NEW
Font size
Worksheets55 сурак ИББ
Total questions: 55
Worksheet time: 28mins
МШ балаларды жалпы білім беретін мектепке қабылдауда ауыр ақыл-ой кемістігі, психопатия тәріздес әртүрлі ауытқулар мен жиі ұстайтын сіреспе ұстамалары - бұл:
Тікелей қарсы көрсетілім.
Жанама қарсы көрсетім.
Мектепке қабылдауға ұсыныс болып табылады.
Мектепке қабылдану үшін негізгі көрсеткіш.
Қарсы көрсетім болып табылмайды.
Білім алу қажеттілігі ерекше ететін балалардың оқуға қолжетімділігін қамтамасыз ететін білім беру түрі:
Инклюзивті оқыту.
Арнайы оқыту.
Үйден оқыту.
Индивидуалды оқыту.
Дифференциалданған оқыту.
Интеграцияланған оқытуды ұйымдастыруда жалпы білім беретін мектеп басшысының жасайтын даярлық жұмыстарына кірмейтін пункт:
Мұқтаж отбасыларын материалдық жағынан қамтамасыз ету.
Мектепке келуге физикалық мүмкіндік туғызу.
Білім беру және түзету-дамыту үдерістерін арнайы техникалық құралдармен жабдықтау.
Түзетушілік-педагогикалық жұмысты жүзеге асыратын педагогикалық қызметкерлерді таңдау және жұмысқа қабылдау.
Педагогтарға, МШ және сау оқушыларға, ата-аналарға, мектептің техникалық қызметшілеріне кеңес беру.
Мектепке физикалық қолжетімдікті қамтамасыз ететін құралдар:
Лифттер, пандустар.
Педагогтарға кеңес беру.
ЕБҚБ балаларға материалдық көмек.
Мамандарды жұмысқа қабылдау.
Оқытудың арнайы техникалық құралдары.
Білім беру және түзету -дамыту үдерісін арнайы құралдармен қамтамасыз ету:
Тифлотехника.
Лифттер, пандустар.
Көлік.
Арнайы жиһаз.
Кеңес беру.
Түзету-педагогикалық қолдауды қамтамасыз ететін маман:
Педагог-психолог.
Пән мұғалімі.
Әлеуметтік педагог.
Ұйымдастырушы педагог.
Координатор.
Толеранттылық:
Өзге дүниетанымға, өмір сүру салтына, мінез-құлыққа, салт-дәстүрге төзімділік, құрмет таныту.
Өзгенің дүниетанымы мен сеніміне кешіріммен қарау.
Өз сенімдеріңнен бас тартып өзгенің дүниетанымын қабылдау.
Әлеуметтік әділетсіздіктеге төзімділік.
Өз пікіріңді өзгелерге таңуға жақсы мүмкіндік.
Тұлғалық, әлеуметтік, гендерлік, саяси, физиологиялық, ұлтаралық, бұл толеранттылықтың ... болып табылады:
Түрлері.
Қағидалары.
Міндеттері.
Мақсаттары.
Құрылымдық бөліктері.
Тұлғалықтолеранттылық:
Адам бостандығын мойындау.
МШ адамдарды қабылдамау.
МШ адамға деген төзімділік.
МШ адамды қабылдауға мәжбүрлік.
Тәрбиесіз адарға төзімділік таныту.
Әлеуметтік толеранттылық:
Тұлғаның қоғамның әртүрлі әлеуметтік топтарының мүшелерімен серіктестік қатынаста болуы.
Адам құқығы мен бостандығын мойындау.
Адамды құрметтеу.
МШ адамды қабылдауға мәжбүрлік.
Этникалық немесе ұлтаралық толеранттылық:
Әртүрлі ұлт өкілдері туралы алдын ала біржақты пікір білдірмеу.
Өзге нәсіл өкілдері туралы алдын ала біржақты пікірде болу.
Өзге нәсіл өкілдері туралы біржақты пікір білдірмеу.
Өзге ұлт өкілдеріне сенімсіздік таныту.
Өзге ұлт өкілдеріне айыптаушы позициясынан қарау.
Гендерлік толеранттылық:
Бір жыныс өкілінің екінші жыныс өкілінен артықшылығы бар деген идеяның болмауы.
