Worksheetsболат ағай🙂↕️
Total questions: 169
Worksheet time: 1hrs 25mins
Концептінің мағыналық тармақтары:
Фрейм
Фонема
Сема
Компонент
Контекст
Афористика жанрымен айналысқан қаламгер:
Паскаль
Караулов
Манкеева
Уәли
Виноградов
Мағыналық ұйтқы сөз, кілт сөз:
Ммикротақырыпта жиі қайталанатын сөз
Қарапайым сөз
Жергілікті қолданыс
Эмоционалды бояулы сөз
Тек бір контексте ғана қолданылатын сөз
Контекстік афоризм:
Сентенция
Мәтел
Мақал
Сөз тіркесі
Көркем мәтіндегі қосүнді сөз:
Автор мен кейіпкердің бір бағыттағы ойы
Диалог
Монолог
Полилог
Көркем мәтінде сөйлеу актілерін қамтитын санат:
Бөлшектенушілік
Континуум
Моральділік
Проспекция
Мәтін әсерін оқырман тұрғысынан түсіндіретін:
Қабылдау стилистикасы
Автор стилистикасы
Практикалық стилистика
Әдебиеттану стиоистикасы
Көркем мәтін эпиграфының қызметі:
Оқырман интерпретациясына көмектеседі
Оқиға шешімін көрсетеді
Оқиға желісін жалғастырады
Автордың ниетін білдіреді
Ұсыну қағидатының типі:
Алдамшы сенім әсері
Хиазм
Метонимия
Синекдоха
Көркем мәтіндегі бөгде сөз:
Интертекст
Синекдоха
Метафора
Инверсия
Конвергенция құбылысы:
Мәтіннің бір тұсында бірнеше стилистикалық тәсілдің қолданылуы
Ұқсату негізінде пайда болған стилистикалық тәсіл
Көп мағыналы сөзі
Сөздің қайталамасы
Аллюзияға негіз болатын:
Көпке белгілі, бұрын қоғамда болған оқиға
Көпке белгілі мәтін
Көпке белгілі жаргон
Көпке белгілі саяхат
Стилистикаға ақпарат және коммуникация теориясының терминдерін енгізген:
Риффатер
Казарин
Шеннон
Головин
Сентенция арқылы беріле алатын санат:
Модальділік
Ретроспекция
Континуум
Интеграция
Мәтіннің күшті позициясы:
Атауы
Эпилог
Прологі
Алғысөзі
Көркем мәтінде модальділіктің берілу жолы:
Кейіпкерлер мінездемесі
Автор мақсаты
Оқырман қабылдауы
Кейіпкердің кәсібі
Интеграция санаты:
Ақпардың басын біріктіріп, біртұтас құрылым түзеді
Мәтін фрагменті
Астарлы ақпардың көрінісі
Басқа мәтінге сілтеме
Көркем мәтіндегі уақыт пен кеңістіктің түрі:
Көркем уақыт және көркем кеңістік
Дискурстық уақыт пен дискурстық кеңістік
Реалды уақыт пен реалдв кеңістік
Ренессанс уақыты мен ренессанс кеңістігі
Кеңістік пен уақыттың түрлері:
Реалды, перцептуалды, концептуалды
Көркем, қарапайым
Реалды, романтикалық
Концептуалды, индивидуалды
Көркем мәтінде модальділік ерекше байқалатын сөз таптары:
Зат есім, етістік
Еліктеуіш сөздер
Сан есім, сын есім
Үстеу, есімдік
Көркем мәтіндегі уақыт пен кеңістік бірлігі:
Континуум
Контекст
Компонент
Интеграция
Реминисценция деген:
Түзіліп отырған мәтінде бұрынғы мәтінді еске түсіретін элемент
Бір құбылысты қосымшасыз анықтайтын сөз
Құбылыс не затты кішірейте сипаттау
Құбылыс не затты асыра сипаттау
Потенциалды сөз:
Жжалпыхалықтық қолданысқа түсу мүмкіндігі бар окказионализм
Гипертекст
Интертекст
Микроконтекст
Окказионализм дегеніміз:
Тек бір контекстке ғана қолданылатын сөз
Жергілікті қолданыс
Эмоционалды бояулы сөз
Кейіпкер сөзінің стилизациясы
Цитация негізіндегі фразеологизмді көрсетіңіз:
Хадисті оқып, сиынып, ұйықтадым, Зекет бердім, қажеттің қиып бғрін. Маған тілек айтылса, қырсыққандай Періштелер тыңдайды-ау сүйікті әнін (Б. Мүбаракұлы).
