Эмоция гормоны ол адреналин.

Пепсиннің алғы затын пепсиноген деп аталады, асқазан қышқылы затының қатысында пепсинге айналады, оның рН ортасы қышқыл (pH 1.5-2) болып табылады, әсер ететін нысанасы ақуыздар.

Амин қышқылдарына тән сапалық реакцияларға Нинтман реакциясы, мельцер реакциясы жатады, өйткені бұл реакциялар амин қышқылының амин тобының болуына негізделген.

Ақуыз құрамындағы күкірт тектес амин қышқылдарын анықтауға арналған сапалық реакция баранды реакциясы деп аталады.

Ферменттердің ақуызсыз бөлігі апофермент деп аталады, мысалы, пируватдегидрогеназа ферментінің апоферменті.

Құрамындағы көмірсудың ерекшелігіне қарай нуклеин қышқылдары рибонуклеин қышқылы және дезоксирибонуклеин қышқылы топқа бөлінеді де, РНҚ және ДНҚ деп аталады, ал қысқаша РНҚ және ДНҚ түрінде беріледі.

Ферменттердің талғампаздығы субстратқа қатысты спецификалықтығы деп бөлінеді, ол пішін мен электрлік зарядтың сәйкес келуіне байланысты түсіндіріледі.

Ферменттердің активаторлары дегеніміз қосымша молекулалар, мысалы, металл иондары (мысалы, магний, кальций), олар ферменттің катализдік белсенділігін арттырады.

Ферменттердің трансфераза класын группалардың тасымалдануы реакциясы негізінде түсіндіріп, келесідей амин.

Ферменттердің трансфераза класын группалардың тасымалдануы реакциясы негізінде түсіндіріп, келесідей амин тобы, метил тобы, ацетил тобы сипаттауға болады.

Михаэлис-Ментеннің ферменттерге катализдік теориясы екі этаптан тұрады: бірінші - фермент пен субстраттың байланысуы, екінші - фермент-субстрат кешенінің өнімге айналуы.

Физикалық классификациясы бойынша витаминдер майда еритін және суға еритін топтарға бөлінеді, олар A, D, E, K (майда еритін) және B топтары, C (суға еритін) деп аталады.

Цианкобаламин ол анти анемиялық витамині, латынша B₁₂ таңбасымен беріледі.

Гипофиз ол мидағы эндокриндік без, онда гормондар синтезделеді (мысалы, адренокортикотропты гормон, тиреотропты гормон, пролактин, соматотропты гормон).

Гормондардың гиперфункциясы қабыну немесе ісік тәрізді жағдайда пайда болады, мысалы, Қалқанша безінің гиперфункциясы кезінде тиреоидты гормондардың шамадан тыс өндірілуі.

Гормондар дегеніміз эндокринді бездер шығаратын биологиялық белсенді заттар, олар ағзада метаболизм мен физиологиялық процестерді реттейді.

Ақуызды диализдеу дегеніміз ақуыз молекулаларын еріген тұзды ерітінділерден бөліп алу процесі, ол құрамында тұздары көп ерітінділерде қолданылуы мүмкін.

Нуклеотид РНҚ молекуласының а) құрамы: азотты негіз (аденин, гуанин, цитозин, урацили), рибоза және фосфат тобы. Ә) құрылысы: бір тізбекті спираль. Б) түрлері: A, G, C, U негіздерден тұратын аденозинмонофосфат, гуанозинмонофосфат, цитидинмонофосфат, уридинмонофосфат. В) негізгі функциясы: ақуыз синтезі үшін ақпарат тасымалдау.

ДНҚ молекуласындағы фосфорлы-эфирлі байланыс фосфат топтары мен қант молекулалары арасында қосылыстары арасында пайда болады да, пептидтік байланыс түрінде беріледі.

Күрделі ақуызтар гликопротеидтер, липопротеидтер, металлопротеидтер деп бөлінеді, олардың биологиялық рөлі құрылымдық және функциялық маңызды, клеткалық процестерде, иммунитетте, тасымалдауда және сигналдық жолдарда қатысады.

Ингибиторлар дегеніміз ферменттердің қызметін бәсеңдететін немесе тоқтататын қосылыстар, олардың биологиялық процестерге әсері ферменттердің белсенділігін төмендетеді, мысалы, ацетилсалицил қышқылы (аспирин) ферменттерді ингибитор ретінде қызмет атқарады.

Ферменттердің ағзаға әсер ету принципі ферменттердің субстратқа әсер етуінен негізінде түсіндіріледі, ол энергияның азаюы және реакцияның жылдамдығының арттыруына байланысты түсіндіріледі.

Янтарь қышқылының → фумар қышқылына айналу реакциясы оксидоредуктаза фермент класының малатдегидрогеназа ферменті, витаминінің белсенді түрі FAD коферменті көмегімен әсерінен жүреді.

Амилаза, трипсин, пепсин ферменттері ферменттің гидролаза классына жатады, олардың субстраттары көмірсулар, ақуыздар.

Гемоглобин ол ақуыз, оның биологиялық рөлі қаныққан оттегіні тасымалдау.

Липопротеидтер күрделі қосылыстар тобына жатады, оның биологиялық рөлі майлар мен холестериннің тасымалдануы.

Екіншілік құрылымдағы ақуыз молекуласындағы сутектік тәрізді химиялық байланыстармен байланысады.

