Font size
Worksheets1-АБ Синтаксис (қосымша)
Total questions: 20
Worksheet time: 15mins
Сөз тіркесіне тән белгілер:
Сөздердің синтаксистік байланыста айтылуы.
Сөздердің бірі екіншісімен сабақтаса байланысуы.
Сөздердің бірі екіншісімен мағыналық байланыста айтылуы.
Коммуникативтілік.
Сөздердің бірі екіншісімен салаласа байланысуы.
Сөйлемдегі сөздерді байланыстыру тәсілдері:
Жалғаулар арқылы байланыстыру.
Орын тәртібі арқылы байланыстыру.
Шылаулар арқылы байланыстыру.
Қабыса байланыстыру.
Сөз таптары арқылы байланыстыру.
Меңгеріле байланысқан етістікті күрделі сөз тіркестері:
Жұмысқа кеткен еді.
Жылқыны айдап келді.
Мінезімен сыйлы адам.
Ән тыңдауға асықты.
Жұмыс істеуге ынталы.
Қабыса байланысқан есімдікті тіркестері:
Барлық кісі.
Сол көше.
Қоңыр үй.
Көрер көз.
Он адам.
Үстеу қатысқан сөз тіркесі бар сөйлемдер:
Ол балаша қуанды.
Айжан мектепті биыл бітірді.
Абай кітапты қызыға оқыды.
Ыстыққа шыдай алмады.
Атты өзі әкелді.
Меңгеру дегеніміз:
Атау мен ілік септерінен басқа септіктердің байланысы.
Барыс, табыс, жатыс, шығыс септіктеріндегі сөз тіркестері.
Пысықтауыштардың пысықталуышы сөздермен байланысы.
Барлық септік жалғаулы сөздер.
Ілік септігі мен тәуелдік жалғаулы байланыс.
Пысықтауыштық қатынастағы барыс жалғаулы сөз тіркестері:
Тауға шығу.
Көлге келу.
Шөпті жинау.
Дәптерде бар.
Екі жүздей кісі.
Аналитикалық тәсіл арқылы байланысқан сөз тіркестері:
Тоғызға дейін келді.
Он шақты бала.
Он бала.
Мектепке келді.
Қаламмен жаздым.
Үйірлі бастауышы бар сөйлемдер:
Білегі жуан бірді жығады.
Аузы жаман елді былғайды.
Айтып отырғаным – ақыл.
Дәрмен іркілген жоқ.
Көрмес – түйені де көрмес.
Құрама баяндауышы бар сөйлемдер:
Қасқырдың саны бесеу екен.
Олар жастарға үлкен әсер етті.
Айтқанының бәрі дұрыс.
Өңі қара торылау.
Бәрі де мүмкін.
Көмекші есім арқылы жасалған күрделі бастауышы бар сөйлемдер:
Үйдің іші жым-жырт.
Ауылдың маңы – терең сай.
Ақын қыз ұзақ ойланып қалатын.
Өнерлі өрге жүзер.
Аудандық оқу бөлімі жұмысқа қызу кірісті.
Мекен пысықтауышы бар сөйлемдер:
Жоғары-төмен қарай жүрді.
Бұл өңірде Абайды дос көрер жан жоқ.
Мен таңертең келдім.
Ертемен жүріп кетті.
Әлібек амалсыздан тоқтады.
Қосарлы айқындауышы бар сөйлемдер:
Ол батыр-ұшқыш екен.
Әйел-ана – барлық қиындықты жеңетін сарқылмайтын күш.
Кәрі әжесі Зере бәйбіше таяғына сүйеніп ұрысып тұр екен.
Абай ақынның шығармаларын оқығанбыз.
Сөз жоқ, тағы шайқасамыз.
Себеп пысықтауышы бар сөйлемдер:
Қора ықтасын жерге салынған соң байқалмайды.
Оны алыс жолға шығарып салмағандықтан ренжіген болар.
Ертемен жүріп кетті.
Үйге таң бозара келді.
Абай болса қазір өзін анық аурудай сезеді.
Күрделі анықтауышы бар сөйлемдер:
Зор денелі үсті аппақ қар болған.
Ол түлкі тымақ, ақ елтірі ішік киген, сұлу адам.
Ол бөлмеде жап-жаңа қызыл-жасыл тақыр алаша төселген.
Ол бөлмеде тақыр алаша төселген.
Ендігі әңгіме Тұрғанбай мен Жабайда.
Баяндауышы есім сөзден болған сөйлемдер:
Бұлар – Құнанбай аулының жастары.
Аңшылар кезетін жолдың бір шеті – Ақшатау.
Мынау – көңілдегі думанды жақсылықтың бірі.
Жолсыз, қарлы, қалың адырлармен Машанға жету оңай емес.
Екеуі көбірек әңгімелесті.
Меншіктік анықтауышы бар сөйлем:
Абылғазының көңілі жүйріктігіне сүйсініп кеткен Абай күліп жіберді.
Бұларға қарсы қозғадған қалың топтың ортасында Құнанбай бар екен.
Құс жайынан ылғи жаңағыдай, орағытқан сөзді сөйлейді.
Аңшылар қосқа ымырт жабыла қайтты.
Белгісіз сапар Абайды онша қызықтырып тартпады.
Қатал бұйрықты білдіріп тұрған сөйлемдер:
Өшір үніңді!
Жібер деген соң жібер!
Көрсетпе көз жасыңды!
Біз барайық!
Мұнда түсіп-ақ сөйлессеңші!
Тілек, өтініш мәнді бұйрықты білдіріп тұрған сөйлем:
Біз барайық!
Мұнда түсіп-ақ сөйлессеңші!
Келші, қалқам, менің қасыма отыршы!
Жаманнан без, жақсыдан үлгі ал!
Өшір үніңді!
Қорқу, жаны ашу мағыналарында қолданылып тұрған сөйлем:
Апыр-ай, аман болғай-ақ, та!
Ой, байғұс бала-ай!
Апыр-ай, аман болғай-ақ!
Мектепке бүгін бару керек еді ғой!
Әттеген-ай, кеше есте болмапты-ау!
