағынан жарылды, айдап салды, ауыз жаласты.
Жол көрсетті, қаймағы бұзылмаған, қамшы салдырмайды.
119. Фразеологиялық тізбекті табыңыз:
Асқар тау, қара шаш, қабырғаңмен кеңес.
Алып тұлға, қара ниет, қайырымды жолдас.
Атты адам, қара түн, қанатымен су сепкен.
Асқар бел, қалам қас, ай қабақ, қабырға ағайын.
Алтын сақина, қара күш, оң қанатта.
120. Этимология саласында ғылыми зерттеу жұмыстарын жүргізу үшін қандай әдісті жетік меңгеру керек:
Сипаттама-тарихи.
Салыстырмалы-әдістемелік
Салыстырмалы-салғастырмалы.
Сипаттама-әдістемелік
Салғастырмалы-сипаттама
121. Ғылыми этимологияның міндетіне не жатады:
Сөздің бастапқы мағынасын анықтау.
Сөздің қандай өзгерістерге түскенін анықтау.
Сөзді тарихи фонетика, лексикологиямен байланыстыра қарау.
Сөз төркінін, тарихын дәл анықтап, ғылыми түрде түсіндіру.
Сөзді тарихи грамматикамен бірлікте түсіндіру.
122. Жалған этимологияға қайсысы тән:
Сөз мағынасын өзінше тұспалдап, топшылау жасап түсіндіру.
Сөз мағынасын дыбыстық алмасуларымен түсіндіру.
Сөз төркінін айқындауда тектік жіктемеге сүйену.
Сөз мағынасын ғылыми жолмен жүйелеу арқылы түсіндіру.
Сөз төркінін туыстас тілдермен салыстыру арқылы түсіндіру.
123. Этимологиялық зерттеулердің қағидаларын атаңыз:
Синтаксистік, фонетикалық, грамматикалық, семантикалық, этимологиялық.
Фонетикалық, генеологиялық, фонетикалық, морфологиялық, семантикалық, этимологиялық.
Семиотикалық, этнологиялық, фразеологиялық, лексикалық, грамматикалық.
Фонетика-грамматикалық, лексика-семантикалық, этимологиялық.
Генеологиялық, фонетикалық, семантикалық, лексикалық, семиотикалық.
124. Морфологиялық қағида бойынша қандай өзгерістер есепке алынады:
Сөздің дыбыстық құрылымы.
Мағынасы күңгірттенген түбірлер.
Кірме сөздер.
Морфемалардың кейінгі ара қатысы, түрленуі.
Морфемалардың бастапқы ара қатысы, жігі.
125. Сырдария сөзіндегі “сыр” сөзі парсы тілінде қандай мағына білдіреді:
Жазира.
Көлшік.
Өзен.
Шалқар.
Дарқан.
126. Сөздердің шығу тегін айқындау үшін ғылыми этимологияда неше қағида бар:
4.
3.
2.
5.
6.
127. Сөздердің этимологиясын айқындауда бірден бір еңбек еткен түркі ғалымы:
Махмұт Қашқари.
Жүсіп Баласағұн.
Ахмет Йүгүнеки.
Әлішер Науаи.
Әл-Фараби.
128. Бір тілдегі сөздерді жинап құрастыру, сөздік етіп жасап шығару қайсыған тән:
Лексикология.
Этимология.
Лексикография.
Фразеология.
Семасиология.
129. Лексикография дегеніміз:
Тіліміздегі жаңа сөздердің жиынтығы.
Сөздік жасаумен және оның теориясымен шұғылданатын тіл білімінің саласы.
Сөз мағынасын және оның түрлері.
Тұрақты тіркестердің қолданысы.
Актив және пассив қабаттардағы сөздер
130. Тарихи сөздіктер дегеніміз не:
Тіл лексикасының өзгеруін, дамуын және салғастыру арқылы сипаттайтын сөздік түрі.
Сөздердің бірнеше дәуірін қамтып сипаттайтын сөздік түрі.
Лексиканың шығуын және бүгінгі қалпын қамтып сипаттайтын сөздік түрі.
Сөздің дамуын және өмір сүруін сипаттайтын сөздік түрі.
Тіл лексикасының шығуын, дамуын және оның бірнеше дәуірін қамтып сипаттайтын сөздік түрі.
131. Сөздердің шығу тегі мен олардың мағынасы туралы мағұлмат беретін сөздіктер:
Түсіндірме, фонетикалық сөздік.
Синонимдер, терминологиялық сөздік.
Этимологиялық, тарихи сөздік.
Антонимдер, түсіндірме сөздік.
Біртілді және жиілік сөздік.
132. Заттар мен құбылыстардың ұғымдарын айқындап түсіндіретін сөздіктер қайсы:
Орфоэпиялық, диалектологиялық.
Фонетикалық, түсіндірме.
Омонимдер, фразеологиялық.
Энциклопедиялық, иллюстративті.
Екі тілдік, аударма
133. Жергілікті тіл ерекшеліктерін айқындау қай сөздіктің міндеті:
Этимологиялық
Диалектологиялық
Фразеологиялық
Терминологиялық
Түсіндірме
134. “Лингвистикалық терминдер сөздігінің” авторы кім:
Ожегов
Юдахин
Будагов
Ахманова
Булаховский
135. Сөздің морфологиялық құрылымының өзгеруі қандай жолмен жүзеге асқан:
Сіңісу
Дивергенция
Конвергенция
Элизия
Ассимиляция
136. Морфологиялық категорияның түрі:
Сөз тіркесі.
Дыбыс.
Сөз таптары.
Фонема.
Сөйлем.
137. Қалта сағат - сағат қалта», «темір күрек - күрек темір» деген мысалдардағы грамматикалық мағына қандай тәсіл арқылы жасалып тұр:
Сөздердің орын тәртібі.
Екпін.
Аффиксация.
Супплетивті.
Редупликация.
138. Постфикс жалғанған туынды сөздерді табыңыз:
Жаз, оқы.
Қала, жүз.
Хабар, теңіз.
Балалық, детство.
Жұлдыз, жылдам.
