wayground logo

Free Printable Worksheets

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

2-АБ Синтаксис қосымша

Total questions: 38

Worksheet time: 28mins

Name
Class
Date
1.

Қарсылықты бағыныңқылы сабақтас сөйлемдер:

a)

Барып құлақ салсақ та, ешбір дыбыс естілмеді.

b)

Күн қатты жауғанына қарамастан, кемпірқосақ бар күйбеңді ұмыттырған.

c)

Күн ысынғандықтан, қыз плащын шешіп іште қалдырды.

d)

Дастарқан жайылып, қымыз да құйылып жатыр.

e)

) Қазақтың Шоқан естіген музыкалық фольклоры соншалық бай болса, сөздік фольклоры одан да бай.

2.

Шылау арқылы құрмаласқан сабақтас құрмалас сөйлемдер:

a)

Аттылар жақындаған сайын, Төрекелдінің жүрегі орнына түсе бастады.

b)

Жолаушылар әбден көзден таса болғанға дейін, Абай төбешіктен қарап тұрды.

c)

Дәуіт ұшып кетпеу үшін, қарлығаш оның қанатын қырқып қояды.  

d)

Ағайынның бізге қояр өтініш-тілегі болса, мен біле кетейін дегендеріңе еріп кете беремін.

e)

Сібірдегі орыс тұрғындары ол кезде жоңғарлар лап берсе, қарсы тұра алардай қауқарға әлі ие бола қойған жоқ-ты.

3.

Баяндауышы тиянақты тұлғада байланысқан құрмалас сөйлемдер:

a)

Сен ән шырқа, қонақтар бір жадырап қалсын.

b)

Дәл алдында екі жауынгер тұр, ал кейінде көбігін аспанға атып көл жатыр.

c)

Сабақ аяқталғалы, бәрі емтиханға дайындалып жүр.

d)

Тұтқындар суға түскен тауықтай, әлгінде ғана тау құлатқандай екпіндері ізім-ғайым жоқ.

e)

Жанының жабырқағаны жазылар ма екен деп, ол қара домбыраға қол созды.

4.

Сабақтас құрмалас сөйлемнің тиянақты компоненті:

a)

Тиянақты сөйлем.

b)

Басыңқы сөйлем.

c)

Бағыныңқы сөйлем.

d)

Түсіндірмелі сөйлем.

e)

Жарыспалы сөйлем.

5.

Қарсылықты бағыныңқы сабақтасты жасаушы тұлғалар:

a)

-ғанмен

b)

–а, -е, -й

c)

– са да, се де.

d)

-ған, -ғанда

e)

іп, -п

үшін

6.

Аралас құрмалас сөйлемдер:

a)

Кең бөлме бос қалғандай, оның  ойы қаңырап тұр.

b)

Әулие көмек берер деп, басына халық түнепті.

c)

Үй маңында басқа байлық көрінбейді, қоңыр үйдің төменгі жағына киіз жетпеген соң, туырлық орнына ши ұстап қойыпты.

d)

Күн кешкіре күзгі тұман сәл сейілді де, жел тынып, жылы жаңбыр себеледі.

e)

Тозар елдің жанжалы бітпес, озар елдің арманы бітпес

7.

Аралас құрмалас сөйлемдер:

a)

Үсен пышақтың сыртымен тасқа қатты ұрып еді, мақта тұтанды.

b)

Кейде ұзақ жырлар жырланып, кейде ел ішінің әңгімелері айтылады, ауыл адамдары бұларды қызыға тыңдайды.

c)

Күн кешкіре күзгі тұман сәл сейілді де, жел тынып, жылы жаңбыр себеледі.

d)

Қыстың қысқа күні түс шағына жеткенде, Абылғазының айтқаны орындалғанда, балалары туыстай араласып кетті.

e)

Дәркембай, Абылғазы, Қаңбақ, Тоқсан, Жұмыр да осында.

8.

Теңдік қатынастағы құрмалас сөйлемдер:

a)

Жатқа билік бермеңіз, жаламенен бас кетер.

b)

Ерлік – елдің қасиеті, жүректілік – жігіттіктің қасиеті.

c)

Біреу тойып секіреді, біреу тоңып секіреді.

d)

Тәкежан балалармен жымиып тұр екен, Абай да соларға қосылды.  

e)

Сен ән шырқа, қонақтар бір жадырап қалсын

9.