Періштенің құлағына шалыну
Періштесі қағу
Періштедей пәк
Періштенің тілегі
Мәтінді түсіну үшін қажет экстралингвистикалық фактор:
Немістер деревняға келсе, ешкім жоқ. Деревняны аралап келе жатып, жападан-жалғыз отырған шалды көреді.
- Ата, аман ба?
- Аман, аман.
- Атың кім, ата?
- Иван.
- Міне, саған тоқаш, партизандардың мекенжайын көрсетесің бе?
- Көрсетейін, неге көрсетпеске?
- Ал сенің фамилияң кім?
- Сусанин.
- Жоқ, тоқашты қайтарып бер, жолды өзіміз-ақ тауып аламыз.
Аялық білім
Пиктография
Автор интенциясы
Мәдени құбылыстар
Қ. Мырза Әлінің сөзіне мақалды енгізу себебі:
«Арал теңізінің тағдырына арналған ғдеби-музыкалық кешке кешігіңкіреп келген бір жігіт жұрттың бғрімен амандасып, Қадыр Мырзалиевті, неге екені белгісіз, аттап өтеді де, біраздан кейін ақылы кіріп:
- Қадеке, кешірерсіз! Байқамай қалыппын! – дейді.
- Оқасы жоқ, айналайын! – дейді Қадыр ағасы. – Соңғы кездері кейбіреулер түйе екеумізді байқамай қалатынды шығарып жүр»
Сөзін айшықтау үшін
Ойын сыпайы жеткізу үшін
Ойын қарапайым жеткізу үшін
Тілдік-мәдени құзіретін таныту үшін
Көркем әдебиет лексикасын құрайтын қабаттар:
Экспрессивті лексика
Номендер
Термин сөздер
Қарапайым лексика
Сентенцияның көркем әдебиетте қолданылу мақсаты:
Мәтін мазмұнына кіріспе
Тарихи шындықты көрсету
Лингвомәдени кеңістікті таныту
Оқырманның танымдық базасын анықтау
Мәтіннің динамикалық атауын көрсетіңіз:
Қайдасың, қасқа құлыным?
Абай жолы
Махаббат, қызық мол жылдар
Ақан сері
Прецедентті атау бар қатарды көрсетіңіз:
Анашымды Прометейдей көретінмін...
Арыс жағасындағы кеш
Есте ғой дариға, Жайлаукөл кештері...
Алматы, жетем саған…
Тілдік тұлға құрылымын көрсеткен ғалым:
Караулов
Шанский
Арнольд
Риффатер
Көркем мәтіндегі кейіпкер портретінбаяндау типі:
Суреттеу
Әңгімелеу
Қосүнді сөз
Ойталқы
Тілдік тұлғаның прецедентті құбылыстар (танымдық) базасы:
Ұлттық, әмбебап
Халықаралық
Конфессиялық
Кәсіптік
Прецедентті құбылыстардың көркем мәтіндегі қызметі:
Мәтін түзушілік
Эстетикалық
Кумулятивтік
Гедоникалық
Интертекст дегеніміз:
Бірнеше мәтінге ортақ фрагмент
мәтіндегі көркемдегіш құрал
Мәтін санаты
Мәтін мақсаты
Тілдік тұлғaғa тән бeлгілeр:
aнa тілін жeтe мeңгeру, өз тіліндe дұрыс сөйлeй aлу
Тілге шорқақтық
Дыбыстаудағы қиындық
Тілді сөздікпен пайдалану
Тілдік тұлғаның танымдық деңгейінің тұрақты интертекстуалды ядросына (өзегіне) ұлттық білім энциклопедиясына жататын ағарту стандартынан белгілі:
Әдеби шығармалар
Карталар
Сөздіктер
Сілтемелер
Мәтін модальділігі дегеніміз:
Автордың субьективті бағалауы
Мәтіндегі бөгде сөз көрінісі
мәтіндегі уақыт пен кеңістік ұғымдарының берілуі
оқырман ойында көркем мәтіннің тиянақталып, аяқталуы
Прецедентті атаулар қамтитын онимдер:
Артонимдер
Фитонимдер
Менсонимдер
Псевдонимдер
Вербалды прецедентті феномендер:
Прецедентті есім
Мәтін
Прецедентті жағдай
Прецедентті құбылыс
Графикалық құралдардың көркем мәтіндегі қызметі:
Ақпараттық
Эстетикалық
Кумулятивтік
Мәтін түзушілік
Метафоралы сөйлемді көрсетіңіз:
Күндердің сен де көшіне ер – Батықта қалған бағылан - Есілде қалған есіл ер!