ПЖҚ тотыға декарбоксилдену реакциясы Ацетил-КоА түрінде беріледі, оған пируватдегидрогеназа ферменті, тиаминнің белсенді түрі тиаминпирофосфат коферменті ретінде әсер етеді.

Лиаздарға декарбоксилазалар ферменттері жатады, олар көмірқышқыл газын шығару тәрізді реакцияны катализдейді, мысалы, пируватдекарбоксилаза ферменті.

Ақуыз молекуласын құрайтын амин қышқылдары арасындағы байланыс пептидтік түрінде түзіледі де, пептидтік байланыс деп аталады, оны Нинтманның сапалық реакциясымен айқындауға болады.

Ақуыздар ерігіштігіне қарай судың еритін және судың ерімейтін топтарына бөлінеді де, ал олардың пішіндері глобулярлық және фибриллярлық тәріздес болып келеді.

Макроэргиялық байланыстар дегеніміз энергияның жоғары деңгейде сақталатын байланыстар, мысалы, АТФ молекуласындағы фосфаттық байланыстар ол гуанин және аденин тәріздес заттардың арасында пайда болады.

Мононуклеотидтердің құрамы азоты негіз, қант және фосфат тобынан тұрады, олар бір-бірімен фосфодиэфирлік типті байланыстар арқылы жалғасады.

Витаминдер мен ферменттердің арасындағы ұқсастық - екеуі де биохимиялық реакцияларды катализдейді, айырмашылығы: ферменттер белокты табиғатта болады және олар тек катализатор ретінде жұмыс істейді, ал витаминдер көбінесе коферменттер ретінде қатысады, яғни ферменттің белсенділігін арттырады.

Глюкоза-6-фосфаттың фруктоза-6-фосфатқа айналу реакциясы изомеризация түрінде беріледі, оларға фосфоглюкоизомераза ферменті қатысады.

Паратгормон ол қалқанша безінің безінде түзіледі, ағзада кальций және фосфор заттарының алмасуына қатысады.

Пролактин ол гипофиз гормоны, оның биологиялық рөлі сүт бездерінің дамуы мен сүт шығару процесін реттеу.

Жем-шөп құрамындағы аскорбин қышқылының сандық мөлшері тақырыптық титрлеу әдістерімен анықталады, оның биологиялық маңызы құрамында антиоксиданттық және коллаген синтезін реттейтін қасиеттері бар.

Ядро ферменттері дегеніміз ядролық ферменттер, оларға ДНҚ-полимеразалар ферменттері жатады, оның биологиялық маңызы клеткалардағы ДНҚ репликациясы мен қалпына келу процестерімен сипатталады.

ДНҚ молекуласының химиялық құрамы дезоксирибоза, фосфат тобы және азотты негіздер (аденин, тимин, гуанин, цитозин) тұрады, ал оның негізгі биологиялық функциясы генетикалық ақпаратты сақтау, тасымалдау және тасымалдаушы РНҚ арқылы ақуыз синтезін басқару қасиетімен анықталады.

Ферменттерді зерттейтін ғылым энзимология деп аталады, өйткені ол «энзим» деген грек сөзінен шыққан, яғни «фермент» деген мағынаны білдіреді.

Нуклеопротеидтердің химиялық құрамын ақуыз және нуклеин қышқылының схемасымен көрсетуге болады, оның биологиялық рөлі генетикалық ақпаратты сақтау мен тасымалдау.

Ақуыздың изоэлектрлік нүктесі дегеніміз ақуыздың жалпы зарядтары тең болған нүкте, мысалы, пептидтердің арақатынасы мен pH деңгейіне тәуелді.

Ерітінділерде Ақуыз молекулаларының тұрақтылығын рН, тұзды концентрация, температура және сол сияқты факторлар қамтамасыз етеді.

Ағзаның витаминдердің тәуліктік қажеттілігі шамамен тәулігіне 5-10 мг тәрізді болады, ол метаболизм процест.

Ағзаның витаминдердің тәуліктік қажеттілігі шамамен тәулігіне 5-10 мг тәрізді болады, ол метаболизм процестерін реттеу, иммунитетті күшейту және антиоксиданттық қорғау функцияларымен байланысты.

Триптофанның декарбоксилдену реакциясы триптофандекарбоксилаза ферментінің, пиридоксиннің белсенді түрі пиридоксальфосфат коферментінің қатысында өтеді.

Қалқанша без тироидты гормондарын шығарады, олар ағзада метаболизм, энергетикалық тепе-теңдікті сақтау және дене температурасын реттеу заттарының алмасуына қатысады.

Стероидты гормондарға кортизол, тестостерон, эстроген гормондары жатады, олар ағзада психологиялық және физиологиялық реакциялар, репродуктивті функциялар мен иммундық жүйені реттеу функциясын атқарады.

ДНҚ молекуласының а) химиялық құрамы дезоксирибоза, фосфат тобы, және азотты негіздер (аденин, тимин, гуанин, цитозин), ә) құрылысы екі тізбектен тұратын спираль тәрізді құрылым (екі нүктелі жұп байланыстарынан және гидроген байланыстарынан тұрады), б) негізгі функциясы генетикалық ақпаратты сақтау, тасымалдау және гендерді белсендіру арқылы ақуыз синтезін басқару.