Шартты райдың мезгіл бағыныңқылы сабақтасты жасаған варианты:

a)

Жақсы оқысақ, жақсы баға аламыз.

b)

Жазайын десем, қолым икемге келмейді.

c)

Жүгіріп жетсем, судың кері қарай ағып жатқаны рас екен.

d)

Ымырт үйіріле бастаса, Күнтуар әдетінше қалың ойға берілетін,

e)

Сіз бұрын оқып білген болсаңыз, еске түсіру оңай.

10.

Түсіндірмелі сабақтастың жасалу жолдарының бірі:

a)

Мағынасы жағынан бір-біріне қарама-қарсы сөздермен беріледі.

b)

– п, ып, іп тұлғалы көсемшелер арқылы жасалады.

c)

–ған формантты есімше соң шылауының меңгеруінде болады.    

d)

Сөйлем құрылысы не десе – дер ем түрінде қалыптасады.

e)

Басыңқы компоненттің құрылысы бір-ақ сөзбен беріледі.

11.

Үлестес сабақтас құрмалас сөйлемдер:

a)

Үй тігіліп жатса, жүк жиналып жатыр.

b)

Француздар жеңіліп жатса, орыстар жеңіп жатты

c)

Тоғжан дастарқан жайғызып, күтуші әйел шай құйып, Әділбек әкесінің жанына отырды.

d)

Қодардың жазығы жоқ болса да, ешкім жақтамады.

e)

Күтуші әйел шай құйғанда, Әділбек әкесінің жанына отырды.

12.

Тек жалғаулықтардың қатысымен байланысатын салаластың түрі:

a)

Қарсылықты және түсіндірмелі.

b)

Кезектес және себеп-салдар.

c)

Ыңғайлас және түсіндірмелі.

d)

Талғаулықты салалас

e)

Кезектес салалас.

13.

Сатылы көп бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлемнің анықтамасы:

a)

Бағыныңқы сөйлемдердің әрқайсысы басыңқы сөйлеммен тікелей байланысады.

b)

Бағыныңқы сөйлем өз бетімен тікелей тура басыңқы компонентпен байланыса алмайды.

c)

Бағыныңқы сөйлемдер бір-бірімен өзара сатылай жалғасады.  

d)

Әрі салаласа, әрі сабақтаса байланысады.

e)

Жалғаулық арқылы құрмаласатын сөйлем.

14.

Мезгіл бағыныңқылы сабақтас сөйлем:

a)

Екеуі ымырт үйіріле үйден шыққанда, қонақтардың соңы әлі тараған жоқ-ты.

b)

Таң атып, үйге сәуле түсе бастады.

c)

Жасауыл байқап қалмасын деп, олар бұқпантайлап өтті.

d)

Жүрек қобалжып, бас айналды.

e)

Ұяда не көрсең, ұшқанда соны ілесің.

15.

Қарсылықты  қатынасты білдіретін жалғаулықтар

a)

Не, немесе, болмаса, әлде, яки.

b)

Сол себепті, сондықтан.

c)

Сөйтсе де, алайда, дегенмен.

d)

Бірақ, сонда да.

e)

Өйткені, неге десең.

16.

Аралас құрмалас сөйлемдер:

a)

Кең бөлме бос қалғандай, оның  ойы қаңырап тұр.

b)

Әулие көмек берер деп, басына халық түнепті.

c)

Үй маңында басқа байлық көрінбейді, қоңыр үйдің төменгі жағына киіз жетпеген соң, туырлық орнына ши ұстап қойыпты.

d)

Күн кешкіре күзгі тұман сәл сейілді де, жел тынып, жылы жаңбыр себеледі.

e)

Жел үрлеген сайын, сапырылысып түскен сары жапырақтар жер бетін түгел жапты.

17.