Бағдатта, Бұхар, Мерв білім іздеп.
Біздер жоқ бір кездерде Сіз жүріпсіз.
Жан-жағыма қарасам, бәрі жоқ, бәрі жоқ
Автор стилистикасының зерттеу нысаны:
Автор идеясы
Мәтіннің астарлы хабары
Мәтіндегі атаулы сөздер
Мәтіндегі мағыналық ұйытқы сөздер
Антропоөзектік бағыттың негізгі нысаны:
Оқырман қабылдауы
Көркем мәтін
Автор
Тек қана мәтін
Мәтінді тіл білімі саласында қарастыру бағыттары:
антропоцентристік, лингвоцентристік
текстоцентристік, когнитивтік
антропоцентристік, генерациялық
когнитивтік, статикалық, корпустық
Тілдік тұлғаның когнитивті деңгейінің интертекстуалды құрылымының ең қозғалғыш, ең өзгергіш бөлігі:
интертекстуалды перифериясы
Танымы
Оның жады
Танымдық базасы
Тілдік тұлғаның «когнитивтік деңгейінің интертекстуалды құрылымын» ұсынған ғалым:
Денисова
Уәли
Радлов
Верещагин
Қабылдау стилистикасының субъектісі:
Оқырман
Автор
Баяншы
Кейіпкер
Өлең жолдарында қолданылған айшықтау:
Тоғыз вал ма, білмеймін тоқсан вал ма, Көрсем деп ем керемет дүрбелеңін.
Аллюзия
Хиазм
Анафора
Эпифора
Өлең жолдарындағы белгіленген тілдік қолданыс:
Жанарымен жау қашырған ер түрік, Жыға алмаған дауыл тұрып, жел тұрып. Тәңірге де құлдық емес құрметі, Отты сүйген, көкті сүйген төр-түрік.
окказионализм
Диалект
Неологизм
Көнерген сөз
Прецедентті антропонимдердің қолданылу аясы:
Көркем мәтін
Заң
Келісім
Конвенция
Автор стилистикасының зерттеу нысаны:
автор ойы мен ниетіне қажетті тілдік құралдарды сұрыптап алу
кейіпкердің әлеуметтік рөлі
сөздің мәнмәтіндегі мағынасы
қабылдаушының интерпретациясы
Мағыналық ұйытқы сөздер дегеніміз:
ойды жылжытып, дамытып отыратын лексикалық бірліктер
мәтіннің астарлы хабары
мәтіндегі атаулы сөйлемдер
мәтіндегі цитация құбылысы
Автордың объективті ретроспекциясы:
қаламгердің баяндауда бұрынғы оқиғаны еске түсіруі
автордың бұрын болған оқиғаны рет-ретімен баяндауы
оқырманның өзі үшін маңызды оқиғаларды ғана өзектендіруі
оқырманның бұрын баяндалған оқиғаларды ретімен еске алуы
«Текст түзу» терминін қазақ тіл білімінде алғаш қолданған ғалым:
Сыздық
Жұбанов
Шалабай
Жанпейісов
Тілдік тұлға құрылымының деңгейі:
Когнитивтік
Дыбыстық
Лауазымдық
Интертекстуалды
Ю.П. Карауловтың анықтамасы бойынша, прецедентті мәтін:
тұлғаның алдындағы, онымен замандас айналасына жақсы таныс
сөздіктер
Мәні ашылмаған
Жаңашылдыққа толы
«Текст» сөзі алғаш қолданыла бастауы:
ХVIII ғасырдың аяғына қарай
Осы ғасырдың басында
Өткен ғасырдың 60-жылдары
Өткен ғасырдың 70-80 жылдары
Мәтіннің вербалды түрде көрінбейтін санаты:
Интегреция
Континуум
Модальділік
Ретроспекция
Мәтінді «сөз бұйымы атаған» қазақ тілші-ғалымы:
Жұбанов
Сыздық
Шалабай
Жанпейісов
Континуум санаты дегеніміз:
көркем мәтін оқиғасы өтетін уақыт пен кеңістік
мәтіндегі бөгде сөз көрінісі
автордың субъективті бағалауы
оқырман ойында көркем мәтіннің тиянақталып, аяқталуы