Бір жынысты некелерді қолдау.
МШ адамға деген төзімділік.
МШ адамды қабылдауға мәжбүрлік.
Қоғамдағы адамдардың тең қарым-қатынасы.
Жасқа сай толеранттылық:
Егде адамдардың жастарды жақсы түсінуі.
Егде адамдардың жастарды түсінбеуі.
Егде жастағы адамдарға құрмет көрсетпеу.
Егде жастағы адамдарға төзімділік көрсету.
Егде жастағы адамдар туралы жастардың біржақты пікірде болуы.
Саяси толеранттылық:
Өзге дүниетанымдар мен пікірлердің де барлығын түсіну.
Азаматтардың өмірін бақылау.
Азаматтарды үкімет тарапынан үнемі бақылау.
Тоталитарлық режим саясаты.
Саяси репрессиялар.
Діни толеранттылық:
Дінге сенушілер мен сенбеушілердің өзара түсіністіктері.
Діни фанатизм.
Қандай да бір дінді, оның құндылықтары мен дәстүрлерін орнату.
Белгілі бір дін өкілдеріне басымдылық беру.
Діни экстремизм.
Физиологиялық толеранттылық:
Физикалық кемістігі барларға деген қатынас.
Балаларға деген қатынас.
Ересектерге деген қатынас.
Мектеп жасына дейінгі балаларға деген қатынас.
Мектеп жасындағы балаларға деген қатынас.
Инклюзивті білім берудің қағидалары:
Адам құндылығы оның қабілеті мен жетістіктеріне байланысты емес.
Адам құндылығы толықтай оның жетістіктеріне байланысты.
Адам құндылығы толықтай оның қабілетіне байланысты.
Әрбір адам сезуге қабілетті емес.
Әрбір адам ойлауға қабілетті емес.
Инклюзивті білім берудің қағидалары:
Барлық адам бір-біріне қажет.
Барлық адам бір-бірін қажет етпейді.
Адамдардың барлығы бірдей бір-бірін қажет етпейді.
Адам өмірінің даму аясын кеңейтетін жан- жақтылық емес.
Жан- жақтылық адам өмірінің даму аясын кеңейте алмайды.
Бұл модельге сәйкес, қоғамдық пікірше ДМШ адамдар емдеуді қажет ететін науқас ретінде қарастырылады:
«Науқас адам».
«Жартылай адам» моделі.
«Қоғамға қауіп туғызушы» моделі.
«Аяныш нысаны» моделі.
«Ауыртпалық туғызушы қайырымдылық».
Бұл модельге сәйкес, ДМШ адамдарға қоғам толыққанды емес, жануарға жақын нысан ретінде қарайды:
Жартылай адам моделі.
Науқас адам.
Қоғамға қауіп туғызушы моделі.
Аяныш нысаны моделі.
Ауыртпалық туғызушы қайырымдылық нысаны моделі.
Бұл модельге сәйкес, ДМШ адамдарға қоғам қауіп ретінде қарайды, яғни қауіпті аластату мақсатында жабық интернаттар мен мекемелер ашады:
Қоғамға қауіп туғызушы моделі.
Науқас адам.
Жартылай адам моделі.
Аяныш нысаны моделі.
Ауыртпалық туғызушы қайырымдылық нысаны моделі.
Бұл модельге сәйкес, ДМШ адамдарға қоғам есеймейтін бала ретінде қарайды, яғни оларға тек мүсіркеушілікпен қарайды:
Аяныш нысаны моделі.
Науқас адам.
Жартылай адам моделі.
Қоғамға қауіп туғызушы моделі.
Ауыртпалық туғызушы қайырымдылық нысаны моделі.
Бұл модельге сәйкес, ДМШ адамдарға қоғам қаржылық ысырап туғызатын экономикалық ауыртпалық ретінде қарайды:
Ауыртпалық туғызушы қайырымдылық нысаны моделі.
Аяныш нысаны моделі.
Даму моделі.
Инертті масса моделі.
Өсімдік моделі.
Бұл модельге сәйкес, қоғам ДМШ адамдардың білім алу және даму қабілеттері барлығын мойындап, оларға түзету-педагогикалық көмек жағдайларын туғызады:
«Даму» моделі.
