Worksheetsфонетика куиз
Total questions: 32
Worksheet time: 22mins
қазақ әліпбиінде қанша әріп бар
42
45
41
44
қазақ тіліне тән төл дыбыстар
ә,і,о,к,һ,і,ө
ә,і,ң,ғ,ү,ұ,қ,ө,һ
маырматлысвлт
авыыорапаггуш
жуан және жіңішке дыбыстарды көрсетіңіз
лиоитвдл
а,қ,т,
ж,м,н,ө
а,о,ұ,ы
ә,е,ү,ө,і
паитопт
Дауысты дыбыстар жақтың қатысына қарай қалай бөлінеді
дауысты,дауыссыз
ашық,қысаң
ерінді,езулік
жуан,жіңішке
Дауысты дыбыстар ерін мен езудің қатысына қарай еріндік және езулік болып екіге бөлінеді: еріендік және езулік,
еріндіктерді ата
ә, ө, і, е, и, э, у
о, ө, ұ, ү, у.
а, ә, е, и, э, ы, і.
ы, і, и, ұ, ү, у.
Буын талғайын және талғамайтын дауысты дыбыстар:
а, е, ы, і
ы, і, и, ұ, ү, у
ә, о, ө, ұ, ү
о, ө, ұ, ү, у.
Өкпеден шыққан ауаның кедергіге ұшырап шығуынан пайда болған дыбыстарды не деп атайды
жуан
дауысты
қатаң
дауыссыз
Дауыссыз дыбыстар үн мен салдырдың қатысына қарай үшке бөлінеді:
қатаң, ұятсыз,үнді
қатаң,ұяң,үнді
ұяң,қатаң,үнсіз
жуан жіңішке
Қатаң дауыссыз дыбыстар таза салдырдан жасалады. Қатаң дауыссыз дыбыстар:
б, в, г, ғ, д, ж, з
р, л, й, у, м, н, ң.
блмим
п, ф, к, қ, т, с, ш, щ, х, ц, ч, һ
Үн мен салдырдың қатысынан жасалып, салдырдан үн басым болатын дауыссыз дыбыстар үнді дауыссыз дыбыстар деп аталады. Олар:
п, ф, к, қ, т, с, ш, щ, х, ц, ч, һ.
р, л, й, у, м, н, ң.
б, в, г, ғ, д, ж, з
паееряе ефкеи
Ұяң дауыссыз дыбыстар:
б, в, г, ғ, д, ж, з
п, ф, к, қ, т, с, ш, щ, х, ц, ч, һ.
р, л, й, у, м, н, ң.
ончеекя к аУ
жұп құрауға қабілетті дауыссыз дыбыстар
м-н в-г ж-к р-с қ-д
п-б, ф-в, к-г, қ-ғ, т-д, с-з, ш-ж
б-в. к-қ, ж-з,
ғ-г, ф-п
в-б к-қ ж-з т-д к-г м-д
Б, в, г, д ұяң дауыссыз дыбыстарына біткен басқа тілден енген сөздерге қосымша қатндай дауыссыздан басталып жалғанады
қатаң
ұяң
үнді
жуан
лл, мм, сс, тт, зд, ст, дауыссыз дыбыстар тізбегіне біткен басқа тілден енген сөздерге қосымша жалғанғанда соңғы қосымша түсіп қалады
жалғанбайды
соңғы қосымша түсіп қалады
алдыңғы буын түсіп қалады
осылай жалғана береді
Қазақ тілінде буынның үш түрі бар:
ашық,бітеу,тұйық
ашық,жабық,түзеу
жуан,ашық,бітеу
тұйық,жіңішке,бітеу
ашық буын деп
дауысты дыбыстан басталып, дауыссыз дыбысқа аяқталады
Бір дауысты дыбыстан құралған және дауыссыз дыбыстан басталып, дауысты дыбысқа аяқталған буын
жауап жоқ
Дауыссыз дыбыстан басталып, дауыссыз дыбысқа аяқталған
Дауыссыз дыбыстан басталып, дауыссыз дыбысқа аяқталған, яғни ортасы дауысты дыбыс екі шеті дауыссыз дыбыс болып келген буын қандай буын деп аталады
бітеу
ашық
тұйық
блмим
қандай сөдер тасымалдауға келмейді
Бір буынды сөздерді
көпмағыналы
антоним
жалқы
қандай сөздер тасылмалданбайды
қаратпа
диалект
Қысқартылып жазылған адам есімін тегінен бөліп тасымалдауға болмайды
термин
сөз арасында үш дауыссыз дыбыс қатар келсе
екінші дауыссыз дыбыстан кейін тасылмалданады
бірінші дауыссыздан кейін
үшеуіде бергі жолда қалады
мен қайдан білем
Сөз екпіні –
сөйлем ішіндегі бір сөзді оқшаулап, даралап бөліп айту.