Көркем мәтіндегі ақпарат түрін белгілеңіз:
мазмұндық-концептуалды
Ментальді
Ритуалды
Қарапайым
Объективті және субъективті ретроспекция сәйкеспеу себебі:
автор мен оқырман түрлі оқиғаларды өзектендіреді
оқырман үшін бұрын баяндалған оқиғалар мәнсіз
автор мен оқырман бірдей оқиғаларды өзектендіреді
оқырман барлық оқиғаларды бір-бірімен байланыстырмайды
Континуум санаты дегеніміз:
көркем мәтін оқиғасы өтетін уақыт пен кеңістік
мәтіндегі бөгде сөз көрінісі
автордың субъективті бағалауы
оқырман ойында көркем мәтіннің тиянақталып, аяқталуы
Көркем мәтіннің прагматикалық қызметі:
белгілі бір оқырмандар тобына арналып, оларға әсер етуі
жаңа мән тудыру
қарым-қатынас орнату
бойына ақпарат жинақтау
Астарлы ақпар (подтекст) көрінетін мәтін:
Көркем
Заң
Ғылыми
Іс қағаздар
Эпиграф қызметі:
автор интенциясын таныту
сөйлем құрастыру
кейіпкерді бағалау
астарлы ақпар дереккөзін көрсету
Көркем мәтін атауының түрлері:
Статикалық
Тезистік
Прецедентті
Перифериялық
Ауызекі тілге тән элементтер жиі ұшырасатын мәтін:
Диалог
Эпилог
Пролог
Монолог
Көркем мәтіндегі баяндау түрі:
Суреттеу
Кейіптеу
Шендестіру
Ауыстыру
Көркем мәтін талдаудың негізгі әдісі:
Семантикалық өріс
Компоненттік
Құрылымдық
Статистикалық
Поэзия мәтінінде басым болатыны:
эмоционалды-экспрессивті лексика
термин сөздер
стандартты оралымдар
концептуалды метафора
Көркем мәтіндегі автор бейнесін қарастырған ғалым:
Шалабай
Хасанов
Қалиев
Момынова
Мәтін лингвистикасының жетістіктері қолданылатын сала:
Көркем мәтінді талдау
БАҚ тілі
Лексикография
Ауызекі сөйлеу тілі
Оқырман стилистикасы қарастырылған еңбек:
Риффатер М. Критерии стилистического анализа
Штейнталь Х., Стилистика
Спенсер Г., Философия стиля
Нұрмұқанов Х., Сөз және шеберлік
Көркем мәтінде фразеологизмдердің жұмсалу мақсаты:
экспрессия тудыру
Сөз жасау
Сөз тудыру
Тілдік талдау
Ғылыми стильдегі шағын стильдер:
оқу-ғылыми, ғылыми-көпшілік шағын стиль
ауызекі сөйлеу стилі
көркем әдебиет стилі
заң шағын ресми стилі
Мәтін лингвистикасының зерттеу нысаны:
Мәтін
Сөйлем
Сөз тіркесі
Тыныс белгісі
Мәтіннің негізгі санаттарын атаңыз:
модальділік, бөлшектенушілік
дербес жұмсалуы
тіркес тиянақтылығы
сөйлем құру қабілеті
Мәтін лингвистикасы байланысатын ғылымдар:
Стилистика
Логика
Философия
Саяси лингвистика
«Текст» сөзінің шығу тегі:
Латын
Грек
Орыс
Парсы
Мәтін сөзінің мағынасы:
Байланысу
Жүйелеу
Қайталау
Суреттеу
Тіл білімінің мәтінмен байланысты салалары:
Лексикология
Этимология
Диалектология
нейролингвистика
Көркем мәтін лингвистикасы...байланысты:
Стилистикамен
тарихи лексикологиямен
қазақ тілі этимологиясымен
салыстырмалы грамматикамен
Мәтін лингвистикасының зерттеу бағытын атаңыз:
мәтін талдаудың заңдылықтарын ұсыну
мәтіннің түрлерін ажырату
мәтіннің құрылымын анықтау
мәтіннің байланыстылығын анықтау
Көркем мәтінді талдаудың әдісін атаңыз:
Кешенді талдау
синтаксистік талдау
семантикалық талдау
грамматикалық талдау
Стильдік эксперимент әдісін ұсынған ғалым:
А.М.Пешковский
М.М.Копыленко
И.А. Жолковский
А.П. Квятковский
Стиль түзетін тілдік құралдарды қарастыратын сала:
Стилистика
Фонетика
Синтаксис
Семантика
Стильдік құралдар арқылы мәтін ішінде құралатыны:
ассоциативті байланыстар
фоносимволизм
семантикалық өріс
грамматикалық мағына
Көркем мәтіндегі сөз:
мәлімет, ақпарат берудің негізі
сөйлем жасаудың негізі
мағына сәйкестігін ашады
сөз тіркесін құрауға қатысады
Көркем шығарманы оқып отырған оқырман:
Тілдік тұлға
Жеке тұлға
Заңды тұлға
Белгілі тұлға
М.Әуезовтің «Қорғансыздың күні» әңгімесінде, бір абзацтағы 11 сөйлемде қызыл, қызғылт сөздері 7 рет қолданылғанына, ол түс атауының алда болатын трагедиямен байланыстылығына назар аударту. Талдау түрі:
лингвостилистикалық талдау
компоненттік талдау
лингвистикалық түсініктеме
лингвопоэтикалық талдау
Көркем мәтіннің вертикал контексiдеген:
мәтіндегі оқиға мен уақыттан бұрынғы кең көлемдегі тарихи-мәдени байланыстар
мәтіннің вербалды қабаты
мәтінде суреттеліп отырған уақыт
мәтін кейіпкерлері өмір сүрген уақыт
Көркем мәтінге қатысты экстралингвистикалық фактор:
авторлық интенция
континуум
модальділік
бөлшектенушілік
«Текст (мәтін)» сөзінің жиі қолданылатын дериваты:
контекст (мәнмәтін)
субтекст
архитекст
прототекст
Көркем мәтіннің горизонтал контексі дегеніміз:
мәтіннің лексика-фразеологиялық қабаты
мәтін кейіпкерлері өмір сүрген уақыт
мәтін авторы мен кейіпкері өмір сүрген уақыт
мәтін авторы мен оқырманы өмір сүрген уақыт
Мәтінді көлемдік-прагматикалық бөлшектеуге жатпайтын бөлік:
автор сөзі
Том
Тарау
Абзац
Көркем мәтін қызметі:
эстетикалық
сөзтүрлеміндік
ақпараттық
сөзжасамдық
Көркем мәтінге тән санаттар бөлінісі:
формалды-мағыналық
синтаксистік
фонетикалық
грамматикалық
Көркем мәтіннің адамға әсері:
прагматикалық
Саяси
Тарихи
Әлеуметтік
Қазіргі кезде мәтін лингвистикасының зерттеу бағыттары ... түрі аталады:
4
1
2
3
Мәтіннің функционалдық типтерін көрсетіңіз:
Көркем
Суреттеу
Әңгімелеу
Пайымдау
Мәтін лингвистикасы, мәтін теориясы ілімдерінің орыс, шет ел тіл білімінде қалыптасу кезеңі:
1950-1960 жылдардан бастап
1920-1930 жылдардан бері
1990 жылдың ортасына қарай
1980 жылдардың басынан бері
Мәтіндер құрылымына қарай ... болады:
Қарапайым
Жүйелі
Туынды
Жүйесіз
Көркем мәтіннің маңызды белгілері:
аяқталғандығы
моносемантикалылығы
жазумен байланыстылығы
терминдердің қолданылуы
Қарапайым мәтіндер:
Ұран
Мақала
Медиамәтін
Монография
Күрделі мәтіндерді белгілеңіз:
Диссертация
Ұран
Тезис
Роман
Мәтіндердің көлеміне қарай түрлері:
күрделі синтаксистік тұтастық
ауызша
жазбаша
электронды
Кешенді мәтіндерді белгілеңіз:
Роман
Ұран
Тезис
Мақала
Мәтіндердің қарым-қатынас тақырыбы мен сөйлеу түріне қарай түрлері:
Тарихи