«Науқас адам».
«Жартылай адам» моделі.
«Қоғамға қауіп туғызушы» моделі.
«Аяныш нысаны» моделі.
Инклюзивті білім берудің әдіснамалық және оқу-әдістемелік негіздері:
Оқу жоспарларын, БАҚЕ балалардың оқу бағдарламаларын бейімдеу.
Арнайы білім берудің әдіснамалық негіздерін даярлау.
Жалпы білім берудің әдіснамалық негіздерін даярлау.
Оқу ғимараттарын бейімдеу.
Оқу кабинеттерін бейімдеу.
Инклюзивті білім берудің кадрлық жағынан қамтамасыз етілуі:
Педагогтардың инклюзивті білім беру жағдайында жұмыс істеуге даярлығын қамтамасыз ету.
Педагогикалық кадрлардың біліктілігін жоғарылату бағдарламасын жеңілдету.
Кадрлардың біліктілігін жоғарылату бағдарламасын өзгерту.
Педагогтардың инклюзивті білім беру жағдайында жұмыс істеу тілегін туғызу.
Педагогтарды инклюзивті білім беру жағдайында жұмыс істеуге мәжбүрлеу.
Реабилитациялық орталық МШ балаларға түзетушілік көмекті осындай бағытта жүзеге асырады:
Психологиялық-педагогикалық бағытта.
Медикаменттермен қолдау.
Материалдық жағынан.
Кеңес беру бағытында.
Диагностикалық бағытта.
Жалпы мектептерде ДМШ балаларға психологиялық-педагогикалық қолдау жасау барысында арнайы жабдықталған кабинеттерді пайдаланатын мамандар:
Психолог.
Лаборант.
Координатор.
Директордың орынбасары.
БАҚЕ оқушы.
Егер ерте жастан әлеуметтік және медициналық-педагогикалық түзетушілік қолдау көрсетілмесе, физикалық немесе психикалық дамуында тежелу пайда болуы мүмкін 2-3 жастағы бала:
«Тәуекел» («қауіп») тобындағы бала.
Өзінің физикалық денсаулығын жоғалту қаупі бар бала.
Өзінің психикалық денсаулығын жоғалту қаупі бар бала.
БАҚЕ оқушы.
ДМШ оқушы.
Ата-ана мен баланың біріге орындайтын жұмысы ДМШ баланың белсенді қоғамдық-пайдалы әрекетке араласуын қамтамасыз етеді, оның еңбек ету мүмкіндіктерін мен кәсіптік бағдарын қалыптастырады:
Отбасылық тәрбие.
Белсенді тәрбие.
Қоғамдық тәрбие.
Қоғамдағы тәрбие.
Қоғамдық -пайдалы еңбекке тәрбиелеу.
ҚР арнайы білім беру саласының дамуындағы Р.А.Сүлейменованың ролі:
Алғаш рет ҚР балалардың психофизикалық денсаулығын анықтап, олардың контингентін анықтады, соның негізінде МШ балалармен жұмыстың тиімділігі бағаланды.
Алғаш рет арнайы білім беретін мекемелер ашты.
Алғаш рет көмекші мектептер ашты.
Арнайы білім беру жүйесін құрды.
Алғашқы оқулықтарды жазды
Білім алу қажеттіліктері ерекше тұлғаларға жататындар:
Мигрант балалар, босқындар, оралмандар отбасыларының, аз ұлттардың балалары.
Индиго балалар.
Дарынды балалар.
Күрделі, кешенді кемістігі бар балалар.
«Күн сипатты» балалар.
ҚР «Білім берді дамытудың 2011-2020 жж. арналған мемлекеттік бағдарламасының» маңызы:
Алғаш рет МШ балаларды жалпы білім беру үдерісіне кіріктірудің мехинизмдері анықталды.
Алғаш рет арнайы білім берудің мәселелері айтылды.
Алғаш рет аутизм мәселесі қарастырылды.
Алғаш рет БАҚЕ баллардың білім алуы мәселесі қарастырылды.
Алғаш рет арнайы білім беру саласының мәселелері анықталды.