Аралас құрмалас сөйлемдер:

a)

Үсен пышақтың сыртымен тасқа қатты ұрып еді, мақта тұтанды.

b)

Жел үрлеген сайын, сапырылысып түскен сары жапырақтар жер бетін түгел жапты.

c)

Дәркембай, Абылғазы, Қаңбақ, Тоқсан, Жұмыр да осында.

d)

Кейде ұзақ жырлар жырланып, кейде ел ішінің әңгімелері айтылады, ауыл адамдары бұларды қызыға тыңдайды.

e)

Күн кешкіре күзгі тұман сәл сейілді де, жел тынып, жылы жаңбыр себеледі.

18.

Ирреалды қарсылықты салаластар:

a)

Кейін қайта алмаймыз, өткел тосатын уақыт жоқ.

b)

Әлдекім сауабын ала қояйын деп сүйек те лақтырды, сен оған да қарамадың.

c)

Асқар қыздарға көп қарады, өйткені Ботакөзді танымады.

d)

Байкөкше түрлі қызық ертегілер айтады, Абай баурында жатып тыңдайды

e)

Бұлар асығыңқырап отыр еді, Тәрбиенің дастархан жаюына қарсы болған жоқ

19.

Кітапты ашып қараса, білмейтінінің бәрі сонда екен.Көсемше формалы мезгіл бағыныңқылы сабақтас сөйлемдер:

a)

Мен оқығанда, бұлай жазылмаған болатын.

b)

Асыл әңгімесін айтып болғанша, ешкім тіс жармады.

c)

Биыл Сүмбіле туғалы, жер қатқақтана бастаған.

d)

Ауылға Оспан келгел,і Жәмеш үйден шығуды қойды.

e)

Таң атып, үйге сәуле түсе бастады.

20.

Жалғаулықсыз себептес салалас сөйлемдер:

a)

Өмір сүрудің екі түрі бар: шіру мен жану.

b)

Ашық кетуге болмайды: қазір олар жағындағы ел аз емес.

c)

Мен сізге ақыл айтудан аулақпын, өзіңіз де ақылдан құр алақан емессіз.

d)

Абай аналарына Кәмшат жайын айтпады, өзінің көзі жетпейінше оларды бос әурелемейін деді.

e)

Шырқалған ән біресе аспанға өрлейді, біресе ақырын үзіле барып бітеді.

21.

«Да, де» жалғаулығы арқылы құрмаласқан сөйлем

a)

Жер де, гүл де, күн де әндеткендей.

b)

Жымыңдай күлсе де, баланың жүзінен мұң арылмады.

c)

Бұлар жертөлеге енгеннен кейін де, ысқыра соққан боран басылмады.

d)

Менің артымнан бір қыз туады да, атын Балтуған қояды.

e)

Әр үйдің ішіне ұсталатын кілем, сырмақ, текемет, көрпе-жастығы да бірге жіберілді.

22.

Сатылы көп бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлемдер:

a)

Ашу кернеген оның бет-аузы қыбырлап, денесі қалшылдап кеткендіктен, отырғандар одан әрі сөз таластырмады.

b)

Тамшылар жиі тарсылдап, нөсердің салқын екпіні төне бергенде, біз де үйге жеттік.

c)

Шақырылған қонақтар келіп болып, шай құйыла бергенде, сыртта айқайлаған дауыс естілді.

d)

Бар Тобықтының ішінде бір үй қазанына арам ас салмады десе, сол ең алдымен осы Үркімбай үйі болатын.

e)

Шай құйыла бергенде, сыртта айқайлаған дауыс естілді.

23.

Салаласа байланысқан құрмалас сөйлемге тән белгілер:

a)

Бөлшектерінің бірі кем болады.

b)

Баяндауыштары тиянақсыз болады.

c)

Баяндауыш сөздері тиянақты тұлғамен аяқталады.

d)

Тұлғалық жағынан бір-бірімен теңдестік дәрежеде жұмсалады. 

e)

Синтаксистік компоненттерінің аралығында интонациялық кідіріс айқын сезіледі. 

24.

Түсіндірмелі сабақтасты сөйлемдер:

a)

Өзі тағы бастан-аяқ іштей оқып енді анық аңдады.

b)

Бақыт деген не десе, ер азаматқа еркелеу дер ем.

c)

Түсіңде ақ көрсең, ол – жақсылықтың белгісі.  

d)

Ауыл әйелдерінің бас қосқанда айтатын ең үлкен әңгімесі –Ғазиза.

e)

Мәкен Дайырдың інісін көрмегенде, тағдырына да көндңкпес еді.