Жазбаша
Шешендік
Танымдық
Мәтіндердің берілу тәсіліне қарай түрлері:
Монолог
Тезис
Роман
Қос үнді сөз
Тілдік бірліктердің стандарттануы тән стиль мәтіндері:
Ресми
Ауызша
Көркем
Ауызекі сөйлеу
Ауызекі сөйлеу стиліне тән белгілер:
эмоционалды-экспрессивті бірліктер, оқшау сөздер жиі кездеседі
номенклатуралық ұғымның көптігі
стандартты, дайын үлгідегі сөйлемдер
баяндау жүйелілігі, дерексіздік, объективтілік
Лексикасы жалпыхалықтық қолданыстағы лексика, барлық ғылым саласына ортақ терминдер және белгілі бір ғылым саласына ғана тән терминдер деп шартты түрде бөлінетін функционалдық стиль мәтіндері:
Ғылыми
Ресми
Көркем
Публицистикалық
Публицистикада ұштасатын тіл қызметі:
ақпараттық, прагматикалық
кумулятивтік
кумулятивтік, императивтік
генеративтік, аккумулятивтік
«Публицистика» сөзінің мағынасы:
әлеуметтік, қоғамдық
ақпарат, дерек
әлемдік, ұлттық
саясат, тарихи
Публицистика мәтіндерін белгілеңіз:
лирика, проза, драма
өтініш, анықтама, хаттама
сұхбат, репортаж, бас мақала, эссе
әдеби сөйлеу, ауызекі сөйлеу
Медиамәтін лексикасын қарастырған ғалым:
Момынова
Қалиев
Хасанов
Шалабай
Көркем мәтіннің вербалды қабатына тән белгілер:
фразеологизмдер, қарапайым, көне, сирек бірліктер, синонимдер әлеуеті
арнайы лексика
номенклатуралық ұғымдардың көптігі
баяндау жүйелілігі, тұрақты орамдардың бірегейлігі
Бала кезінен сауық-сайранды, сейіл-серуенді ұнататын, кәмелетке толғаннан бергі жерде аз-маз серілік те құрып көрген Едіге жиырма жасқа келген соң «дүниеден баз кешіп», бейсауат жүріс атаулыны тоқтатқан. Мәтіннің функционалдық типі:
Көркем
Ресми
Ғылыми
Ауызекі сөйлеу
Көркем мәтінге қатысты экстралингвистикалық факторды белгілеңіз:
авторлық интенция (ниет)
континуум
аяқталғандық
ретроспекция
Кешенді мәтінді белгілеңіз:
интертекстуалды мәтін
ұран
тезис
жарнама
Қазақ тіл білімінде мәтін лингвистикасының зерттеле бастауы:
1990 жылдардан бері
1940-60 жылдары
1920-30 жылдардан
1970-80 жылдардың басынан
Мәтінге байланысты әмбебап санаттар:
уақыт пен кеңістік
кеңістік пен тезис
жарнама мен ұран
мақал-мәтелдер
Мазмұндық-астарлы ақпарат:
негізгі сюжеттік желіге қосымша, шешуші кезеңде көрінетін ақпар
көркем мәтіннің генеративті қасиеті
қаламгер шығармасындағы вербалды қабат
қаламгердің, оқырманның танымдық базасында бар білім
Эмоционалды мәнді сөздер ең жиі қолданылатын функционалдық стиль:
ауызша
ресми
көркем
ғылыми
Публицистикалық мәтінге тән белгілер:
баяндалатын мәселелер деректі
диалектизмдер
көне, сирек бірліктер
еркін сөйлеу басым, тілден тыс көмекші құралдар
Халықаралық келісімдер, нота, конвенция мәтіндері жататын стиль:
дипломатия шағын ресми стилi
ғылыми стиль
ауызекі сөйлеу стилі
көркем әдебиет стилі
Стандарт сөз орамдары дегеніміз -
белгілі бір саладағы коммуникативтік талаптарға сәйкес қолданылатын сөз
авторлық соны қолданыс