екі немесе көп буынды сөздің бір буынының көтеріңкі айтылуы.
Бірнеше сөздің тізбектеліп келіп бір ғана екпінге ие болуы
Бір сөздің ішіндегі бір дыбысты көтеріп, созып айту
Қазақ тілінде дыбыстар сөз ішінде, сөз бен қосымша арасында, сөз бен сөздің арасында бір-бірімен үндесіп, үйлесіп айтылады. Бұл қалай аталады
тұрлаулы мүше
үндестік заңы
орфография
синтаксис
Буын үндестігін табыңыз
балалар, үйректі, құдіретті
мұғалім,ұлданамен,
шешетай
еңбекқор, өнерпаз, әуесқой;
даукес, пайдакүнем;
буын үндестігіне бағынбайтын қосымшалар
дар/дер, лар/лер
-мен, -бен, -пен –
-қор, -паз, -қой –
-тал, -дар, -тай
ды/-ді, -ты/-ті, -ны/-ні, -н
-хана
-нікі, -дікі, -тікі –
-кер, -гер, -кеш –
-кес, -күнем
дыбыс үндестігі деп
сыртқы тұлғасы: айтылуы, естілуі, жазылуы бірдей, мағыналары әртүрлі сөздер
ескі наным-сенім, мифтік ұғым бойынша атын атауға тыйым салынған сөздер
Түбір мен қосымшаның, сөз бен сөздің арасындағы дауыссыз дыбыстардың бір-біріне әсер етуі
екі немесе одан да көп сөздің тіркесуі арқылы жасалатын, құрамындағы сөздердің орнын ауыстыруға келмейтін, бәрі тұтасып бір мағынаға ие болатын
қатар тұрған екі дауыссыз дыбыстың алдыңғысының соңғысына ықпал етуі
ілгерінді
кейінді
тоғыспалы
буын
Сөздің соңғы дыбысы қатаң болса, жалғанатын қосымша басталады
қатаңнан
ұяңнан
үндіден
жуаннан
Сөздің соңғы дыбысы ш болып, қосымша с дыбысынан басталса, қосымшадағы с дыбысы ш болып айтылады. Мысал жазыңыз
Кейінді ықпал деген
дұрыс жазамын деген ұғымды білдіретін грек тілінен енген термин
қатар тұрған екі дауыссыз дыбыстың соңғысының алдыңғысына ықпал етуі.
дыбыстардың бір біріне әсер етуі
қатар тұрған екі дауыссыз дыбыстың алдыңғысының соңғысына ықпал етуі
Н дыбысына біткен сөзге б және п дыбысынан басталған қосымша жалғанғанда түбірдегі н дыбысы м болып айтылады. Мысалы
Орфография және орфоэпия
дұрыс жазу және айту
дұрыс көшіру
қате жаттау
қатты оқу
тоғыспалы ықпалды тап
көк бет, он бес, ұшса
керегелер,сыныпқа,алажаздай
аманкелді, досжан ,тасжол
жанбады,кейінгі,басшы