25.

Дәстүрлі топтастырудағы құрмаластың түрлері:

a)

Аралас құрмалас сөйлемдер. 

b)

Сабақтас құрмалас сөйлемдер.

c)

Салалас құрмалас сөйлемдер.

d)

Жалғаулықты құрмалас сөйлемдер.

e)

Бағыныңқы құрмалас сөйлемдер.

26.

Мақсат бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлем:

a)

Екі топтың арасындағы дау туып кетпеу үшін, сөзге Гүлшат араласты.

b)

Осы әңгіменің артынан Оспан жұмыс басына бармақшы болып, Әйгерім мен Ерболды ерте үйден шықты.

c)

Әкесі ашуланса, бала мәз боп күледі.

d)

Мағаш Кәкітайды алға қарай итере түсіп, өзі соның артын ала жүрді.

e)

Қарын тоқ болмай, қайғы жоқ болмайды.

27.

Шартты райдың мезгіл бағыныңқылы сабақтасты жасаған нұсқасы:

a)

Түсіңде ақ көрсең, ол –жақсылықтың белгісі.

b)

Оспан артына қарап еді, көш те жақындап қалған екен.

c)

Жақсымен дос болсаң, жетерсің мұратқа.

d)

Жақсы оқысақ, жақсы баға аламыз.

e)

Жазайын десем, қолым икемге келмейді.

28.

Мезгілдес-ыңғайлас салалас сөйлемдер:

a)

Дарын домбыраны қағып-қағып жіберді де, Әлмеш «Бозторғайды» бастап кетті.

b)

Басында үкілі дөңгелек бөркі бар және әп-әдемі оюлы шапаны өзіне жарасып келеді.

c)

Менде әрі документ жоқ, әрі бармақшы болған үйлердің адресі жоқ. 

d)

Қос қанат құсқа біткен маған бітсе, барар ем қалқа жанға әлденеше.

e)

Осы жолмен жүре берсең, алдыңнан бұлақ кездесер.

29.

Қарсылықты жалғаулықты салалас сөйлемдер:

a)

Жәнібекке ақсақал  шара толы қымызды ұсынып еді, алайда хан басын шайқады.

b)

Келіншек өзінің жан жарасын жасырады, әйткенмен тұңғиық көзінде мұң тұратын.

c)

Таңертеңгі тұнық ауа енді мұнартып, кең  даланы сұлу сағым басты.

d)

Құрмаш қанша тәрбиелесе де, Көксерек ұрлық пен адал астың айырмасы не екенін ұға алмады.

e)

Білген адам тауып айтады, білмеген адам қауып айтады.

30.

Талғаулықты салалас сөйлемдер:

a)

Көргендерін ол өзі айтар, я болмаса қызымнан өзім сұрап білермін.

b)

Дүдәмал сұрақтың жауабын мұғалім өзі айтар, я ағамнан сұрап көрермін.

c)

Қағазды не қалтаңа сал, не ағайыңның өзіне қайтарарсың.

d)

Рауандап таң атты, шуақты сәске болды.

e)

Жер қандай жаңғырды, ел қандай жасарды.

31.

Кезектес салалас құрмалас сөйлемдер:

a)

Бірде көк ала қамысты көлдер қалып жатыр, бірде сары ала белестер кездесіп жатыр.

b)

Күй бірде жан жүйкеңді шымырлатады, бірде бойыңды қуаттандырады.

c)

Аттардың дүрсілдері біресе оң жағына ойысқандай болып отырды, біресе сол жағына ойысқандай болып отырды.

d)

Жүргіншілердің оң жағынан, кейде сол жағынан қар жамылған жалаңаш төбелер кездеседі.

e)

Кейде шортан, кейде шабақтар ілігіп қалады.

32.