кеңсе құжатының құрылымы
әсерлілігін жоғалтқан, жағымсыз бағаланатын сөз, сөз орамы
Ғылыми мәтінге тән белгілер:
ұғымдық дәлдік, баяндау жүйелілігі, дерексіздік, объективтілік
көне, сирек бірліктер
адресанттың ашық бағалауы
мәтін белгілі бір сала мамандарына арналады
Ғылыми мәтін лексикасының негізгі қабаттары:
белгілі бір ғылым саласына ғана тән терминдер
неологизмдер
экспрессивті лексика
бейнорма тілдік элементтер
Подтекст категориясы:
қосымша мағына жасау техникасы
сөз тудыру жолдары
сөйлем түрлерін ажырату
сөз мағынасын дамыту
Көркем мәтінде қолданылатын троптың түрлері:
омоним, синоним, антоним
фразеологизм, семасиология
метонимия
этимологиялық талдаулар
Тілдік деңгейлердің қатысына қарай қайталамалардың түрлері:
Синтаксистік
Дистантты
Контактілі
Морфологиялық,синтаксистік
Романдағы негізгі баяндау типі:
Әңгімелеу
Диалог
Монолог
Пайымдау
Ауызекі сөйлеу тіліне тән элементтерді анықтаңыз:
макаронизмдер, дисфемизмдер
терминдер
канцеляризмдер
кітаби фразеологизмдер
Көркем мәтінде фразеологизмдердің жұмсалу мақсаты:
экспрессия тудыру
сөз жасау
сөз таңдау
тілдік талдау
Мәтін лингвистикасының жетістіктері қолданылатын сала:
көркем мәтінді талдау
БАҚ тілі
ауызекі сөйлеу тілі
мәдениет
Поэзия мәтінінде басым болатыны:
эмоционалды-экспрессивті лексика
термин сөздер
қарапайым лексика
стандартты оралымдар
Көркем мәтіндегі баяндау түрі:
әңгімелеу
аллегория
кейіптеу
алмастыру
Ауызекі тілге тән элементтер жиі ұшырасатын мәтін:
Әңгімелеу
Пролог
Монолог
Суреттеу
Көркем мәтін атауының түрі:
Динамикалық
Тезистік
Суреттеу
Прецедентті
Эпиграф қызметі:
көркем мәтін интерпретациясына бағыт беру
сөйлем құрастыру
астарлы ақпар дереккөзін көрсету
кейіпкерді бағалау
Автордың объективті ретроспекциясы мен оқырманның субъективті ретроспекциясы сәйкесе бермейді, себебі:
автор мен оқырман түрлі оқиғаларды өзектендіреді
оқырман үшін бұрын баяндалған оқиғалар мәнсіз
оқырман барлық оқиғаларды бір-бірімен байланыстырмайды
автор мен оқырман бірдей оқиғаларды өзектендіреді
Бала болып бастадым тірлігімді, Уыз сәби ол кезде кімді білді. Баласы көп боқташақ Айкен апа, Айкен апа кесіпті кіндігімді. Балалардың көңілін қалдырмаңдар, барлық үйде басталсын бал-думандар. ...Әлімбаев Мұзафар болмасам да, мен сендермен біргемін, балдырғандар! - Мәтіндегі ойды жылжытушы тілдік бірлік:
бала, сәби, балдырғандар
бал-думандар
Әлімбаев Мұзафар
бастадым тірлігімді
Антропоөзектік бағыттың негізгі нысаны:
оқырман қабылдауы
автор мен көркем мәтін
автор – мәтін – оқырман үштағаны
тек қана мәтін
Автор стилистикасының зерттеу нысаны:
мәтіннің астарлы хабары
автордың кейіпкерлерге көзқарасы
мәтіндегі атаулы сөйлемдер
оқырман қабылдауына әсер ететін тілдік құралдар
Графикалық құралдардың көркем мәтіндегі қызметі:
Ақпараттық
Айқындаушы
Эстетикалық
Көркемдегіш