ҚР инклюзивті білім берудің орнауы мен дамуындағы Р.А.Сүлейменованың ролі:
Оның жетекшілігімен инклюзивті білім берудің шетелдік тәжірибесі зерттеліп, нормативтік-құқықтық негізі жасалуда.
Алғаш рет инклюзивті білім беретін мекемелер ашты.
Интеграцияланған білім беруге арналған алғашқы оқулықтарды жазды.
Алғаш рет арнайы білім беру саласының мәселелерін көтерді.
Алғаш рет интеграцияланған білім беретін мекемелер ұйымдастырды.
Қазақстандық білім берудегі қиындықтар:
Инклюзивті білім берудің тиімді моделі жасалмаған.
Қазіргі кезде ешқандай қиындықтар жоқ.
Елеусіз қиындықтар бар.
БАҚЕ балалар инклюзивті жүйеде оқуды қаламайды.
БАҚЕ балалар мен олардың ата-аналары инклюзивті жүйені қабылдамайды.
Интернальды интеграция:
Арнайы білім берудің ішіндегі енгізу, кіріктіру.
Жалпы мектептегі интеграция.
Интеграцияланған пәндер.
Интеграцияланған сабақтар.
Интернат мекемесындегі интеграция.
Экстернальды интеграция:
Жалпы және арнайы білім берудің интеграциясы.
Экстернаттағы интеграция.
Экстернатпен оқыту.
Экстернатты білім беру.
Жалпы мектептегі интеграция.
Ата-аналарға психологиялық қолдау жасайтын ата-аналар ұйымдары:
Ата-аналар клубтары.
Мектеп дирекциясы.
Психологиялық-педагогикалық түзету кабинеттері.
Қоғамдық бірлестіктер.
Психологтар клубтары.
Мектеп дирекциясы осындай сараптамалық есеп негізінде оқу-тәрбие үдерісінің дамуына қажетті өзгерістерді енгізу туралы шешімдер қабылдайды:
Мониторинг.
Білімді тексеру.
Сауалнама.
Тестілеу.
Бақылау.
Білім берудегі мониторинг:
Білім беру жүйесі туралы ақпарат жинау және қорыту.
Оқушылардың білімдерін тексеру жүйесі.
Оқушылармен бақылау тестін өткізу жүйесі.
Оқушылармен
Бұл сипат инклюзивті тәжірибені жүзеге асыратын маманға тән емес:
Маманданудың шектеулі шеңберінде қалу.
Мамандар командасында жұмыс істеуге даярлық.
Жаңа арнайы білімдерді меңгеру.
Өзгерістерге даярлық.
Кәсіби ізденіс.
Бұл категориядағы білім алу қажеттілігі ерекше балаларға жеке білім беру бағдарламасы құрылады:
Фронтальды, инклюзивті түрде оқытылатын МШ балаларға, оның ішінде мүгедек балалар да кіреді.
Оралман балаларға.
Тілдік кедергілері бар балаларға (өзге тілді).
Эмигранттардың балаларына.
Психопатия тектес бұзылыстары бар балаларға.
ҚР МШ балаларға білім беру жағдайларын жасауда басымдылыққа ие бағыт- балалардың дамуындағы ауытқуларды ерте анықтау және түзету жұмыстарын да мүмкіндігінше ерте кезеңде ұйымдастыру:
Бірінші бағыт.
Екінші бағыт.
Үшінші бағыт.
Төртінші бағыт.
Бесінші бағыт.
ҚР МШ балаларға білім беру жағдайларын жасауда басымдылыққа ие бағыт- балалардың психикалық-физикалық ерекшеліктеріне сәйкес көпнұсқалы білім беру стандарттарын жасау және соған сәйкес білім алу жағдайларын туғызу:
Екінші бағыт.
Бірінші бағыт.
Үшінші бағыт.
ҚР МШ балаларға білім беру жағдайларын жасауда басымдылыққа ие бағыт-интеграцияланған инклюзивті білім беруді дамыту:
Үшінші бағыт.
Бірінші бағыт.
Екінші бағыт.
Төртінші бағыт.
Бесінші бағыт.
Сынып жетекшісінің міндеті:
Оқу үдерісі шеңберінде оқушыларға көмек көрсету.