Ирреалды қарсылықты салаластар:

a)

Кейін қайта алмаймыз, өткел тосатын уақыт жоқ.

b)

Әлдекім сауабын ала қояйын деп сүйек те лақтырды, сен оған да қарамадың.

c)

Асқар қыздарға көп қарады, өйткені Ботакөзді танымады.

d)

Байкөкше түрлі қызық ертегілер айтады, Абай баурында жатып тыңдайды

e)

Айтқыздым деп олкетті, айтқан жоқпын деп мен қалдым

33.

Сабақтаса құрмаласқан сөйлем:

a)

Еңбек қылмай тапқан мал дәулет болмас: қардың суы секілді тез суалар.

b)

Әйгерім әнін үзгенше, Абай қыбыр етпестен мүлгіп тыңдады.

c)

Ірі қаралар ық іздеп,  қой-ешкі бүрсеңдеп қора түбіне сүңгіді.

d)

Әуелі үй ішіндегі әйелдің бәрі жылап тоқтаған соң, Қаражан өз жоқтауын айта бастады .

e)

Тәңірберген бірер рет тіл қатып еді, Еламан үндемеді.

34.

Амал (қымыл-сын) бағыныңқылы сабақтастар:

a)

Қиғаш қасы керіле, Бағила тәтті бір ойдың құшағына еніпті.

b)

Шындығы кекесінмен араласа, Абыралы шындықты жайып салды.

c)

Алтау ала болса, ауыздағы кетеді.

d)

Еркежан қайрат көрсетіп, Шұбарға берген жауабынан бүгін де аумай тұрып алды.

e)

Қыстың ызғары өтпеу үшін, қоңыз інді терең қазады.

35.

Салыстырмалы қатынасты жасайтын формалар:

a)

Қандай, сондай сөздері тіркескен шартты рай формалы етістіктен.

b)

Мағынасы жағынан бір-біріне қарама-қарсы жұмсалған сөздерден.

c)

Сөйлемдер құрамында өзара салыстырыла жұмсалған сөздерден.

d)

Барыс жалғаулы есімшеге шейін, дейін шылаулары тіркесуі арқылы.

e)

Көсемшеден.

36.

Көсемше арқылы жасалған амал бағыныңқылы сабақтастар:

a)

Той жақындаған сайын, ұйымдастырушылар тықырши түсті.

b)

Ұзын кірпіктері қыбыр-қыбыр етіп, Жанат әлдебір шуылдаған дыбысты естіп жатады.

c)

Шындығы кекесінмен араласа, Абыралы шындықты жайып салды

d)

Тамашалауға келген қыз-келіншек шу етіп, беттерін басып, дүркіреп кейін қашты.

e)

Үйдегілер тысқа шықса, таң аппақ болып атқан екен.

37.

Салыстырмалы бағыныңқылы сабақтастың түрлері:

a)

Жарыспалы бағыныңқылы сабақтас.

b)

Сатылы бағыныңқылы сабақтас.

c)

Теңдес салыстырмалы сабақтас.

d)

Әртүрлі ыңғайдағы салыстырмалы сабақтас.

e)

Бірыңғай жарыспалы сабақтас.

38.

Салыстырмалы салалас сөйлемдер:

a)

Қайнайды қаның, ашиды жаның, мінездерін көргенде.

b)

Ол қол өнерді қалай меңгереді, мен де солай меңгеріп кетем.

c)

Тозар елдің жанжалы бітпес, озар елдің арманы бітпес.

d)

Аяғын баса алмаған соң, ол еңбектеп есікке келді.

e)

Менің әндерімді тыңдаушы да, сынаушы да халық, сондықтан жиған тергеніміздің бәрі – халықтікі.

Similar Resources on Wayground

Биология 4

40 questions

Биология 4

quiz

Worksheet

•

1st - 5th Grade

конструктив

40 questions

конструктив

quiz

Worksheet

•

2nd Grade

Дәнекер тіні

36 questions

Дәнекер тіні

quiz

Worksheet

•

1st Grade

Функционалды грамматика ТБК Марал

34 questions

Функционалды грамматика ТБК Марал

quiz

Worksheet

•

2nd Grade

Құқық - экология 91-120

33 questions

Құқық - экология 91-120

quiz

Worksheet

•

2nd Grade

сессия 251-300сөзж

38 questions

сессия 251-300сөзж

quiz

Worksheet

•

1st Grade