Көркем мәтіндердегі қайталамалар жүйесін зерттеген:
Бүркітов
Момынова
Шалабай
Хасанов
Ғылыми стильдің қазақ тіліндегі алғашқы үлгілері:
ғылыми-көпшілік кітапшалар
аударма өлең
көркем мәтіндер
баспасөз мақалалары
өлең жолында сөздің орнына тыныс белгісін қою
қаріптің түсін өзгерту
бас әріппен жазу
сурет беру
мәтінді қысқарту
Көркем мәтінге тән айрықша категория (санат):
астарлы ақпар
тұтастық
ақпараттылық
байланыстылық
Көркем мәтіннің прагматикалық қызметі -
белгілі бір оқырмандар тобына арналуы
қарым-қатынас орнату
қарым-қатынасты жеделдету
жаңа мән тудыру
Ресми стильге тән белгілер:
баяндау жүйелілігі, тұрақты орамдардың бірегейлігі
тілдің әсерлі, эмоционалды, бейнелі сөздері
әдеби тіл нормасына тән және бейнорма тілдік бірліктер
фразеологизмдер, қарапайым, көне, сирек бірліктер, синонимдер әлеуеті
Көркем мәтіндегі етістік стилистикасын қарастырған зерттеуші:
Әзімжанова
Хасанов
Шалабай
Жанпейісов
Көркем мәтіннің вербалды қабатына тән белгілер:
фразеологизмдер, қарапайым, көне, сирек бірліктер, синонимдер
номенклатуралық ұғымдардың көптігі
еркін сөйлеу басым, тілден тыс көмекші құралдар ерекше маңызды
баяндау жүйелілігі, тұрақты орамдардың бірегейлігі
Эстетикалық қызмет атқаратын мәтінтипі:
Көркем
Ресми
Ғылыми
Ауызекі сөйлеу
Көркем мәтінге қатысты экстралингвистикалық факторды белгілеңіз:
когнитивтік база
континуум
модальділік
аяқталғандық
Табиғат, адам, қоғам туралы объективті хабар беруді көздейтін функционалдық стиль:
Ғылыми
Ресми
Көркем
Публицистикалық
Ресми стильдегі шағын стильдер:
әкімшілік-кеңсе шағын ресми стилі
ауызекі сөйлеу стилі
оқу-ғылыми, ғылыми-көпшілік шағын стиль
жазба БАҚ стилі, телехабарлар стилі
Клише сөздердің қолданылу аймағы:
ғылым саласы
ресми коммуникация
тұрмыстық коммуникация
публицистика
Ауызекі сөйлеу тіліне тән элементтерді анықтаңыз:
макаронизмдер, дисфемизмдер
терминдер
паронимиялық аттракция
терминдік тіркестер
Ресми стильдің қолданылу аймағы:
ресми коммуникация
ғылым саласы
публицистика
Көркем комуникация
Дискурс дегеніміз :
қарым-қатынас жағдайына қатысты тілдік және тілдік емес факторлардың бірлігі
мәтін санаты
мәтін құрылымы
тілдік бірліктердің мәтіннен тысқары күйіндегі стилистикалық қызметі
Романдағы негізгі баяндау типі:
Әңгімелеу
Диалог
Монолог
Пайымдау
Публицистикалық мәтінге тән белгілер:
тілдің әсерлі, эмоционалды, бейнелі сөздері
диалектизмдер
бекітілген терминдердің қолданылуы, тұрақты орамдардың бірегейлігі
еркін сөйлеу басым, тілден тыс көмекші құралдар
Халықаралық келісімдер, нота, конвенция мәтіндері стилі:
дипломатия шағын ресми стилi
ғылыми стиль
ауызекі сөйлеу стилі
көркем әдебиет стилі
Стандарт сөз орамдары дегеніміз -
ақпаратты, дайын, бейтарап бояулы, үнемді сөз, сөз орамы
авторлық соны қолданыс
жағымсыз бағаланатын сөз
әсерлілігін жоғалтқан, жағымсыз бағаланатын сөз, сөз орамы