Логопед пен дефектологтың жұмыстарын қадағалау.
ПМПк ұйымдастыру мен өткізу.
Мектепті арнайы техникалық құралдармен жабдықтау.
Оқушыларды тексеру (скрининг).
Дефектолог маман немесе арнайы педагогтың кәсіби келбеті:
Әдептілік пен толеранттылық, баланың қиын мәселесін түсіну.
Байсалдылық пен тіл табысқыштық.
Балаға құрмет және елгезектік.
Эрудиция және жігерлілік.
Өзіне деген сенім, жауапкершілік, көпшілдік.
Инклюзивті білім беруді енгізудегі ресурстық кедергілер:
Тұрғындардың жағымсыз көзқарастары, қорқыныштары мен теріс сенімдері.
Мамандардың еңбекақысының төмендігі.
Арнайы және жалпы білім беру мекемелері мамандарының бәсекелестігі.
МШ адамдардың қоғамға интеграциалануды қаламауы.
БАҚЕ балалардың білім деңгейінің төмендігі.
Инклюзивті білім берудің теріс жақтары:
Әлеуметтік-экономикалық жағдайлар мен қоғамның төмен санасын есепке алсақ, әзірше өте баяу дамып келеді.
Мүлдем енгізілмейді.
Құқықтық негізі жоқ.
Экономикалық негізі жоқ.
Мемлекет тарапынан қолдау жоқ.
Инклюзивті білім берудің оң жақтары:
Дискриминацияның болмауы.
Сау адамның тұлғалық дамуы.
Сау адамның денсаулығының , өздігінен әрекеттену қабілетінің дамуы.
Сау адамның өз мүмкіндігін анықтау қабілетінің дамуы.
Сау адамның жан-жақты дамуы.
Инклюзивті білім берудегі кадрлық мәселелер:
Жалпы мектептердегі мұғалімдердің арнайы даярлығының болмауы.
Қолайлы білім стандарттарының болмауы.
Жалпы мектеп бағдарламаларының БАҚЕ бала қажетіне сәйкес келмеуі.
Жалпы мектептің МШ қажеттілігіне сәйкес материалдық-техникалық жабдықталудың жеткіліксіздігі.
Штаттық кестеде медицина маманы орнының болмауы.
Мэйнстримингте (mainstreaming):
Мүгедек оқушылар өзге құрбыларымен әртүрлі бос уақытын өткізу бағдарламалары кезінде араласады.
Мүгедек оқушылар ешкіммен қатынаспайды.
Мүгедек оқушылар ересектермен араласады.
Мүгедек оқушылар өзге құрбыларымен күнделікті сабақтарда араласады.
Мүгедек оқушылар үйден оқыту кезінде мұғалімдермен ғана араласады.
Білім алу қажеттілігі ерекше баланы жалпы білім беру ортасына интеграциялауда екерілуі қажет «сыртқы» жағдайлар:
Бұзылуларды ерте анықтау және бала өмірінің алғашқы айларынан бастап түзету жұмыстарын бастау.
Ата-аналарды баласын сау балалармен бірге оқытуға мәжбүрлеу.
Баланың жасына сай жалпы физикалық даму деңгейі.
Баланың жасына сай психикалық-физикалық және тілдік даму деңгейі.
Баланың интеграцияланған оқыту жағдайына психологиялық даярлығы.
Білім алу қажеттілігі ерекше баланы жалпы білім беру ортасына интеграциялауда екерілуі қажет «ішкі» жағдайлар:
Баланың интеграцияланған оқыту жағдайына психологиялық даярлығы.
Баланың жасына сай жалпы физикалық даму деңгейі.
Интеграцияланған балаға білікті көмек, қолдау көрсету мүмкіндігі.
Ата-аналарды баласын сау балалармен бірге оқытуға мәжбүрлеу.
Бұзылуларды ерте анықтау.
МШ балаларды оқуға қабылдайтын жалпы білім беретін мектептердің кітапханалары келесі құралдармен толығуы керек:
Арнайы оқулықтар.
Арнайы техника.
Арнайы құрылғылар.
Көркем әдебиет.
Жалпы мектептерге арналған оқулықтар.
